VĨNH LONG, Việt Nam (NV) – Sau khi xô xát với nhân viên bảo vệ bệnh viện Đa Khoa Tỉnh Vĩnh Long, một ông ở phường Phước Hậu, tỉnh Vĩnh Long, bỏ đi, rồi bất ngờ quay lại đâm chết người.
Hôm 22 Tháng Mười Hai, Công An Tỉnh Vĩnh Long cho biết đã bắt giữ nghi can Nguyễn Minh Tâm, 30 tuổi, ở phường Phước Hậu, để điều tra về tội “giết người.”
Nghi can Nguyễn Minh Tâm lúc bị bắt giữ. (Hình: Nam Long/Thanh Niên)
Theo báo Thanh Niên, nghi can Nguyễn Minh Tâm là hung thủ đâm chết ông NAK, 45 tuổi, nhân viên bảo vệ bệnh viện Đa Khoa Tỉnh Vĩnh Long.
Đáng nói, nghi can Tâm vừa được mãn hạn tù hôm 3 Tháng Mười vừa qua, sau thời gian thụ án vì tội “trộm cắp tài sản.”
Theo tin ban đầu, khoảng 6 giờ 40 phút sáng 20 Tháng Mười Hai, ông K. trực tại khu vực cổng bệnh viện Đa Khoa Tỉnh Vĩnh Long ở phường Phước Hậu.
Thời điểm này, nghi can Tâm chạy đến rồi bất ngờ dùng dao nhọn đâm một nhát vào nách trái khiến ông K. bị thương nặng rồi gục xuống.
Gây án xong, nghi can Tâm rời khỏi hiện trường. Nạn nhân được đưa đi cấp cứu, truyền 16 đơn vị máu nhưng đến 10 giờ tối cùng ngày thì qua đời do vết thương quá nặng.
Khu vực xảy ra án mạng tại bệnh viện Đa Khoa Tỉnh Vĩnh Long, tối 20 Tháng Mười Hai. (Hình: Vĩnh Nam/VnExpress)
Theo một số người chứng kiến, nguyên nhân có thể do mâu thuẫn từ việc cự cãi của một vị khách nữ và nhân viên bãi xe trong lúc gửi xe ở bệnh viện.
Thời điểm cự cãi, ông K. đến can ngăn thì xảy ra xô xát với một người đàn ông [Nguyễn Minh Tâm] nhưng được mọi người can ngăn nên ông này đã bỏ về. Tuy nhiên, khoảng 10 phút sau, người này quay trở lại và sau đó xảy ra án mạng.
Công An Tỉnh Vĩnh Long đến giảo nghiệm tử thi, khám nghiệm hiện trường, ghi nhận lời khai của nhân chứng để điều tra làm rõ nguyên nhân sự việc. (Tr.N)[dt]
MOSCOW, Nga (NV) – Một vị tướng Nga thiệt mạng trong vụ đánh bom xe hơi ở thủ đô Moscow sáng sớm Thứ Hai, 22 Tháng Mười Hai, Ủy Ban Điều Tra Nga loan báo, theo ABC News.
Trung Tướng Fanil Sarvarov, chỉ huy Cục Huấn Luyện Tác Chiến thuộc Bộ Tổng Tham Mưu quân đội Nga, thiệt mạng khi “trái bom gài dưới đáy một chiếc xe hơi nổ tung trên đường Yaseneva ở Moscow,” ủy ban điều tra cho hay.
Điều tra viên làm việc tại hiện trường vụ đánh bom xe hơi ở Moscow, Nga, hôm Thứ Hai, 22 Tháng Mười Hai. (Hình: Alexander Nemenov/ AFP via Getty Images)
Ủy ban này cho biết họ đã bắt đầu điều tra hình sự vụ đánh bom.
“Điều tra viên đang xem xét nhiều giả thuyết trong vụ giết người này. Một trong những giả thuyết đó là tội ác này do các cơ quan đặc biệt của Ukraine tổ chức,” ủy ban này thêm.
Ủy ban này công bố video vụ đánh bom từ hiện trường cho thấy chiếc xe hơi màu trắng bị hư hại ở nơi có lẽ là khu dân cư.
Ông Sarvarov là vị tướng thứ ba của Nga bị sát hại kể từ cuối năm ngoái tới nay.
Tháng Mười Hai, 2024, Trung Tướng Igor Kirillov, chỉ huy Lực Lượng Bảo Vệ Phóng Xạ, Hóa Học và Sinh Học, và phụ tá của ông thiệt mạng do bị đánh bom khi họ đang ra khỏi chung cư ở Moscow.
Trái bom đó được cài lên chiếc xe gắn máy điện đậu gần chung cư, theo điều tra viên.
Và Tháng Tư năm nay, Trung Tướng Yaroslav Moskalik thiệt mạng trong vụ đánh bom xe hơi ở ngoại ô phía Đông Moscow. (Th.Long)[dt]
QUẬN CAM, California (NV) – Nhiều người mua vỏ xe kèm theo điều kiện bảo hành, với hy vọng được thay thế miễn phí trong trường hợp vỏ bị hỏng trước thời hạn. Có người nghĩ rằng có thể tự làm hỏng vỏ xe trước thời hạn, rồi đem đến tiệm bán để đòi bảo hành. Liệu có nên làm như vậy?
Trang mạng xe hơi motor1.com có đăng lại một chia sẻ lý thú từ một thợ sửa xe, cho biết đã bắt quả tang một khách hàng cố gắng gian lận bảo hành vỏ xe ngay trước khi hết hạn, hy vọng được thay vỏ miễn phí. TikTok Dan Holloway (@zombi3express) thu hút hơn 555,500 lượt xem trước khi bị xóa.
Bảo trì vỏ đúng cách là một trong những điều kiện để được bảo hành. (Hình minh họa: HD/Người Việt)
Trên TikTok, người thợ cho thấy những hư hỏng trên vỏ xe mà anh ta cho rằng khách hàng tự gây ra ngay trước khi bảo hành hết hạn. Có nhiều ốc vít trong mỗi lốp xe có thể được thực hiện cố ý. Có lốp có hai ốc vít được cắm trực tiếp vào. Anh ta viết: “Chúng tôi không ngu ngốc!” Holloway cho biết yêu cầu bảo hành đã bị từ chối bởi công ty bảo hành, chứ anh không có quyền quyết định.
Câu hỏi đặt ra là liệu thợ máy có nên tự động thay vỏ xe cho những khách hàng cố tình làm hỏng để sử dụng bảo hành hay không? Trên Tiktok, một số người xem đề nghị Holloway chỉ nên làm công việc của mình là thay thế vỏ mới cho khách hàng. Chuyện “bắt kẻ gian” không phải là nhiệm vụ của anh! Một số người khác đứng về phía anh ta. Có người bình luận rằng bảo hành chỉ bao gồm các rủi ro trên đường, chứ không phải hành vi phá hoại. Việc tự cắm ốc vít vào vỏ xe được gọi là gian lận.
Theo Discount Tire, hầu hết các loại vỏ đều có bảo hành của nhà sản xuất khi mua. Bảo hành của nhà sản xuất thường bao gồm vỏ sử dụng được từ 20,000 đến 100,000 dặm. Bảo hành này là lời hứa rằng vỏ sẽ sử dụng được trong một số năm, hoặc số dặm nhất định trước khi cần thay thế. Thông thường, vỏ xe được cho là không thể sử dụng được sau 6 năm, hoặc khi độ sâu gai lốp còn dưới 2/32 inch. Hầu hết các tiểu bang đều có luật qui định nhà sản xuất phải bảo hành vỏ theo điều kiện này.
Ngoài ra còn có bảo hành về chất lượng và vật liệu sản phẩm đôí với các lỗi xảy ra trong qui trình sản xuất hoặc do vật liệu chế tạo. Với bất kỳ lỗi nào của nhà sản xuất được phát hiện trong 2/32 inch đầu tiên của gai, vỏ xe sẽ được thay thế. Còn có nhiều lý do khác dẫn đến việc thu hồi vỏ xe; vì vậy tốt nhất là nên cập nhật thông tin từ nhà sản xuất. Còn có thêm các chương trình bảo hành đặc biệt, thí dụ như phép người mua dùng thử trong 30 ngày. Nếu khách hàng không hài lòng với vỏ xe, nhà sản xuất sẽ nhận lại.
Cũng giống như bất kỳ bảo hành xe hơi khác, bảo hành vỏ xe cũng có thể mất hiệu lực. Theo Edmunds, việc bảo trì vỏ không đúng cách là một trong những nguyên nhân chính làm mất hiệu lực bảo hành. Quy tắc chung về chăm sóc vỏ xe là luôn phải bơm đúng áp suất, đảo vỏ và cân chỉnh định kỳ. Nếu nhà sản xuất có thể chứng minh rằng vỏ xe được bảo trì không đúng cách, yêu cầu bảo hành có thể bị từ chối. Ngoài ra, tự phá hoại vỏ, lái xe trong điều kiện bất thường, đua xe, hư hỏng do xích chống tuyết cũng sẽ làm mất hiệu lực bảo hành vỏ xe.
Trở lại với câu hỏi có nên tự làm hỏng vỏ xe để được thay thế theo bảo hành hay không, câu trả lời sẽ dễ dàng là “không” nếu xét về mặt đạo đức. Trong một xã hội Mỹ ngày nay, khi những hành vi kém đạo đức của người lãnh đạo vẫn được chấp nhận vì những lý do như chính trị, kinh tế… việc có những người phản đối hành động lương thiện của người thợ kể trên là một thực tế đáng buồn. (HD)
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Chưa đầy một ngày sau khi đột ngột gỡ bỏ đường dẫn bản tin về việc ông Lê Mạnh Hùng, đồng hương ông Tô Lâm được giao ghế bộ trưởng Công Thương, các báo Việt Nam lại lên bài chính thức xác nhận.
Theo báo VnExpress, sáng 22 Tháng Mười Hai, ông Phạm Minh Chính, thủ tướng Việt Nam, trao quyết định điều động, bổ nhiệm ông Lê Mạnh Hùng, chủ tịch Hội Đồng Thành Viên tập đoàn Công Nghiệp, Năng Lượng Quốc Gia Việt Nam (PVN), giữ chức bộ trưởng Bộ Công Thương.
Ông Phạm Minh Chính, thủ tướng Việt Nam, trao quyết định bổ nhiệm cho ông Lê Mạnh Hùng. (Hình: Nguyễn Nam/VnExpress)
Bộ Công Thương là cơ quan của chính phủ – một trong năm “siêu bộ” và “ngon ăn” nhất tại Việt Nam, thực hiện quản lý nhà nước các doanh nghiệp với đa ngành, đa lĩnh vực về công nghiệp và thương mại, trong đó có các lĩnh vực then chốt như điện, than, dầu khí, năng lượng mới và tái tạo; công nghiệp chế biến, chế tạo; thương mại trong nước, xuất nhập cảng, logistics, thương mại điện tử, hội nhập kinh tế quốc tế…
Ông Lê Mạnh Hùng, 52 tuổi, quê Kim Động, tỉnh Hưng Yên, cùng quê với ông Tô Lâm, tổng bí thư đảng CSVN.
Việc điều động ông Hùng diễn ra ngay ngày khai mạc Hội Nghị Trung Ương 15, để quyết định ghế tổng bí thư nhiệm kỳ sau.
Trước đó, hôm 21 Tháng Mười Hai, nhiều báo Việt Nam, trong đó có VnExpress và Tiền Phong đột ngột gỡ bỏ đường dẫn bản tin về việc ông Hùng thay ghế ông Diên, nhưng không giải thích vì sao.
Cũng trong hôm 21 Tháng Mười Hai, ông Nguyễn Hồng Diên, người bị ông Lê Mạnh Hùng thay ghế, được điều động làm phó bí thư chuyên trách Đảng Ủy Quốc Hội, nhiệm kỳ 2020-2025. Chức danh mới của ông Diên được hiểu là ông ta sẽ ngồi ghế phó chủ tịch Quốc Hội.
Việc ông Diên đột ngột mất chức bộ trưởng Công Thương xảy ra trong lúc ông ta đang làm trưởng đoàn đàm phán về thuế quan đối ứng với Mỹ.
Các sự thay đổi nhân sự diễn ra trong bối cảnh đảng CSVN đang tập trung chuẩn bị cho đại hội đảng lần thứ 14 dự kiến diễn ra từ ngày 19 đến 25 Tháng Giêng, 2026 tại Hà Nội.
Trụ sở Bộ Công Thương, một trong năm “siêu bộ” tại Việt Nam. (Hình: Dân Việt)
Nhân sự lãnh đạo đảng là “bí mật nhà nước ở mức tuyệt mật,” vì thế đảng CSVN không công khai, khiến mạng xã hội lan truyền nhiều đồn đoán về danh sách lãnh đạo khóa sau.
Riêng vụ điều động ông Lê Mạnh Hùng cũng đã khiến mạng xã hội bàn tán sôi nổi.
Nhiều ý kiến trên Facebook bàn luận rằng việc có thêm một người Hưng Yên nắm ghế bộ trưởng là chỉ dấu cho thấy ông Tô Lâm tiếp tục tại vị ghế tổng bí thư nhiệm kỳ sau và phe Hưng Yên trong nội bộ đảng hiện vẫn đang “thắng thế” so với phe công an.
Facebooker Dương Văn bình luận bên dưới bài đăng về ghế mới của ông Lê Mạnh Hùng: “Người Hưng Yên bây giờ làm tổng bí thư, bí thư tỉnh, bộ trưởng, thứ trưởng, cục trưởng… Mai này con trai ông Tô Lâm là Tô Long sẽ làm chủ tịch nước hoặc chủ tịch Quốc Hội là có thật!” (Tr.N)[dt]
Tuần qua, chính quyền Trump công bố hồ sơ Epstein và gọi đó là “minh bạch”. Nhưng khi người dân mở ra thấy hàng trăm trang bị bôi đen hoàn toàn. Không phải vài dòng. Không phải vài cái tên. Mà là toàn bộ nội dung.
Hãy kiểm tra thường xuyên trương mục ngân hàng hoặc liên tục canh thùng thư, có thể quý vị sẽ bất ngờ với tấm chi phiếu $2,000 được “Ông Già Noel” Donald Trump tặng. Tuy vậy, coi chừng mừng hụt. Tuy nhiên, khoan thất vọng. “Ông Già Noel” đã hứa thì sẽ giữ lời. Biết đâu chừng…
Tổng Thống Donald Trump phát biểu ở Rocky Mount, North Carolina, hôm Thứ Bảy, 19 Tháng Mười Hai. (Hình minh họa: Tasos Katopodis/Getty Images)
Có hay không, nói thiệt cho dân mừng?
Ngày 9 Tháng Mười Một, trên Truth Social, ngài tổng thống viết:
“Bọn phản đối thuế quan là cái đám NGU ĐẦN! Đất nước chúng ta bây giờ là quốc gia giàu có nhất, được kính trọng nhất trên thế giới, với tỉ lệ lạm phát gần như bằng không và giá trị thị trường chứng khoán đạt mức kỷ lục. Quỹ hưu trí 401k đạt mức cao nhất TỪ TRƯỚC ĐẾN NAY. Chúng ta đang thu về Hàng Ngàn Tỷ Đô La và mai này sẽ bắt đầu trả bớt KHOẢN NỢ KHỔNG LỒ, $37 Ngàn Tỷ. Đầu tư vào Mỹ đạt mức kỷ lục, các nhà máy và xí nghiệp mọc lên khắp nơi. Mỗi người sẽ được nhận khoản cổ tức ít nhất $2,000 (không tính những người có thu nhập cao!)”
Ngày 15 Tháng Mười Hai, cơ quan Quan Thuế và Bảo Vệ Biên Giới Hoa Kỳ (CBP) cho biết Mỹ thu được hơn $200 tỷ tiền thuế từ ngày 20 Tháng Giêng đến ngày 15 Tháng Mười Hai, “nhờ hơn 40 sắc lệnh hành pháp được chính quyền của Tổng Thống Donald Trump ban hành.” Tổng Thống Trump khẳng định số tiền gom từ thuế quan có thể được sử dụng để phát “cổ tức” cho người dân, đồng thời hỗ trợ nhiều sáng kiến khác như cắt giảm thuế, trả nợ quốc gia, loại bỏ thuế thu nhập, cải thiện việc chăm sóc trẻ em, đóng góp quỹ tài sản quốc gia, và thậm chí viện trợ Ukraine.
Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ ra rằng đề xuất này không khả thi. Theo phân tích từ Tax Foundation, nếu phát $2,000 cho khoảng 150 triệu người Mỹ thu nhập dưới $100,000, tổng chi phí có thể lên đến $300 tỷ, vượt xa nguồn thu. Điều này biến “cổ tức” thành một khoản chi tiêu thâm hụt chứ không phải phân phối lợi nhuận thực sự. Một phân tích của Yale Budget Lab thậm chí ước tính việc phát tiền hỗ trợ có thể tốn khoảng $450 tỷ nếu $2,000 được trao cho những người có thu nhập dưới $100,000.
Chính quyền Trump, trong thực tế, đã sử dụng doanh thu thuế quan để bù đắp các khoản cắt giảm thuế trong “Big Beautiful Bill” – dự luật thuế và chi tiêu khổng lồ được ký vào ngày 4 Tháng Bảy. Đầu Tháng Mười Hai, chính quyền Trump cũng công bố quỹ cứu trợ $12 tỷ cho nông dân. Ông Trump nói số tiền đó “sẽ không thể có nếu không có thuế quan.” Và trung tuần Tháng Mười Hai, ông Trump còn hứa phát $1,776 cho hơn 1.45 triệu quân nhân “trong những ngày tới” ($1,776 gắn liền với ý nghĩa năm 1776 – thời điểm độc lập của nước Mỹ).
Ông Trump không nói rõ $1,776 phát cho quân nhân lấy từ nguồn nào và có được Quốc Hội thông qua theo luật định hay không nhưng cái gọi là “chia cổ tức $2,000” thì có nhiều điều mơ hồ. Việc mấy trăm triệu thu từ thuế quan mà dùng cho vô số mục đích cho thấy sự tình rất không bình thường, như thể “túi tiền” xài hoài không cạn như trong cổ tích.
Một trong những điểm mơ hồ nhất là tấm chi phiếu $2,000 “không dành cho người thu nhập cao.” Theo Pew Research Center, tầng lớp trung lưu năm 2024 được định nghĩa là hộ gia đình có thu nhập từ $55,820 đến $167,460 dựa trên thu nhập trung vị quốc gia. Tuy nhiên, trong các đợt hỗ trợ trước (giai đoạn COVID-19), cá nhân kiếm được $75,000 và cặp vợ chồng có thu nhập $150,000 vẫn được nhận tiền.
Trong cuộc phỏng vấn của Fox News ngày 12 Tháng Mười Một, Bộ Trưởng Tài Chính Scott Bessent cho biết: “Tổng thống đang nói về khoản hoàn tiền $2,000, và điều đó dành cho các gia đình kiếm thấp hơn, ví dụ, $100,000.” Ông Bessent nói thêm, vấn đề “đang được thảo luận,” nhưng nói chung tấm chi phiếu từ “trên trời rơi xuống” có thể phát cho các “cá nhân thu nhập trung bình.” Cách nói này vẫn mông lung và lờ mờ. Cho đến thời điểm này, câu chuyện “hai ngàn đô” dường như phát xuất từ một lúc ngẫu hứng của ông Trump, khiến nội các của ông sau đó phải xoay sở làm thế nào biến điều hoang đường thành sự thật.
Gần đây, khi bị báo chí chất vấn, ông Scott Bessent trấn an, đừng có hối, chính phủ đang lo, quà có thể được phát vào năm 2026, trước bầu cử giữa kỳ. Ông Trump dặm thêm: “Chúng ta sẽ phát cổ tức… Có lẽ giữa năm sau hoặc muộn hơn một chút, hàng ngàn đô la sẽ được gửi cho cá nhân thu nhập trung bình…”
Với giới phân tích, vấn đề không đơn giản. Hiến Pháp quy định rõ, không khoản tiền nào được rút khỏi ngân khố nếu không có luật do Quốc Hội ban hành và thông qua – như được nêu tại Điều I (Article I), Khoản 9 (Section 9), Đoạn 7 (Clause 7), còn gọi là “Appropriations Clause” (Điều khoản Chi tiêu).
Nguyên văn: “No Money shall be drawn from the Treasury, but in Consequence of Appropriations made by Law; and a regular Statement and Account of the Receipts and Expenditures of all public Money shall be published from time to time” (Không khoản tiền nào được chi từ Ngân khố trừ khi có sự chuẩn chi theo luật; và các báo cáo thường xuyên về thu-chi của toàn bộ ngân sách công phải được công bố theo từng thời điểm).
Đó là lý do một phó chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc thừa nhận cần thiết phải có sự chấp thuận Quốc Hội. Nói chung, việc hoàn thuế không phải là một ý tưởng chính sách táo bạo mà là một mánh khóe và nó hoàn toàn không giải quyết được các vấn đề cơ bản. Nói cách khác, dù lấy từ nguồn nào, cá nhân tổng thống hoàn toàn không có quyền chi xài, cho dù phát cho dân. Không bất kỳ tổng thống nào nhân danh… cá nhân để chi tiền của ngân khố, biến nó thành câu chuyện cá nhân hóa, rằng “tôi” và “chỉ tôi” mới có thể “tặng tiền” cho dân, trừ phi việc tặng được lấy từ tiền túi của chính ông.
Tóm lại, tấm chi phiếu $2,000 cần sự phê duyệt của Quốc Hội. Không có sự ủng hộ từ Cộng Hòa hay Dân Chủ, việc thông qua sẽ không dễ dàng. Chính phe Cộng Hòa cũng không mặn mà, cho rằng việc chi tiền “mua điểm” cử tri khiến nợ công thêm chồng chất. Ông Paul Krugman, kinh tế gia đoạt Nobel, gọi ý tưởng này là “vô trách nhiệm nghiêm trọng,” vì nó tăng nợ công trong khi chính phủ đang thâm hụt $1.8 ngàn tỷ.
Phần mình, Dân Chủ đương nhiên phản bác, cho rằng đây là trò chính trị mị dân. Chưa hết, Tối Cao Pháp Viện hiện xem xét tính hợp pháp của các khoản thuế quan do Trump áp dụng theo Đạo Luật Quyền Lực Kinh Tế Khẩn Cấp Quốc Tế (IEEPA). Nếu Tối Cao Pháp Viện ra phán quyết chống lại, doanh thu thuế quan có thể giảm mạnh, làm sụp đổ nền tảng ý tưởng “tặng quà.”
Cần nói thêm, $2,000 – nếu được phát – không phải tiền trên trời rơi xuống. Thuế quan là thuế do chính người dân Mỹ trả, chứ chẳng phải người nước ngoài. Có nghĩa, khoản $2,000 này là tiền của chính người dân Mỹ. Dân bị “móc túi” vì thuế quan, giờ trả lại cho dân là “đúng rồi.” Vậy thôi. Vấn đề nữa là lạm phát. Việc bơm hàng chục hoặc hàng trăm tỷ đô la tiền vay vào nền kinh tế sẽ có thể thúc đẩy nhu cầu nhưng không hề làm tăng nguồn cung, tức sức mua sẽ tăng lên nhưng lượng hàng hóa không tăng tương ứng. Chính thuế quan làm hàng nhập cảng đắt đỏ hơn, khiến nguồn cung bị thu hẹp; hậu quả cuối cùng là giá cả tăng thêm. Và đây đúng là điều người dân đang lo sợ nhất.
Chờ kết quả… xổ số
Với tình hình này, “rất khó có khả năng có một loại chi phiếu kích thích kinh tế nào được gửi cho người dân vào năm tới,”đó là nhận định của ông Scott Lincicome, giám đốc kinh tế Viện Nghiên Cứu Cato. Trên sàn cá cược Polymarket chuyên dự đoán thị trường (prediction market), người ta hiện chỉ đặt 11% vào khả năng chính quyền Trump phát tấm chi phiếu $2,000 trước ngày 31 Tháng Ba.
Toàn bộ câu chuyện cho thấy, người dân không thích “nhà nước Washington” lấy tiền của họ, xử lý nó thông qua một mê cung quan liêu, rồi sau đó trả lại một phần, trong một hành động phô trương nhằm kiếm phiếu trước bầu cử giữa kỳ. Cái mà người dân cần bây giờ giá cả thấp hơn, chuỗi cung ứng ít biến động hơn, làm ăn giao thương với các đối tác nước ngoài dễ thở hơn. Theo Tax Foundation, giá bán lẻ đã tăng 4.9 điểm phần trăm so với mức trước thuế quan.
Trong tài chính, cổ tức chỉ tồn tại khi có lợi nhuận ròng. Trong trường hợp này, chính phủ Mỹ không có lợi nhuận từ thuế quan mà chỉ có nguồn thu vốn đã được dùng để bù đắp cho các khoản chi khác, đặc biệt bù vào gói cắt giảm thuế mà ông Trump ký ban hành trước đó. Điều đó có nghĩa là mỗi đồng thuế quan thu được đều đã được “đặt chỗ” trong sổ sách. Không có đồng nào “dư ra” để gửi chi phiếu cho dân, trừ khi chính phủ vay thêm. Gọi đó là “cổ tức” chẳng khác nào gọi tiền vay thẻ tín dụng là tiền thưởng cuối năm.
Gút lại, không như cổ tích với việc từ đâu tự nhiên xuất hiện một ông Bụt tốt bụng và hào phóng, tấm chi phiếu $2,000 nếu có cũng không đến từ phép màu nào hay từ cá nhân ông Trump. Người dân có thể nhận được tấm chi phiếu hoặc không, nhưng trước mắt, thứ mà họ đã và đang chứng kiến là giá hàng hóa cao hơn, thị trường méo mó hơn và một tương lai tài khóa bấp bênh hơn. Những gì ông Trump nói, cho đến thời điểm này, cũng mơ hồ như một tổng đại lý vé số loan bố sắp phát hành những tấm vé đồng hạng mà gần như bất kỳ ai cũng trúng như nhau. Cả làng đều vui. Tuy nhiên, cũng như “chơi” vé số, cơ hội để trúng là chuyện… may rủi. [đ.d.]
Hà Nội lại có chủ tịch mới. Lần này là một ông tên Vũ Đại Thắng, 50 tuổi, gốc ở Hải Phòng, từng từ Bộ Kế Hoạch-Đầu Tư (thứ trưởng) dạo một vòng qua một số tỉnh như Hà Nam (phó chủ tịch), Quảng Bình (bí thư), Quảng Ninh (bí thư), trước khi về Hà Nội.
Ông Nguyễn Đức Trung, người làm chủ tịch Hà Nội ngắn nhất trong lịch sử thành phố. (Hình minh họa: Giang Huy/VnExpress)
Trong năm năm vừa qua, ông Thắng thay đổi nhiệm sở… ba lần, lần gần nhất (bí thư Quảng Ninh) là 13 tháng, lần nào cũng do Bộ Chính Trị điều động và chỉ định làm lãnh đạo địa phương rồi được Hội Đồng Nhân Dân (HĐND) địa phương nhất trí chọn làm người cầm lái! Lần này cũng vậy!
Tiền nhiệm của ông Thắng là ông Nguyễn Đức Trung, 51 tuổi, cũng từng là thứ trưởng Bộ Kế Hoạch-Đầu Tư. Giống như ông Thắng, ông Trung cũng rời này để đi dạo ở tỉnh (Nghệ An). Sau một năm làm bí thư Nghệ An, ông Thắng được Bộ Chính Trị điều động về Hà Nội.
Cũng giống như ông Thắng, HĐND Hà Nội nhất trí 100% trong việc bầu ông Trung làm chủ tịch thành phố này. Chuyện bầu ông Trung làm chủ tịch Hà Nội xảy ra hôm 13 Tháng Mười Một và nửa tháng sau (28 Tháng Mười Một), tập thể ấy nhất trí bãi nhiệm ông Trung để bầu người thay thế là ông Thắng!
***
Hà Nội không phải là Xín Cái (Hà Giang), Leng Su Sìn (Điện Biên), Mù Cả (Lai Châu) hay Na Ngoi (Nghệ An), Trà Leng (Quảng Nam), Mường Hoong (Kon Tum). Hà Nội có diện tích hơn 3,000 km2, dân số hơn 8 triệu người.
Ngay cả những xã vốn được xem là xa xôi, hẻo lánh nhất Việt Nam như vừa đề cập, việc lựa chọn, bổ nhiệm chủ tịch xã cũng không hàm hồ như việc điều động, chỉ định cá nhân làm chủ tịch thành phố là thủ đô của Việt Nam.
Xưa nay, chẳng có nơi nào tại Việt Nam cũng như trên thế giới, chủ tịch đơn vị hành chính quan trọng bậc nhất của quốc gia lại đổi xoành xoạch như Hà Nội. Chỉ trong vòng 10 năm, từ cuối 2015 đến cuối 2025, Hà Nội có năm chủ tịch: Nguyễn Đức Chung (Tháng Mười Hai, 2015 – Tháng Chín, 2020), Chu Ngọc Anh (Tháng Chín, 2020 – Tháng Sáu, 2022), Trần Sỹ Thanh (Tháng Bảy, 2022 – Tháng Mười Một/2025), Nguyễn Đức Trung (13 Tháng Mười Một – 28 Tháng Mười Một, 2025). Vũ Đại Thắng (từ 28 Tháng Mười Một, 2025 đến bao giờ thì… chưa rõ). Trong số này có hai (Nguyễn Đức Chung, Chu Ngọc Anh) lần lượt bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị phạt tù!
Về lý thuyết, chủ tịch các đơn vị hành chính do đại diện dân chúng địa phương lựa chọn. Tuy nhiên HĐND – tập thể đại diện cho dân chúng địa phương – chưa bao giờ lựa chọn chủ tịch các đơn vị hành chính theo ý chí và nguyện vọng của khối cử tri mà họ tự nhận là đại diện. HĐND lựa chọn theo quyết định của đảng, đảng chọn ai thì gật đầu với người đó. Hà Nội không phải là ngoại lệ nên khi bầu, HĐND cun cút bỏ phiếu cho cá nhân được Bộ Chính Trị chỉ định rồi hoan hỉ bãi nhiệm cá nhân ấy cũng vì Bộ Chính Trị muốn vậy.
***
Trong thập niên vừa qua, các giới chức lãnh đạo hệ thống chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam thường đề cập đến sự thành công của Nhật, của Nam Hàn rồi cử hết đoàn này đến đoàn khác tới hai quốc gia Đông Á vừa kể để học hỏi.
Bộ máy công quyền của Nhật và Nam Hàn nói chung, Tokyo và Seoul nói riêng, có nhiều điểm tương đồng và so với Việt Nam, khác biệt rõ nhất là viên chức lãnh đạo các đơn vị hành chính do dân chúng trực tiếp lựa chọn.
Trong tổ chức bộ máy hành chính, Nhật hay Nam Hàn, Tokyo hoặc Seoul, đều dựa trên những nguyên tắc được các chuyên gia trong lĩnh vực quản trị bộ máy công quyền đúc kết: Đương sự phải thực sự có năng lực và điều đó đã được chứng minh trong thực tế. Đương sự phải thực sự phù hợp với công việc mà đương sự đảm đương. Việc lựa chọn nhân sự phải bảo đảm ổn định và liên tục của bộ máy hành chính. Cá nhân và nơi ra quyết định về nhân sự phải minh bạch và phải chịu trách nhiệm về quyết định liên quan đến nhân sự. Hệ thống phải có cơ chế phòng ngừa rủi ro do làm quyền, xung đột lợi ích. Còn ở Việt Nam, khi điều động, chỉ định viên chức lãnh đạo nói chung và cá nhân lãnh đạo một đơn vị hành chính như Hà Nội nói riêng, Bộ Chính Trị hoặc đảng ủy các cấp hăm hở đi theo hướng ngược lại với tất cả những nguyên tắc mà thiên hạ xem là nền tảng.
Bởi vì việc lựa chọn, chỉ định nhân sự hết sức tùy tiện nên Bộ Chính Trị liên tục bắt dân chúng gánh vác những rủi ro tiềm ẩn liên quan đến năng lực, tư cách, mạng lưới mối quan hệ của các cá nhân chỉ có đảng tín nhiệm. Chưa kể sự độc đoán trong vấn đề nhân sự còn vô hiệu hóa cơ chế giám sát vốn rất hiệu quả ở những xứ khác như HĐND, báo chí, lá phiếu mà dân chúng có quyền sử dụng để bãi nhiệm đương sự nếu y bất xứng, vô năng… Không có sự tùy tiện và độc đoán này sẽ không có chuyện 10 năm, dân chúng Hà Nội phải đón chào và tiễn biệt năm chủ tịch thành phố.
Kết quả là sau khi có một chủ tịch dốc hết công khố cho “smart city” (Nguyễn Đức Chung), một chủ tịch muốn Hà Nội phải là nơi “thúc đẩy ứng dụng khoa học-công nghệ” (Chu Ngọc Anh), Hà Nội có một chủ tịch khăng khăng buộc phải “phát triển hệ thống loa phường” (Trần Sỹ Thanh)! Một Hà Nội vừa khuyến khích “phát triển xanh, bền vững,” vừa hỗ trợ các dự án bất động sản quy mô lớn bất kể tác động của những dự án này đến môi trường, xã hội do áp lực hạ tầng tăng, cấu trúc dân cư thay đổi, tiện ích công cộng cho nhóm dân cư thu nhập thấp càng ngày càng giảm.
Kẹt xe, ô nhiễm, càng ngày càng dễ ngập và đã ngập thì vừa sâu, vừa lâu, nhiều dự án không chậm trễ thì đình trệ,… vốn là những vấn nạn lưu cữu và càng ngày càng khiến dân chúng Hà Nội mệt mỏi, bất bình. Theo một số chuyên gia, đó là hậu quả có tính tất nhiên của quy hoạch thiếu ổn định vì liên tục bị điều chỉnh, quản trị phân tán do quá nhiều tầng nấc và không tuân thủ các tiêu chuẩn quản trị đô thị hiện đại, bị các nhóm lợi ích lũng đoạn, thiếu cơ chế phản biện độc lập,… Tuy nhiên, xét cho đến cùng, đó chỉ là những hậu quả của lựa chọn, chỉ định nhân sự vừa bất cập, vừa thiếu ổn định. Một thành phố như Hà Nội càng nhiều chủ tịch thì càng nhiều “ưu tiên” khác nhau trong chính sách, tạo ra đủ loại đứt gãy. Ai sẽ gánh hậu quả của những vấn nạn càng ngày càng trầm kha ấy? Chắc chắn không phải là Bộ Chính Trị và rộng hơn là đảng! [đ.d.]
HUNTINGTON BEACH, California (NV) – Thành phố Huntington Beach có khoảng bốn tháng để hoàn tất kế hoạch phát triển gia cư do tiểu bang chấp thuận, theo báo mạng Voice of OC hôm Thứ Bảy, 20 Tháng Mười Hai.
Trong khi đó, thành phố không thể bác bỏ hầu hết các dự án phát triển nhà ở.
Một phản lực cơ bay biểu diễn phía trên cầu tàu tại bãi biển Huntington Beach. (Hình minh họa: Michael Heiman/Getty Images)
Đây là một chương mới tại thành phố biển ở Orange County, sau nhiều năm tranh đấu với các lãnh đạo tiểu bang liên quan đến việc phân vùng phát triển nhà ở mà Huntington Beach cho rằng California vi phạm thẩm quyền “thành phố tự trị” (charter city) của họ.
Tuy nhiên, lập luận này không thuyết phục được Chánh Án Katherine Bacal của Tòa Thượng Thẩm California ở San Diego County. Hồi năm ngoái, vị chánh án quyết định rằng Huntington Beach cần phải có một kế hoạch phát triển gia cư.
Các luật sư thành phố kháng án quyết định này lên Tối Cao Pháp Viện California. Sau khi tòa án cao nhất tiểu bang từ chối xử, Chánh Án Bacal đưa ra phán quyết mới hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Mười Hai, cho thành phố 120 ngày để có một kế hoạch được chuẩn thuận.
Chánh Án Bacal cũng nói trong phán quyết của bà rằng nếu Huntington Beach không có một kế hoạch thì thành phố không thể sử dụng gần như tất cả quyền hành của họ để quyết định cho các công ty phát triển địa ốc xây nhà trên phần đất cũ dành để xây nhà theo kế hoạch “Regional Housing Needs Allocation” (RHNA). RHNA bắt buộc các thành phố phải dành ra những khu đất xây nhà cho cư dân dựa theo thu nhập khác nhau.
“Thành phố không nên áp dụng luật quy hoạch và ấn định khu vực mà theo đó không chuẩn thuận hoặc giảm bớt mật độ của bất cứ dự án phát triển nhà nào…ở nơi được thành phố xác định hội đủ tiêu chuẩn cung cấp đủ nhà cho cư dân,” Chánh Án Bacal viết.
Sau khi biết phán quyết của tòa, qua một tuyên bố, Thị Trưởng Casey McKeon của Huntington Beach nói rằng thành phố không hề bị bất cứ hình thức trừng phạt tài chính nào của tiểu bang.
“Văn Phòng Bộ Tư Pháp California yêu cầu tòa phạt thành phố $50,000/tháng. Tuy nhiên, tòa bác yêu cầu này. Phán quyết của tòa không hề phạt thành phố. Yếu tố về gia cư mà tiểu bang áp đạp cho thành phố là không phù hợp với Đạo Luật ‘California Environmental Quality Act’ và vấn đề này đang được xử tại tòa.”
Chánh Án Bacal ra lệnh “Huntington Beach ngưng cấp phép cho bất cứ dự án mới nào tại bất cứ khu vực nào được quy định theo RHNA mà không hội đủ mật độ tối thiểu theo luật định” và xóa bỏ thẩm quyền của thành phố trong việc thay đổi những khu vực này.
Bà cũng cho phép thành phố tiến hành điều chỉnh những dự án mà họ nhận được trong vòng từ 60 đến 90 ngày. Điều này có nghĩa là nếu một công ty phát triển gia cư xây các khu nhà giá phải chăng, họ có thể không cần tuân theo luật ấn định khu vực của thành phố.
“Vì thế, tòa bắt buộc thành phố chuẩn thuận tất cả đơn xin điều chỉnh dự án của các công ty phát triển gia cư,” Chánh Án Bacal viết. “Không tuân thủ theo thời điểm đề cập trong phán quyết này có nghĩa là dự án đó không được chấp thuận.”
Quyết định của tòa được Thống Đốc Gavin Newsom và Bộ Trưởng Tư Pháp Rob Bonta hoan nghênh, qua một thông cáo báo chí chung đưa ra tối Thứ Sáu, mà trong đó, ông Bonta nói rằng ông “cảm thấy nhẹ nhàng sau một thời gian chờ đợi lâu.”
Tắm biển ở bãi biển Huntington Beach. (Hình minh họa: Michael Heiman/Getty Images)
“Huntington Beach không được đứng trên luật pháp. Lãnh đạo của thành phố phải tuân thủ tất cả luật lệ của chúng ta, bao gồm luật gia cư của tiểu bang,” ông Bonta viết. “Chúng tôi cam kết một cách đầy đủ bảo đảm là Huntington Beach làm phần việc của mình để giải quyết khủng hoảng gia cư của tiểu bang. Vụ này làm tốn quá nhiều tiền của người dân, kéo dài quá lâu, và không làm tròn trách nhiệm.”
Trong tuyên bố, Thống Đốc Newsom gọi hành động của Huntington Beach là “pathetic NIMBY behavior” (thái độ than thở thống thiết vì không muốn xây thêm nhà trong thành phố vì sợ giá nhà bị ảnh hưởng). “NIMBY” là viết tắt của “Not In My Back Yard,” có nghĩa là không muốn cái gì đó xấu xa trong khu nhà mình vì sợ bị xấu hoặc bị giảm giá trị.
“Không biện minh gì được nữa, quý vị lại thua nữa rồi,” ông Newsom viết. “Đã đến lúc phải xây thêm nhà thôi.” (Đ.D.)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Số người vô gia cư ở Orange County thiệt mạng năm nay giảm 40% so với mức cao kỷ lục cách đây vài năm, theo nhật báo The Orange County Register hôm Chủ Nhật, 21 Tháng Mười Hai.
Xu hướng này chủ yếu nhờ Narcan, giới quan sát cho hay. Narcan là thuốc điều trị hậu quả của việc dùng opioid quá liều lượng và hiện được bán không cần toa bác sĩ.
Khu lều của người vô gia cư ở Anaheim, California, năm 2018. (Hình minh họa: Robyn Beck/AFP via Getty Images)
Tuy nhiên, ma túy và rượu vẫn là nguyên nhân lớn nhất làm người vô gia cư thiệt mạng ở Orange County năm nay, mặc dù còn rất nhiều trường hợp thiệt mạng đang được điều tra.
Ông Jose Luis Lozano là người vô gia cư lớn tuổi nhất qua đời. Ông mất ngày 12 Tháng Năm trên vỉa hè ở Santa Ana vì bệnh thiếu máu cơ tim mãn tính (chronic ischemic heart disease), hưởng thọ 82 tuổi.
Người trẻ nhất qua đời là anh Roberto Enzo DiMarco, 22 tuổi. Anh mất tại nhà người nào đó ở Laguna Hills hôm 30 Tháng Mười. Hiện chưa có kết quả thử độc tố.
Năm 2023, Orange County có 511 người vô gia cư thiệt mạng, nhiều kỷ lục, theo dữ liệu văn phòng giảo nghiệm tử thi quận hạt.
Từ đầu năm 2025 tới nay, khoảng 300 người vô gia cư ở Orange County qua đời. (Vài tuần nữa mới có con số chính thức).
Họ chết dưới lòng sông, trong hẻm, dưới cầu, tại khách sạn, trạm xe buýt, dưới mương, cạnh thùng rác, trên xe, và trong nhà vệ sinh công cộng.
Rất nhiều người ra đi không bình an.
Hai mươi chín người bị xe tông chết.
Bốn người tự treo cổ. Một người tự tử bằng cách lấy bao nhựa trùm đầu rồi hít khí nitrogen.
Một người tự kết liễu đời mình bằng súng. Ba người thiệt mạng do té hoặc nhảy từ trên cao.
Một người bị đâm. Một người chết đuối. Và 88 người chết do ma túy và/hoặc rượu.
Khoảng 165 trường hợp vẫn đang được điều tra.
Họ chết hầu như ở mọi thành phố của Orange County, nhiều nhất ở những thành phố phía Bắc quận hạt – 55 người ở Anaheim, 52 người ở Santa Ana, và 42 người ở Orange.
Một số người chết trẻ, nhiều người lớn tuổi hơn: 26 người từ 70 tuổi trở lên, 133 người từ 50 tới 69 tuổi, 129 người từ 30 tới 49 tuổi, và 10 người từ 29 tuổi trở xuống.
Tất cả người vô gia cư ở Orange County thiệt mạng năm nay sẽ được xướng tên trong Lễ Tưởng Niệm Liên Tôn Giáo Dành Cho Người Vô Gia Cư tại tòa nhà Arboretum của trong khuôn viên Nhà Thờ Chính Tòa Chúa Kitô của Giáo Phận Orange ở Garden Grove, bắt đầu bằng lễ rước lúc 6 giờ 45 phút tối Chủ Nhật, 21 Tháng Mười Hai.
Từ năm 1990 tới nay, mỗi năm, Liên Minh Toàn Quốc Vì Người Vô Gia Cư bảo trợ Ngày Tưởng Niệm Người Vô Gia Cư Toàn Quốc vào 21 Tháng Mười Hai, ngày đầu Đông và đêm dài nhất trong năm. (Th.Long) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Ông Todd Blanche, thứ trưởng Bộ Tư Pháp (DOJ), hôm Chủ Nhật, 21 Tháng Mười Hai, cho hay DOJ chỉ công bố một phần hồ sơ Jeffrey Epstein nhằm bảo vệ nạn nhân của tỷ phú ấu dâm này, theo AP.
Ông Blanche khẳng định chính quyền Tổng Thống Donald Trump rốt cuộc sẽ công bố hồ sơ Epstein như luật pháp bắt buộc. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh DOJ phải cẩn thận khi công bố hàng ngàn trang tài liệu Epstein vì có thể chứa thông tin nhạy cảm.
Hình Tổng Thống Donald Trump và ông Jeffrey Epstein được hai tổ chức “Everyone Hates Elon” và “Glasgow Actions Team” trưng bày tại National Mall gần Quốc Hội ở Washington, DC, hôm 15 Tháng Mười Hai. (Hình minh họa: Heather Diehl/Getty Images)
Hôm Thứ Sáu vừa qua, thời hạn chót mà Quốc Hội đưa ra, DOJ chỉ công bố một phần hồ sơ Epstein. Đảng Dân Chủ lập tức chỉ trích DOJ, cáo buộc họ cố tình che giấu thông tin. Ông Blanche chỉ trích ngược phía Dân Chủ không thành thật.
“Lý do chúng tôi vẫn đang xem lại tài liệu và vẫn tiếp tục làm thủ tục của chúng tôi chỉ là nhằm bảo vệ nạn nhân,” ông Blanche phát biểu trong chương trình “Meet the Press” của đài NBC. “Do đó, những người than phiền công bố thiếu hồ sơ hôm Thứ Sáu cũng là những người rõ ràng không muốn chúng tôi bảo vệ nạn nhân.”
Trong khi đó, Dân Biểu Jamie Raskin (Dân Chủ-Maryland) cho rằng DOJ không công bố đầy đủ hồ sơ Epstein không phải nhằm bảo vệ nạn nhân.
“Tất cả chỉ nhằm che đậy những thứ mà vì lý do nào đó, ông Donald Trump không muốn công bố, hoặc là về bản thân ông, người nhà, bạn bè ông, ông Jeffrey Epstein, hoặc chỉ là mạng lưới xã hội, làm ăn, văn hóa dính líu tới ông ít nhất 10 năm, có thể lâu hơn,” ông Raskin cho hay trong chương trình “State of the Union” của đài CNN hôm Chủ Nhật.
Chính quyền Tổng Thống Trump vẫn đang khó nhọc đối phó với rất nhiều lời kêu gọi phải minh bạch hơn, kể cả từ các nhà lập pháp Cộng Hòa, về kết quả điều tra ông Epstein của chính phủ. Ông Epstein từng coi ông Trump và nhiều nhà lãnh đạo chính trị cũng như thương gia giàu có khác là bạn bè.
Hồ sơ DOJ công bố hôm Thứ Sáu gồm hình ảnh, biên bản thẩm vấn, thông tin cuộc điện thoại, hồ sơ tòa án, và một số tài liệu khác. Tuy nhiên, một số hồ sơ được coi là quan trọng nhất không được công bố, như những lần FBI thẩm vấn nạn nhân cũng như thông báo nội bộ của DOJ về việc truy tố. Hồ sơ đó có thể giải thích điều tra viên xem vụ án này như thế nào, và tại sao năm 2008, ông Epstein được cho phép nhận một tội mại dâm khá nhỏ cấp tiểu bang.
Tổng Thống Trump từng là bạn ông Epstein nhiều năm trước khi hai ông hết thân thiết. Mấy tháng qua, ông Trump cố gắng không để hồ sơ Epstein bị công bố. Mặc dù chưa bị cáo buộc làm điều gì sai trái trong vụ này, ông Trump tuyên bố chẳng có gì đáng xem trong hồ sơ Epstein và công chúng nên lo chuyện khác.
Năm 2019, công tố viên liên bang ở New York truy tố ông Epstein tội buôn bán tình dục, nhưng sau khi bị bắt, ông treo cổ tự tử trong tù. (Th.Long) [đ.d.]
CẦN THƠ, Việt Nam (NV) – Giáo Phận Cần Thơ, Việt Nam, sẽ tổ chức Thánh Lễ Phong Chân Phước Cố Linh Mục Trương Bửu Diệp vào Thứ Năm, 2 Tháng Bảy, 2026, tại Trung Tâm Hành Hương Tắc Sậy, xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau.
Hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Mười Hai, Giám Mục Lê Tấn Lợi, giám mục Giáo Phận Cần Thơ, gởi ra thông cáo cho biết như vậy.
“Trong tâm tình tạ ơn Thiên Chúa, Tòa Giám Mục Giáo Phận Cần Thơ hân hoan loan báo một niềm vui trọng đại của giáo phận và của giáo hội tại Việt Nam: Tòa Thánh đã chính thức chấp thuận việc tổ chức Thánh Lễ Phong Chân Phước cho Tôi Tớ Chúa – Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp, do đặc sứ của Đức Thánh Cha Leo XIV là Đức Hồng Y Luis Antonio G. Tagle, quyền bộ trưởng Bộ Loan Báo Tin Mừng, chủ sự,” thông cáo cho biết.
Giám Mục Lê Tấn Lợi cho biết thêm: “Đây là hồng ân đặc biệt Chúa ban cho giáo phận chúng ta, đồng thời là niềm khích lệ lớn lao cho mọi thành phần dân Chúa noi gương Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp trung thành sống đức tin, nồng nàn yêu mến Chúa và tận tâm hy sinh phục vụ tha nhân.”
“Xin toàn thể cộng đoàn dân Chúa hiệp thông trong lời tạ ơn Thiên Chúa, đồng thời sốt sắng cầu nguyện cho công việc chuẩn bị và tổ chức Thánh lễ Phong Chân Phước được diễn ra tốt đẹp và sinh nhiều hoa trái thiêng liêng,” vị giám mục chánh tòa Cần Thơ thêm.
Giám mục kêu gọi: “Tôi tha thiết kêu gọi quý linh mục, tu sĩ nam nữ và anh chị em giáo dân, trong khả năng và trách nhiệm của mình, nhiệt tình cộng tác và chung tay góp phần để việc tổ chức Thánh Lễ Phong Chân Phước Phanxicô Trương Bửu Diệp được sốt sắng, chu đáo và tràn đầy ý nghĩa đức tin.”
Được biết đây là lần đầu tiên có một Thánh Lễ Phong Chân Phước được cử hành tại Việt Nam.
Thông cáo của Giám Mục Lê Tấn Tới nói về việc tổ chức Thánh Lễ Phong Chân Phước Cố Linh Mục Trương Bửu Diệp. (Hình: Giáo Phận Cần Thơ)
Tiểu sử Linh Mục Trương Bửu Diệp
Theo Vatican News, Linh Mục Trương Bửu Diệp sinh ngày 1 Tháng Giêng, 1897, tại họ đạo Cồn Phước, làng Tấn Đức, nay thuộc ấp Mỹ Lợi, xã Mỹ Luông, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.
Thân phụ của linh mục là ông Trương Văn Đặng và thân mẫu là bà Lê Thị Thanh. Năm 1904, sau khi mẹ qua đời, vị linh mục tương lai theo cha sang tỉnh Battambang, Cambodia, sinh sống.
Năm 1909, linh mục vào Tiểu Chủng Viện Cù Lao Giêng, sau đó, tiếp tục tu học tại Đại Chủng Viện Phnom Penh, Cambodia, và được thụ phong linh mục tại thủ đô nước này năm 1924.
Từ năm 1924 đến năm 1927, linh mục được bổ nhiệm làm phó xứ Hố Trư, một họ đạo của người Việt Nam sinh sống tại tỉnh Kandal, Cambodia. Từ năm 1927 đến năm 1929, Linh Mục Trương Bửu Diệp về làm giáo sư tại Tiểu Chủng Viện Cù Lao Giêng.
Từ năm 1930, linh mục được bổ nhiệm làm chánh xứ họ đạo Tắc Sậy, tỉnh Bạc Liêu, nay thuộc xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau.
Suốt 16 năm thi hành sứ vụ, linh mục tận tụy chăm sóc đoàn chiên, đặc biệt yêu thương người nghèo, không phân biệt lương giáo. Giữa thời loạn lạc chiến tranh, dù được khuyên lánh nạn, linh mục vẫn kiên quyết ở lại với giáo dân, khi nói: “Tôi sống giữa đoàn chiên và nếu có chết cũng giữa đoàn chiên.”
Ngày 12 Tháng Ba, 1946, Linh Mục Trương Bửu Diệp bị Nhật bắt cùng với hơn 70 giáo dân họ Tắc Sậy. Linh mục đứng ra tranh đấu cho dân, đồng thời an ủi những người cùng bị giam. Sau lần thứ ba bị mời đi làm việc, linh mục không trở về. Sau đó vài ngày, giáo dân tìm thấy xác linh mục tại một cái ao, với vết chém sau ót ngang mang tai và thân xác trần trụi như Chúa Giêsu trên thập giá.
Thi hài linh mục được vớt lên và chôn cất trong phòng thánh nhà thờ Khúc Tréo, Bạc Liêu, đến năm 1969 thì được di dời về an táng tại Tắc Sậy, nơi ngày nay trở thành điểm hành hương của đông đảo tín hữu kính nhớ một vị mục tử đã sống và chết vì đoàn chiên.
Sau khi linh mục qua đời, rất nhiều tín hữu bắt đầu đến kính viếng mộ linh mục, xin linh mục chuyển cầu và nhận được nhiều phép lạ.
Nhà thờ Tắc Sậy ở xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau. (Hình: Ủy Ban Đoàn Kết Công Giáo Việt Nam)
Án phong Chân Phước
Năm 2013, Giám Mục Tri Bửu Thiên, giám mục Giáo Phận Cần Thơ, mở án điều tra cấp giáo phận, thu thập chứng cứ, lời chứng, và các phép lạ. Hồ sơ được hoàn tất vào năm 2017 và được gửi sang Vatican. Năm 2019, Bộ Tuyên Thánh kết luận điều tra có giá trị để khởi sự án phong Chân Phước.
Ngày 25 Tháng Mười Một, 2024, trong cuộc tiếp kiến dành cho Hồng Y Marcello Semeraro, bộ trưởng Bộ Phong Thánh, Đức Giáo Hoàng Francis cho phép bộ ban hành sắc lệnh nhìn nhận sự tử đạo của Linh Mục Trương Bửu Diệp (bị giết vì sự căm thù đức tin).
Trong thư đề ngày 3 Tháng Mười Hai, gởi đến Linh Mục Cleber Willian Lopes Pombal, thuộc Dòng Hiến Sĩ Đức Mẹ, Tổng Giám Mục Edgar Pena Parra, phụ tá quốc vụ khanh Tòa Thánh Vatican, cho biết, theo ý định của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, nghi thức tuyên phong Chân Phước cho Đấng Đáng Kính Tôi Tớ Chúa Phanxicô Trương Bửu Diệp sẽ được cử hành vào vào Tháng Bảy, 2026, như đã nêu ở trên.
Nhà thờ Tắc Sậy
Theo trang web vietnamtourist.com, nhà thờ Tắc Sậy, hay còn biết đến là nhà thờ Cha Diệp, được xem là một trong những nhà thờ Công Giáo đẹp nhất miền Tây sông nước. Đây cũng là nơi an nghỉ cuối cùng của Linh Mục Trương Bửu Diệp.
Nhà thờ được xây dựng năm 1925 và Linh Mục Trần Minh Kính là chánh xứ đầu tiên, từ Tháng Tám, 1926. Năm 1930, Linh Mục Trương Bửu Diệp là chánh xứ.
Tên Tắc Sậy xuất phát từ đặc điểm địa hình vùng này, có nhiều lau sậy, muốn đi vào nhà thờ phải đi qua một con đường tắt. Do người Nam biến âm “tắt” thành “tắc,” cho nên có tên Tắc Sậy.
Ngày nay, nhà thờ là một trong những điểm hành hương nổi tiếng nhất Việt Nam, thu hút nhiều du khách và giáo dân đến chiêm ngưỡng, dâng lễ, cầu nguyện, và khấn vái,…nhất là trong dịp Tết, những ngày lễ lớn của người Công Giáo, và ngày giỗ Linh Mục Trương Bửu Diệp. (Đ.D.)
OXNARD, California (NV) – Không ai trúng độc đắc Powerball $1.5 tỷ tối Thứ Bảy, 20 Tháng Mười Hai, nhưng một tờ Powerball bán ở Nam California trúng hơn $2 triệu, Cơ Quan Xổ Số California loan báo, theo OC Patch.
Dãy số ra tối Thứ Bảy là 4, 5, 28, 52, 69 và số Power 20. Tờ Powerball bán tại chợ Wright’s Market trên đường Ventura Boulevard ở Oxnard trúng năm số thường, trật số Power, được $2.3 triệu, theo cơ quan xổ số.
Vé số Powerball bán tại trạm xăng Exxon Mobil ở Austin, Texas, hôm 19 Tháng Mười Hai. (Hình minh họa: Brandon Bell/Getty Images)
Bảy tờ Powerball bán ở tiểu bang khác – gồm hai tờ ở Michigan, một tờ ở Florida, một tờ ở Iowa, một tờ ở Massachusetts, một tờ ở New Hampshire, và một tờ ở Ohio – cũng trúng năm số thường, được $1 triệu mỗi tờ, theo Hiệp Hội Xổ Số Đa Tiểu Bang (MUSL), nơi điều hành giải Powerball.
Vì không ai trúng độc đắc tối Thứ Bảy, giải cao nhất Powerball tối Thứ Hai lên khoảng $1.6 tỷ, theo Cơ Quan Xổ Số California, lớn thứ tư trong lịch sử giải này. Không ai trúng độc đắc Powerball từ hôm 6 Tháng Chín tới nay.
Cơ hội trúng độc đắc Powerball là 1 trên 292.2 triệu, theo MUSL.
Vé số Powerball giá $2 một tờ, bán ở 45 tiểu bang, Washington, DC, Puerto Rico, và US Virgin Islands. (Th.Long) [đ.d.]
SAN FRANCISCO, California (NV) – Điện được khôi phục gần như hoàn toàn ở San Francisco hôm Chủ Nhật, 21 Tháng Mười Hai, sau một ngày khoảng 130,000 căn nhà và cơ sở thương mại bị cúp điện, công ty Pacific Gas & Electric (PG&E) loan báo, theo ABC News.
Vụ cúp điện hôm Thứ Bảy do hỏa hoạn tại trạm biến áp gây ra, PG&E cho hay. Nguyên nhân vụ cháy vẫn đang được điều tra, công ty này thêm.
Xe chạy qua cầu Golden Gate ở San Francisco, California, hôm 15 Tháng Tư, 2024. (Hình minh họa: Paul Kuroda/AFP via Getty Images)
Tới sáng Chủ Nhật, khoảng 110,000 khách hàng có điện trở lại, PG&E cho biết. Khoảng 21,000 khách hàng vẫn bị cúp điện, chủ yếu ở khu Presidio, Richmond District, Golden Gate Park và một số khu vực nhỏ ở trung tâm San Francisco, theo công ty này.
Mặc dù đám cháy hôm Thứ Bảy gây thiệt hại nặng nề cho trạm biến áp nêu trên, không có nhân viên hay cư dân nào bị thương vong, PG&E xác nhận.
“Đám cháy gây thiệt hại lớn cho trạm biến áp nên việc sửa chữa và khôi phục sẽ phức tạp. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc tới khi toàn bộ khách hàng có điện trở lại,” PG&E ra thông báo cho hay trưa Chủ Nhật. “Chúng tôi khuyến khích khách hàng giữ an toàn.”
Vụ cúp điện xảy ra khoảng 1 giờ trưa Thứ Bảy, và tới 4 giờ rưỡi chiều, mạng lưới điện được ổn định trở lại, ngăn không cho khách hàng khác bị cúp điện, PG&E cho biết. Tới 6 giờ chiều, lính cứu hỏa kiểm soát được đám cháy tại trạm biến áp, theo đài truyền hình địa phương KGO.
Sự việc xảy ra giữa lúc San Francisco đông đúc du khách và người đi mua sắm cuối năm.
Xe cộ chạy qua những khu vực bị cúp điện rất khó khăn vì đèn giao thông không hoạt động.
“Từ xưa tới nay, Thứ Bảy trước Noel là một trong những ngày mua sắm nhộn nhịp nhất trong năm,” ông Matt Dorsey, giám sát viên San Francisco, nói với KGO. “PG&E bị trục trặc vào thời điểm đó là thời điểm tệ hại nhất.” (Th.Long) [đ.d.]
BOULDER, Colorado (NV) – Một họa sĩ ở Colorado chế miếng nhãn che hình mặt Tổng Thống Donald Trump trên thẻ đi Công Viên Quốc Gia Năm 2026 và sản phẩm này đang đắt hàng, theo nhật báo Denver Post hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Mười Hai.
Chưa đầy một tuần, dự án của họa sĩ Jenny McCarty, 34 tuổi, cư dân Boulder, trở thành hiện tượng toàn quốc, nhắm vào nỗi bất bình của nhiều người Mỹ đối với những chuyện thay đổi gần đây trong Cơ Quan Công Viên Quốc Gia (NPS).
Hình mặt Tổng Thống Donald Trump (phải) cạnh mặt cố Tổng Thống George Washington trên thẻ đi Công Viên Quốc Gia năm 2026. (Hình: US Department of the Interior)
“Thông qua mẫu thiết kế dành cho thẻ đi Công Viên Quốc Gia Năm 2026, họ lấy mất quyền bỏ phiếu của người dân cho hình ảnh người dân yêu thích nhất,” cô McCarty, họa sĩ vẽ tranh thiên nhiên từ thời trung học tới nay, cho hay. “Miếng nhãn này là cách tôn vinh nền dân chủ của chúng ta cũng như quyền lựa chọn của người dân.”
Miếng nhãn của họa sĩ McCarty che gọn gương mặt Tổng Thống Trump trên thẻ “2026 America the Beautiful National Parks” được Bộ Nội Vụ (DOI) công bố tháng trước, trong đó gương mặt ông Trump được đặt cạnh gương mặt cố Tổng Thống George Washington, nhà lãnh đạo Mỹ đầu tiên, ở chính giữa một số thẻ.
Không chỉ có họa sĩ McCarty. Trước đây trong Tháng Mười Hai, tổ chức Trung Tâm Đa Dạng Sinh Học kiện DOI về mẫu thiết kế mới cho thẻ đi công viên quốc gia. Tổ chức này cho rằng mẫu thiết kế này vi phạm đạo luật bắt buộc chọn hình ảnh trên thẻ đi công viên quốc gia thông qua cuộc thi chụp hình thiên nhiên hằng năm.
Miếng nhãn của họa sĩ McCary vẽ con gấu nâu trên nền cánh đồng xanh tươi và ngọn núi Denali hùng vĩ, con thỏ đang ngậm cành hoa, và con chó sói đang hú lên trong Công Viên Quốc Gia Grand Tetons. Cô cho hay cô nghe hàng chục người nói với cô rằng miếng nhãn này là cách giúp họ biểu tình ôn hòa.
Hiện tại, miếng nhãn che mặt Tổng Thống Trump của họa sĩ McCarty được bán trên trang web Sage Leaf Studio của cô với giá $6 một miếng. Từ khi bắt đầu tung ra sản phẩm này hôm 10 Tháng Mười Hai tới nay, cô bận rộn hơn vì nhận được trên 1,000 đơn đặt hàng. Cô cho biết sẽ tặng toàn bộ tiền bán miếng nhãn này cho Tổ Chức Công Viên Quốc Gia. (Th.Long) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Những người mua sắm trực tuyến khắp Hoa Kỳ đang gặp phải những chi phí bất ngờ trong kỳ nghỉ lễ này khi họ mua hàng từ bên ngoài nước Mỹ, liên quan đến nhập cảng, có giá trị trên dưới $100. Thậm chí những người nhận quà từ Việt Nam gửi sang, qua công ty vận chuyển Fedex, cũng không ngoại lệ.
(Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)
Đó là kết quả của thay đổi lớn về chính sách thuế đối với hàng hóa có giá trị thấp mà trước đây được miễn trừ tối thiểu.
Hóa đơn bất ngờ từ Fedex
Cứ mỗi năm, ông Mark Trần, cư dân thành phố Manassas, Virginia, nhận được hai kiện hàng từ bạn bè, người thân ở Việt Nam gửi sang. Đó là những món ăn, gia vị nấu nướng đặc sản của quê hương mà theo ông là “không tìm được ở Mỹ.” Chuyện không có gì nếu khoảng gần hai tuần sau khi nhận được kiện hàng từ Việt Nam, ông nhận được một lá thư của Fedex, một công ty vận chuyển, yêu cầu ông trả số tiền là $77.
“Tôi vô cùng ngạc nhiên. Chuyện này chưa bao giờ xảy ra. Tôi vội chụp cái hóa đơn để gửi cho người bạn bên Việt Nam xem. Lúc đầu tôi đoán là bên đó chưa trả cước phí vận chuyển nên Fedex họ đòi. Bối rối quá đoán vậy thôi, chứ tôi cũng biết mình đoán vô lý,” ông Mark Trần kể với nhật báo Người Việt.
Sau khi kiểm tra với người gửi bên Việt Nam, ông biết không có gì thay đổi trong quá trình gửi hàng, nghĩa là bạn của ông đã thanh toán cước phí đầy đủ. Do đó, “khi tôi biết chính xác lá thư đó là của Fedex, không phải lừa gạt thì tôi đóng tiền ngay, sợ trả chậm trễ bị phạt,” ông nói.
Không còn quy định “miễn trừ tối thiểu”
Sports Direct là cửa hàng quần áo thể thao trực tuyến của Anh, bán hàng khắp thế giới. Trang web này, theo cô Mỹ Phạm, sống và làm việc ở Virginia, là “bán đồ của nhiều thương hiệu thể thao nổi tiếng. Phẩm chất tốt và giá hợp lý.”
“Năm nào tôi cũng chờ đến mùa Black Friday để vào đó mua,” cô nói với nhật báo Người Việt.
Hóa đơn của Fedex mà ông Mark Trần phải trả thêm sau khi nhận hàng từ Việt Nam. (Hình: Mark Trần cung cấp)
Ngày 3 Tháng Mười Một năm nay, cô vào trang web để mua một loạt đồ. Sau khi trả $278.85 cho thủ tục “check out,” vài phút sau cô nhận được một email từ công ty có tên ERVI, một công ty vận chuyển toàn cầu. Email cho biết đã nhận được đơn hàng của cô từ Sports Direct và dự trù sẽ vận chuyển hàng vào ngày 10 Tháng Mười Một.
“Họ thông báo số tiền tôi phải trả tính ra là 40% giá trị hóa đơn tôi mua hàng. Điều này chưa bao giờ xảy ra. Trong email họ ghi rằng từ 29 Tháng Tám, 2025, không còn miễn trừ thuế cho các đơn hàng dưới $800 vào Mỹ, nghĩa là bây giờ khách hàng phải trả thuế và phí quản lý. Nếu họ không nhận được tiền trả trước ngày 8 Tháng Mười Một thì đơn hàng sẽ trả lại cho cửa hàng. Mà như vậy có nghĩa là tôi sẽ không nhận được số hàng tôi đã trả tiền. Tôi biết đây không phải là lừa đảo. Đây là kết quả của việc thay đổi quy định về mức miễn trừ tối thiểu của Mỹ được thực hiện theo chính sách thương mại của chính quyền Trump,” cô thuật lại với nhật báo Người Việt.
Vì không muốn trả thêm số tiền thuế khoảng 40% giá trị đơn hàng một cách vô lý, cô vội vã hủy số hàng mình vừa đặt mua.
“May mắn là Sports Direct cho tôi hủy bỏ,” cô nói.
Một câu chuyện khác, “cười ra nước mắt” của cô Kim Batten, nhà vật lý trị liệu ở Oakland, California, kể với nhật báo The New York Times. Vài tháng trước, cô mua trực tuyến một áo khoác dài từ một nhà bán lẻ ở Hòa Lan. Chiếc áo khoác có giá $456, hơi vượt quá túi tiền của mình, nhưng cô chấp nhận.
Nhưng sau khi chiếc áo được vận chuyển, UPS thông báo qua email rằng cô phải trả hơn $250 tiền quan thuế thì mới nhận được. Tổng cộng chi phí cô phải chi cho chiếc áo khoác này là $700. “Kết quả là đây là chiếc áo đắt nhất mà tôi từng mua, đắt hơn cả áo cưới của tôi,” cô nói với NYT.
Hóa đơn từ công ty vận chuyển ERVI gửi cho cô Mỹ Phạm qua email (Hình: Mỹ Phạm cung cấp)
Thuế quan giấu mặt
Không những chỉ thuế quan, có những thuế khác giấu mặt mà chỉ khi khách hàng chủ động hỏi công ty vận chuyển thì họ mới biết đó là gì. NBC News tường thuật trường hợp của cô Bonnie Hardy-Compagno đặt mua sản phẩm dưỡng da từ Châu Âu. Khi hàng đến Mỹ, UPS báo cô phải trả thuế quan và những khoản phí khác, tổng giá trị cao hơn số tiền sản phẩm.
“Tôi bàng hoàng khi người giao hàng nói phí để nhận gói hàng là $657. Theo email từ UPS cho biết, các loại kem dưỡng da và serum tôi đặt mua bị đánh thuế 200% vì chúng chứa nhôm có nguồn gốc từ Nga hoặc một quốc gia không xác định, cũng như thuế riêng 50% đối với thép,” cô Compagno nói, theo NBC.
Trong nhiều thập niên qua, với những hàng hóa có giá trị nhỏ như thùng hàng của ông Mark Trần, những bộ quần áo thể thao cô Mỹ Phạm đặt mua trên Sports Direct, hay chiếc áo khoác mà cô Kim Batten ao ước, không phải trả thuế thuế quan. Đến năm 2016, giá trị quy định là từ $800 trở xuống, gọi là miễn trừ tối thiểu (De minimis).
Nhưng năm nay, lệnh hành pháp của Tổng Thống Donald Trump tạo “một lỗ hổng” (theo cách gọi của NYT), chấm dứt quy định miễn trừ này, áp dụng từ Tháng Năm cho các mặt hàng từ Trung Quốc và từ Tháng Tám cho các quốc gia còn lại trên thế giới.
Theo chính quyền, miễn trừ tối thiểu được sử dụng để đưa ma túy bất hợp pháp, bao gồm cả fentanyl vào Hoa Kỳ. Do đó, bắt đầu từ ngày 29 Tháng Tám, các kiện hàng có giá trị nhỏ được gửi đến cá nhân sẽ phải chịu cùng mức thuế và phí như hàng nhập cảng thương mại có giá trị lớn.
Theo các cuộc khảo sát truyền thông đưa ra, chính sách thuế quan mới đối với các gói hàng giá trị nhỏ khiến người tiêu dùng rơi vào “cơn ác mộng quan thuế.” Hàng nghìn gói hàng mỗi tuần bị kẹt lại ở các công ty vận chuyển toàn cầu khắp cả nước. UPS, công ty chuyển phát nhanh lớn nhất thế giới, thông báo với một số khách hàng rằng họ đang phải “tiêu hủy” các kiện hàng của khách.
Tiêu hủy các mặt hàng như thế nào thì đó là chính sách của UPS. Điều trước mắt là có lẽ người tiêu dùng ở Mỹ sẽ không còn nhiều niềm vui mua sắm hoặc nhận quà từ khắp nơi trên thế giới trong mùa lễ lớn của năm. [đ.d.]
16 tập tài liệu Epstein biến mất từ trang web Bộ Tư Pháp, gồm hình Trump
Ít nhất 16 tài liệu, trong đó có hình của Trump, đã bất ngờ biến mất khỏi trang web của Bộ Tư Pháp, liên quan đến vụ án của tội phạm ấu dâm Jeffrey Epstein — chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi chúng được đăng tải, mà không có bất kỳ lời giải thích chính thức hay thông báo nào cho công chúng từ DOJ.
Trong lịch sử của mọi dân tộc, tầng lớp trí thức luôn được xem là “ngọn hải đăng”. Không phải vì họ nắm quyền lực, mà vì họ nắm tri thức, chuẩn mực và khả năng phân biệt đúng – sai.
Đối với giới luật sư, vai trò ấy còn đặc biệt hơn, họ không chỉ hiểu luật, mà còn được xã hội trao cho sứ mệnh trở thành người trợ tá cho công lý và công bằng xã hội.
Công an và dân phòng CSVN chận các ngả đường dẫn vào tòa án ở Hà Nội, cấm mọi người đến gần, kể cả thân nhân bị cáo, mỗi khi có phiên tòa xử người bất đồng chính kiến dù loan báo là “xét xử công khai”. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)
Tuy nhiên, khi một chế độ chính trị ngày càng gia tăng sự kiểm soát, bóp nghẹt các quyền tự do hiến định, hình sự hóa mọi tiếng nói phản biện và đẩy xã hội vào tình trạng suy vi đạo đức, pháp lý, thì câu hỏi về trách nhiệm của trí thức và luật sư không còn là vấn đề đạo đức trừu tượng, mà trở thành vấn đề sinh tồn của xã hội.
Sự hiểu biết: Một đặc quyền, đồng thời là một món nợ xã hội
Khác với đại đa số người dân, giới trí thức nói chung là người có năng lực tư duy và ảnh hưởng xã hội, gồm khả năng tư duy phản biện, khả năng phân tích nguyên nhân – hệ quả và có ảnh hưởng nhất định đến dư luận, giáo dục và chuẩn mực xã hội.
Thế nên, giới trí thức có trách nhiệm lương tâm để không bóp méo sự thật, không dùng tri thức để ngụy biện cho bất công và không biến mình thành công cụ tuyên truyền cho quyền lực bất chính. Trong một xã hội suy vi, trí thức không nhất thiết phải “đối đầu”, nhưng có nghĩa vụ tối thiểu là không tiếp tay cho sự giả dối, không bình thường hóa cái sai, không ca ngợi sự lạm quyền và không nhân danh ổn định để biện minh cho sự phi lý.
Trong đó, sự im lặng của trí thức, nếu kéo dài và mang tính hệ thống, sẽ tạo ra khoảng trống đạo đức, nơi cái sai được coi là “chuyện bình thường”, và xã hội dần đánh mất khả năng phân biệt đúng – sai.
Riêng với giới luật sư, do đặc điểm nghề nghiệp, họ có khả năng hiểu biết sâu sắc về: Kiến thức về hiến pháp, luật học, chính trị học và quản trị quốc gia. Khả năng phân tích sự khác biệt giữa tập quyền và phân quyền, giữa pháp quyền thực chất và pháp trị hình thức.
Trải nghiệm trực tiếp với bộ máy công quyền, nơi họ nhìn thấy rõ những khuyết tật mang tính hệ thống: Pháp luật bị bẻ cong; Thủ tục tố tụng bị biến thành công cụ đàn áp; Quyền lực không bị kiểm soát dẫn tới tha hóa tất yếu.
Chính vì hiểu biết, họ không thể viện dẫn sự vô tri như một lý do để đứng ngoài. Trong bối cảnh đó, sự im lặng của người hiểu biết không còn là trung lập, mà trở thành sự chấp nhận để cái ác khoác áo pháp luật mà tồn tại.
Bi kịch của sự im lặng và “an toàn giả tạo”
Trước những điều luật mơ hồ của Bộ luật Hình sự như “tuyên truyền chống nhà nước”, “lợi dụng quyền tự do dân chủ”, nhiều luật sư và trí thức chọn cách thu mình vào vùng an toàn như kinh tế – dân sự – thương mại và tránh xa mọi vấn đề xã hội – chính trị.
Sự lựa chọn này có thể mang lại an toàn ngắn hạn, nhưng về lâu dài lại tạo ra một bi kịch kép: Với xã hội: Khi những người hiểu luật lẩn tránh, luật rừng sẽ lấn át luật pháp, người dân mất chỗ dựa, công lý bị bỏ trống. Với chính bản thân giới luật sư: Trong một xã hội mà pháp luật bị thao túng, thì không ai thực sự an toàn, kể cả luật sư, những người từng tin rằng mình “đứng ngoài chính trị”.
An toàn dựa trên sự im lặng trong một hệ thống phi pháp quyền chỉ là ảo tưởng trì hoãn rủi ro, không phải là sự bảo vệ bền vững.
Trách nhiệm xã hội gắn liền với yêu cầu an toàn pháp lý
Cần khẳng định rõ: Không ai có quyền yêu cầu giới trí thức hay luật sư trở thành anh hùng, càng không thể đòi hỏi họ tự đẩy mình vào chốn lao tù. Cho nên, vấn đề đặt ra không phải là “có dấn thân hay không” mà là làm thế nào để đóng góp cho xã hội trong giới hạn an toàn pháp lý cao nhất có thể. Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, có những con đường không đối đầu trực diện, nhưng vẫn tạo ra tác động tích cực bằng sự tích lũy, lâu dài.
Các giải pháp khả thi trong điều kiện kiểm soát chính trị cao
A. Chiến lược “dùng luật trị luật” – ép hệ thống vận hành đúng chính luật của nó
Luật sư là nhóm hiếm hoi có năng lực: – Buộc cơ quan công quyền tuân thủ thủ tục,- Phơi bày sai phạm thông qua hồ sơ và quy trình,- Đặt hệ thống vào thế phải tự mâu thuẫn với chính văn bản pháp luật mà nó ban hành.
Thay vì phát biểu chính trị trực diện, luật sư có thể: – Kiên trì đòi hỏi đúng trình tự tố tụng,- Ghi nhận, lập hồ sơ các vi phạm thủ tục,- Sử dụng khiếu nại, kiến nghị, tố cáo dựa trên căn cứ pháp lý chặt chẽ. Đây là con đường khó bị quy chụp, nhưng có sức bào mòn tiêu cực một cách mạnh mẽ đối với sự tùy tiện của quyền lực.
B. Phổ biến pháp luật theo nghĩa thực chất, không khẩu hiệu
Trí thức và luật sư có thể: Viết, giải thích, chia sẻ về quyền con người cụ thể gắn với đời sống thường nhật như:– quyền về đất đai,– quyền khi bị tạm giữ,– quyền khi làm việc với công an, chính quyền địa phương.
Giới trí thức và luật sư không cần hô hào chính trị, chỉ cần giúp người dân biết mình có quyền gì và cách bảo vệ quyền đó, xã hội đã bớt “côn đồ hóa”. Vì một xã hội có dân trí pháp lý là một xã hội khó bị cai trị bằng sợ hãi.
C. Xây dựng mạng lưới hỗ trợ kín đáo và bền bỉ
Trong môi trường đàn áp, đơn độc là rủi ro lớn nhất. Trí thức và luật sư có thể: – Hỗ trợ chuyên môn cho nhau một cách kín đáo, – Tư vấn từ xa, chia sẻ tài liệu, án lệ, phân tích pháp lý, – Lưu trữ các hồ sơ vi phạm pháp luật và nhân quyền một cách bảo mật cho tương lai.
Đây không phải hoạt động đối đầu, mà là xây dựng nền móng tri thức cho một xã hội hậu khủng hoảng.
D. Giữ gìn liêm chính nghề nghiệp – tuyến phòng thủ đạo đức cuối cùng
Giải pháp đơn giản nhưng cốt lõi: – Không tiếp tay cho “chạy án”, – Không hợp thức hóa các vụ cưỡng đoạt đất đai, – Không dùng chuyên môn để phục vụ nhóm lợi ích bất chính. – Một giới luật sư liêm chính, dù im lặng, vẫn tạo ra ranh giới đạo đức mà quyền lực không thể dễ dàng vượt qua.
Các luật sư tham gia bào chữa cho các nạn nhân bị nhà cầm quyền CSVN kết án vì chống cưỡng chế đất tại xã Đồng Tâm Huyện Mỹ Đức, Hà Nội, hồi Tháng Ba 2021. Ba trong số những luật sư này đã phải ra nước ngoài tị nạn chính trị. (Hình: FB)
Tóm lại, trách nhiệm của giới trí thức và luật sư Việt Nam hôm nay không hẳn là phải đối đầu với cường quyền để rồi hy sinh vô ích, mà là bảo vệ ngọn lửa lý trí và công lý trong giới hạn có thể.
Mỗi lần buộc hệ thống phải làm đúng luật, mỗi lần trao cho người dân sự hiểu biết pháp lý, mỗi lần từ chối tiếp tay cho cái ác… chúng đều là những viên gạch nhỏ nhưng bền chặt, đặt nền móng cho một xã hội tốt đẹp hơn.
Nên nhớ rằng, giới trí thức, luật sư còn có trách nhiệm trước lịch sử. Vì lẽ, lịch sử không chỉ phán xét những kẻ cầm quyền, mà còn ghi nhớ cách những người hiểu biết đã lựa chọn hành xử như thế nào khi bóng tối bạo lực bao trùm khắp nơi, khi bất công lan tràn đầy xã hội…
Viết từ Hoa Thịnh Đốn, ngày 20 Tháng Mười Hai 2025
WASHINGTON, DC (NV) – Mùa cúm hiện đã bắt đầu khắp nước Mỹ, và mấy tuần qua, số người mắc bệnh cúm tăng nhanh ở một số nơi, theo NBC News hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Mười Hai.
“Chúng tôi thấy một loạt chỉ số cao, kéo dài ở nhiều nơi của đất nước,” bà Alicia Budd, trưởng nhóm theo dõi bệnh cúm ở Mỹ của Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC), cho hay.
Bảng quảng cáo chích ngừa cúm và COVID-19 trước tiệm thuốc tây CVS ở Monterey Park, California, hôm 25 Tháng Chín. (Hình: Frederic J. Brown/AFP via Getty Images)
Theo bản phúc trình cúm mới nhất được CDC công bố hôm Thứ Sáu, từ đầu mùa cúm tới nay, Mỹ có ít nhất 4.6 triệu người mắc bệnh, trong đó có hơn 49,000 người phải vào bệnh viện và 1,900 người thiệt mạng.
Trong số người mắc bệnh cúm từ đầu mùa tới nay, trẻ em từ sơ sinh tới 4 tuổi bị nhiều nhất.
Nhiều bằng chứng khác cho thấy mùa cúm năm nay tới sớm và nặng.
Từ Tháng Mười Một tới Tháng Mười Hai, mật độ virus cúm A trong nước thải khắp nước Mỹ tăng 390%, theo dữ liệu WastewaterSCAN, chương trình nghiên cứu thông qua đại học Stanford University và hợp tác với đại học Emory University.
Xu hướng này đang tăng “rất đều,” bà Marlene Wolfe, giám đốc chương trình WastewaterSCAN và giáo sư sức khỏe liên quan tới môi trường của đại học Emory University, cho biết. “Chúng tôi chưa thấy có dấu hiệu giảm bớt.”
Bác Sĩ Chase Shutak, giám đốc Bệnh Viện Nhi Đồng Minnesota, cho hay số trường hợp cúm ở bệnh viện này tăng gấp đôi chỉ trong tuần qua.
Năm nay, triệu chứng cúm khác với mọi năm.
“Có một số năm, đứa trẻ nào bị cúm cũng mang vẻ bề ngoài bị cúm như thường thấy. Nhìn các em có vẻ lừ đừ, khổ sở, mắt đờ đẫn,” ông Shutak cho biết. Năm nay, khá nhiều đứa trẻ chỉ bị triệu chứng nhẹ nhưng “đủ gây khó chịu tới mức vẫn phải vào bệnh viện,” theo ông Shutak.
Hiện tại, virus cúm A, cụ thể là H3N2, là virus cúm phổ biến nhất ở Mỹ. Mặc dù bất cứ ai, bất kể bao nhiêu tuổi, cũng có thể mắc H3N2, nhưng virus này có xu hướng khiến người lớn vào bệnh viện và thiệt mạng nhiều hơn.
Giới chức y tế Mỹ đang lo trẻ em bị cúm sẽ lây bệnh cho ông bà và người lớn khác trong kỳ lễ cuối năm.
“Vì trường lớp đang nghỉ vài tuần lễ và gia đình bắt đầu tụ tập, có lẽ một số virus hiện nay bị nhiễm trong học sinh sẽ đổi qua nhóm dân số khác,” bà Budd cảnh báo.
Mức độ hoạt động của virus cúm hiện đang “cao” hoặc “rất cao” ở 14 tiểu bang – gồm Colorado, Idaho, Louisiana, Michigan, New Jersey, và South Carolina – cũng như ở thành phố New York; Washington, DC; và Puerto Rico, theo CDC. (Th.Long) [đ.d.]
THANH HÓA, Việt Nam (NV) – Nghi can Nguyễn Thị Thu, 41 tuổi, ở phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa, bị bắt với cáo buộc giả chết để trục lợi bảo hiểm 1.3 tỷ đồng ($49,406) từ hai công ty Prudential và Phú Hưng.
Theo báo Dân Việt hôm 21 Tháng Mười Hai, cùng bị bắt với nghi can Thu là mẹ ruột, bà Trần Thị Thập.
Nghi can Nguyễn Thị Thu (trái) và mẹ, bà Trần Thị Thập, lúc bị bắt. (Hình: Công An Thanh Hóa)
Vụ trục lợi bảo hiểm bại lộ vào ngày 17 Tháng Mười Hai khi nghi can Thu đến đồn Công An Phường Quang Trung đề nghị làm thủ tục xóa khai tử cho… chính mình.
Hồ sơ ghi nhận bà Nguyễn Thị Thu được cấp giấy khai tử hồi năm 2020 với nguyên nhân “đột tử.” Thời điểm đó, đám tang bà này được gia đình tổ chức.
Sau khi được xác minh nhân thân chính là “người đã nằm dưới mộ,” nghi can Thu lập tức bị Công An Thanh Hóa điều tra về sự khuất tất của bà.
Vụ giả chết của nữ nghi can mau chóng được làm rõ.
Hồi năm 2020, nghi can Thu rơi vào cảnh nợ nần, bệnh tật. Do mua bốn hợp đồng bảo hiểm nhân thọ của công ty Prudential và Phú Hưng, nghi can nảy sinh ý định giả chết để vừa trục lợi bảo hiểm vừa trốn nợ.
Nghi can Thu yêu cầu mẹ ruột tham gia phi vụ này. Bà Thập khai rằng mình phải giúp con gái vì bị nó đe dọa “dùng dây điện tự sát” khiến bà vừa mất con, vừa mất tiền.
Hôm 7 Tháng Sáu, 2020, nghi can Thu uống thuốc ngủ, tự dàn cảnh mình ngã úp mặt trong nhà tắm bị thương tích để tạo hiện trường giả vụ đột tử. Hai mẹ con nghi can thuê một thầy cúng trợ giúp việc lo hậu sự ngay trong đêm để che mắt thiên hạ.
Ngôi mộ giả của nghi can Nguyễn Thị Thu tại nghĩa trang. (Hình: Công An Thanh Hóa)
Một đám tang giả được tổ chức ngay sau khi nghi can Thu lặng lẽ trốn khỏi địa phương. Nữ nghi can bắt đầu cuộc sống mới tại các tỉnh miền Nam với tên giả.
Bà Thập hoàn tất thủ tục khai tử cho con gái và nhận được 1.3 tỷ đồng. Sau khi được mẹ chuyển khoản, nghi can Thu dùng số tiền này đầu tư tiền ảo và mua nhà đất nhưng đều thua lỗ.
Sau năm năm sống trong bóng tối, do không có giấy tờ tùy thân và gặp nhiều trở ngại mỗi khi cần làm thủ tục hành chính, nghi can Thu đánh liều về quê để làm lại giấy tờ thì bị bắt.
Hai nghi can Nguyễn Thị Thu và Trần Thị Thập bị công an quy tội “gian lận.” (N.H.K) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Một số nhân viên liên bang năm nay sẽ được nghỉ Noel lâu hơn bình thường, theo Yahoo News hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Mười Hai.
Hôm Thứ Năm vừa qua, Tổng Thống Donald Trump ký sắc lệnh công bố ngày trước và sau Giáng Sinh năm nay (24 và 26 Tháng Mười Hai) là ngày lễ liên bang, nghĩa là cơ quan liên bang sẽ đóng cửa hai ngày đó.
Nhiều người ngắm cảnh trang trí Noel ở Manhattan, thành phố New York, hôm 11 Tháng Mười Hai, 2023. (Hình minh họa: Charly Triballeau/AFP via Getty Images)
Tuy nhiên, cơ quan liên bang có quyền bắt buộc một số nhân viên nào đó làm việc hai ngày đó nếu cần thiết cho an ninh quốc gia hoặc nhu cầu công cộng khác, theo sắc lệnh này.
Sắc lệnh này cũng không làm thay đổi bất cứ đạo luật nào hiện tại. Để công nhận ngày nào đó là ngày lễ liên bang cố định, Quốc Hội phải thông qua dự luật và tổng thống phải ký thành luật.
Việc tổng thống Mỹ công bố ngày trước Noel là ngày lễ liên bang là bình thường, tùy theo ngày đó rơi vào thứ mấy, nhằm tăng số ngày nghỉ lễ. Tổng Thống Trump từng làm như vậy trong nhiệm kỳ đầu của ông hồi năm 2018, 2019 và 2020, còn cựu Tổng Thống Joe Biden làm như vậy hồi năm 2024.
Năm 2021, Noel rơi vào Thứ Bảy, khiến ngày Thứ Sáu trước Noel trở thành ngày lễ liên bang, và năm 2022, Giáng Sinh rơi vào Chủ Nhật, nghĩa là ngày 26 Tháng Mười Hai trở thành ngày lễ liên bang. Năm 2023, Giáng Sinh rơi vào Thứ Hai, nghĩa là ngày trước Giáng Sinh trúng cuối tuần.
Năm nay là lần đầu tiên Tổng Thống Trump công bố ngày 26 Tháng Mười Hai là ngày lễ liên bang.
Hiện tại, Mỹ có 11 ngày lễ liên bang cố định, trong đó Ngày Đầu Năm Mới, Lễ Chiến Sĩ Trận Vong, Lễ Độc Lập, Lễ Lao Động, Lễ Tạ Ơn, Giáng Sinh. (Th.Long) [đ.d.]
