HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Bộ Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch Việt Nam loan báo cuốn tiểu thuyết “Nỗi Buồn Chiến Tranh” của nhà văn Bảo Ninh không có trong danh sách bình chọn “50 tác phẩm văn học, nghệ thuật biểu diễn Việt Nam tiêu biểu, xuất sắc sau 1975.”
Theo bản thông cáo được đăng tải trên trang web bộ hôm 9 Tháng Giêng, quyết định nêu trên được đưa ra sau khi họ nhận được thư của ông Bảo Ninh và “đã gặp gỡ, trao đổi, lắng nghe ý kiến” của ông. Chi tiết này ám chỉ ông Bảo Ninh có nguyện vọng xin rút tác phẩm khỏi cuộc bình chọn.
Cuốn tiểu thuyết “Nỗi Buồn Chiến Tranh” của nhà văn Bảo Ninh được coi là một trong những tác phẩm hay nhất về chiến tranh Việt Nam. (Hình: Tiền Phong)
Tiểu thuyết “Nỗi Buồn Chiến Tranh” ra đời năm 1987, xuất bản lần đầu tiên ở Việt Nam năm 1990, và được Hội Nhà Văn Việt Nam trao giải hồi năm 1991.
Tuy vậy, cuốn tiểu thuyết này sau đó bị hạn chế phát hành từ khoảng năm 1993 đến năm 2005. Trong thời gian này, sách vẫn được lưu hành không chính thức, thông qua các bản in lậu.
Đến năm 2006, tác phẩm được phép xuất bản trở lại.
Nội dung cuốn tiểu thuyết xoay quanh cuộc đời của nhân vật Kiên, một cựu chiến binh, người lính trinh sát của quân đội Bắc Việt, sống trong những ám ảnh sâu sắc sau khi cuộc chiến kết thúc.
Việc loại cuốn tiểu thuyết “Nỗi Buồn Chiến Tranh” khỏi danh sách bình chọn nêu trên xảy ra sau khi giới dư luận viên đồng loạt đăng bài chỉ trích ông Bảo Ninh và kêu gọi nhà nước Việt Nam “xét lại” tác phẩm này.
Các trang của dư luận viên như Facebook “Tifosi” nói rằng trong một cuộc phỏng vấn với đài PBS của Mỹ về loạt phim “The Vietnam War,” nhà văn Bảo Ninh nhìn nhận rằng “đó là một cuộc nội chiến” khi đề cập về cuộc chiến tranh Việt Nam.
Ông Bảo Ninh được cho là thể hiện quan điểm rằng Mỹ “khiến cho người Việt Nam đánh người Việt Nam.”
Nhà văn Bảo Ninh. (Hình: Dân Trí)
Theo lập luận của dư luận viên, quan điểm nêu trên của ông Bảo Ninh là “không chính xác, không khách quan.”
Hồi trung tuần Tháng Mười Hai năm ngoái, mạng xã hội lan truyền văn bản của Hội Cựu Chiến Binh CSVN đề gửi Ban Tuyên Giáo và Dân Vận Trung Ương cùng các cơ quan khác.
Văn bản này tố giác cuốn tiểu thuyết “Nỗi Buồn Chiến Tranh” của nhà văn Bảo Ninh “phản ánh cái nhìn cá nhân lệch lạc, tiêu cực của tác giả đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, làm méo mó ý nghĩa lịch sử vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ, không làm rõ được bản chất của cuộc chiến tranh chính nghĩa…”
Hội nêu trên cũng “kiên quyết phản đối những khuynh hướng biến nỗi buồn thành sự ủy mị, biến sự mất mát thành sự hoang mang, làm lu mờ mục tiêu chiến đấu của quân và dân Việt Nam.” (N.H.K) [dt]
TUYÊN QUANG, Việt Nam (NV) – Bị can Lê Minh Hiến, 35 tuổi, ở phường Mường Thanh, tỉnh Điện Biên, bị Công An Tuyên Quang bắt, khởi tố với cáo buộc vận hành 103 trang web, đăng tải 7,000 video clip “khiêu dâm, đồi trụy.”
Theo báo An Ninh Thủ Đô hôm 9 Tháng Giêng, cùng với vụ bắt giữ, nhà chức trách vô hiệu hóa hoạt động của hệ thống trang web Xphevkl.blog do bị can Hiến vận hành.
Bị can Lê Minh Hiến lúc bị bắt. (Hình: Công An Tuyên Quang)
Kết quả điều tra sơ bộ cho hay, từ hồi cuối năm 2022 đến khi bị bắt, bị can Lê Minh Hiến đã tạo, vận hành 103 trang web mà theo mô tả trên Google là: “Trang xem phim 18+ và clip sex số 1 Việt Nam, tổng hợp ClipHotVN, Động Tối Cổ, Sex Tiktok, OnlyFans, Sex Gái Xinh cập nhật mới mỗi ngày.”
Công An Tuyên Quang cáo buộc hành vi của bị can Hiến “là rất nguy hiểm, bởi việc truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy được xem là một loại tội phạm nguồn, xâm phạm nghiêm trọng thuần phong mỹ tục, đạo đức xã hội và có thể gây ra những hậu quả tiêu cực, nhất là đối với lứa tuổi vị thành niên.”
Trước vụ này, nhà chức trách liên tiếp bắt giữ các nghi can liên quan đến web sex, đường dây môi giới mại dâm qua mạng xã hội.
Hồi cuối Tháng Mười Hai năm ngoái, hai nghi can Trần Mạnh Linh, 35 tuổi, và Phạm Văn Tiến, 33 tuổi, bị Công An Quảng Ninh bắt giữ với cáo buộc cầm đầu đường dây môi giới mại dâm “Đảo Đào Hoa” hoạt động qua ứng dụng Telegram.
Theo báo VnExpress, nhóm kín do hai nghi can thành lập trên nền tảng này được ghi nhận thu hút 10,000 thành viên tại nhiều tỉnh, thành ở Việt Nam.
Hình đăng tải trên trang web Xphevkl.blog. (Hình: Chụp qua màn hình)
Trước đó, ngày 22 Tháng Mười Hai cùng năm, Công An Phường Yên Tử và Hòn Gai, tỉnh Quảng Ninh, bố ráp một nhà nghỉ và một căn hộ chung cư, bắt quả tang bốn đôi nam nữ đang mua bán dâm.
Những người này thừa nhận việc kết nối, thỏa thuận giao dịch thông qua nhóm kín “Đảo Đào Hoa” do hai nghi can Linh và Tiến điều hành.
Công an cáo buộc, hai “tú ông” yêu cầu mỗi gái bán dâm phải đóng phí từ 1-2 triệu đồng ($38-$76) cứ mỗi sáu tháng để được quyền đăng bài quảng cáo bán dâm trong nhóm nêu trên.
Gái bán dâm và khách tự thỏa thuận giá cả và địa điểm với nhau qua tin nhắn Telegram.
Hồi trung tuần Tháng Năm năm ngoái, ứng dụng Telegram bị nhà cầm quyền Việt Nam đe dọa chặn vì “phát tán tài liệu chống phá.”
Báo VNExpress cho biết, chỉ thị chặn nền tảng nêu trên là “theo yêu cầu của cơ quan công an” và một trong các nguyên do chính là “nhiều hội, nhóm Telegram có hàng chục ngàn người tham gia, được tạo lập để phát tán tài liệu chống phá.”
Ngoài lý do nêu trên, Bộ Công An Việt Nam còn quy kết rằng thời gian qua, xảy ra nhiều vụ lừa đảo trên Telegram với tổng số tiền bị chiếm đoạt là 1,000 tỷ đồng ($38.5 triệu) của 13,000 nạn nhân, chưa kể, dữ liệu cá nhân của 23 triệu người dân bị rao bán trên nền tảng này. (N.H.K) [dt]
PHÚ THỌ, Việt Nam (NV) – Vài giờ sau khi tin đồn lan truyền trên mạng xã hội, đảng CSVN công bố ông Trương Quốc Huy mất ghế bí thư Tỉnh Ủy Phú Thọ, vị trí này lọt vào tay ông Phạm Đại Dương.
Ông Dương, 52 tuổi, được biết đến là phó Ban Chính Sách, Chiến Lược Trung Ương, cựu bí thư Tỉnh Ủy Phú Yên, và là cháu ruột của bà Phạm Chi Lan, kinh tế gia.
Ông Phạm Đại Dương, tân bí thư Tỉnh Ủy Phú Thọ. (Hình: Tuổi Trẻ)
Như vậy, ông Huy, 56 tuổi, tại vị ghế bí thư Phú Thọ chỉ được đúng 100 ngày và mất chức 10 ngày trước Đại Hội Đảng 14 dự kiến diễn ra hôm 19 Tháng Giêng.
Tờ Tuổi Trẻ hôm 9 Tháng Giêng đưa tin vụ ông Dương thay ghế ông Huy nhưng không cho biết lý do tại sao.
Liên quan vụ này, báo Dân Trí cho biết, ông Huy làm đơn xin thôi chức và và nghỉ công tác “theo nguyện vọng cá nhân.”
Trong khi đó, vài giờ trước khi các báo trong nước loan tin, Facebooker Hoàng Dũng, người thạo tin về chính trường Việt Nam, cho biết trên trang cá nhân rằng ông Trương Quốc Huy “đang hoàn thiện hồ sơ nằm viện” và “cáo ốm từ quan.”
Bài đăng của ông Dũng nêu cáo buộc ông Huy liên quan đến công ty “sân sau” VP Hà Nam và “phải xin nghỉ để được khoan hồng.”
Theo Wikipedia, ông Trương Quốc Huy có “tiền lệ” tại vị ghế bí thư tỉnh khoảng 100 ngày tại mỗi nơi mà ông ta được điều động.
Ông Trương Quốc Huy, bí thư Tỉnh Ủy Phú Thọ, tại vị được đúng 100 ngày. (Hình: Phú Thọ)
Trước khi làm người đứng đầu Tỉnh Ủy Phú Thọ, ông ta có 91 ngày làm bí thư Ninh Bình và 119 ngày làm bí thư Hà Nam.
Không lâu trước khi ông Trương Quốc Huy mất ghế, từng có một quan chức khác “xin nghỉ để được khoan hồng.”
Hồi cuối Tháng Mười Một năm ngoái, sau nhiều ngày công luận bàn tán nguyên do khiến ông Nguyễn Đức Trung mất ghế chủ tịch Hà Nội sau 10 ngày tại vị, Bộ Chính Trị công bố ông này bị cho thôi chức vì “lý do sức khỏe.”
Nguyên do này được hiểu là cách đảng giữ thể diện cho ông Trung trong lúc một số nguồn tin khả tín cho rằng sự thật là vì vợ ông ta “bảo kê” cho chuỗi thẩm mỹ viện Mailisa nhập mỹ phẩm lậu từ Trung Quốc.
Theo tờ Tuổi Trẻ, tuy mất ghế chủ tịch Hà Nội, ông Trung, 51 tuổi, vẫn được cho ghế mới là phó Ban Chính Sách, Chiến Lược Trung Ương, tức dưới quyền của ông Nguyễn Thanh Nghị, trưởng ban và là con ông Nguyễn Tấn Dũng, cựu thủ tướng Việt Nam.
Tại cuộc họp công bố ông Vũ Đại Thắng, bí thư Tỉnh Ủy Quảng Ninh, được cho ghế chủ tịch Hà Nội hôm 28 Tháng Mười Một, ông Trung vắng mặt.
Một nguồn tin của nhật báo Người Việt tiết lộ, ông Nguyễn Đức Trung, 51 tuổi, người được coi là chủ tịch Hà Nội “vắn số nhất” vì tại vị vỏn vẹn được 10 ngày, hiện đang nằm bệnh viện Trung Ương Quân Đội 108 với chẩn đoán “trầm cảm bộc phát.” (N.H.K) [dt]
Trump ‘kẹt bài’ với Trung Quốc trong canh bạc dầu Venezuela
Ván bài dầu Venezuela cho thấy Tổng Thống Trump đang rơi vào thế lưỡng nan chiến lược với Trung Quốc. Khối nợ và quyền lợi dầu khí khổng lồ của Trung Quốc với Venezuela khiến Mỹ khó thể hành động đơn phương mà không gây xung đột trực tiếp với Bắc Kinh.
DETROIT, Michigan (NV) – Năm 2025 khép lại. Các nhà phân tích thị trường xe hơi đang phân tích số liệu báo cáo doanh số để xác định những nhà sản xuất nào gặp khó khăn, và những nhà sản xuất nào thành công trong mười hai tháng qua. Trang mạng xe hơi caranddriver.com đã tổng hợp danh sách “kẻ thắng, người thua” lớn nhất trong doanh số bán xe năm 2025.
Toyota bán được 2,147,811 xe trong năm 2025, tăng 8% so với năm 2024. (Hình minh họa: HD/Người Việt)
Kẻ thắng: Toyota
Toyota bán được 2,147,811 xe trong năm 2025, tăng 8% so với năm 2024, kết quả tốt nhất kể từ năm 2017. Gần một nửa số xe bán ra là xe có sử dụng năng lượng điện. Dòng xe “điện hóa” của Toyota tăng 19% doanh số, phần lớn là nhờ mẫu xe sedan nổi tiếng lâu đời Camry hiện chỉ có phiên bản hybrid, bán được 316,185 chiếc. Những thành công lớn khác bao gồm Grand Highlander, tăng 91%, bán được 136,801 chiếc; Land Cruiser, tăng 51% với doanh số 43,946 chiếc; Tacoma, tăng 42%, 274,638 chiếc.
Kẻ thắng: Kia
Kia bán được tổng cộng 852,155 xe trong năm 2025, doanh số bán hàng tăng 7% so với năm 2024. Đây là lần đầu tiên nhà sản xuất xe hơi Đại Hàn này vượt qua mốc 800,000 chiếc. Năm 2025 đánh dấu năm thứ ba liên tiếp Kia lập kỷ lục doanh số hàng năm. Dẫn đầu là mẫu SUV Sportage, tăng 13%, bán được 182,823 chiếc. Các mẫu xe nổi bật khác bao gồm xe minivan Carnival, tăng 44%, doanh số 71,917 chiếc; Telluride, tăng 7%, 123,281 chiếc; sedan K5 tăng 57%, 72,751 chiếc.
Kẻ thắng: Hyundai
Công ty chị em Hyundai cũng có một năm 2025 xuất sắc, lập kỷ lục doanh số bán hàng năm thứ ba liên tiếp với 901,686 xe mới được bán ra, tăng 8%. Tucson là mẫu xe bán chạy nhất của Hyundai, tăng 14%, bán được 234,230 chiếc; Santa Fe tăng 20%, 142,404 chiếc; Palisade tăng 13%, 123,929 chiếc.
Người thua: Dodge
Thương hiệu Dodge đã có một năm 2025 khó khăn khi doanh số giảm 28%, bán được tổng cộng 101,927 xe. Nguyên nhân chính của sự sụt giảm này là do Dodge ngừng sản xuất hai mẫu xe huyền thoại Charger và Challenger chạy xăng, đã từng bán tổng cộng 61,810 chiếc vào năm 2024. Mẫu xe điện Charger Daytona EV chỉ bán được 7,421 chiếc trong năm 2025. Doanh số bán hàng của Hornet cũng giảm mạnh 54% so với năm 2024, chỉ bán được 9,365 chiếc. Điểm sáng duy nhất của Dodge là mẫu SUV Durango, tăng 37%, 81,168 chiếc.
Dodge đang hy vọng các mẫu Charger sáu máy mới có thể giúp vực dậy doanh số vào năm 2026, khi thị trường Mỹ dự kiến sẽ có nhiều xe xăng công suất lớn do những thay đổi chính sách của chính quyền Mỹ.
Người thua: Volkswagen
Năm 2025 là một năm tồi tệ đối với Volkswagen, với doanh số bán hàng giảm 13%. Mẫu xe bán chạy nhất của thương hiệu, Tiguan, giảm 17%, bán được 78,621 chiếc; trong khi Taos giảm 14%, Atlas Cross Sport giảm 19%. Tình hình còn tệ hơn đối với các mẫu xe sedan của VW, với Jetta bán được 54,291 chiếc, giảm 24%; Golf GTI và Golf R (người chiến thắng giải Cad and Driver 10Best năm 2026) giảm lần lượt 35% và 21%. Chỉ có các mẫu xe điện của Volkswagen có doanh số tăng trong năm 2025: mẫu ID.4 với 22,373 chiếc, tăng 31%; mẫu ID.Buzz đạt doanh số 6,140 chiếc. Tuy nhiên, điều đó vẫn chưa đủ để giải quyết hết lượng hàng tồn kho; VW đã hủy bỏ kế hoạch sản xuất mẫu ID.Buzz phiên bản 2026 khi các đại lý vẫn đang bán cho hết các mẫu xe 2025 còn tồn. (HD)
LOS ANGELES, California (NV) – Thành phố Los Angeles sắp khiến việc các chủ nhà tăng tiền thuê nhà trở nên khó hơn nhiều.
Theo báo The Wall Street Journal, bắt đầu từ đầu Tháng Hai, chủ nhà của hầu hết các khu căn hộ nhiều gia đình tại thành phố này chỉ được phép tăng tiền thuê từ 1% đến 4% mỗi năm, tùy theo lạm phát địa phương. Mức trần này thấp hơn đáng kể so với khung 3%-8% đã tồn tại suốt 40 năm qua.
Khung cảnh thành phố Los Angeles. (Hình minh họa: Patrick T. Fallon/AFP via Getty Images)
Với chính sách mới, Los Angeles đang lấn sâu hơn vào cuộc tranh luận trên toàn quốc về việc liệu kiểm soát giá thuê có thể giúp người thuê đang chật vật chi trả cho nơi cư trú, hay cuối cùng lại phản tác dụng khi làm nản lòng những đầu tư mới. Tình trạng thiếu nhà ở kéo dài của khu vực này càng tệ hơn sau hai trận hỏa hoạn năm ngoái đã thiêu rụi nhiều khu dân cư ở hai phía của quận Los Angeles.
Giới chủ nhà và các nhà phát triển dự án phản đối thay đổi này, cho rằng các quy định mới sẽ khiến họ càng khó bù đắp chi phí leo thang và thu hút vốn đầu tư. Trong khi đó, các nhóm hoạt động xã hội, đại diện người thuê và giới lãnh đạo chính trị của Los Angeles lại muốn thắt chặt trần tiền thuê hơn nữa, thậm chí có người còn thúc đẩy quy định nghiêm khắc hơn cả những gì thành phố vừa thông qua, nhằm ngăn chặn trục xuất và tình trạng vô gia cư.
“Vấn đề mà đất nước này, và chắc chắn là tiểu bang và thành phố của chúng ta đang đối mặt, chính là khả năng chi trả, và cốt lõi của khả năng chi trả đó chính là giá nhà,” Thị trưởng Karen Bass, thuộc Đảng Dân chủ, phát biểu tại cuộc họp báo vào tuần trước sau khi ký sắc lệnh mới. “Đây là một bước tiến.”
Các quy định mới của thành phố không áp dụng cho tất cả các loại nhà. Chúng thường không bao gồm nhà biệt lập hoặc các căn hộ được xây sau cuối thập niên 1970, thời điểm phiên bản đầu tiên của luật kiểm soát tiền thuê có hiệu lực. Chủ nhà vẫn có thể điều chỉnh tiền thuê theo giá thị trường khi có người thuê mới chuyển vào.
Dù vậy, khoảng 3/4 số căn hộ nhiều gia đình của Los Angeles, tương đương khoảng 651,000 căn, sẽ phải chịu mức trần tăng tiền thuê nghiêm ngặt hơn. Điều này đặt các chủ sở hữu nhà cũ vào thế bất lợi rõ rệt. Ngay cả chủ của những căn hộ không thuộc diện trên cũng lo ngại rằng quy định mới sẽ khiến họ khó cạnh tranh người thuê với mức giá cao hơn.
Tiền thuê trung bình của một căn hộ thuộc diện kiểm soát tại Los Angeles hiện vào khoảng $1,800 mỗi tháng, trong khi các căn hộ theo giá thị trường vào khoảng $2,700. Cả hai mức này đều cao hơn mức trung bình quốc gia là $1,750, bao gồm cả căn hộ bị kiểm soát tiền thuê và căn hộ theo giá thị trường.
Từ lâu, nhiều kinh tế gia cho rằng kiểm soát tiền thuê thường làm nản lòng nhà đầu tư và về lâu dài sẽ dẫn tới tình trạng thiếu nguồn cung kinh niên.
Nhưng khi cử tri ngày càng bất mãn vì chi phí nhà ở cao dai dẳng, ngày càng nhiều chính trị gia ủng hộ việc siết chặt quản lý tiền thuê. Việc thị trưởng đắc cử của New York, Zohran Mamdani, cam kết đóng băng giá thuê trong bốn năm đã giúp ông giành chiến thắng, dù hiện ông đang đối mặt với chặng đường khó khăn để biến lời hứa thành hiện thực.
Twin Cities của Minnesota trở thành ví dụ điển hình trong tranh luận về kiểm soát tiền thuê. Năm 2022, khi tiền thuê tăng vọt trên toàn nước Mỹ, thành phố St. Paul ban hành một trong những luật kiểm soát tiền thuê nghiêm ngặt nhất nước, không loại trừ cả các dự án xây mới. Ngay sau đó, số giấy phép xây dựng khu căn hộ nhiều gia đình tại đây lao dốc, trong khi ở Minneapolis lân cận, nơi không có kiểm soát tiền thuê, hoạt động xây dựng lại tăng mạnh. Hiện nay, thủ phủ bang này đang phải nới lỏng các quy định về tiền thuê.
Thống đốc Massachusetts, bà Maura Healey, thuộc đảng Dân Chủ, trả lời trong một chương trình phát thanh địa phương tuần trước rằng bà sẽ bỏ phiếu chống lại đề xuất trưng cầu dân ý về kiểm soát tiền thuê, vì lo ngại nó sẽ làm tổn hại việc xây dựng nhà ở trong bang.
Theo ông Greg Harris, chuyên viên đầu tư nhà nhiều gia đình của Institutional Property Advisors ở Los Angeles, giới đầu tư vốn đã tránh xa thị trường địa ốc Los Angeles bởi vì họ cho rằng môi trường pháp lý ở đây ngày càng khắt khe.
Trong tám tháng đầu năm 2025, khu vực đô thị Los Angeles cấp phép xây nhà ở mới ít hơn một chút so với khu vực Austin, Texas, dù dân số gấp năm lần, theo dữ liệu thống kê. Thị trưởng Bass từng phản đối một luật mới của tiểu bang nhằm nới lỏng việc xây dựng các khu căn hộ nhiều tầng nằm gần các trạm giao thông công cộng, cho rằng luật này quá cứng nhắc và làm suy giảm tiếng nói của cộng đồng địa phương.
Các chủ căn hộ, đặc biệt là chủ nhỏ lẻ, cho biết họ đã bị “đánh gục” bởi lãi suất tăng, lạm phát và chi phí bảo hiểm trong vài năm qua. “Đó là cái chết bởi hàng ngàn nhát cắt,” ông Daniel Yukelson, người đứng đầu một hiệp hội chủ nhà tại Los Angeles, nói.
Sắc lệnh mới cũng cấm tăng tiền thuê khi người thuê có thêm thành viên mới, như trẻ sơ sinh hoặc cha mẹ già đang cần người thuê chính chăm sóc. Hội đồng thành phố Los Angeles đã thông qua biện pháp này vào Tháng Mười Một với tỷ lệ phiếu 12–2, có một thành viên bỏ phiếu trắng.
Pride St. Clair cho biết anh rất biết ơn việc tiền thuê căn hộ hai phòng ngủ của mình – nơi anh sống từ năm 2013 – nay được kiểm soát tốt. Anh làm công việc thiết kế trò chơi và hiện chia sẻ tiền thuê $1,900 mỗi tháng với người bạn đời, cho biết anh vừa bị mất việc vào hồi Tháng Mười.
“Tất nhiên, tôi sẽ không bao giờ thấy đủ. Cuộc đấu tranh thì chưa bao giờ kết thúc,” người đàn ông 38 tuổi nói. “Nhưng tôi cảm thấy dù sao thì đây vẫn là một chiến thắng.” (Ng.Tr) [kn]
Thế Chiến Thứ II kết thúc, bản đồ Âu Châu được các phe thắng trận vẽ lại biên giới cho các phe bại trận. Các xứ như Ukraine, Poland, Hungary, Czech-Slovakia, Romania, Bulgalia thuộc về khu vực Đông Âu và chịu sự thống trị của đế quốc Liên Bang Xô Viết gần 70 năm. Cuối thập niên 1980, bức tường Bá Linh ngã đổ và “bức màn sắt của chủ nghĩa cộng sản” được thế giới mở toang, khởi đầu cho sự tan rã Liên Bang Xô Viết. Các đất nước nghèo kém Đông Âu trỗi dậy. Và từ ngày đó, tư tưởng con người Đông Âu được giải phóng thoát ra khỏi sự chật hẹp của tư duy cộng sản từ vật chất lẫn tinh thần. Liên Bang Czech-Slovakia cũng chia tay thành hai quốc gia độc lập, Cộng Hòa Czech (Tiệp) và Cộng Hòa Slovakia. Prague được chọn là thủ đô của Tiệp và trở thành một thành phố nổi tiếng trong thế giới du lịch ngày nay.
Quảng trường Phố Cổ và Nhà Thờ Đức Bà Týn. (Hình ATNT Tours & Travel)
Từ thời trung cổ Prague đã là một giao điểm rất quan trọng nối liền các thành phố lớn của hai miền Đông và Tây Âu Châu. Vì thế các vì vua thời đó đã không ngừng phát triển thành phố này.
Ngày nay với một dân số chỉ hơn mười triệu, và một phần năm dân số sinh sống tụ về thủ đô, Prague được xem là một thành phố lớn của Đông Âu. Tuy vậy, về kiến trúc thủ đô Tiệp lại không có được các lâu đài cung điện nguy nga như Budapest hay Vienna.
Khu vực Royal Castle và khu phố cổ nối liền nhau qua cây cầu cổ nổi tiếng Charles Bridge trên dòng sông Vltava. Du khách Việt thường hay bị lầm con sông này với con sông Danube chảy qua Vienna và Budapest. Cây cầu do nhà vua Charles IV ra lệnh xây dựng từ thế kỷ 14 nên người ta đã lấy tên ông để đặt tên cầu. Cầu dài 500 m có 15 nhịp và 30 thạch tượng được dựng trên cầu, mỗi tượng đều có một ý nghĩa riêng của nó. Tuy nhiên, những tượng này chỉ là những bản copy lại. Còn các tượng nguyên thủy hoặc đã bị hư hỏng hoặc đã được đem vào cất ở nhà bảo tàng Prague. Riêng tượng Thánh St. Francis Seraph, vị thánh của những ai nghèo khó, luôn được du khách ghé qua xoa vào dưới chân tượng cầu xin sự giúp đỡ của ngài. Hai bên đầu cầu là các ngọn tháp canh Little Quarter Tower và Old Town Tower sừng sững, được trùng tu theo phong cách Phục Hưng, tạo thêm nét cổ kính cho cầu.
Charles Bridge nối liền Old Town và Royal Castle. (Hình ATNT Tours & Travel)
Charles Bridge luôn luôn nhộn nhịp tấp nập bước chân qua lại từ sáng cho đến giữa đêm. Kèm theo tiếng đàn hát của những nghệ nhân hát dạo, tiếng nhộn nhịp mua bán quà kỷ niệm hai bên đầu cầu, những nghệ nhân vẽ chân dung ngồi đợi khách dọc theo thành cầu và những đôi nam nữ đến đây, họ không hôn nhau trong công viên nữa mà hôn nhau bên thành cầu Charles. Những hình ảnh đó có lẽ làm nổi bật lên cái nét riêng biệt cho cây cầu cổ Charles Bridge của Prague.
Đứng từ Charles Bridge du khách ngắm nhìn vẻ đẹp không gian và nét thơ mộng của con sông Vltava. Làm sao không thơ mộng khi một bên là hình ảnh lâu đài cung điện trên đồi, một bên là những phố và nhà thờ cổ, chính giữa là sự lặng lờ của dòng sông Vltava. Nhưng vẻ đẹp mất dần khi người thưởng ngoạn hiếu kỳ đến gần thì mới nhận thấy nét tầm thường của kiến trúc.
Nổi bật nhất về kiến trúc lớn thì phải nói đến nhà thờ St. Vitus trong khu vực cung điện hoàng gia. Nhưng nhìn tổng thể về Nhà thờ và cung điện thì cho du khách nhận thấy ngay được một điều gì bất ổn về kiến trúc. Ngôi nhà thờ quá lớn, chiếm gần hết phần sân giữa cung điện tạo thành một hình ảnh bất tương xứng. Các phong cách kiến trúc đối chọi nhau làm người xem có chút trình độ về kiến trúc cũng cảm thấy khó chịu. Ngay cả kiến trúc nhà thờ cũng là một sự chắp vá lạ lùng. Người thưởng ngoạn không biết được cửa chính của nhà thờ nằm ở đâu, phía trước hay phía hông. Người thiết kế ngôi thánh đường có lẽ cũng là một người rất lạ!
Prague’s Royal Castle. (Hình ATNT Tours & Travel)
Prague nếu không có khu phố cổ thì chắc không có gì để xem hay thưởng ngoạn. Sài Gòn ngày xưa có khu Bàn Cờ (bây giờ không biết còn không?). Gia đình tôi cũng sống gần Bàn Cờ, nhưng tôi chưa bao giờ “dạo” hết khu Bàn Cờ cả vì sợ lạc hẻm. Mỗi khi đến khu phố cổ Prague thì trong đầu tôi thường hay nghĩ đến khu Bàn Cờ, Sài Gòn. Đến Prague nhiều lần nhưng tôi chưa bao giờ “dạo” hết nổi khu phố Cổ ở đây. (Người Việt sinh sống ở Tiệp cũng khá đông. Giả thử, nếu tôi có quen biết được một cô nào ở đây, có lẽ tôi sẽ nhờ cô đưa tôi dạo hết khu bàn cờ Phố Cổ Prague, sẽ đến dạo chơi và ngắm trăng cầu tình Charles Bridge và làm thơ con cóc tặng cô.)
Old Town Square là khu quảng trường chính của Phố Cổ Prague. Đây là điểm chính phải đến cho những ai du ngoạn Prague. Gần giữa quảng trường là một đài tượng tưởng nhớ Jans Hus, người đã bị thiêu chết khi ông can đảm đứng lên kêu gọi sự cải tổ trong giáo hội Thiên Chúa Giáo. Ông là người tiên phong cho sự hình thành Tin Lành sau này. Người ta dựng tượng ông năm 1915 để kỷ niệm 500 năm ngày ông mất. Chung quanh quảng trường là ngôi nhà thờ Đức Bà Týn xám đen với hai ngọn tháp cao vút lên bầu trời tạo thành một cảnh cảnh sắc đặc biệt ở Old Town Square. Đối diện nhà thờ Đức Bà Týn là ngôi Town Hall với ngọn tháp đồng hồ (Clock Tower) đặc biệt. Đây là một tháp đồng hồ bao gồm Đồng Hồ Thiên Văn (Astronomical Clock) và Lịch Nguyên Năm (Calendarium) thiết kế từ thế kỷ 15, không những để xem giờ mà còn có cả lịch cho năm. Tôi đã đọc thử cách chỉ giờ và ngày tháng của tháp đồng hồ này. Kết quả hiểu thì ít mà nhức đầu thì nhiều. Vì thế đôi lúc đi qua quảng trường phố cổ, tôi cũng đều nán lại ít phút để nghe tiếng chuông báo hiệu mỗi giờ, để xem mười hai thánh tông đồ mở cửa sổ đồng hồ ra chào bàng dân thiên hạ. Nếu bạn đến đây vào đúng giữa trưa, bạn sẽ có dịp nghe tiếng kèn của người giữ tháp thổi to ở bốn góc tháp báo hiệu giờ trưa. Du khách hiếu kỳ luôn tụ về dưới chân tháp đồng hồ vào mỗi đầu giờ để nghe chuông và xem tượng các thánh tông đồ.
Town Hall Clock Tower tại quảng trường Phố Cổ. (Hình ATNT Tours & Travel)
Một góc khác của quảng trường là ngôi nhà thờ St. Nicholas tường trắng mái vòm xanh lục nổi bật giữa các màu sắc của các toà nhà cổ theo đủ loại kiến trúc. Du khách hãy dừng chân đôi chút ở đây, hãy lắng tâm hồn mình đôi phút và ngắm nhìn mọi thứ chung quanh phố cổ. Hy vọng bạn sẽ cảm thấy một điều gì khác trong bạn.
Có người hỏi tôi điều gì đã làm cho Prague hấp dẫn mọi người? Tôi trả lời theo cảm quan của tôi, đó là sự cổ kính mà Prague không bị tàn phá nhiều vào thế chiến II và các kiến trúc cổ còn vương trong phố cổ có lẽ là những điều làm thích thú du khách nhất.
Ra khỏi quảng trường phố cổ là du khách đặt chân vào bàn cờ ngõ hẻm. Bạn đừng tự tin và cho là mình giỏi tìm đường, tốt nhất là phải có một tấm bản đồ phố cổ để đỡ lạc đường và không mất thì giờ tìm kiếm.
Prague được xưng hô như là thành phố đẹp cổ kính. Nhưng Prague đang bị cái nhọt ung thư “made in China” trong các tiệm gift shop. Du khách nên cẩn thận khi mua Crystal vì có rất nhiều crystal “made in PRC” (made in People Republic of China) mà du khách cứ ngỡ là Bohemia Crystal chỉ vì ham vào cái giá rẻ. So với những năm trước, các món hàng kỷ niệm được Trung Cộng sản xuất nhiều hơn rất nhiều, thiên hình vạn trạng để hấp dẫn đánh lừa du khách.
Quảng trường Wenceslas và National Museum tại Prague. (Hình ATNT Tours & Travel)
Ngoài ra về ẩm thực, hương vị Café của Prague không vượt qua nổi Café Vienna, nhưng loại bia đen (dark beer) của Tiệp thì có lẽ không thua kém các loại bia nào trên thế giới. Nếu bạn là một tay tửu lượng cao thì xin uống thử.
Cuối bài viết về Prague mà không nói về các tay “diệu thủ thư sinh” thì quả là một điều vô cùng thiếu sót. Tôi vẫn cho rằng các tay “diệu thủ thư sinh” của Ý, Pháp và Prague tài nghệ đều ngang nhau, bất phân thắng bại. Chỉ có du khách nếu không thực sự cẩn thận, đề cao cảnh giác thì dễ hát bài ngậm ngùi ở đây. Hoặc giả, đừng thấy cô gái nào nhảy vào một tay ôm mình, miệng líu lo hotel… hotel, và một tay sờ phía sau bạn. “Nàng là ai” thì bạn biết rồi đó!
Các chuyến tour do ATNT Tours tổ chức và hướng dẫn (tour guide nói tiếng Việt và tiếng Anh chuyên nghiệp)
=> Có bán vé máy bay về Việt Nam. Xin gọi ngay ATNT Travel để biết thêm thông tin chi tiết về chuyến bay.
=> Bus Tour sáng đi chiều về: 1-Santa Barbara – Solvang; 2-La Jolla – San Diego
=> ATNT Bus Tours: Las Vegas – Zion Park – Valley Of Fire – Hoover Dam – Premium Outlets (3 ngày 2 đêm)
=> Tour Yellowstone National Park & Mt. Rushmore (6 ngày/Air tour), du lịch bằng máy bay cùng ATNT Tours đến Mt. Rushmore & Yellowstone N.P, quý khách sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian: Yellowstone – Mt. Rushmore – Crazy Horse – Devils Tower – Idaho Falls – Great Salt Lake
=> Tour Nevada – Utah (5 ngày 4 đêm): Valley Of The Fire – Zion N.P – Bryce Canyon – Delicate Arches N.P – Las Vegas
=> Tour National Parks of The Southwest (6 ngày): Salt Lake City – Zion Park – Arches N. P – Bryce Canyon – Antelope – Grand Canyon South Rim – Sedona
=> Tour Canada – USA: Niagara Falls – Toronto – Thousand Islands – Ottawa – Montréal – Quebec – Boston – New York
=> Tour Niagara Falls – Toronto – Montreal – Quebec – Boston – New York
=> Tour Tây Bắc Hoa Kỳ: Sacramento – San Francisco – Lake Tahoe – Portland – Seattle
=> Tour Niagara Falls (US side) – Albany – Boston – New York – Philadelphia – Washington DC
=> Tour Hawaii (7 ngày): Hai đảo Oahu (Honolulu – Waikiki Beach – Pearl Harbor – Polynesian Cultural Center) và Big Island (Black Sand Beach – Rainbow Falls – Volcano N.P – Akaka Falls – Kalapana Lava Flow Beach)
=> Tour Salt Lake City – Arches N.P – Bryce Canyon – Horseshoe Bend – Grand Canyon South Rim – Sedona (6 ngày)
=> Tour Tây Âu: Anh – Pháp – Thụy Sĩ – Monaco – Ý
=> Tour Tây Nam Âu Châu: Morocco – Tây Ban Nha – Bồ Đào Nha
=> Tour Đông Âu (15 ngày): Poland – Hungary – Austria – Czech – Slovakia – Slovenia – Croatia – Germany
=> Mysteries of Peru: Lima – Machu Picchu – Cusco – Lake Titicaca
=> Tour Turkey – Greece
=> Tour Israel – Jordan – Egypt
=> Tour Israel – Jordan – Dubai – Abu Dhabi
=> Tour South Africa – Zimbabwe Safari
=> Tour South America: Brazil – Argentina – Peru
=> Tour Chile: Atacama – Santiago – Patagonia
=> Tour Fiji Island – New Zealand: Auckland – Bay of Islands
=> Tour Australia: Melbourne – Phillip Island – Canberra – Sydney
=> Tour Nepal – Bhutan – Dubai – Abu Dhabi
=> Tour Nepal – Bhutan – Tibet (optional)
=> Tour Nhật Bản – Đài Loan – Nam Hàn: Mùa Xuân – Mùa Thu
=> Tour Singapore – Malaysia – Thailand
=> Tour Singapore – Malaysia – Indonesia
=> Tour Thailand – Lao – Cambodia
=> Tour Việt Nam: Những nẻo đường Việt Nam (15 ngày & 23 ngày)
Nhận làm các dịch vụ:
=> Có bán vé máy bay về Việt Nam, vé máy bay trong nước Hoa Kỳ, và khắp nơi trên thế giới.
=> Visa nhập cảnh Ấn Độ, Việt Nam, Miến Điện, Úc.
=> Renew passport Mỹ khẩn cấp và passport Việt Nam.
=> Xin lại Giấy Quốc Tịch Hoa Kỳ (đã làm mất bản chính).
Xin liên lạc văn phòng ATNT Tours để biết thêm chi tiết:
9106 Edinger Ave., Fountain Valley, CA 92708
Điện thoại: (714) 841-2868 – (888) 811-8988
Website: www.ATNTtour.com
Email: [email protected]
*Đón xem trên YouTube: “ATNT Travel & Tours.”
*Đón nghe chương trình Radio VNR 106.3 FM mỗi tối Thứ Bảy từ 10 PM đến 10:30 PM.
*Đón xem chương trình TV “Thế Giới Trong Tầm Tay Bạn” mỗi tuần vào Thứ Sáu, Thứ Bảy, và Chủ Nhật trên đài VBS 57.6.
HUNTINGTON BEACH, California (NV) – Tổng Hội Sinh Viên Việt Nam Miền Nam California (THSV) cho biết Hội Tết Sinh Viên lần thứ 44, năm 2026, sẽ được tổ chức trong ba ngày Thứ Sáu, Thứ Bảy, và Chủ Nhật, 13, 14, và 15 Tháng Hai, tại đại học Golden West College, 15744 Goldenwest St, Huntington Beach, CA 92647, theo thông cáo báo chí đưa ra hôm 1 Tháng Giêng.
Hội Tết Sinh Viên năm nay có chủ đề “Lá Xuân Về Nguồn” để tôn vinh những nỗ lực của cộng đồng Việt Nam trong việc xây dựng một mái ấm xa xứ tại Little Saigon ở Orange County, California.
Đám Cưới Đầu Xuân tại Hội Tết Sinh Viên 2025. (Hình minh họa: Thiện Lê/Người Việt)
Theo dự trù, Hội Tết Sinh Viên sẽ vui mừng chào đón hơn 50,000 khách đến tham dự để đón chào năm mới, năm Bính Ngọ.
Cũng như mọi năm, Hội Tết Sinh Viên tự hào là cầu nối gắn kết cộng đồng người Việt thông qua các tiết mục sôi động tôn vinh di sản Việt Nam như là làng văn hoá, trình diễn nghệ thuật, cuộc thi Hoa Khôi Liên Trường Miền Nam California, các trò chơi dân gian giải trí, các cuộc thi lôi cuốn như thi ăn phở, thi nhảy hiphop, và nhiều gian hàng ẩm thực hấp dẫn kèm theo một màn trình diễn đốt pháo rực rỡ chào đón năm mới.
Giờ mở cửa Hội Tết Sinh Viên 2026
-Thứ Sáu, 13 Tháng Hai: Từ 4 PM đến 10 PM
-Thứ Bảy, 14 Tháng Hai: Từ 11 AM đến 10 PM
-Chủ Nhật, 15 Tháng Hai: Từ 11 AM đến 9:30 PM
Thông tin vé
Vé được bán tại cổng với giá $10 hoặc người tham dự có thể mua online qua trang nhà tetfestival.org.
Trẻ em dưới 2 tuổi được vào cổng miễn phí.
Hiện tại Hội Tết Sinh Viên đang có chương trình khuyến mãi đặc biệt: Mua 3 vé, tặng 1 vé miễn phí khi mua vé ONLINE.
Vào ngày Thứ Bảy, 14 Tháng Hai, từ 12 PM đến 1 PM, vé vào cổng sẽ được miễn phí cho những người mặc trang phục truyền thống Việt Nam, Hướng Đạo Sinh, hoặc trang phục quân đội (không được là đồ cải trang) để cùng chung vui Lễ Khai Mạc của Hội Tết Sinh Viên.
Thông cáo cho biết thêm: “Hội Tết Sinh Viên là nơi kết nối các học sinh, sinh viên, các nhà lãnh đạo trẻ, và các thiện nguyện viên trong cộng đồng, giúp các em trở thành những nhà lãnh đạo vẹn toàn, biết quan tâm đến những vấn đề của xã hội và nâng cao nhận thức về nền văn hóa Việt Nam. Trong những năm qua, THSV đã trao tặng hơn $1.5 triệu trích từ lợi nhuận của Hội Tết Sinh Viên hằng năm để bảo trợ cho các tổ chức phi lợi nhuận khắp miền Nam California. Để đạt được thành tích ấy cũng một phần là nhờ sự yêu thương và bảo trợ của các nhà hảo tâm trong nhiều năm qua.”
“Các em tình nguyện viên từ THSV chung tay, góp sức với nhau để tái hiện lại một nơi cho mọi gia đình đến thăm để đoàn tụ và cùng nhau đón chào một năm mới. Hội Tết Sinh Viên mang đến nhiều cơ hội tình nguyện dành cho các cá nhân từ học sinh trung học đến các người làm việc chuyên nghiệp trẻ đã đi làm,” vẫn theo thông cáo.
THSV kêu gọi: “Nếu quý vị có con em muốn trở thành một phần hoặc tình nguyện viên cho Hội Tết Sinh Viên năm nay, xin vui lòng làm theo hướng dẫn và đơn ghi danh tình nguyện tại tetfestival.org/volunteer/.
THSV là một tổ chức phi lợi nhuận, không đảng phái, vì cộng đồng, được thiết lập nhằm cung cấp một tiếng nói chung cho thanh niên Việt-Mỹ và các nhà lãnh đạo chuyên nghiệp khắp miền Nam California. THSV được thành lập vào năm 1982 như một phương tiện tổ chức về mặt xã hội và chính trị cho cộng đồng người Việt hải ngoại. THSV cam kết phát triển lãnh đạo, nhận thức văn hóa, trách nhiệm công dân, và hoạt động xã hội. THSV được vận hành hoàn toàn bằng thiện nguyện viên bao gồm sinh viên, cựu sinh viên, chuyên gia, nhà giáo dục, và lãnh đạo cộng đồng.
Để biết thêm thông tin về THSV, xin vào trang web www.uvsa.org. [đ.d.]
GARDEN GROVE, California (NV) – Vào lúc 8 giờ tối Thứ Tư, 7 Tháng Giêng, cảnh sát Garden Grove nhận được một cú điện thoại của cảnh sát Santa Ana yêu cầu kiểm tra tình trạng của một phụ nữ, theo thông tin trên trang Facebook của Sở Cảnh Sát Garden Grove (GGPD) hôm Thứ Năm, 8 Tháng Giêng.
GGPD được cho biết phụ nữ này không đi làm mấy ngày qua, và Sở Cảnh Sát Santa Ana (SAPD) đang điều tra một vụ có thể là mất tích.
Khu nhà có một phụ nữ chết trên đường Lampson, Garden Grove. (Hình: Google Maps)
Ngay sau khi được SAPD báo, nhân viên GGPD nhận được một cú điện thoại từ một căn nhà trong khu nhà mang dãy số 10400 đường Lampson, cùng địa chỉ căn nhà mà được SAPD cho địa chỉ.
Người gọi điện thoại cho biết được người sống trong căn nhà của nạn nhân nhờ kiểm tra dùm. Khi mở cửa vào, người này phát hiện phụ nữ đã qua đời, và gọi cho GGPD ngay lập tức.
Cảnh sát Garden Grove đến hiện trường và thấy thi thể người phụ nữ trong phòng, và thấy có vẻ phụ nữ này chết KHÔNG tự nhiên.
Trong lúc điều tra, cảnh sát biết nạn nhân được tòa cho một lệnh cấm một người đàn ông tên Rafael Arechiga đến gần (restraining order).
Trong khi quan hệ của hai người này chưa được rõ, hồ sơ của GGPD liên quan đến bạo hành gia đình cho thấy họ từng hẹn hò với nhau.
Trong lúc đi tuần trong khu nhà trên đường Lampson, cảnh sát biết được nghi can Arechiga có xuất hiện tại căn nhà trước đó trong ngày.
GGPD liền thu thập thông tin nhận dạng và bảng số xe của nghi can.
Khoảng 12 giờ 42 phút sáng Thứ Năm, cảnh sát Garden Grove phát hiện địa điểm chiếc xe của nghi can, bao vây khu vực ngã tư đường Brookhurst và đường Chapman, và bắt được nghi can.
Sau đó, cảnh sát Garden Grove gọi Sở Cảnh Sát Orange County trợ giúp điều tra và đưa nghi can vào nhà tù quận hạt.
Garden Grove là một trong bốn thành phố trong vùng Little Saigon, nơi có cộng đồng người Việt lớn nhất hải ngoại.
Theo thống kê dân số năm 2020, Garden Grove có 171,863 cư dân, nhưng đến năm 2024, chỉ có 167,024 người, giảm 2.82%. Đây là thành phố có đa số cư dân gốc Á Châu, 41.66%, đứng hàng thứ bảy trong tổng số 10 thành phố có trên 100,000 cư dân mà có đa số dân là gốc Á. Trong số dân gốc Á này, người Mỹ gốc Việt là nhóm lớn nhất, 27.7% của toàn cư dân Garden Grove.
Hiện nay, ba trong số bảy thành viên Hội Đồng Thành Phố có ba người gốc Việt. (Đ.D.)
ANAHEIM, California (NV) – Ông Jesus Angel Reyna, 36 tuổi, cư dân Anaheim, bị tuyên án gần 16 năm tù liên bang vào hôm Thứ Hai, 5 Tháng Giêng, vì buôn bán chất ma túy “fentanyl,” khiến một phụ nữ 30 tuổi (chưa được công bố danh tính) chết tại Anaheim, báo mạng New Santa Ana loan tin hôm Thứ Tư, 7 Tháng Giêng.
Chánh Án James Selna của tòa liên bang tuyên phạt ông Reyna 189 tháng tù giam (tương đương 15 năm chín tháng) và buộc bị cáo bồi thường $6,948.24 chi phí tang lễ cho gia đình nạn nhân.
Dùng quá liều chất “fentanyl” có thể gây chết người. (Hình minh họa: Orange County Sheriff’s Department)
Theo các công tố viên liên bang, ông Reyna gặp nạn nhân gần nhà của cô ở Anaheim vào ngày 28 Tháng Mười, 2022, và bán cho cô nhiều viên thuốc có pha “fentanyl.” Hai ngày sau, người phụ nữ này uống số thuốc đó và tử vong.
Các công tố viên cho biết ông Reyna từng bán ma túy cho nạn nhân nhiều lần trước đó.
Ông Reyna bị bắt vào ngày 21 Tháng Hai, 2023, khi đang giao dịch ma túy tại bãi đậu xe trong khu chung cư nơi ông sống ở Anaheim.
Theo công tố viên, khám xét nhà ông, nhân viên công lực tịch thu được 680 gram “methamphetamine,” 457 gram “cocaine,” 7.30 gram “MDMA,” và 23 gram “Xanax.”
Ngày 2 Tháng Chín năm ngoái, ông Reyna nhận tội với các cáo buộc tàng trữ “fentanyl” với ý định phân phối, và tàng trữ “methamphetamine” với ý định phân phối.
Tại California, các bản án tù liên bang đối với hành vi phân phối “fentanyl” dẫn đến tử vong ngày càng trở nên phổ biến trong ba năm trở lại đây, trong bối cảnh lực lượng an ninh tăng cường trấn áp loại tội phạm này.
Gia tăng truy tố và án phạt nặng hơn
Trong giai đoạn từ năm 2023 đến đầu năm 2026, những vụ án như của ông Jesus Angel Reyna phản ánh xu hướng gia tăng rõ rệt cả về số vụ truy tố lẫn mức án:
-Mức độ truy tố: Kể từ năm 2018, Văn Phòng Công Tố Liên Bang trong khu vực Central District tại California (bao gồm Anaheim) truy tố ít nhất 163 người trong các vụ buôn bán ma túy dẫn đến ngộ độc “fentanyl” gây chết người. Riêng trong năm 2025, có 20 vụ được khởi tố tại khu vực này.
-Khuyng hướng tuyên án: Mức án tù liên bang trung bình đối với tội buôn bán “fentanyl” tăng từ 61 tháng trong năm 2020 lên 74 tháng trong năm 2024. Tuy nhiên, trong các vụ dẫn đến tử vong do quá liều, mức án cao hơn nhiều, trung bình 149 tháng tù (hơn 12 năm) khắp Hoa Kỳ tính đến năm 2025.
-Án tối thiểu bắt buộc: Theo luật liên bang, hành vi phân phối chất cấm gây tử vong hoặc thương tích nghiêm trọng phải đối mặt với mức án tối thiểu bắt buộc là 20 năm tù, và tối đa là tù chung thân. Dù một số bị cáo như ông Reyna nhận mức án thấp hơn 20 năm do thỏa thuận nhận tội hoặc các điều chỉnh theo hướng dẫn tuyên án, nhiều trường hợp khác vẫn bị phạt từ 20 năm đến chung thân.
Một số bản án đáng chú ý gần đây tại California
-Tháng Sáu, 2025: Một người đàn ông ở Riverside County bị tuyên án 19 năm tù vì bán “fentanyl” khiến một thiếu niên tử vong.
-Tháng Mười Hai, 2025: Một người buôn ma túy ở San Diego nhận án 30 năm tù vì bán “fentanyl” làm chết hai người.
-Tháng Giêng, 2024: Một người buôn ma túy bị tuyên án 12 năm chín tháng tù vì phân phối quy mô lớn các viên thuốc “fentanyl” giả.
Sự gia tăng các vụ truy tố dạng “gây tử vong” này xuất phát từ hoạt động của các đơn vị chuyên trách, như Đội Phản Ứng Quá Liều của Cơ Quan Chống Ma Túy (DEA), chuyên điều tra các vụ tử vong do ngộ độc để truy ngược nguồn cung cấp ma túy. (T.Nhiên) [đ.d.]
Quân đội kiểm phiếu Đại Hội 14, Tô Lâm hay Phan Văn Giang có lợi?
Hôm 5 Tháng Giêng, tại Hà Nội, Thượng Tướng Đỗ Xuân Tụng, phó chủ nhiệm Tổng Cục Chính Trị Quân Đội Việt Nam, chủ trì hội nghị giao nhiệm vụ cho lực lượng quân đội kiểm phiếu tại Đại Hội Đảng 14 và cho rằng việc này có vai trò “đặc biệt quan trọng.” Tại sao quân đội lại nắm trọng trách này và ai sẽ có lợi?
SAN JOSE, California (NV) – Các giới chức thành phố San Jose đang thẳng tay giải quyết vụ Vietnam Town bị tố quản trị kém, nhưng các chủ đất không “nhúc nhích,” theo báo mạng San Jose Spotlight hôm Thứ Hai, 5 Tháng Giêng.
Nhân viên thực thi pháp luật thành phố hồi tháng trước ra lệnh các nhà quản lý trung tâm thương mại tiêu biểu trong khu Little Saigon của San Jose giải quyết các vi phạm làm các chủ doanh nghiệp khó chịu. Một trong những phàn nàn của chủ doanh nghiệp là yêu cầu ban quản trị Vietnam Town dời một thùng rác là vật cản đường đi vào bãi đậu xe chính – làm cho khách hàng không có chỗ đậu xe.
Một góc khu thương mại Vietnam Town, San Jose. (Hình minh họa: Trà Nhiên/Người Việt)
Tuy vậy, các giới chức cho biết, ban quản trị trung tâm thương mại này, có tên “Vietnam Town Condominium Owners Association,” không tuân thủ lệnh, với hạn chót là ngày 18 Tháng Mười Hai, 2025.
Các chủ doanh nghiệp nói rằng vật cản đó vẫn còn ở lối vào khu đậu xe tầng trên, trong khi khu ở tầng dưới thì không bị.
“Họ chưa làm gì cả,” ông Jason Trần, chủ tiệm phở Pho This Way trên đường Story, nói với San Jose Spotlight.
Sở Quy Hoạch, Xây Dựng, và Thực Thi Pháp Luật trong tình trạng thiếu nhân viên điều tra các tố cáo này trong một năm, nhưng không có hành động gì cho tới khi San Jose Spotlight lần đầu tiên đề cập các phàn nàn của chủ doanh nghiệp.
Ngoài vấn đề bãi đậu xe, các chủ doanh nghiệp còn nộp đơn kiện, tố cáo ban quản trị Vietnam Town tính thêm lệ phí một cách không công bằng khi họ sử dụng khoảng không gian bên ngoài để phục vụ thực khách – trong khi thiên vị với một số doanh nghiệp khác bằng cách bớt lệ phí hàng tháng.
Đơn kiện và bài viết của San Jose Spotlight làm dấy lên tranh cãi trên mạng xã hội về chuyện Vietnam Town có thể đang bị coi là phung phí tiền bạc trong một cộng đồng Việt Nam năng động ở San Jose – thành phố có nhiều người Việt nhất hải ngoại.
San Jose Spotlight cho biết, thành phố sẽ xem xét biện pháp phạt mới đối với ban quản trị trung tâm thương mại vì không tuân thủ lệnh, theo một phát ngôn viên của Sở Quy Hoạch, Xây Dựng, và Thực Thi Pháp Luật.
Ngoài chuyện ở bãi đậu xe, các giới chức thành phố cũng lên tiếng vụ ban quản trị để hai thùng rác lớn kế chỗ đậu xe mà không có giấy phép, cũng như tự động gắn một thiết bị điện trong khu thương mại.
Các chủ doanh nghiệp có nêu các vấn đề này trong đơn kiện, nói rằng ban quản trị làm lãng phí quỹ tái phát triển trung tâm cho những thiết bị không cần thiết.
Sở Quy Hoạch, Xây Dựng, và Thực Thi Pháp Luật sẽ chuẩn bị có một buổi khiếu nại, để đưa ra thời hạn mới cho Vietnam Town tuân theo, cùng với việc đưa ra số tiền phạt mỗi ngày ban quản trị trung tâm thương mại không tuân thủ.
“Cơ quan này sẽ quyết định giữ nguyên hoặc điều chỉnh đề nghị của nhân viên. Cơ quan này dự trù tổ chức buổi khiếu nại trong tháng này,” bà Marikda Krause, phát ngôn viên của Sở Quy Hoạch, Xây Dựng, và Thực Thi Pháp Luật, nói với San Jose Spotlight.
Lối vào một khu thương mại trong Vietnam Town, San Jose. (Hình minh họa: Trà Nhiên/Người Việt)
Ông Deon Vũ, chủ tịch “Vietnam Town Condominium Owners Association,” từ chối có ý kiến về đơn kiện. Ông nói rằng không thể hoàn toàn đổ lỗi cho tổ chức của ông liên quan đến các vấn đề đậu xe.
“Nhà để xe phải đóng cửa vì thang máy và hệ thống phun nước chữa cháy không hoạt động,” ông Deon Vũ nói với San Jose Spotlight. “Chúng tôi đang xin giấy phép thành phố. Ông nói với tôi là thành phố muốn mở cửa – điều này thật là lạ, bởi vì chúng tôi đang chờ sự chuẩn thuận của họ.”
Ông Deon Vũ không thể nói khi nào việc sửa chữa cần thiết của nhà để xe có thể hoàn tất để tái hoạt động.
Bà Krause không phản hồi khi San Jose Spotlight hỏi về những gì ông Deon Vũ nói.
Trong khi đó, ông Jason Trần không tin những lý do ông Deon Vũ đưa ra.
“Chúng tôi phàn nàn về chuyện này cả năm rồi và họ không làm gì cả. Có thể họ vẫn không làm gì nếu không có sự chú ý của truyền thông như hiện nay,” ông Jason Trần nói.
Trong khi tầng một của nhà đậu xe không cần thang máy, ông Jason Trần thắc mắc tại sao nó vẫn mở nếu hệ thống phun nước chữa cháy làm ảnh hưởng cả tòa nhà.
“Hơn nữa, Vietnam Town không thể mở cửa hoặc bán thêm chỗ nếu không có đủ chỗ đậu xe,” ông Jason Trần nói. “Nếu nhà để xe không hoạt động, vậy thì tại sao trung tâm thương mại vẫn tiếp tục bán các cửa hàng? Tôi không chắc việc này nghe có lý không.” (Đ.D.)
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Tư, 7 Tháng Giêng, tuyên bố ông muốn tăng chi tiêu rất nhiều cho quân đội Mỹ vào năm sau, theo Business Insider.
Trên mạng xã hội Truth Social của ông, Tổng Thống Trump cho hay ông quyết định tăng ngân sách quốc phòng từ $1,000 tỷ lên $1,500 tỷ cho năm 2027.
Chiến đấu cơ F-15 Strike Eagle của Không Quân Mỹ. (Hình minh họa: Dan Kitwood/Getty Images)
“Làm như vậy, chúng ta có thể xây dựng ‘Quân Đội Như Mơ’ mà chúng ta đủ tư cách xây dựng từ lâu, và quan trọng hơn, sẽ bảo đảm an toàn và an ninh cho chúng ta, bất kể kẻ thù nào,” ông Trump viết.
Tổng Thống Trump cho biết tiền cho ngân sách mới là tiền từ thuế quan mà ông áp lên hầu như mọi quốc gia, và ngân sách này sẽ bảo đảm an toàn cho Mỹ giữa “thời kỳ rất rối loạn và nguy hiểm.”
Tổng Thống Trump cho hay doanh thu từ thuế quan “nhiều” tới mức thậm chí sau khi chi $1,500 tỷ cho quân đội, Mỹ vẫn đủ sức trả hết nợ công và trợ cấp người Mỹ có “lợi tức trung bình.”
Ngân sách quốc phòng dự thảo của Tổng Thống Trump cao hơn nhiều so với ngân sách quốc phòng $901 tỷ cho năm 2026 tỷ được Quốc Hội chuẩn thuận. Ngân sách mà ông đề nghị phải được Quốc Hội đồng ý. (Th.Long) [kn]
PORTLAND, Oregon (NV) – Hai người được chở đi bệnh viện sau khi bị đặc vụ liên bang bắn ở Portland, Oregon, hôm Thứ Năm, 8 Tháng Giêng, cảnh sát loan báo, theo CNN.
Hiện chưa rõ hai người này bị thương ra sao. Cảnh sát không nói rõ đặc vụ liên bang nào, nhưng nguồn tin công lực cấp cao cho hay đặc vụ Biên Phòng Mỹ bắn một cặp vợ chồng trong lúc chặn xe hai người này. Người chồng bị bắn trúng tay, còn người vợ bị bắn trúng ngực, theo nguồn tin này.
Đặc vụ liên bang bắn đạn cao su vào người biểu tình chống ICE tại tòa nhà của ICE ở Portland, Oregon, hôm 12 Tháng Mười. (Hình minh họa: Mathieu Lewis-Rolland/Getty Images)
Lúc 2 giờ 18 phút trưa Thứ Năm, cảnh sát tới khu 10200 đường Southeast Main sau khi nhận được tin báo có người nổ súng, Sở Cảnh Sát Portland (PPB) ra thông cáo báo chí cho hay. Cảnh sát xác nhận đặc vụ liên bang dính líu tới vụ nổ súng này, PPB cho biết.
Lúc 2 giờ 24 phút trưa, cảnh sát nhận được tin báo hai người bị bắn gần góc đường Northeast 146th và East Burnside và được chở đi bệnh viện, theo PPB. Không rõ tại sao có hai nơi khác nhau.
“Vụ này vẫn trong giai đoạn đầu,” ông Bob Day, cảnh sát trưởng Portland, lưu ý. “Chúng tôi hiểu cảm xúc dâng cao và tình trạng căng thẳng mà nhiều người đang cảm thấy sau vụ nổ súng ở Minneapolis, nhưng tôi kêu gọi cộng đồng giữ bình tĩnh trong lúc chúng tôi điều tra.”
Ông Keith Wilson, thị trưởng Portland, lên án vụ nổ súng này, tuyên bố “chúng ta không thể ngồi yên trong lúc những biện pháp bảo vệ theo Hiến Pháp bị xói mòn và máu chảy ngày càng nhiều.”
“Portland không phải là ‘thao trường’ cho những đặc vụ bị biến thành binh lính, và ‘vũ lực hết mức’ mà chính quyền [Tổng Thống Donald Trump] hăm dọa đang gây ra hậu quả chết người,” ông Wilson cho hay trong bản tuyên bố do văn phòng ông đưa ra. “Với tư cách thị trưởng, tôi kêu gọi ICE chấm dứt mọi hoạt động ở Portland tới khi vụ này được điều tra xong.” (Th.Long) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Tư, 7 Tháng Giêng, ký sắc lệnh rút Mỹ ra khỏi hàng chục tổ chức và hiệp ước quốc tế, cắt đứt mối quan hệ với một loạt diễn đàn quan trọng về an ninh, luật pháp, thương mại, kinh tế và nhân quyền quốc tế, Tòa Bạch Ốc loan báo, theo New York Times.
Ngoại Trưởng Marco Rubio nêu vài lý do Tổng Thống Trump rút Mỹ ra khỏi nhiều tổ chức quốc tế như vậy một lúc, gồm lãng phí, quản trị kém và dư thừa. Ông Rubio giải thích thêm rằng không còn đáng cử người đại diện của Mỹ tới những tổ chức này để tạo sức ảnh hưởng quốc tế nữa.
Biểu tình chống biến đổi khí hậu ở Glasgow, Scotland, hôm 15 Tháng Mười Một. (Hình minh họa: Jeff J Mitchell/Getty Images)
“Không còn chấp nhận được chuyện gửi cho những tổ chức này, máu, mồ hôi và của cải của người Mỹ, mà chẳng được gì hoặc được rất ít,” ông Rubio cho hay, khẳng định nhiều tổ chức “bị tư tưởng cấp tiến lấn át,” như bình đẳng giới tính và biến đổi khí hậu.
Hiện tại, Tổng Thống Trump đã rút Mỹ ra khỏi nhiều tổ chức quan trọng của Liên Hiệp Quốc (LHQ), như UNESCO – cơ quan văn hóa LHQ, Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO), và Hội Đồng Nhân Quyền LHQ.
Theo sắc lệnh hôm Thứ Tư, ông Trump rút Mỹ ra khỏi 66 tổ chức và hiệp ước toàn cầu khác – gần một nửa liên hệ với LHQ – mà chính quyền ông coi là “đi ngược với lợi ích của Mỹ,” theo AFP.
Đáng chú ý nhất trong số đó là Công Ước Khung LHQ về Biến Đổi Khí Hậu (UNFCCC), hiệp ước nền tảng của tất cả thỏa thuận khí hậu lớn. Mỹ là quốc gia đầu tiên rút ra khỏi hiệp ước này.
Được thông qua năm 1992, UNFCCC là hiệp ước toàn cầu về hợp tác làm giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính và thích nghi với tác động của tình trạng biến đổi khí hậu.
Hôm Thứ Năm, Liên Âu (EU) chỉ trích việc Mỹ rút khỏi UNFCCC là “đáng tiếc và không may,” đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục hợp tác với những nước khác để đối phó với cuộc khủng hoảng khí hậu.
Tổng Thống Trump là người ủng hộ khai thác nhiên liệu hóa thạch và công khai chế giễu việc khoa học gia đồng thuận rằng hoạt động của con người đang làm trái đất nóng lên. Ông tuyên bố tình trạng biến đổi khí hậu chỉ là “trò chơi xỏ.”
Chính quyền Tổng Thống Trump không cử người nào dự hội nghị thượng đỉnh khí hậu LHQ ở Brazil hồi Tháng Mười Một. Hội nghị này do UNFCCC bảo trợ và được tổ chức hằng năm. (Th.Long) [kn]
PHNOM PENH, Cambodia (NV) – Chính phủ Cambodia hôm Thứ Tư, 7 Tháng Giêng, loan báo đã bắt và dẫn độ về Trung Quốc thương gia bị cáo buộc cầm đầu mạng lưới lừa đảo lớn trên mạng và bị Mỹ truy nã vì những cáo trạng liên quan, theo ABC News.
Ông Chen Zhi (Trần Chí), 38 tuổi, và hai công dân Trung Quốc khác bị bắt và dẫn độ hôm Thứ Ba sau nhiều tháng bị cả hai quốc gia điều tra và theo lời yêu cầu của chính quyền Trung Quốc, Bộ Nội Vụ Cambodia cho hay. Ông Chen có hai quốc tịch nhưng bị tước quốc tịch Cambodia hồi Tháng Mười Hai, cơ quan này cho biết.
Trụ sở Prince Holding Group ở Phnom Penh, Cambodia. (Hình: Suy SE/AFP via Getty Images)
Hồi Tháng Mười, ông Chen, chủ tịch tập đoàn Prince Holding Group, bị Bộ Tài Chính Mỹ và Văn Phòng Đối Ngoại Anh cáo buộc cầm đầu mạng lưới phạm tội xuyên quốc gia lừa đảo nạn nhân khắp thế giới và bóc lột người lao động.
Tập đoàn ông Chen mở trung tâm lừa đảo khắp Đông Nam Á, chiếm đoạt tiền của nạn nhân bằng cách dụ dỗ tham gia dự án đầu tư giả mạo. Theo Văn Phòng Liên Hiệp Quốc Về Ma Túy Và Tội Ác, năm 2023, tập đoàn này lường gạt khoảng $18 tỷ tới $37 tỷ của nạn nhân khắp thế giới.
Mỹ và Anh cấm vận ông Chen và các công ty của ông. Các công ty này chủ yếu kinh doanh địa ốc và dịch vụ tài chính.
Mỹ tịch thu khoảng $14 tỷ bitcoin liên hệ với ông Chen và các công ty của ông, đồng thời truy tố ông tội đồng lõa lừa đảo và rửa tiền. Ông bị cáo buộc cho phép đánh đập công nhân, ra lệnh hối lộ giới chức ngoại quốc và dùng doanh nghiệp khác của mình, như đánh bài trên mạng và đào tiền số, để hợp pháp hóa lợi nhuận bất hợp pháp.
Công tố viên Mỹ cáo buộc tập đoàn ông Chen lường gạt 250 người Mỹ hàng triệu đô la, trong đó có người mất $400,000 đầu tư tiền số. Năm 2024, người Mỹ mất ít nhất $10 tỷ do những vụ lừa đảo từ Đông Nam Á, theo Bộ Tài Chính.
Văn phòng công tố liên bang ở thành phố New York, nơi ông Chen bị truy tố, chưa lên tiếng về vụ ông bị bắt và dẫn độ. Ông Chen và tập đoàn của ông bác bỏ cáo trạng của Mỹ.
Chính quyền Trung Quốc cũng chưa nói gì về vụ ông Chen và hai công dân Trung Quốc khác – Xu Ji Liang và Shao Ji Hui – bị bắt và dẫn độ. (Th.Long) [kn]
Làn sóng biểu tình toàn quốc tại Iran bắt đầu từ ngày 28 Tháng Mười Hai, 2025, đến ngày 7 Tháng Giêng, chưa có dấu hiệu dừng lại. Human Rights Activists News Agency cho biết ít nhất 36 người đã chết, trong đó có 30 người biểu tình, bốn trẻ em và hai nhân viên công lực. Chiến dịch xuống đường phản đối chính phủ đang lan rộng đến hơn 280 địa điểm tại 31 tỉnh thành…
Người dân Iran tập trung và chặn đường trong một cuộc biểu tình ở Kermanshah, Iran vào ngày 8 Tháng Giêng. Các cuộc biểu tình trên toàn quốc bắt đầu tại khu chợ Grand Bazaar ở Tehran vào cuối Tháng Mười Hai, 2025. (Hình minh họa: Kamran/Middle East Images/AFP via Getty Images)
“Không còn gì để mất”
Mọi chuyện bắt đầu từ ngày 28 Tháng Mười Hai, 2025, khi các thương nhân tại Chợ Lớn (Grand Bazaar) – khu chợ truyền thống lớn nhất Teheran, nơi từng là biểu tượng ủng hộ chính quyền Hồi Giáo – đồng loạt đóng cửa để phản đối sự sụt giảm nghiêm trọng của đồng rial.
Tính đến ngày 4 Tháng Giêng, $1 được giao dịch ở mức khoảng 1.45 triệu rial trên thị trường tự do, so với khoảng 55,000 rial vào năm 2018, khi các lệnh trừng phạt của Mỹ được áp đặt trở lại (“Iran protests: What is driving the unrest?”/Middle East Eye).
Sự kiện bà con tiểu thương đóng sạp ở Chợ Lớn nhanh chóng lan sang các tầng lớp khác: sinh viên, người lao động, phụ nữ. Từ một cuộc đình công kinh tế, biểu tình chuyển sang màu sắc chính trị với những khẩu hiệu “Cái chết cho độc tài,” “Tự do hay là chết.” Những khu vực miền Tây và Tây Nam, nơi tập trung cộng đồng thiểu số Kurd, Luri, Arab và Azeri, chứng kiến đụng độ dữ dội nhất. Tại thành phố Kuhdasht, người biểu tình tấn công văn phòng tỉnh trưởng; tại Azna, ít nhất ba người thiệt mạng.
Cần biết, các cuộc đình công ở Chợ Lớn Teheran không là điều bất thường. Giới thương nhân Chợ Lớn, một trong những nhóm kinh tế truyền thống có ảnh hưởng nhất Iran, từ lâu đã áp dụng việc đóng cửa để gây áp lực lên chính phủ. Sức mạnh thực sự của họ vượt ra ngoài hoạt động của giới tiểu thương bình thường. Nhiều giao dịch ngầm được thực hiện trong các văn phòng ở Chợ Lớn có giá trị lên đến hàng triệu đô la.
Tỷ giá đô la là một chỉ số quan trọng về sức khỏe kinh tế của Iran. Các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với xuất cảng dầu, khí đốt và công nghiệp hóa dầu; những hạn chế ngân hàng quốc tế; cùng với nạn tham nhũng tràn lan là những nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng lần này. Hai yếu tố bổ sung nữa là giá xăng tăng và việc công bố ngân sách năm tài khóa tiếp theo.
Iran một trong những quốc gia có giá xăng rẻ nhất thế giới. Chính phủ cung cấp 60 lít mỗi tháng với giá 15,000 rial ($0.01) và 100 lít với giá 30,000 rial ($0.02) – mức giá được thiết lập vào Tháng Mười Một, 2019, sau các cuộc biểu tình dữ dội phản đối tăng giá nhiên liệu khiến hơn 321 người thiệt mạng. Để tránh bất ổn, chính quyền giữ giá ổn định bất chấp áp lực kinh tế. Tuy nhiên, vào Tháng Mười Hai, 2025, mức giá thứ ba đã được áp dụng cho những người sử dụng nhiều hơn 160 lít mỗi tháng, với 50,000 rial ($0.036) mỗi lít.
Sự tức giận của người dân còn được châm ngòi từ việc chính phủ công bố ngân sách mới, với việc đề xuất tăng thuế nhằm vào giới chủ doanh nghiệp, thương nhân và các công ty lớn, trong bối cảnh nguồn tiền từ dầu và khí đốt thất thu ngày càng nặng bởi lệnh trừng phạt của Mỹ. Ngoài ra, còn là tâm lý bất mãn âm ỉ của giới trẻ. Thanh niên ngày càng thất vọng và bất mãn. Iran có tỷ lệ sinh viên đại học cao nhưng cứ bốn thanh niên thì có một người thất nghiệp. Còn nữa, còn là vấn đề thiếu nước sinh hoạt trầm trọng; chưa kể sự bất mãn của phụ nữ đối với các quy định trang phục tôn giáo nghiêm ngặt.
Nhận định về cuộc biểu tình lần này, luật sư, nhà hoạt động nhân quyền Iran Shirin Ebadi (Nobel Hòa Bình 2003) – khi trả lời phỏng vấn Đài Phát Thanh Farda của RFE/RL qua điện thoại ngày 1 Tháng Giêng – nói rằng người Iran “chẳng còn gì để mất,” đã đến lúc họ không thể không nhận ra thực trạng đất nước không còn gì để cứu vãn và chế độ cai trị phải được kết liễu, “bằng mọi giá, càng sớm càng tốt,” “trước khi đất nước mà họ yêu quý bị tàn phá thêm” (“Nobel Laureate Shirin Ebadi: Iranians Have Nothing Left To Lose”/rferl.org).
Trong không ấm, ngoài không yên
Không như các cuộc biểu tình trước, làn sóng phẫn nộ của người dân lần này lại xảy ra đúng vào bối cảnh chính trường khu vực đang hỗn loạn, khi Iran không chỉ chịu sức ép từ Israel mà còn từ Mỹ.
Đây là lần đầu tiên mà bộ máy lãnh đạo Iran phải đối mặt với một thách thức phức tạp: bất ổn trong nước ngày càng tăng cùng với mối đe dọa quân sự từ bên ngoài; trong khi Teheran dường như bế tắc trong việc giải quyết cả hai vấn đề. Họ không có chiến lược rõ ràng để đảo ngược sự sụp đổ kinh tế cũng như không có dấu hiệu cho thấy họ sẵn sàng nhượng bộ về chương trình hạt nhân đủ để xoa dịu Mỹ và Israel.
Trong khi đó, Tổng Thống Trump không ngừng đe dọa can thiệp. Ngày 2 Tháng Giêng, trên Truth Social, ông Trump hù: nếu Iran giết hại “những người biểu tình ôn hòa,” Mỹ sẵn sàng đến giúp họ, và, “chúng tôi đã sẵn sàng và chuẩn bị hành động.” “Tát nước theo mưa,” Ngoại Trưởng Gideon Sa’ar của Israel bày tỏ với người biểu tình ở Iran: “Israel đang sát cánh bên các bạn.” Phần mình, Thủ Tướng Benjamin Netanyahu của Israel “nhân tiện” giục ông Trump: còn chờ gì nữa, đây là thời cơ tốt để “xử đẹp” chế độ Teheran.
Nhà bình luận Ali Gholhaki (Iran) nhận định, tình trạng kinh tế tồi tệ là nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của các nhà lãnh đạo ở Venezuela và Syria, tạo ra cơn bão bất mãn trong công chúng, đồng thời làm suy yếu bộ máy chính quyền và lực lượng an ninh. “Với Iran, bài học giờ đây là chúng ta phải hết sức cẩn thận để kịch bản tương tự không xảy ra” – Ali Gholhaki nói – “Khi cảnh sát chống bạo động, lực lượng an ninh và quân đội phải vật lộn để kiếm sống thì các tuyến phòng thủ sẽ sụp đổ” (“Iran’s Dual Challenge: Unrest at Home, Threat of Strikes From Abroad”/The New York Times).
Chính quyền Teheran hẳn nhiên nhận ra thế chông chênh của họ. Dù vẫn đàn áp người biểu tình nhưng lần này chính phủ cũng “hạ mình” nói chuyện với giới thương nhân. Họ cho biết, việc giảm thuế sẽ được thực hiện, ngoại tệ sẽ được trợ cấp cho hàng nhập cảng. Ngày 29 Tháng Mười Hai, 2025, Mohammad Reza Farzin từ chức thống đốc Ngân Hàng Trung Ương. Farzin ngồi ghế thống đốc Ngân Hàng Trung Ương từ Tháng Mười Hai, 2022 sau khi người tiền nhiệm Ali Salehabadi từ chức cũng bởi lý do đồng rial rớt giá thê thảm. Lần này, tân Thống Đốc Abdolnaser Hemmati hứa sẽ ổn định thị trường ngoại hối.
Không ai cứu nổi Teheran ngoài chính họ
Những biện pháp như vậy thật ra chưa đủ để dập lửa. Lãnh tụ tối cao (Ayatollah) Ali Khamenei, 86 tuổi, thừa nhận “bức xúc” của thương nhân là “hợp lý” nhưng đồng thời cáo buộc rằng làn sóng biểu tình không thể không có bàn tay của “kẻ thù bên ngoài.” Ông cảnh báo: “Biểu tình hợp pháp khác với bạo loạn. Kẻ bạo loạn phải bị xử lý nghiêm.”
Tuy nhiên, cá nhân Ali Khamenei dường như có tính toán riêng. Ngày 4 Tháng Giêng, tờ The Times of London viết: Giáo Chủ Ali Khamenei – lãnh tụ tối cao của Iran – đang có kế hoạch đào tẩu sang Nga nếu tình hình bất ổn leo thang. The Times cho biết thông tin này dựa vào một nguồn tình báo tiết lộ cho họ. Khó có thể biết mức độ chính xác của nguồn tin nhưng rõ ràng, ngoài Nga, Ali Khamenei chẳng còn nơi nào khác để đi, tương tự cựu Tổng Thống Bashar al-Assad của Syria. Với Nga, việc cho Ali Khamenei tá túc là điều duy nhất họ có thể làm. Trong hoàn cảnh sa lầy Ukraine, “ốc không mang nổi mình ốc,” Nga hoàn toàn không thể làm gì hơn để cứu Iran.
Điều đáng nói là Iran vốn giàu dầu mỏ, dân số có trình độ học vấn cao và lượng dự trữ ngoại hối dồi dào. Tuy nhiên, họ lại dồn tiền của vào hạt nhân, thay vì dành sức cho quản lý kinh tế và kiến thiết quốc gia. Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo là một thế lực khổng lồ. Với vị trí là “lá chắn an ninh” của chế độ, họ kiểm soát phần lớn nền kinh tế và phần lớn ngân sách chi tiêu của chính phủ.
Giới phân tích cho rằng cần phải có một thỏa hiệp để giảm bớt các lệnh trừng phạt nhằm giúp Iran tìm lối thoát. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán về việc hạn chế chương trình làm giàu uranium gần như luôn bế tắc. Tất cả kênh liên lạc giữa Washington và Teheran đã bị đóng băng kể từ sau cuộc giao tranh khốc liệt 12 ngày vào Tháng Sáu, 2025, khi Mỹ và Israel phá nát nhiều cơ sở hạt nhân và giết chết nhiều nhân vật trụ cột trong chương trình hạt nhân Iran.
Sanam Vakil, giám đốc chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Chatham House, một viện nghiên cứu ở London, nhận định, nếu không đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân, Iran “sẽ tiếp tục lún sâu vào tình trạng phá sản kinh tế, các chu kỳ biểu tình tái diễn và phụ thuộc vào việc sử dụng vũ lực thay vì cải cách để duy trì quyền kiểm soát.”
Trong thực tế, người dân quá chán ngán việc chính phủ dồn nguồn lực vào hạt nhân khiến đất nước tàn lụi. Cuộc thăm dò vào Tháng Mười, 2024, cho thấy 78% người Iran coi chính sách đối ngoại của Tehran là nguyên nhân gây ra các hệ lụy kinh tế cho quốc gia (“Iran’s Refusal to Dial Back Nuclear Program Lit Fuse on Currency Crisis”/Wall Street Journal).
Vấn đề còn lại bây giờ là nếu Teheran ngoan cố không thay đổi thì hệ thống của họ còn có thể chịu đựng được thêm bao lâu. [dt]
