SAO PAULO, Brazil (NV) – Tối Cao Pháp Viện Brazil ra lệnh bắt giữ cựu Tổng Thống Jair Bolsonaro, sau khi một thẩm phán nói rằng ông Bolsonaro ý định bỏ trốn trước khi bắt đầu thụ án 27 năm về tội dẫn đầu nỗ lực đảo chính, AP đưa tin hôm Thứ Bảy ngày 22 Tháng Mười Một.
Ông Bolsonaro, 70 tuổi, đã bị đưa đến trụ sở cảnh sát liên bang ở thủ đô Brasilia, từ nơi quản thúc tại gia.
Cựu Tổng Thống Brazil, ông Jair Bolsonaro, rời Bệnh viện DF Star sau khi được chăm sóc y tế vào ngày 14 Tháng Chín, ở Brasília, Brazil. (Hình: Ton Molina/Getty Images)
Ông Alexandre de Moraes, thẩm phán Tối Cao Pháp Viện, người giám sát vụ án, ghi trong phán quyết rằng thiết bị theo dõi mắt cá chân, mà ông Bolsonaro đã bị buộc phải đeo từ ngày 18 Tháng Bảy vì bị coi là nguy cơ bỏ trốn, đã bị phá vào lúc 0:08 sáng Thứ Bảy ngày 22 Tháng Mười Một.
Thẩm phán cho biết có khả năng ông Bolsonaro chạy trốn đến các đại sứ quán ở gần nơi cư trú của mình để xin tị nạn chính trị. Thẩm phán Tối Cao Pháp Viện cũng đề cập đến các bị cáo khác trong vụ đảo chính và các đồng minh chính trị của cựu tổng thống, đã rời Brazil để tránh ngồi tù.
Ban thẩm phán ở Tối Cao Pháp Viện xét xử vụ án ông Bolsonaro sẽ bỏ phiếu về lệnh của ông De Moraes trong một phiên họp bất thường vào Thứ Hai ngày 24 Tháng Mười Một.
Ông De Moraes nói rằng việc bắt ông Bolsonaro “nên thi hành với tất cả sự tôn trọng phẩm giá của cựu Tổng Thống Jair Messias Bolsonaro, không sử dụng còng tay và không cho giới truyền thông thấy.”
Trợ lý của ông Bolsonaro, ông Andriely Cirino, xác nhận với AP rằng vụ bắt giữ diễn ra vào khoảng 6 giờ sáng Thứ Bảy ngày 22 Tháng Mười Một, chỉ vài giờ sau khi Thẩm Phán de Moraes ra quyết định bất ngờ.
Cựu tổng thống được đưa từ tư gia của ông, tại khu dân cư cao cấp Jardim Botanico, đến trụ sở cảnh sát liên bang, ông Cirino cho biết.
Một số ủng hộ viên của ông Bolsonaro, nói rằng ông bị áp bức chính trị, và đã lên dự kiến là sẽ tập hợp bên ngoài trụ sở cảnh sát liên bang vào dịp cuối tuần.
Ông Sóstenes Cavalcante, lãnh đạo đảng của Bolsonaro tại Hạ Viện, nói trong một video được chia sẻ với AP rằng cựu tổng thống vô tội và cáo buộc Thẩm Phán de Moraes “suy thoái nhân cách ở mức cao nhất.”
“Chúng tôi sẽ luôn sát cánh bên ngài. Xin hãy mạnh mẽ lên,” ông nói với ông Bolsonaro.
Cựu Tổng Thống Jair Bolsonaro và một số đồng minh của ông bị một hội đồng thẩm phán của Tối Cao Pháp Viện kết tội vì cố lật đổ nền dân chủ của Brazil sau thất bại trong cuộc bầu cử năm 2022 trước Tổng Thống Luiz Inácio Lula da Silva. Các công tố viên cho biết âm mưu đảo chính của ông Bolsonaro bao gồm kế hoạch giết ông Lula và kích động nổi dậy vào đầu năm 2023.
Ông Bolsonaro là đồng minh của Tổng Thống Donald Trump. Ông Trump từng gọi phiên tòa xét xử ông Bolsonaro là “săn phù thủy.” Tên ông Bolsonaro được chính quyền Trump nhắc đến trong sắc lệnh hồi Tháng Bảy, khi tăng thuế 50% lên một số mặt hàng xuất khẩu của Brazil. Tuy nhiên, mới đây ông Trump bãi bỏ hầu hết các mức thuế quan lên hàng xuất cảng của Brazil. (NNL) [dtr]
WASHINGTON, DC (NV) – Thẩm Phán Samuel Alito của Tối Cao Pháp Viện tạm thời cho phép tiểu bang Texas sử dụng bản đồ địa hạt bầu cử mà đảng Cộng Hòa đã vẽ lại và đã bị một tòa án liên bang chặn lại hồi đầu tuần, NBC đưa tin hôm Thứ Sáu ngày 21 Tháng Mười Một.
Lệnh của Thẩm Phán Alito được đưa ra sau khi Texas yêu cầu Tối Cao Pháp Viện can thiệp sau phán quyết của một hội đồng thẩm phán liên bang hôm thứ Ba ngày 18 Tháng Mười Một cấm tiểu bang này áp dụng các địa hạt bầu cử mới được vẽ lại để giúp đảng Cộng Hòa giành thêm năm ghế Hạ Viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào năm tới.
Thẩm phán Tối Cao Pháp Viện, ông Samuel Alito Jr., tham dự lễ nhậm chức tổng thống của ông Trump hôm 20 Tháng Giêng năm 2025. (Hình minh họa: Chip Somodevilla/Getty Images)
Phán quyết của tòa án cấp dưới, do bởi Thẩm Phán Jeffrey Brown – người được Tổng Thống Donald Trump đề cử – đã yêu cầu Texas sử dụng bản đồ cũ được vẽ hồi năm 2021, sau khi phát hiện rằng “có nhiều bằng chứng cho thấy tiểu bang Texas đã vẽ lại địa hạt bầu cử năm 2025theo sắc tộc.”
Việc tạm dừng hành chính phán quyết tạm thời cho phép tiểu bang Texas tiếp tục sử dụng bản đồ địa hạt bầu cử mới vào lúc này, trong lúc Tối Cao Pháp Viện xem xét.
Tối Cao Pháp Viện ra lệnh các nhóm vận động dân quyền kiện bản đồ mới này nộp phản hồi trước 5 giờ chiều Thứ Hai ngày 24 Tháng Mười Một. Hạn chót nộp hồ sơ cho các ứng cử viên ra tranh cử ở Texas trước cuộc bầu cử sơ bộ vào Tháng Ba, là ngày 8 Tháng Mười Hai.
Phán quyết của tòa án là bước lùi đáng kể đối với ông Trump, người đã kêu gọi đảng Cộng Hòa ở tiểu bang Texas và trên khắp đất nước vẽ các địa hạt mới để giúp củng cố thế đa số của họ ở Hạ Viện vốn rất mong manh.
Trong khi các bản đồ địa hạt bầu cử thường được vẽ lại vào đầu mỗi thập niên, khi có dữ liệu điều tra dân số mới, bản đồ vẽ lại của tiểu bang Texas kích hoạt một cuộc chiến vẽ lại địa hạt giữa chu kỳ giữa cả hai đảng. Đảng Cộng Hòa ở các tiểu bang Missouri và North Carolina cũng đã thông qua các bản đồ mới trong năm nay, trong khi ông Trump tiếp tục gây áp lực lên các nghị sỹ tiểu bang của Cộng Hòa ở Indiana phải làm tương tự. (NNL) [dtr]
JOHANNESBURG, Nam Phi (NV) – Các đồng minh trung thành nhất của Ukraine tổ chức cuộc thảo luận khẩn cấp bên lề hội nghị thượng đỉnh G20 ở Nam Phi hôm Thứ Bảy ngày 22 Tháng Mười Một, với nỗ lực ngăn chặn ông Donald Trump buộc Kyiv phải nhượng lãnh thổ cho Nga trong thỏa thuận hòa bình bất cân xứng, theo Politico.
Ở hậu trường, các chính phủ phương Tây bị sốc và thất vọng trước phác thảo thỏa thuận hòa bình mới gồm 28 điểm mà đội ngũ của Tổng Thống Trump đưa ra trong tuần này. Họ coi đó là nỗ lực buộc Ukraine trao cho ông Vladimir Putin, tổng thống Nga, mọi thứ ông muốn.
Từ trái: Chủ Tịch Hội Đồng Âu châu, ông Antonio Costa, Thủ Tướng Keir Starmer của Anh, Tổng Thống Emmanuel Macron của Pháp, và Tổng Thống Alexander Stubb của Phần Lan tại Thượng Đỉnh G20 ở Johannesburg vào ngày 22 Tháng Mười Một. (Hình: Henry Nicholls/POOL/AFP via Getty Images)
Liên Minh Châu Âu (EU), Pháp, Đức và Anh sẽ tham gia các vào cuộc đàm phán cấp cao về kế hoạch hòa bình của ông Trump, dự kiến sẽ bắt đầu vào Chủ Nhật ngày 22 Tháng Mười Một tại Thụy Sĩ, một quan chức cấp cao Âu châu nói với Politico.
Việc các quan chức Anh và EU được tham gia đàm phán là một bước đột phá quan trọng đối với Âu châu, vốn đã bị loại khỏi các nỗ lực kiến tạo hòa bình của Mỹ cho đến nay.
Các lãnh đạo Âu châu hiện đang hối hả soạn thảo các đề xuất đối chọi để đưa ra cho ông Trump trong nỗ lực giảm thiểu các điểm tồi tệ nhất trong bản kế hoạch hòa bình của Mỹ, theo nhiều quan chức nắm rõ vấn đề nói với Politio với điều kiện giấu tên.
Hơn một chục nhà lãnh đạo bao gồm Thủ Tướng Friedrich Merz của Đức, Tổng Thống Emmanuel Macron của Pháp, Thủ Tướng Keir Starmer của Anh, bà Ursula von der Leyen, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Tổng Thống Alexander Stubb của Phần Lan và Thủ Tướng Mark Carney của Canada có cuộc họp khẩn bên lề hội nghị Thượng Đỉnh G20 ở Johannesburg của Nam Phi để phối hợp phản ứng với Tổng Thống Volodymyr Zelenskyy của Ukraine.
“Dự thảo (của Mỹ) là cơ sở để làm việc thêm,” các nhà lãnh đạo nói trong tuyên bố chung. “Chúng tôi nói rất rõ ràng về nguyên tắc đường biên giới không thể thay đổi bằng vũ lực. Chúng tôi cũng lo ngại về đề xuất hạn chế quân lực Ukraine, điều này sẽ khiến Ukraine dễ bị tấn công trong tương lai.”
Các nhà lãnh đạo nhắc lại “sức mạnh” của việc tiếp tục hỗ trợ cho Ukraine và nhấn mạnh rằng bất kỳ điều khoản nào trong thỏa thuận hòa bình ảnh hưởng đến EU hoặc NATO, phải cần sự “đồng ý” phù hợp từ các nước thành viên.
Mục đích chính của các nước đồng minh của Ukraine là củng cố vị thế của ông Zelenskyy và bảo đảm ông có được sự ủng hộ công khai của họ trong bất cứ điều gì xảy ra tiếp theo.
Mặc dù không có nước đồng minh nào của Ukraine tham gia soạn thảo kế hoạch của ông Trump hay cho rằng bản kế hoạch đó công bằng, nhưng họ đã cẩn thận không bác bỏ hoàn toàn kế hoạch 28 điểm, vì họ không muốn làm ông Trump bất bình.
Thay vào đó, các đồng minh của Kyiv đang làm việc quyết liệt ở hậu trường để đưa ra các kế hoạch thay thế cho thỏa thuận của ông Trump, nhằm bảo vệ lợi ích của Ukraine và Âu châu Âu tốt hơn, các quan chức cho biết. Tuy nhiên, rõ ràng là không nước nào trong số các nước đồng minh của Ukraine cho rằng kế hoạch của ông Trump là có thể chấp nhận được và một số nước thậm chí còn cho là nó chẳng có gì đáng tin cậy. (NNL) [dtr]
Trong lúc dư luận mải miết với hồ sơ Jeffrey Epstein và vô số tin tức… khó tin, từ chuyện Tổng Thống Trump gọi một nhà báo nữ là “đồ con heo” đến việc ông đòi “hốt hết” sáu nhà lập pháp Dân Chủ có “hành vi nổi loạn, có thể bị trừng phạt bằng án tử hình”…, hàng triệu người Mỹ hàng ngày mở mắt ra với những vấn đề thiết thực hơn: tiền đâu đi chợ, tiền đâu đóng bảo hiểm, tiền đâu đổ xăng, tiền đâu mua sữa…
Một khách hàng đang mua thịt tại cửa hàng Target ở Novato, California hôm 11 Tháng Mười Một, 2025. Hàng triệu người Mỹ hàng ngày mở mắt ra là phải đối phó với những vấn đề “cơm, áo, gạo, tiền.” (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)
Nước Mỹ hụt hơi bởi cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt
Cuộc khủng hoảng khả năng chi trả (affordability crisis) đang là chủ đề lớn nhất đối với hàng triệu người Mỹ. Có quá nhiều vấn đề sát sườn đang đe dọa cuộc sống thường nhật. Các khoản tín dụng thuế giúp các gia đình mua bảo hiểm y tế sẽ hết hạn vào cuối năm nay, và Quỹ Thịnh Vượng Chung (The Commonwealth Fund) ước tính gần năm triệu người Mỹ sẽ mất bảo hiểm y tế vào năm tới, do chi phí bảo hiểm tăng vọt.
Một nghiên cứu của Viện Chính Sách Kinh Tế công bố năm nay cho thấy chi phí chăm sóc trẻ em hiện vượt quá học phí đại học tại 38 tiểu bang và Washington DC. Phân tích dữ liệu của Cơ Quan Thống Kê Lao Động cho biết thêm, chi tiêu thực phẩm hàng năm của người Mỹ tăng 36% trong quãng thời gian từ 2014 đến 2024. Thêm vào đó, giá nhà sau khi điều chỉnh theo lạm phát tăng 65% từ năm 2000 đến 2020. Điều đáng nói nhất là tất cả đều vượt xa mức tăng tiền lương.
Trong khi đó, chính phủ liên bang do Đảng Cộng Hòa kiểm soát lại không hành động đủ cần thiết và đủ rốt ráo để giải quyết cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt. Họ thậm chí khiến tình hình nhuốm màu bi đát hơn. Thuế quan của chính quyền Trump đang làm tăng hàng loạt chi phí trên diện rộng, xảy ra trong bối cảnh hỗ trợ liên bang cho chi phí chăm sóc sức khỏe đang bốc hơi, và Quốc Hội cắt giảm các chương trình hỗ trợ xã hội như Medicaid và tem phiếu thực phẩm.
Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump thường xuyên lặp đi lặp lại sự thất bại trong chính sách kinh tế của tổng thống tiền nhiệm Joe Biden, và cam kết “hạ giá mọi thứ.” “Chúng tôi sẽ nhắm đến mọi thứ, từ giá xe hơi, nhà ở, chi phí bảo hiểm đến các vấn đề chuỗi cung ứng,” ông Trump nói tại cuộc vận động tranh cử ở Asheville, North Carolina. “Từ hôm nay, và từ ngày tôi nhậm chức,” ông dứt khoát, “chúng ta sẽ nhanh chóng giảm giá và làm cho nước Mỹ trở nên dễ sống hơn một lần nữa.”
Vậy mà bây giờ, 10 tháng sau, mức độ khó khăn đối với người dân nói chung ngày càng chồng chất. Bỗng dưng, ngài tổng thống sửa giọng, nói rằng “affordability” (khả năng chi trả) là một… “từ mới,” rằng việc đề cập vấn đề giá cả leo thang chỉ là “trò mèo của đám Dân Chủ,” và “tôi không muốn tiếp tục nghe” cái “từ mới” này.
Trong thực tế, “từ mới” “affordability” được đề cập ngày càng nhiều trên mặt báo hàng ngày, trên cửa miệng mọi bà nội trợ và ở những bài đăng than thở trên mạng xã hội. Nó thật ra cũng luôn ám ảnh chính Tổng Thống Trump. Dù vậy, ông vẫn khẳng định, “làm quái gì có lạm phát,” giá xăng “gần như chỉ còn $2,” và giá thực phẩm “giảm mạnh.”
Mọi người giúp phân phát thực phẩm trước kỳ nghỉ Lễ Tạ Ơn tại Trường Trung Học Weequahic hôm 17 Tháng Mười Một, 2025, tại Newark, New Jersey. Hoạt động phân phát thực phẩm này giúp 6,000 gia đình tại Newark có được bữa tối Lễ Tạ Ơn trọn vẹn. Ước tính tỷ lệ nghèo đói ở Newark vượt quá 24%, cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn quốc. (Hình minh họa: Spencer Platt/Getty Images)
Trên Truth Social ngày 6 Tháng Mười Một, ông Trump viết: “Theo Walmart, bữa tối Lễ Tạ Ơn năm 2025 dưới thời Trump rẻ hơn 25% so với bữa tối Lễ Tạ Ơn năm 2024 thời Biden. Chi phí của tôi thấp hơn so với đảng Dân Chủ về mọi thứ, đặc biệt dầu và khí đốt! Vì vậy, vấn đề ‘khả năng chi trả’ mà đảng Dân Chủ nêu ra đã KHÔNG CÒN TỒN TẠI! HÃY NGỪNG NÓI DỐI!!!”
Trong thực tế, vấn đề “khả năng chi trả” không phải là “trò mèo” mà đảng Dân Chủ bịa ra, cũng không phải là “ảo giác” của những người chống MAGA. Có đến hơn 75% người Mỹ khẳng định rằng giá thực phẩm đã tăng – theo cuộc thăm dò của Trường Luật Marquette (Marquette University Law School) thực hiện từ ngày 5 đến ngày 12 Tháng Mười Một.
Để xoa dịu dư luận, chính quyền Trump vừa trấn an vừa… đổ thừa. Kevin Hassett, giám đốc Hội Đồng Kinh Tế Quốc Gia Tòa Bạch Ốc, nói: “Chúng tôi hiểu 100% tại sao mọi người vẫn gặp khó khăn, bởi chúng tôi chưa bù đắp được tất cả những gì mất mát đã gây ra dưới thời Joe Biden.”
Phó Tổng Thống JD Vance cũng cùng luận điệu: “Tổng thống đã làm rất nhiều việc và những nỗ lực đó đã mang lại kết quả tích cực, thể hiện qua lãi suất thấp hơn và lạm phát giảm. Tuy nhiên, chúng tôi thừa hưởng một tình trạng hỗn loạn từ thời Joe Biden. La Mã không thể được xây trong một ngày. Chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực để bảo đảm cuộc sống tốt đẹp trở nên thoải mái hơn…”
Dĩ nhiên thành Rome không được xây trong một ngày, nhưng nước Mỹ đã te tua rõ rệt chỉ sau vỏn vẹn 10 tháng. Chẳng ai có thể thuyết phục người dân Mỹ rằng các chính sách kinh tế đang được thực hiện là hiệu quả, nếu người dân phải trả thêm 20% cho một tách cà phê.
Loạt chiến thắng vang dội của đảng Dân Chủ trong cuộc bầu cử ngày 4 Tháng Mười Một vừa qua đã phản ánh tâm lý chán nản chính quyền đương nhiệm đến cùng cực. Người dân biết họ “đang sống” như thế nào, chứ không phải sống với những gì mà giới chính trị gia “đang nghĩ.” Chính quyền nói họ kiểm soát lạm phát tốt như thế nào thì cứ việc nói nhưng dân mới là những người biết rõ nhất và “nhớ dai” nhất giá trứng hôm nay khác hôm qua bao nhiêu đồng.
Nhìn chung, tâm lý mệt mỏi trước u ám đời sống khiến Dân Chủ đại bại trong cuộc bầu cử 2024 đã không hề được cải thiện chút nào ở “thời hoàng kim Donald Trump.” Tờ Axios cho biết, số người bị sa thải ở các công ty đang ở mức cao nhất trong 22 năm! Giá điện đã tăng 11% kể từ Tháng Giêng. Tính đến Tháng Chín, giá thực phẩm tăng khoảng 2.7% so với năm ngoái. Một số mặt hàng như cà phê tăng gần 21% và thịt bò xay tăng 11.5%… (“Why prices won’triệu – and shouldn’triệu – go down”/Vox, ngày 20 Tháng Mười Một).
Người phụ nữ đang xem xét bên trong một thiết bị nhà bếp tại một cửa hàng bán lẻ đồ điện tử và gia dụng ở Montebello, California hôm 16 Tháng Tư, 2025. Mối lo ngại về hậu quả kinh tế từ chính sách thuế quan toàn cầu của Tổng Thống Donald Trump gia tăng với lời cảnh báo lạm phát cao hơn, khiến thị trường chứng khoán lao dốc. (Hình minh họa: Frederic J. BROWN / AFP via Getty Images)
Cuộc thăm dò ABC News/Washington Post/Ipsos mới đây cho thấy, khoảng 7/10 người Mỹ cho biết họ đang chi nhiều hơn cho thực phẩm so với năm ngoái; khoảng 6/10 người cho biết họ chi nhiều hơn cho các tiện ích sinh hoạt; và khoảng 4/10 người cho biết họ chi nhiều hơn cho chăm sóc sức khỏe, nhà ở và xăng dầu…
Chính quyền địa phương tự cứu
Trong bối cảnh chính phủ liên bang loay hoay gỡ đống bùi nhùi do chính họ tạo ra, đặc biệt chính sách thuế quan hỗn loạn, nhiều tiểu bang đang thử nghiệm các chính sách mới nhằm giải quyết vấn đề giá cả sinh hoạt. Tháng Mười Một, New Mexico trở thành tiểu bang đầu tiên trên toàn quốc cung cấp dịch vụ chăm sóc trẻ em miễn phí cho toàn bộ cư dân.
Chương trình này, được Thống Đốc Dân Chủ Michelle Lujan Grisham công bố vào Tháng Chín, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 Tháng Mười Một. Nguồn tài chính cho chương trình lấy từ Quỹ Đất Vĩnh Viễn (Land Grant Permanent Fund) của tiểu bang và nguồn thặng dư doanh thu từ dầu mỏ và khí đốt tự nhiên. Ước tính của tiểu bang cho thấy chương trình sẽ giúp tiết kiệm trung bình $12,000/năm cho các gia đình.
Tại New Jersey, Thống Đốc tân cử Mikie Sherrill ủng hộ các nỗ lực giảm chi phí tiện ích cho các gia đình lao động, bằng việc chính thức ban bố Tình Trạng Khẩn Cấp Về Chi Phí Tiện Ích (State of Emergency on Utility Costs), tức thừa nhận rằng chi phí tiện ích đang ở mức khủng hoảng, không chỉ tăng thông thường mà là mức tăng đe dọa khả năng chi trả của các gia đình; và do vậy chính quyền được quyền hành pháp đặc biệt để can thiệp trực tiếp vào giá, bằng cách “đóng băng giá” (tạm ngừng mọi kế hoạch tăng giá của các công ty điện, nước, khí đốt…).
Tại New York, trong khuôn khổ ngân sách năm 2026 – báo Time cho biết – Thống Đốc Kathy Hochul thúc đẩy một số biện pháp nhằm giảm bớt chi phí gia tăng cho các gia đình, trong đó có việc cắt giảm thuế cho tầng lớp trung lưu, đưa mức thuế xuống mức thấp nhất trong 70 năm; hoàn thuế lạm phát (inflation refund checks) cho 8.2 triệu người; cung cấp bữa ăn học đường miễn phí trên toàn tiểu bang; và từ năm sau, áp dụng chương trình tăng tín dụng thuế cho trẻ em (“increased child tax credit” – tức cho phép các gia đình được giảm thuế nhiều hơn dựa trên số trẻ trong gia đình).
Ai đốt nhà, kẻ đó phải chữa lửa
Cái gọi là “cuộc khủng hoảng khả năng chi trả” thật ra là vấn đề cũ mèm của nước Mỹ. Nó đã xuất hiện từ nhiều thập niên trước, từ khủng hoảng chăm sóc y tế, khủng hoảng nhà ở, đến khủng hoảng giá cả nói chung. Vấn đề ở đây là chính quyền Trump đang khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn. Vai trò và trách nhiệm của tổng thống trong vấn đề chính sách thuế quan hỗn loạn cũng như việc điều chỉnh chương trình bảo hiểm y tế Obamacare là điều không thể chối bỏ.
Một cách tổng quát, câu chuyện cơm áo gạo tiền và việc khả năng chi trả cho các nhu cầu thiết yếu cơ bản, từ ăn uống hàng ngày đến chăm sóc sức khỏe, chắc chắn là vấn đề then chốt trong việc xác định ai nắm giữ cán cân quyền lực tại Quốc Hội sau cuộc bầu cử giữa kỳ 2026.
Ngay thời điểm hiện tại, các thành viên Cộng Hòa trong Quốc Hội đang vật lộn tìm cách đối phó mức tăng dự kiến 26% phí bảo hiểm đối với những người mua bảo hiểm thông qua Đạo Luật Chăm Sóc Sức Khỏe Hợp Túi Tiền (Affordable Care Act).
Nói cách khác, đảng Cộng Hòa nói chung và ông Trump nói riêng muốn duy trì quyền kiểm soát lưỡng viện thì họ phải chữa cháy thật hiệu quả những đám cháy đang lan rộng do chính họ châm lửa, đặc biệt vấn đề thuế quan và những xáo trộn nghiêm trọng phát sinh từ cái gọi là “Đạo luật To Đẹp.” [dtr]
Một cuộc họp bí mật hồi tháng 10 tại Miami đang khiến dấy lên nhiều câu hỏi về thỏa thuận “hòa bình” 28 điểm mà chính quyền Trump thúc ép Kyiv ký trước Lễ Tạ ơn. Truyền thông AP nhận định, thỏa thuận đẩy Ukraine vào ngõ cụt, và trao cho Putin một món quà chiến lược mà Putin đã không đạt được qua giải pháp quân sự.
Ai đã hiện diện tại cuộc họp bí mật ở Miami, ai đang thực sự định hình chính sách Ukraine của Mỹ?
ZURICH, Thụy Sĩ (NV) – Vòng chung kết World Cup 2026 còn sáu vé vớt cho chuỗi trận play-off và một lần nữa đội tuyển Ý lại bị soi kỹ nhất, theo FIFA ngày 20 Tháng Mười Một.
Buổi bốc thăm vòng play-off World Cup 2026 vừa diễn ra và sáu chiếc vé vớt đang được đoán già, đoán non, trong đó đội tuyển Ý dù có nhiều thành tích nhất những vấn bị xếp vào loại “mong manh” nhất qua nỗi ám ảnh hai World Cup gần nhất làm khán giả.
Kết quả bốc thăm play-off khu vực Âu Châu, đội tuyển Ý thuộc nhánh A buộc phải thắng Bắc Ireland rồi thắng tiếp đội thắng trong trận Xứ Wales – Bosnia & Herzegovina mới có vé vớt đi World Cup 2026 (Hình: Fabrice Coffrini/AFP via Getty Images)
Bắt đầu buổi bốc thăm là vòng play-off liên lục địa với nhóm đấu gồm sáu đội tuyển Bolivia, Iraq, Jamaica, New Caledonia, Suriname và Congo, tranh hai suất dự World Cup.
Vì FIFA ưu tiên cho những đội có thứ hạng cao ở bảng xếp hạng FIFA mới nhất nên hai đội tuyển Iraq (đại diện Á Châu, hạng 57 thế giới) và Congo (đại diện Phi Châu, hạng 60 thế giới) chỉ cần đá một trận xác định vé dự World Cup 2026.
Bốn đội còn lại gồm Jamaica (hạng 68), Bolivia (hạng 76), Suriname (hạng 126) và New Caledonia (hạng 150) phải thi đấu từ vòng bán kết. Kết quả bốc thăm trận bán kết 1 New Caledonia gặp Jamaica, sau đó đội thắng sẽ đối đầu với Congo lấy một vé. Trận bán kết 2 giữa Bolivia và Suriname, đội thắng sẽ gặp Iraq lấy vé còn lại.
Các trận đấu trên sẽ diễn ra tại Mexico dự kiến bán kết ngày 23 Tháng Ba, 2026 và chung kết ngày 31 Tháng Ba.
Play-off khu vực Âu Châu tranh bốn chiếc vé cuối với sự tham dự của 16 đội tuyển gồm 12 đội nhì bảng sau vòng loại Âu Châu và bốn đội đứng đầu UEFA Nations League 2024-2025.
Theo đó 12 đội nhì bảng gồm Albania, Bosnia & Herzegovina, Czech, Đan Mạch, Ý, Kosovo, Ba Lan, Ireland, Slovakia, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraine và Xứ Wales. Bốn đội đứng đầu UEFA Nations League là Romania, Thụy Điển, Bắc Ireland và Bắc Macedonia.
Cổ động viên Iraq “tiếp lửa” cho cầu thủ nhà trong trận play-off khu vực Á Châu vượt qua United Arab Emirates để góp mặt trong lượt play-off liên lục địa. (Hình: Tiba Sadeg/Middle East Images/AFP via Getty Images) TỰA
16 đội trên được bốc thăm chia thành bốn nhánh và mỗi nhánh chỉ lấy một đội dự World Cup. Theo đó nhánh A gồm các cặp Ý – Bắc Ireland và Xứ Wales – Bosnia & Herzegovina; nhánh B là hai cặp đấu Ukraine – Thụy Điển và Ba Lan – Albania; nhánh C gồm Thổ Nhĩ Kỳ – Romania và Slovakia – Kosovo; nhánh D gồm Đan Mạch – Bắc Macedonia và Czech – Ireland.
Vòng play-off Âu Châu diễn ra theo thể thức loại trực tiếp dự kiến vào tuần cuối tháng Ba, 2026.
Sở dĩ đội tuyển Ý bị soi nhiều nhất vì thành tích đáng nể của họ với bốn lần vô địch thế giới trong đó gần nhất là World Cup 2006 nhưng hai World Cup gần đây vắng mặt càng khiến các cầu thủ Azzurri bị nghi ngờ. Thậm chí thời điểm họ là đương kim vô địch Âu Châu nhưng đá vòng loại và play-off World Cup 2022 Ý vẫn không bước qua nổi vòng loại.
Còn hơn sáu tháng đến World Cup 2026, hiện có 42/48 đội giành quyền dự vòng chung kết gồm ba đội đồng chủ nhà Mỹ, Mexico và Canada cùng 39 đội vượt qua vòng loại theo các khu vực gồm Nhật Bản, Iran, Uzbekistan, Nam Hàn, Jordan, Qatar, Saudi Arabia, Úc (khu vực thuộc Liên Đoàn Bóng Đá Á Châu – AFC); Argentina, Brazil, Ecuador, Colombia, Uruguay và Paraguay (khu vực Nam Mỹ), Algeria, Cape Verde, Ai Cập, Ghana, Bờ Biển Ngà, Morocco, Senegal, Nam Phi và Tunisia (khu vực Phi Châu); Áo, Bỉ, Croatia, Anh, Pháp, Đức, Hà Lan, Na Uy, Bồ Đào Nha, Scotland, Tây Ban Nha và Thụy Sĩ (khu vực Âu Châu); Panama, Curacao và Haiti (CONCACAF); New Zealand (Châu Đại Dương). (Anh Khoa)[dtr]
LOS ANGELES, California (NV) – Lãnh đạo đội Los Angeles Lakers sắp lại bàn cờ trong ban lãnh đạo với bước đi đầu tiên là sa thải hai thành viên trong gia đình Buss, theo ESPN ngày 21 Tháng Mười Một.
Sau thương vụ bán cổ phần trị giá $10 tỉ, Los Angeles Lakers bước vào cuộc “thay máu” ngay từ phần đỉnh. Trong số những thành viên trong “đế chế gia đình Buss” bị sa thải, hai cái tên Joey Buss và Jesse Buss đang giữ chức vụ lớn phải rời ghế nóng khiến những ai yêu mến Lakers sốc nặng.
Joey Buss (thứ hai từ phải) nhận cúp vô địch cùng đội Los Angeles Lakers, hình ảnh này chỉ còn là quá khứ khi “đế chế gia đình Buss” bị xóa bỏ. (Hình: Elsa/Getty Images)
Joey Buss và Jesse Buss có quá trình dài gắn bó cùng Los Angeles Lakers và là trụ cột xuyên suốt của đội. Hai ông nối tiếp cha của mình là cố Chủ Tịch Jerry Buss giữ nhịp và giữ “màu” cho đội bóng giàu truyền thống đại diện của thành phố Los Angeles.
Mới đây, Joey Buss nói trong nghẹn ngào: “Chúng tôi vô cùng vinh dự khi được là một phần của tổ chức này trong 20 mùa giải qua. Cảm ơn Laker Nation đã đón nhận gia đình chúng tôi trên mọi nẻo đường. Chúng tôi ước mọi thứ có thể khác đi. Vào những lúc như thế này, chúng tôi nghĩ đến cố Chủ Tịch Jerry Buss, cha của chúng tôi và ước có ông bên cạnh để hỏi xem ông sẽ nghĩ gì về những điều này?”
Khi đương chức, hai anh em nhà Buss giữ vai trò từ vị trí phó chủ tịch nghiên cứu và phát triển đến trợ lý tổng giám đốc kiêm giám đốc tuyển trạch cho Los Angeles Lakers và làm nên những thương vụ bảo đảm các cầu thủ như Austin Reaves, Kyle Kuzma, Jordan Clarkson, Max Christie, Larry Nance Jr.
Trước khi những thành viên trọng gia đình Buss bị sa thải đó, họ đã ký một thỏa thuận vào mùa hè vừa qua để bán phần lớn cổ phần của Los Angeles Lakers, trao quyền sở hữu đa số cho chủ sở hữu Mark Walter. Thương vụ trên được định giá $10 tỉ qua việc nhượng quyền thương mại thể thao chuyên nghiệp lớn nhất trên toàn thế giới.
LeBron James (23) của Los Angeles Lakers ghi điểm trong trận gặp Utah Jazz. Thay đổi ở thượng tầng nhưng Lakers vẫn giữ nguyên tham vọng vô địch. (Hình: Ronald Martinez/Getty Images)
Cũng theo thỏa thuận trên, gia đình Buss chỉ giữ lại 15% cổ phần thiểu số. Thay vào đó, ông chủ mới là tỉ phú Mark Walkter bắt tay ngay vào chiến dịch “bàn tay sắt” trong việc cơ cấu lại thượng tầng đội bóng. Và việc đầu tiên của ông Mark Walkter là xóa đi quyền hành trong “đế chế gia đình Buss.”
Đây được xem như sự chuyển giao quyền lực mang tính biểu tượng mà “ông chủ mới” Mark Walkter muốn làm sạch “dòng máu Buss” vốn được xem là “gia đình huyền thoại Lakers” bước sang một chương mới.
Lakers hiện đang đứng vị trí thứ tư của khu vực miền Tây sau 11 trận thắng và 4 trận thua. Đội thay đổi thượng tầng nhưng vẫn giữ nguyên tham vọng vô địch, tiếp nối truyền thống Lakers mà không cần “dòng máu Buss.” (Yến Nhi) [dtr]
WESTMINSTER, California (NV) – Chiến sĩ Trương Văn Thường, cựu hạ sĩ quan Pháo Binh của Binh Chủng Thủy Quân Lục Chiến (TQLC) Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa (VNCH). Trước kia, gia đình của ông thuộc dân di cư từ Miền Bắc vào trong Miền Nam trong khoảng năm 1954.
Trương Văn Thường tham dự diễn hành Tết Nguyên Đán 2015, tại Westminster. (Hình: Trương Văn Thường cung cấp)
Phóng viên nhật báo Người Việt gặp ông Trương Văn Thường tại nhà của ông tại thành phố Westminster. Ông kể lại quá khứ, lúc ông còn bé sống tại Bắc Việt, cho đến khi gia đình của ông được di cư vào Miền Nam. Sau đó, ông trở thành một chiến sĩ Pháo Binh TQLC cho đến ngày tàn cuộc chiến tại Miền Nam vào cuối Tháng Tư, 1975.
Cuộc di cư vào Nam
Tại miền Bắc, vì cha của ông mất lúc ông còn bé, và mẹ của ông đã tái giá với một người đàn ông khác, ông Thường vẫn xem người đàn ông này là cha của mình. Năm 1954, ông Thường khoảng 10 tuổi. Sau trận đánh tại Điện Biên Phủ, có vấn đề người Pháp cho đồng bào miền Bắc di cư vào trong Nam. Những gia đình nào có con cái đi lính Pháp sẽ được chánh quyền Pháp mang xe đến rước từ khu làng này về đến Hà Nội.
Gia đình của ông Thường không có ai đi lính Pháp, nên họ phải đi bộ từ Vĩnh Yên ra đến Hà Nội khoảng chừng bảy cây số mới đến chợ Đồng Xuân. Còn những gia đình khác đi về hướng Hải Phòng, rồi được xuống “tàu há mồm” di cư vào Nam. Trong khi đó, những gia đình nào có người đi lính Pháp, được người Pháp đưa bằng máy bay để vào trong Nam.
Ông Thường kể: “Khi gia đình tôi đến chợ Đồng Xuân thì nghỉ ngơi ở đó. Trong thời gian này có vài người có học vấn cao, phần nhiều là những vị linh mục người Việt và người Pháp, liên lạc với ‘Ban Di Cư.’ Sau đó, họ đưa những gia đình muốn di cư vào trường học Hàng Than ở phố Hàng Than thuộc huyện Hoàn Kiếm, Hà Nội. Chúng tôi tá túc tại trường học này khoảng hai tuần lễ. Sau đó, họ đưa những người di cư chúng tôi ra phi trường Gia Lâm, và chúng tôi được đưa lên phi cơ vận tải lớn, rồi bay thẳng về đến phi trường Tân Sơn Nhứt, Sài Gòn.”
“Khi phi cơ đáp xuống phi trường Tân Sơn Nhứt, có nhiều soeur người Pháp và lính Pháp đón tiếp chúng tôi. Sau đó, họ mới đưa dân di cư đến trường học Bách Nghệ, sau này trường được đổi tên là Cao Thắng. Trong thời gian ở đây, có một số người thuộc chánh quyền VNCH đưa chúng tôi ra đường phố để biểu tình chống chánh quyền Hà Nội, lúc đó cộng sản đã nắm chánh quyền Miền Bắc, không còn thực dân Pháp cai trị nữa,” ông cho biết thêm.
Trong khi đó tại miền Nam, ông Ngô Đình Diệm, là chính khách người Việt từng làm quan triều Nguyễn thời còn Vua Bảo Đại. Sau khi Vua Bảo Đại bị truất phế, ông Ngô Đình Diệm được làm thủ tướng Quốc Gia Việt Nam. Rồi được bầu chọn làm tổng thống của nền Đệ Nhất VNCH.
Trương Văn Thường (trái) và cựu Chuẩn Tướng Nguyễn Văn Chức (nguyên cục trưởng Cục Tiếp Vận VNCH). (Hình: Trương Văn Thường cung cấp)
Ông Thường kể tiếp: “Chúng tôi tá túc tại trường Bách Nghệ thêm hai tuần lễ nữa. Sau đó chính phủ VNCH trưng dụng khoảng hơn 15 chiếc xe vận tải lớn của các cơ sở cao su từ Bình Dương, An Lộc… đến rước những dân di cư chúng tôi về những nơi để định cư, một số gia đình được đưa về Cái Sắn, miền Tây, một số gia đình được đưa về những vùng Tam Hiệp, Hố Nai, Rạch Dừa…”
Ông cho biết thêm: “Riêng gia chúng tôi thì được đưa về thành Tuy Hạ, Cát Lái. Từ đó đến Long Thành thì có con đường đất đỏ dài khoảng 30 cây số. Trên con đường này chánh phủ VNCH cho xây dựng 7 trại cho những người mới di cư được định cư. Gia đình chúng tôi được vào trại thứ tư, do Linh Mục Huấn làm trại trưởng. Xin được ngỏ lời cám ơn cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm, vì ông chính là người đã có chính sách cứu vớt dân di cư từ miền Bắc được vào trong miền Nam định cư, lập nghiệp và sau đó, đã có nhiều con cháu của dân di cư đã thành công trong thương trường tại miền Nam, các chuyên ngành kỹ sư, bác sĩ, giáo chức đã từng phục vụ cho chánh quyền VNCH, và cũng có nhiều sĩ quan tài ba trong hàng ngũ quân đội sẵn sang chiến đấu chống cộng sản xâm lược miền Nam.”
Tại bảy trại mà chánh phủ VNCH xây dựng để cho những gia đình di cư ngụ, lúc trước nơi này còn hoang vu và có nhiều Việt Cộng tại miền Nam hoạt động, nhưng đến khi có dân di cư về ở thì không còn thấy bóng dáng của Việt Cộng nữa. Trong khi đó, những gia đình di cư được chánh phủ cấp đất đai để được sinh sống bằng nghề làm ruộng rẫy, vườn tược, và chăn nuôi.
Trong lúc này, chánh phủ VNCH cho xây dựng những ngôi trường học Cấp 1 để cho các con em của các gia đình di cư vào học. Các thầy cô giáo làng lúc đó là những người từ những dân di cư, có trình độ văn hóa cao được chánh phủ trưng dụng để dạy chữ Việt cho các em nhỏ tại những làng di cư, mặc dù họ chưa có văn bằng giáo chức. Nhưng bố ghẻ của ông Thường lại không cho ông vào trường học, mà buộc ông phải đi làm cho những cơ sở trong những khu vườn cao su. Vì các cơ sở này đang cần nhiều công nhân, và đã có nhiều dân di cư được tuyển chọn làm công nhân cho những cơ sở cao su.
Trương Văn Thường (phải) và cựu Thiếu Tá Tôn (Phòng 3 TQLC), trong buổi Lễ dựng cờ VNCH tại Utah 2010. (Hình: Trương Văn Thường cung cấp)
Xin tình nguyện vào lính Biệt Động Quân
Ông Thường nhớ lại: “Lúc tôi được 12 tuổi, tôi rời gia đình để đi theo những công nhân đi làm tại các vườn cao su ở Bình Ba, Bình Giả. Hằng ngày, tại các vườn cao su có rất nhiều công việc làm như dọn dẹp khu vườn, lựa hột giống, cao mủ cao su… Về phần tuyển chọn công nhân, họ không giới hạn tuổi gì hết, mà nếu ai có đủ sức đi làm thì cứ làm. Vì thế, tôi mới 12 tuổi, nhưng họ vẫn chấp thuận cho tôi đi làm. Có thể vì chánh phủ miền Nam lúc đó muốn khuyến khích dân di cư nên hoạt động trong bất cứ ngành nghề để mưu sinh. Vì tôi còn nhỏ nên họ cho tôi làm những công việc lặt vặt trong vườn cao su, như nhặt những hột cao su và quét rác, xếp của tôi bảo tôi làm gì thì tôi cứ làm.”
Trong gần năm năm xa gia đình để đi làm trong các công ty cao su, mỗi năm, ông Thường đều có về thăm bố mẹ và cho họ tiền để mưu sinh. Ông làm công nhân cho nhiều khu vườn cao su tại Bình Giả, Lộc Ninh và An Lộc đến năm 16 tuổi. Lúc này, Việt Cộng xuất hiện tại khu Rừng Sát và có một số hoạt động trong làng của những người dân di cư một cách thầm lặng, vì họ biết dân di cư không thích người cộng sản.
Trương Văn Thường nhớ lại: “Lúc tôi đang làm công nhân tại An Lộc thì biết có một đơn vị Biệt Động Quân (BĐQ) đang bảo vệ An Lộc. Lúc đó tôi thấy lính BĐQ chưa mặc quân phục rằn ri, mà chỉ mặc quần áo đen và mang phù hiệu BĐQ và cũng chưa thành lập tiểu đoàn. Đơn vị này được lệnh đến yểm trợ cho những xe ủi đất trong vườn cao su và bảo vệ những nhân viên đến phát lương cho công nhân. Lúc đó, tôi nhìn thấy những người lính BĐQ thì rất thích, và muốn mình được trở thành những quân nhân của BĐQ. Tôi quyết định đến văn phòng tuyển mộ BĐQ để xin gia nhập đơn vị này. Họ từ chối, nói tôi chưa đến tuổi để đi lính, vì lúc đó tôi mới 16 tuổi.”
Tình nguyện vào lính Dân Vệ
Đến khi ông Thường được 17 tuổi, bố ghẻ của ông viết thơ cho ông, bảo rằng khi con trai từ 17 tuổi phải trở về nơi làng mình ở lúc trước để làm thẻ trưng binh và trình diện quân dịch, theo lệnh của chánh phủ VNCH.
ừ trái, Trương Văn Thường, ca nhạc sĩ Nhật Trường và vợ của Trương Văn Thường, tại Westminster 2003. (Hình: Trương Văn Thường cung cấp)
Ông Thường nhớ lại: “Khi trở về làng di cư, tôi lên trình diện tại quận Dân Trạch để họ làm thẻ trưng binh và thi hành quân dịch. Họ bảo tôi là còn sáu tháng nữa, tôi mới đủ tuổi đi lính. Tôi trở về làng gặp lúc chánh quyền đang tuyển mộ Dân Vệ để bảo vệ làng xã. Sáu tháng sau, khi đến tuổi đi lính, tôi liền đến đăng ký để được trở thành lính Dân Vệ. Tại đơn vị này có sáu người lính Dân Vệ là người Bắc Kỳ di cư, và bốn người Nam Kỳ được đưa xuống trại huấn luyện Dân Vệ tại Phước An là trại xa nhất trong làng người di cư của chúng tôi.”
Ông nói thêm: “Chúng tôi được tập huấn nơi đây để cho biết cách thức tập họp trình diện quân số, biết cách thức đi đội hình diễn hành và tập bắn súng. Huấn luyện viên là một trung sĩ già đã từng đi lính Pháp ngày xưa đã được di cư vào Nam từ năm 1954 cũng như chúng tôi. Được thụ huấn chỉ có ba ngày, chúng tôi được phát súng MAS-36, loại súng trường Đông Dương. Loại súng này có thân rất dài, nên người Việt của mình thường gọi là ‘súng chọc bưởi’.”
“Mười quân nhân chúng tôi được họ phát cho mỗi người một khẩu súng MAS-36, và một cảnh sát người Nam được một khẩu MAS-49, còn người chỉ huy được phát khẩu súng ‘Ru-lô’. Tổng cộng là 11 người chúng tôi đóng quân tại trại huấn luyện Dân Vệ tại Phước An. Hai tuần lễ sau, khoảng 10 giờ tối, Việt Cộng đến phát loa từ bên ngoài đồn và đốt lửa sáng rực. Đi theo họ cũng có một số dân chúng kéo đến để biểu tình. Việt Cộng và đám chống đối hô to ‘Đả đảo Mỹ-Diệm.’ Khi nghe bên ngoài có tiếng la lớn, cũng làm cho chúng tôi mất tinh thần,” ông Thường kể.
Trong khi đó, đám người đang phát loa cũng có mặt mẹ và vợ của ông đội trưởng ở đó. Những người trong nhóm biểu tình phóng loa gọi ông đội trưởng ra đầu hàng. Theo ông Thường, trong lúc đó có một tên Việt Cộng tên Võ Lực Lượng, trưởng toán Du Kích Phước Thiền, và một người nữa tên là Đoàn Chi Lăng, trưởng toán Du Kích xã Phước Long. Còn ở xã của gia đình ông Thường, là xã Phước An cũng có một tên trưởng toán Du Kích Xã có mặt. Việt Cộng muốn tập hợp ba liên quân Du Kích Xã đến phát loa kêu gọi lính trong đồn ra đầu hàng, mà không có hành động dùng vũ khí để tấn công đồn trú. [dtr]
ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Có 23 người thiệt mạng do thủy điện xả lũ ở xã Hòa Thịnh, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây, nay thuộc Đắk Lắk, nhưng dẫn lời một người dân rằng “không biết có quan tài để chôn không,” và “dịch vụ mai táng ở đây họ làm không xuể.” Bản tin của báo Tuổi Trẻ hôm 22 Tháng Mười Một cho biết.
Nhà chức trách Đắk Lắk công bố toàn tỉnh có 44 người chết, tám người mất tích do mưa lũ nhưng một số nguồn tin trên mạng xã hội cho biết “có hàng trăm người chết” do thủy điện xả lũ trong ba ngày qua.
Hai chiếc quan tài được đem tới nhà để mai táng cha mẹ ông Nguyễn Văn Thắng ở xã Hòa Thịnh, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây, nay thuộc Đắk Lắk. (Hình: Tuổi Trẻ)
Khu vực ngập nặng chủ yếu xảy ra tại một số phường thuộc tỉnh Phú Yên trước đây, nay thuộc Đắk Lắk: Hòa Thịnh, Hòa Xuân, Đông Hòa, Hòa Mỹ và Phú Hòa 2…
Mạng xã hội từ hôm 21 Tháng Mười Một lan truyền tin về việc “sập nhà lầu hàng chục người chết,” hay “Hòa Thịnh có 200 người chết”…
Một video clip được nhiều người chia sẻ cho thấy một người phụ nữ khẳng định có rất nhiều xác người được nhìn thấy ở xã Hòa Thịnh, xã Phú Hòa…
Cũng theo báo Tuổi Trẻ, ông Lâm Sư Thắng, một người dân ở xã Hòa Thịnh có cha thiệt mạng nhưng chưa có quan tài để chôn.
Ông Thắng kể lũ rút, ông về nhà cha mẹ thì phát hiện ông Sanh bị tủ đè, chết chìm dưới nước.
“Tôi nghe mẹ nói ngày 20 Tháng Mười Một, nước rút tới bụng, cha bước xuống thì bị tủ ngã đè. Giờ chờ quan tài mà mãi chẳng thấy. Không biết có quan tài để chôn không, dịch vụ mai táng ở đây họ làm không xuể,” ông Thắng nói.
Một cỗ quan tài được chở sẵn đến nhà văn hóa thôn ở xã Hòa Thịnh. (Hình: Tuổi Trẻ)
Tại một căn nhà gần đó, ông Nguyễn Văn Thắng đang lo tang lễ cho cha mẹ.
Với khuôn mặt thất thần, ông Nguyễn Văn Thắng nói: “Nhà tôi bên kia đồng, chừng 100 mét chứ mấy. Vậy mà lũ lên, không kịp qua cứu cha mẹ. Trận lũ này quá kinh hoàng.”
Ông Nguyễn Văn Tiến, người làm dịch vụ mai táng ở xã Hòa Thịnh, tất bật tẩm liệm cho cha mẹ ông Nguyễn Văn Thắng.
Ông Tiến liên tục nghe điện thoại nhờ lo hậu sự, quay qua nói với phóng viên: “Gia đình tôi làm dịch vụ mai táng mấy chục năm ở Hòa Thịnh, nhưng chưa khi nào thấy thảm kịch như lần này. Hôm qua làm 13 đám [ma], hôm nay đến giờ này chín đám. Chẳng biết còn nữa không, mong là dừng, quá khổ.”
Đang nói thì điện thoại đổ chuông, ông Tiến vừa thò tay vào túi quần, vừa nói: “Gì nữa đây, không lẽ còn nữa hả trời…”
Là một trong những người may mắn sống sót khi thủy điện xả lũ, ông Huỳnh Văn Chinh, 52 tuổi, thôn Mỹ Trung, rùng mình khi kể lại cảnh năm người trong gia đình thoát chết.
Vào lúc 9 giờ tối 18 Tháng Mười Một, nước vẫn còn ngoài ruộng, ông rọi đèn pin ra coi và an tâm bước vào nhà, bụng nghĩ “lũ có lớn cũng ngang năm 1993 là cùng.”
“Ai mà ngờ, đến 10 giờ tối, tôi thấy lũ vào sân, rồi từ đó lên không có điểm dừng. ‘Cây lũ’ lớn nhanh như thổi. Tôi dắt cha mẹ qua nhà hàng xóm trú. Lúc ra nước tới bụng, qua tới nhà hàng xóm cách đó 50 mét, nước đã tới ngực, nhanh khủng khiếp,” ông Chinh kể.
Đỉnh điểm là lúc 2 giờ sáng hôm sau, dù mưa rất lớn nhưng tiếng kêu cứu vang vọng khắp làng, lấn cả tiếng mưa.
Ông Chinh mang lúa ra hong và nói “lúa khô tí trữ cho gà ăn chứ người nào ăn nổi, hư hết rồi!”
Theo tờ Người Lao Động ngày 22 Tháng Mười Một, Công An Đắk Lắk đe dọa xử lý nghiêm một Facebooker đưa tin “sập nhà lầu ở xã Hòa Thịnh, hàng chục người chết.”
Ông Lê Chí Hoại, chủ tịch xã Hòa Thịnh được dẫn lời nói địa phương “chưa có con số cụ thể về số người chết” và “đang liên hệ từng địa bàn để thống kê.” (N.H.K) [dtr]
CẦN THƠ, Việt Nam (NV) – Hàng loạt hộ dân sống trên đường Lý Tự Trọng, thành phố Cần Thơ, đang sống trong cảnh nền nhà thấp hơn mặt đường cả mét do chính quyền liên tiếp nâng hẻm chống ngập.
Theo tờ Thanh Niên hôm 22 Tháng Mười Một, ở khắp nội ô của Cần Thơ, rất nhiều con hẻm, tuyến đường đã được nâng cao mặt đường hơn nhà dân để chống ngập.
Hẻm 2, đường Lý Tự Trọng, Cần Thơ, sau khi nâng mặt đường khiến nhiều căn nhà biến dạng. (Hình: Đình Tuyển/Thanh Niên)
Ngồi trong căn nhà ẩm thấp ở hẻm 2, đường Lý Tự Trọng, ông Nguyễn Văn Son, 76 tuổi, nói: “Con hẻm hồi trước thấp hơn nền nhà tôi 25 cm, giờ sau nâng cấp, nó cao hơn cả mét như thế, bất tiện vô cùng.”
Để ra vào nhà, gia đình ông Son phải thuê thợ lắp một cầu thang sắt.
Cô Hiền, con gái ông Son, kể với báo Thanh Niên, hẻm 2 được nâng vào cuối năm ngoái, mỗi hộ dân phải góp 2.7 triệu đồng ($102).
Sau nâng hẻm, nhà ông Son phải bóp bụng chi 100 triệu đồng ($3,794) sửa vài mét vuông mặt tiền để tủ bán nước sâm và để xe gắn máy.
Ông Son than thở: “Bây giờ mình muốn sửa, nâng toàn bộ nền nhà cho bằng hẻm, thầu xây dựng báo giá 200-250 triệu đồng ($7,589-$9,486), gồm chi phí sửa bếp, nhà vệ sinh, cửa phòng, hệ thống điện, nước… Vậy tính ra tiền sửa nhà tốn hơn trăm lần tiền đóng góp để nâng hẻm.”
Gia đình nào không có tiền nâng nền thì phải sắm cầu thang sắt để vào nhà. (Hình: Đình Tuyển/Thanh Niên)
Ông Phạm Thanh Hoàng, hàng xóm của ông Son, cho biết: “Lúc đầu [chính quyền] thông báo nâng 60cm thôi, ai ngờ sau đó họ làm cao thêm gần 1 mét khiến nhà nào cũng rơi vào cảnh thấp hơn nhiều so với hẻm. Triều cường thì đúng là không sợ nữa, nhưng mưa lớn, không che chắn thì nước lại đổ vào nhà.”
Phản hồi về bất bình của người dân về việc nâng hẻm, một cán bộ ẩn danh, quản lý đô thị ở Cần Thơ, thừa nhận việc chia nhỏ dự án nâng đường đang đi ngược lại một “quyết định” của thành phố về quy hoạch cao độ nền và thoát nước.
Quyết định này vạch ra chiến lược cho khu vực đô thị lõi (lưu vực Ninh Kiều 1) là “chấp nhận một cao độ nền thấp và được bảo vệ bởi một lá chắn quy mô lớn,” trong lúc nền xây dựng bên trong vùng lõi được yêu cầu “giữ nguyên hiện trạng.”
Thực tế, các con hẻm, tuyến đường ở Cần Thơ liên tiếp được nâng cao mặt đường, khiến việc này trở nên vô nghĩa, cuốn người dân vào vòng xoáy phải sửa nhà, nâng nền, gây lãng phí rất lớn.
Báo Thanh Niên đặt câu hỏi: “Để chống ngập đô thị, Cần Thơ sẽ cần thêm các dự án ngàn tỷ đồng (hàng chục triệu đô la) khác nhưng liệu các giải pháp công trình đắt đỏ có thực sự bền vững, nhất là khi mà hiện trạng hạ tầng và quy hoạch đô thị đầy rẫy bất cập?” (N.H.K) [dtr]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hãng xe VinFast của tỷ phú Phạm Nhật Vượng được ghi nhận tiếp tục lỗ thêm $910 triệu trong quý 3 năm nay do “thu không bù chi.”
Theo bản tin của hãng Reuters hôm 21 Tháng Mười Một, khoản lỗ ròng quý 3 tăng mạnh do VinFast chi mạnh tay để mở rộng thị phần và thúc đẩy doanh số trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt tại Đông Nam Á, thị trường lớn nhất của công ty.
Tỷ phú Phạm Nhật Vượng, tổng giám đốc công ty VinFast, tại một cuộc họp báo. (Hình: Người Lao Động)
Trong quý này, VinFast ký kết hai khoản vay với tổng trị giá $250 triệu nhằm thúc đẩy chiến lược tăng trưởng đầy tham vọng và mở rộng ra quốc tế trong bối cảnh áp lực thuế quan và nhu cầu xe điện tại Hoa Kỳ đang chững lại.
Việc gánh thêm nợ vay có thể ảnh hưởng tiêu cực đến biên lợi nhuận của VinFast nhất là khi công ty này đang nỗ lực cắt giảm chi phí bằng cách chuyển sang mô hình đại lý và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
Khoản lỗ trong quý 3 của VinFast tăng lên $910 triệu.
Biên lợi nhuận gộp trong quý này âm 56,2%, so với tỉ lệ âm 24% của năm ngoái, chủ yếu do tỷ lệ dự phòng bảo hành cao hơn và giá vốn xe bán ra, VinFast cho biết.
Hãng xe thuộc sở hữu của ông Vượng kỳ vọng rằng công ty sẽ chứng kiến mức đóng góp cao hơn vào doanh số bán xe trong quý 4 từ các thị trường quốc tế, với sự gia tăng chủ yếu đến từ Ấn Độ, nơi công ty khánh thành nhà máy hồi đầu Tháng Tám.
VinFast khánh thành nhà máy sản xuất xe điện tại Ấn Độ hồi đầu Tháng Tám nhưng doanh thu tại thị trường này không đáng kể. (Hình: Tuổi Trẻ)
Hồi cuối Tháng Sáu, VinFast khánh thành nhà máy thứ nhì tại khu kinh tế Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh, nhưng vẫn tiếp tục báo lỗ ròng hàng trăm triệu đô la sau mỗi quý.
Sau nhà máy đầu tiên đặt tại thành phố Hải Phòng, nhà máy VinFast Hà Tĩnh đặt mục tiêu tăng sản lượng các mẫu xe điện mini với giá phải chăng trong bối cảnh kế hoạch mở rộng toàn cầu của hãng đang bị chậm trễ.
Hồi Tháng Tư, Tạp chí Nikkei Asia của Nhật tiết lộ hãng xe VinFast của tỷ phú Phạm Nhật Vượng lỗ thêm $3.2 tỷ hồi năm ngoái, và ông này thừa nhận quyết định “vào thị trường Mỹ là lỗ to.”
Tại phiên họp cổ đông thường niên của tập đoàn Vingroup diễn ra hôm 24 Tháng Tư tại Hà Nội, ông Vượng tuyên bố nhắm vào các thị trường Á Châu như Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, để thúc đẩy doanh số trong những năm tới, thay cho thị trường Mỹ “gây thua lỗ.”
Hồi năm ngoái, VinFast thông báo việc xây dựng nhà máy ở Hoa Kỳ sẽ bị trì hoãn đến năm 2028.
Hãng xe điện được biết đến với slogan “Mãnh Liệt Tinh Thần Việt Nam” báo cáo khoản lỗ ròng $712.4 triệu trong quý đầu tiên của năm nay, được ghi nhận ít hơn khoản lỗ $1.3 tỷ trong quý tư năm ngoái, nhưng nhiều hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. (N.H.K) [dtr]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Ông Đỗ Hữu Tuấn, cựu cục phó Cục An Toàn Thực Phẩm, Bộ Y Tế Việt Nam, là giới chức mới nhất tại cơ quan này bị bắt, khởi tố vì ăn hối lộ.
Báo VnExpress hôm 22 Tháng Mười Một đưa tin này nhưng không làm rõ chi tiết ông Tuấn nhận bao nhiêu tiền.
Ông Đỗ Hữu Tuấn, cựu cục phó Cục An Toàn Thực Phẩm, Bộ Y Tế Việt Nam. (Hình: VnExpress)
Ông Tuấn bị khởi tố cùng 13 thuộc cấp giữ chức trưởng phòng, chuyên viên, phó chánh văn phòng tại cục nêu trên.
Trước đó, hồi Tháng Bảy, Tháng Tám, hàng loạt cán bộ của Cục An Toàn Thực Phẩm bị khởi tố, trong đó có hai cựu cục trưởng, là bà Trần Việt Nga và ông Nguyễn Thanh Phong, cùng nhiều trưởng, phó phòng và chuyên viên.
Trong số sáu bị can bị khởi tố về tội “đưa hối lộ” có Phạm Thị Loan (giám đốc công ty Dược Phẩm Quốc Tế Canada Việt Nam), Trần Quang Hải (giám đốc công ty Dịch Vụ Thực Phẩm Quốc Tế Fosy)…
Ông Đỗ Hữu Tuấn và các đồng phạm bị khởi tố do sai phạm xảy ra tại công ty Khoa Học TSL và các cơ quan, tổ chức liên quan.
Liên tiếp có giới chức Cục An Toàn Thực Phẩm bị bắt với cáo buộc “nhận hối lộ” trong những tháng qua. (Hình: VietNamNet)
Công ty TSL dính đường dây sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả. Liên quan vụ làm giả thực phẩm Baby Shark và Medi Kid Calcium K2, công ty Herbitech đã sử dụng các phiếu kết quả thử nghiệm giả của TSL để sản xuất, gia công và công bố sản phẩm tiêu thụ trên thị trường.
Giữa Tháng Năm, tờ Tuổi Trẻ dẫn lời khai của bị can Nguyễn Thanh Phong khi bị bắt rằng mỗi lần thuộc cấp Cao Văn Trung (phó phòng Giám Sát Ngộ Độc) đi hậu kiểm ở doanh nghiệp về thì đều đưa cho ông một phong bì bên trong có 50 triệu đồng ($1,897) và nói là “doanh nghiệp cảm ơn.”
Ông Phong cho biết mình được thuộc cấp đưa tiền năm lần, “như vậy, anh Trung đã đưa cho tôi tổng 250 triệu đồng ($9,486).”
Bản tin cho biết thêm, ông Nguyễn Năng Mạnh, giám đốc công ty MegaPhaco, bị khởi tố với cáo buộc thông đồng, móc ngoặc và đưa tiền cho một số lãnh đạo, cán bộ công tác tại Cục An Toàn Thực Phẩm.
Ông Mạnh và đồng phạm sản xuất hơn 900 nhãn hiệu thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhắm vào người cao niên, trẻ em và bà bầu.
Công ty của ông Mạnh công bố nguyên liệu được nhập cảng từ Mỹ và các nước Âu Châu nhưng thực tế nhập từ Trung Quốc. (N.H.K) [dtr]
Ngày 20 Tháng Mười Một 2025, truyền thông trong nước đưa tin và ảnh về việc Tô Lâm, Tổng Bí thư chế độ Cộng Sản Việt Nam cùng hàng loạt quan chức cao cấp khác như Phan Văn Giang, Lương Tam Quang, Nguyễn Hòa Bình, Nguyễn Duy Ngọc, các Phó Thủ tướng, Bộ trưởng, Bí thư đương thời… trồng cây vú sữa lưu niệm tại Bộ chỉ huy Hải quân Vùng 5 trên đảo Phú Quốc.
Đảo này là chỗ nghỉ dưỡng của giới nhà giàu trong nước. Điều đáng nói khi sự kiện này diễn ra hầu như song hành với sự kiện hàng chục vạn đồng bào đang tự vật lộn, để tồn sinh trong cơn lũ lụt lịch sử chưa từng có. Cơn lũ lụt đã tàn phá, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản tại hàng loạt các tỉnh miền Trung, miền Nam Trung bộ và cả vùng cao nguyên. Sự song hành đó đang gây ra một cú “chấn động tâm lý xã hội”.
Tổng bí thư Tô Lâm và và phe cánh gồm hầu hết bộ sậu chóp bu đảng CSVN đến Phú Quốc “trồng cây vú sữa lưu niệm” tại Bộ tư lệnh vùng 5 Hải quân, ngày 20 Tháng Mười Một. Chuyện này diễn ra khi miền Trung đang có hàng chục người chết và gần 70,000 ngôi nhà ngập nước vì thủy điện xả lũ. (Hình: báo An Giang)
Không phải vì người dân kỳ vọng quan chức lãnh đạo phải lội bùn giải cứu hay trực tiếp vác bao cát chống lụt. Vấn đề nằm ở biểu tượng quyền lực, thông điệp chính trị và đạo đức công vụ mà một nguyên thủ, người đứng đầu hệ thống công quyền gửi đi giữa thời điểm cả một dải đất miền Trung oằn mình trong khủng hoảng thiên tai, nhân tai.
Tổng bí thư đã “bận rộn” gì khi lũ lụt nhấn chìm miền Trung?
Miền Trung Việt Nam không lạ với thiên tai, nhưng đợt mưa lớn năm nay tạo ra một chuỗi thảm họa liên tiếp: Nước đổ dồn từ thượng nguồn, hồ thủy điện xả lũ, đất đá từ sườn đồi trượt xuống nuốt đường xá, nhiều gia đình phải leo lên mái nhà, livestream kêu cứu trong tuyệt vọng. Trẻ em bị nước cuốn trôi, người già chết đuối trong dòng lũ đục ngầu. Đó là những hình ảnh gây ám ảnh người dân cả nước trong nhiều ngày qua.
Trong bối cảnh ấy, quan chức lãnh đạo cao nhất của đất nước vắng bóng hoàn toàn trong cả truyền thông chính thống lẫn hoạt động chỉ đạo thực địa, thay vào đó, họ xuất hiện trong khung cảnh lùa mấy xẻng đất tượng trưng cho việc trồng cây cổ thụ to “vật vã” tại vùng biển nắng đẹp Phú Quốc. Điều này, theo chuẩn mực quản trị chính quyền văn minh là hoàn toàn bất thường.
Ở các nền dân chủ, từ phương đông như Hàn Quốc, Nhật Bản đến phương tây như Hoa Kỳ, Châu Âu… thời điểm thiên tai luôn là “phép thử” của người quan chức lãnh đạo. Một lời phát biểu muộn, một chuyến đi hiện trường chậm vài giờ, hay một hoạt động bị xem là “thiếu nhạy cảm” đều có thể dẫn đến cơn phẫn nộ xã hội và hậu quả chính trị.
Khi Nhật Bản xảy ra động đất, Thủ tướng lập tức hủy các sự kiện chính thức để chủ trì họp ứng phó. Tại Hàn Quốc, chỉ một sai sót nhỏ trong phản ứng với thảm họa Halloween Itaewon đã khiến toàn bộ nội các bị xem xét, lãnh đạo cảnh sát bị cách chức, và Tổng thống phải phát biểu xin lỗi nhiều lần. Tại Hoa Kỳ, chỉ việc Tổng thống Bush phản ứng chậm với bão Katrina đã làm uy tín chính phủ sụt giảm nghiêm trọng.
Điều đó không chỉ là lương tâm mà còn là tiêu chuẩn phổ quát của đạo đức công vụ, đặt an toàn sinh mạng người dân lên trên mọi hoạt động thông thường, nhất là đi trồng cây lưu niệm, hoạt động không hề cấp thiết so với thiên tai to lớn như cơn lũ lụt gây ảnh hưởng đến hàng triệu đồng bào tại miền Trung, cao nguyên.
Ở Việt Nam, “chuẩn mực ngược” đang diễn ra, khi người dân vật lộn với cơn lũ dữ để sống sót, thì lãnh đạo cao cấp vẫn bình thản ở hòn đảo nghỉ dưỡng.
Phú Quốc, biểu tượng của sự xa hoa
Trong khi hàng chục ngàn người dân miền Trung sống trong cảnh “màn trời chiếu đất”, chịu cái lạnh thấu xương trong mưa lũ, thậm chí không có cái ăn, nước sạch để uống trong nhiều ngày trời, thì người đứng đầu hệ thống chính trị lại đến hoàn đảo nghỉ dưỡng, nơi được xem là “đặc khu nghỉ mát của giới tinh hoa, giàu có”. Truyền thông khéo léo tránh né, gọi là chuyến đi công tác, nhưng bản thân điều đó vẫn tạo ra một hình ảnh đối lập và tàn nhẫn giữa khổ nạn thống thiết của người dân và đặc quyền xa hoa của quan chức lãnh đạo.
Hơn 200 đập thủy điện lớn nhỏ ở miền trung hối hả xả lũ, nhà ngập tới nóc, hàng ngàn người dân leo lên mái nhà chờ cứu mạng như trong hình này ở thành phố Quy Nhơn ngày 19 Tháng Mười Một 2025. (Hình: Pháp luật TP)
Sự vắng mặt của quan chức lãnh đạo, triệu chứng của một cấu trúc quyền lực vô trách nhiệm. Điều này khiến công chúng nhớ lại sự kiện “bò dát vàng” cách nay chưa lâu. Khi ấy, đất nước xơ xác, người dân còn chưa kịp hoàn hồn sau 2 năm chịu đựng cơn đại dịch Covid-19 tàn phá, thì Tô Lâm cùng với các tùy tùng thân cận thản nhiên thưởng thức món “bò dát vàng” tại Anh quốc, với đoạn video ô nhục được truyền đi khắp thế giới.
Từ đó, hai câu hỏi lớn đặt ra: Tại sao Tổng Bí thư lại thản nhiên khi đất nước đối mặt thiên tai? Vì sao không ai trong hệ thống đặt vấn đề? Không có Quốc hội, báo chí, hay cơ quan độc lập nào chất vấn trách nhiệm? Câu trả lời nằm ở bản chất của chế độ.
Không có cơ chế buộc quan chức lãnh đạo chịu trách nhiệm
Trong hệ thống độc đảng, Tổng Bí thư, quan chức lãnh đạo cao cấp nhất không hề phải chịu trách nhiệm trước cử tri, không bị đánh giá bởi lá phiếu, không sợ bị mất chức vì phản ứng chậm với thiên tai. Địa vị của ông được quyết định trong phòng kín, bởi một cơ chế nội bộ thiếu minh bạch.
Do đó, việc ông xuất hiện, hay vắng mặt không hề tạo ra hậu quả chính trị cụ thể nào. Cũng thế, khi chế độ đặt ưu tiên là quyền lực của đảng, không phải phúc lợi người dân, thì: Thiên tai chỉ là việc của chính quyền địa phương. Hình ảnh lãnh đạo với dân không phải là yếu tố sống còn.
Trách nhiệm trước công chúng là thứ “xa xỉ”.
Trong hệ thống đó, việc Tô Lâm đi thăm đảo Phú Quốc thay vì tới vùng lũ không phải “sự cố đạo đức”, mà là biểu hiện tự nhiên của cơ chế vận hành vốn vô trách nhiệm.
Càng ngày, người dân càng cảm thấy, quan chức lãnh đạo sống trong một thế giới khác, một thế giới không có bùn, không có lũ, không có nghèo, không có nỗi lo sinh tồn như người dân đang phải đối diện hàng ngày.
Điều nguy hiểm nhất, bình thường hóa sự vô cảm lãnh đạo
Nhiều người có xu hướng “quen dần” với những hình ảnh kiểu này. Nhưng sự chai lì về cảm xúc xã hội chính là điều nguy hiểm nhất. Tại các quốc gia có nền chính trị dân chủ, chỉ một chuyến đi nghỉ trong thời điểm khủng hoảng cũng có thể khiến lãnh đạo mất chức. Không phải vì người dân muốn trừng phạt cá nhân, mà vì họ bảo vệ nguyên tắc, rằng khi dân gặp nạn, lãnh đạo phải đứng ở đầu sóng.
Đó là nền tảng của một nền quản trị văn minh, sự hiện diện, dù tượng trưng của lãnh đạo là trách nhiệm chính trị, đạo đức và pháp lý.
Chị Đỗ thị Hồng Đào, 31 tuổi, gửi lời cầu cứu qua trang Facebook Hồng Đào, cho biết mẹ con chị ngồi trên nóc nhà, đói và lạnh suốt đêm sang ngày 20 tháng Mười Một 2025. Nhà chị ở Bầu Trạnh Vạn Lộc, xã Hòa Mỹ Đông huyện Tây Hòa Phú Yên cũ – nay là xã Hòa Mỹ, tỉnh Đắk Lắk. (Hình: FB Hồng Đào)
Ngược lại, tại Việt Nam, việc lãnh đạo vắng mặt được xem như… chuyện bình thường. Điều này tạo ra ba hệ quả lâu dài: Người dân mất niềm tin vào sự quan tâm của nhà nước. Lãnh đạo quen với đặc quyền không bị giám sát. Thể chế không phát triển năng lực ứng phó thiên tai dựa trên trách nhiệm cá nhân.
Hậu quả cuối cùng là sự vô cảm trở thành “chuẩn mực”, và xã hội rơi vào trạng thái mà các nhà xã hội học gọi là “nền chính trị của sự vắng mặt đạo đức” – nơi mà người dân không còn kỳ vọng gì vào người cầm quyền.
Thiên tai đã trở thành phép thử đối với hệ thống chính trị
Hành xử theo cách bất nhân, vô tình đã phơi bày một điều nghiêm trọng hơn, rằng Việt Nam đang vận hành một mô hình quyền lực tách rời khỏi yêu cầu cấp thiết của người dân.
Trong lịch sử chính trị, những khoảnh khắc như vậy, khi trái tim xã hội rung lên vì phẫn nộ và tổn thương, thường đánh dấu sự thay đổi trong niềm tin trong công chúng. Không phải hôm nay, không phải ngày mai, nhưng sự vô cảm của lãnh đạo luôn là chất xúc tác khiến xã hội chuyển mình.
Việt Nam đang cần và đang chờ một cơn chuyển mình như vậy để có thể lột xác.
Hoa Thịnh Đốn, ngày 20 Tháng Mười Một 2025
Đặng Đình Mạnh
LOS ANGELES, California (NV) – Vào ngày 20 Tháng Mười Một năm 2025, tại LA Auto Show, Kia là công ty đầu tiên tổ chức họp báo để giới thiệu mẫu xe mới của mình, 2027 Telluride. Khu triển lãm của Kia chật cứng giới truyền thông báo chí, nóng lòng tìm hiểu xem nhà sản xuất Đại Hàn sẽ cải tiến thêm những gì cho mẫu xe SUV ba hàng ghế thành công vào bậc nhất của thương hiệu. Với kiểu dáng giữ vững những nguyên tắc thiết kế cốt lõi của Telluride; áp dụng thêm ngôn ngữ thiết kế Opposites United; giới thiệu hệ truyền động hybrid, mẫu xe 2027 Telluride đặt nền tảng mới cho phân khúc xe SUV 7 hoặc 8 chỗ ngồi.
SeungKyu (Sean) Yoon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành của Kia Bắc Mỹ và Hoa Kỳ, phát biểu tại sự kiện: “Với sự ra mắt của Telluride thế hệ thứ hai, đội ngũ thiết kế và kế hoạch sản phẩm của chúng tôi đã phải đối mặt với một thách thức to lớn: Phát triển một mẫu SUV hoàn toàn mới, độc đáo, riêng biệt, đồng thời kế thừa nhiều yếu tố đã làm nên thành công lịch sử của Telluride nguyên bản. 2027 Telluride là một chiếc SUV mạnh mẽ và tinh tế, thể hiện phương châm đưa ra thị trường những sản phẩm tiên tiến, hướng đến người sử dụng.”
Ban lãnh đạo Kia Bắc Mỹ giới thiệu mẫu xe 2027 Telluride tại LA Auto Show. (Hình: HD/Người Việt)
Thiết kế ngoại thất của Telluride thật tinh tế. Nắp capo rộng tạo nên dáng vẻ mạnh mẽ; đèn pha dọc bao quanh lưới tản nhiệt đẹp mắt, hiện đại. Đường viền thân xe mềm mại, thanh lịch. Các đường gân dập nổi tạo cảm giác vững chãi. Tay nắm cửa phẳng, tương tự như trên các mẫu xe Kia EV6 và EV9, mang đến vẻ ngoài gọn gàng hiện đại, góp phần giảm lực cản gió.
Cũng như thiết kế ngoại thất, nội thất đẹp luôn là điểm mạnh của những mẫu xe Kia. Khoang lái của Telluride với những điểm đối lập, hòa quyện trong một không gian vừa rộng rãi vừa gần gũi. Cụm đồng hồ và hệ thống thông tin giải trí được thiết kế cong. Chất liệu bọc ghế SynTex giúp tăng thêm vẻ thẩm mỹ. Hệ thống đèn LED viền nội thất mang lại sự tinh tế vốn chỉ thường thấy trên những chiếc xe hạng sang. Telluride được trang bị gói chống ồn, chống rung mới, giúp nội thất yên tĩnh, êm ái. Ghế lái có tính năng massage. Xe có hai đế sạc không dây là tiêu chuẩn.
Đối với hành khách hàng ghế thứ hai, ghế chỉnh điện mới có chức năng sưởi ấm và thông gió. Hàng ghế thứ ba cũng có tùy chọn chức năng sưởi ấm. Nhiều cổng sạc nhanh USB-C xung quanh cabin giúp hành khách dễ dàng cắm sạc thiết bị ở cả ba hàng ghế. Không gian để chân thoải mái cho cả hàng ghế thứ hai và thứ ba. Chiều dài xe tăng lên cho phép có nhiều không gian chở hàng hơn, với tổng diện tích chở hàng tối đa lên đến 86.9 feet khối.
2027 Telluride được trang bị nhiều công nghệ hiện đại. Hệ điều hành Connected Car Navigation Cockpit (ccNC) tiên tiến được trang bị hai màn hình kỹ thuật số 12.3 inch. Hệ điều hành ccNC có khả năng cập nhật qua mạng. Apple CarPlay và Android Auto không dây là trang bị tiêu chuẩn trên tất cả các phiên bản. Trợ lý giọng nói AI của Kia cho phép trò chuyện tự nhiên hơn, đa dụng hơn. Chìa khóa kỹ thuật số 2.0 cho phép người lái sử dụng điện thoại thông minh làm chìa khóa xe ảo để mở khóa, khởi động xe. Những chìa khóa này có thể chia sẻ cho tối đa ba người. 2027 Telluride được trang bị Dịch vụ Giải trí và Dữ liệu, hỗ trợ phát trực tuyến Disney+, Netflix và YouTube. Hành khách có thể xem các trận bóng rổ của các đội bóng NBA.
Hệ truyền động của 2027 Telluride có thêm lựa chọn mới. Hệ truyền động 2.5 lít turbo (tăng áp) và hybrid 2.5 lít turbo được cải tiến để phù hợp với nhiều điều kiện lái xe khác nhau. Động cơ 2.5 lít tăng áp công suất 274 mã lực và mô-men xoắn 420 Nm; hộp số tự động 8 cấp, truyền động bánh trước hoặc tùy chọn dẫn động bốn bánh.
Hệ thống truyền động hybrid turbo mở ra một kỷ nguyên mới cho Telluride, mang lại hiệu suất và khả năng tăng tốc đáng tin cậy, với mức tiêu thụ nhiên liệu kết hợp theo ước tính lên đến 35 mpg, phạm vi di chuyển ước tính là 600 dặm. Phiên bản hybrid Telluride kết hợp hệ truyền động tăng áp 2.5 lít với bình điện 1.65 kWh và động cơ điện, tổng công suất 329 mã lực và mô-men xoắn 339 lb-ft; hộp số tự động 6 cấp. Telluride Hybrid cũng có Chế độ Dừng (Stay Mode), có thể vận hành hệ thống điều hóa, đèn cabin, và các hệ thống điện khác của xe trong khoảng 20 phút mà không cần khởi động động cơ xăng.
2027 Kia Telluride X-Pro. (Hình: HD/Người Việt)
Phiên bản đặc biệt 2027 Telluride X-Pro được thiết kế dành cho những chuyến đi vượt địa hình đầy thử thách, nhưng không làm mất đi sự tin cậy cần thiết của một chiếc xe gia đình. Telluride X-Pro được trang bị hệ thống treo đặc biệt, gầm xe cao đến 9.1 inch, cùng nhiều Chế Độ Lái, bao gồm cả Chế Độ Địa Hình. Xe được trang bị lốp xe địa hình, cho khả năng truyền lực kéo tối ưu, tăng cường độ bám đường cần thiết khi di chuyển trên đường mòn. Móc kéo tích hợp có thể được ẩn đi khi không sử dụng. Hệ thống truyền động turbo cung cấp khả năng kéo lên đến 5,000 pound.
Telluride X-Pro được trang bị công nghệ Hệ Thống Giám Sát Địa Hình, hiển thị hình ảnh của mặt đất khi xe di chuyển dưới 6 mph. Hệ thống sử dụng camera tích hợp, thể hiện các thông tin quan trọng như độ dốc, độ nghiêng và góc lái. Đèn chiếu sáng mặt đất ở phía trước, bên hông và phía sau bao quanh Telluride giúp những chuyến cắm trại của gia đình trở nên tiện nghi, an toàn hơn.
2027 Telluride được trang bị Hệ thống Hỗ trợ Người lái Tiên tiến (ADAS), bao gồm hỗ trợ lái xe trên xa lộ, hỗ trợ giữ làn đường, tránh va chạm phía trước, cảnh báo người lái mất tập trung, hỗ trợ giới hạn tốc độ thông minh, cảnh báo điểm mù và màn hình quan sát điểm mù… Xe còn được trang bị tiêu chuẩn hệ thống cảnh báo có người ngồi (hoặc thú cưng) phía sau. Khi đậu xe và tắt máy, tín hiệu hình ảnh nhắc nhở được gửi đến người lái. Nếu không được hồi đáp, một cảnh báo tiếp theo bao gồm cả âm thanh và hình ảnh được kích hoạt để nhắc nhở lại người lái.
2027 Kia Telluride dự kiến sẽ có mặt tại các đại lý ở Hoa Kỳ vào Quý I năm 2026. Xe sẽ được lắp ráp tại nhà máy West Point, Georgia của Kia. Giá cả, các thông tin chi tiết sẽ được công bố trong tương lai gần. (HD)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Số lượng hồ sơ tịch thu nhà (foreclosure) tăng trở lại trong Tháng Mười, sau khi duy trì ở mức thấp kỷ lục trong những năm gần đây, theo dữ liệu mới được công bố.
Theo CNBC, dù con số vẫn còn nhỏ, nhưng xu hướng tăng liên tục cảnh báo thị trường nhà đang xuất hiện rạn nứt.
Một căn nhà bị ngân hàng tịch thu.(Hình minh họa: David McNew/Getty Images)
Có 36,766 căn nhà tại Mỹ có hồ sơ tịch thu trong Tháng Mười, bao gồm thông báo vỡ nợ, đấu giá theo lịch trình hoặc ngân hàng thu hồi tài sản, theo ATTOM – một công ty dữ liệu và phân tích địa ốc.
Con số này cao hơn 3% so với Tháng Chín và tăng 19% so với Tháng Mười năm 2024, đồng thời đánh dấu tháng thứ tám tăng liên tiếp so với cùng kỳ, ATTOM cho biết.
Khởi đầu tịch thu, là giai đoạn đầu tiên của quá trình tịch thu, tăng 6% trong tháng và cao hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. Giai đoạn tịch thu hoàn tất, là bước cuối cùng, tăng 32% so với cùng kỳ năm trước.
“Dù tăng, nhưng hoạt động vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh điểm lịch sử. Xu hướng hiện nay dường như phản ánh sự bình thường hóa dần tiến về số lượng tịch thu khi điều kiện thị trường được điều chỉnh và một số chủ nhà tiếp tục đối mặt với chi phí nhà và vay vốn đều cao hơn,” CEO ATTOM Rob Barber cho biết.
Florida, South Carolina và Illinois là ba tiểu bang dẫn đầu cả nước về số hồ sơ tịch thu theo tiểu bang. Xét theo khu vực đô thị, thành phố Tampa, Jacksonville và Orlando của Florida có số hồ sơ nhiều nhất, với Riverside, California và Cleveland, Ohio đứng trong “top 5.”
Xét riêng các vụ tịch thu hoàn tất, Texas, California và Florida dẫn đầu, cho thấy các bang này sẽ có thêm nguồn cung ứng nhà bị tịch thu rồi bán lại với giá thấp ra thị trường. Nhu cầu nhà vẫn rất mạnh, đặc biệt ở phân loại nhà giá thấp, vì vậy các căn nhà này có khả năng nhanh chóng tìm được người mua.
Đỉnh điểm của cuộc Đại Suy Thoái, là hơn 4% khoản vay thế chấp đã bị tịch thu, theo Rick Sharga, CEO CJ Patrick Company, một công ty nghiên cứu thị trường địa ốc. Hiện nay, chỉ có dưới 0.5% đang trong quá trình tịch thu, thấp hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử từ 1% đến 1.5%. Ngoài ra, 4% khoản vay đang chậm trả; lúc đỉnh điểm khủng hoảng tài chính, con số này gần 12%.
“Vì vậy, không thấy có làn ‘sóng thần’ tịch thu nhà để phải lo ngại,” Sharga nói. “Tuy nhiên, vẫn có một vài khu vực đáng chú ý. Nợ chậm trả của [FHA] trên 11%, chiếm 52% tổng các khoản vay nghiêm trọng chậm trả; khả năng cao chúng ta sẽ thấy thêm các khoản vay FHA bị tịch thu năm 2026.”
Ông cũng lưu ý rằng các tiểu bang có giá nhà giảm trong khi phí bảo hiểm tăng mạnh, đặc biệt Florida và Texas, đang chứng kiến số vụ vỡ nợ tăng.
Dù giá nhà trên toàn nước Mỹ đang giảm nhẹ, nhưng vẫn đang duy trì ở mức cao. Trong khi đó, lãi suất thế chấp, vốn được kỳ vọng sẽ giảm mạnh hơn sau khi Fed bắt đầu hạ lãi suất, vẫn chỉ thấp hơn 1% so với mức cao gần đây. Một số người mua gần đây, vốn hy vọng có thể tái cấp vốn để hưởng lãi thấp hơn, có thể đang gánh chịu áp lực, đặc biệt khi lạm phát vẫn dai dẳng.
Nợ tiêu dùng ở mức cao kỷ lục, nợ chậm trả tăng ở các loại tín dụng khác, và thị trường việc làm có dấu hiệu suy yếu, tất cả những điều đó đều có thể góp phần tạo rạn nứt cho thị trường nhà ở.
“Mặc dù chưa có vấn đề nào trong số này ảnh hưởng đến hiệu suất trả nợ vay thế chấp — nhưng sẽ không thực tế nếu nghĩ rằng các xu hướng này, cùng với doanh số bán nhà ì ạch và tốc độ tăng giá nhà giảm, sẽ không dẫn đến sự gia tăng nhẹ các khoản nợ chậm trả và vỡ nợ trong vài tháng tới,” Sharga bổ sung. (Ng.Tr)[kn]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Tuổi của người mua nhà lần đầu đang tăng rõ rệt. Đến mức Hiệp Hội Môi Giới Địa Ốc Quốc Gia (NAR) phải bỏ bức ảnh minh hoạ dự định lên trang bìa báo cáo mới.
Đài NPR tường thuật: “Theo dự tính, trang bìa sẽ là hình một đôi vợ chồng trẻ, đang chờ đợi đón đứa con đầu lòng. Tôi nói ngay: điều đó không ổn,” bà Jessica Lautz, phó kinh tế gia trưởng của hiệp hội, cho biết. “Chúng tôi không còn thấy nhiều đôi trẻ như vậy, nên tấm hình đó không phản ánh thực tế.”
Cơ hội để những người trẻ tuổi ở Mỹ làm chủ một căn nhà mỗi ngày một xa dần. (Hình minh họa: Joe Raedle/Getty Images)
Thay vào đó, hiệp hội chọn ảnh một đôi vợ chồng sắp đến tuổi hưu, gần với độ tuổi trung bình của người mua hiện nay là 59 tuổi, giữa thị trường giá nhà tăng cao. Riêng nhóm người mua nhà lần đầu, trung bình là 40 tuổi, đây mức cao kỷ lục.
Người mua lần đầu chỉ chiếm khoảng 1/5 số nhà bán trong 12 tháng tính đến Tháng Sáu. Đây là mức thấp kỷ lục, bằng phân nửa tỷ lệ của cách đây một thế hệ.
“Con số này cho thấy những thực trạng của thị trường địa ốc cần được giải quyết,” bà Lautz nói. “Khi nhìn vào tình trạng thiếu nguồn cung nhà ở khiến người trẻ khó mua được tài sản lớn nhất đời mình, khó bước vào nấc thang tài sản, chúng ta có nhiều việc cần phải làm.”
Eve Burdick và chồng là Cael vừa kỷ niệm ngày cưới của năm đầu tiên. Cả hai đều 30 tuổi, đúng giai đoạn muốn tìm mua căn nhà đầu đời. Nhưng dù cho giá nhà tại Minneapolis thấp hơn trung bình quốc gia chăng nữa, thì mọi căn nhà họ đã đi xem đều vượt xa khả năng chi trả, hoặc cần sửa sang quá nhiều so với túi tiền.
“Không thể nào mua một căn nhà giá $350,000 rồi lại vay vốn chủ sở hữu để làm lại tường tầng hầm. Đó là điều không thực tế,” Eve nói.
Eve cho biết khi cha mẹ cô ở tuổi này, họ đã sở hữu nhà từ lâu. Nhưng điều đó nay không còn phổ biến nữa.
Một phần nguyên nhân là nhiều chủ nhà hiện tại đang giữ mức lãi suất cũ, thấp hơn rất nhiều so với mức lãi suất hiện tại, nên họ ở lại trong căn nhà lâu hơn trước, trung bình 11 năm, theo báo cáo mới. Điều này khiến nguồn cung ứng nhà cũ cho người mua mới càng ít.
“Thị trường như đang kẹt cứng,” bà Lautz nói. Tình trạng thiếu nhà lại bị kéo căng thêm bởi chi phí sinh hoạt khác cũng tăng cao, khiến người mua lần đầu khó dành dụm tiền cho khoản trả trước. Nhiều người còn mang các khoản nợ khác.
Eve và chồng đang phải trả nợ học và nợ y tế. Cô cũng từng thất nghiệp vài tháng, khiến khoản tiết kiệm vơi đi đáng kể.
“Chúng tôi thấy mình bị trễ lại rất nhiều,” Eve nói. “Tưởng chỉ sẽ mua được nhà trong một năm. Nhưng có lẽ giờ đây phải mất ba hoặc bốn năm. Lúc đó chúng tôi đã ở độ tuổi giữa 30.”
Sasha Skelton và bạn đời của cô nay đều giữa tuổi 30, cả hai đều có công việc toàn thời gian. Cô làm nhân sự cho một ngân hàng, anh làm quản lý địa ốc. Sasha hối tiếc vì vài năm trước họ đã không mua nhà khi lãi suất còn thấp, nhưng thời đó họ luôn bị người khác trả giá cao hơn. Nay, mọi thứ ở vùng ngoại ô Richmond, tiểu bang Virginia đều quá đắt đỏ.
Đồng thời cô cũng lo lắng về thị trường việc làm và nền kinh tế nói chung. “Nó khiến tôi dè dặt khi phải nhảy vào một khoản nợ lớn, nơi chỉ cần mất việc là có thể mất luôn căn nhà,” Sasha nói. “Giá thực phẩm cũng tăng, mọi thứ xảy ra dồn dập cùng lúc.”
Hiện tại, Sasha và bạn đời tạm gác chuyện tìm nhà. Dù vậy, họ vẫn chưa bỏ cuộc.
“Tôi lớn lên trong gia đình quân nhân, nay chỉ mong được ổn định, có một mái nhà để an cư,” cô nói. “Chỉ là thị trường bây giờ không phải là lúc thích hợp cho chúng tôi.” (Ng.Tr)[kn]
ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Nhà chức trách tỉnh Đắk Lắk công bố có 63 người chết, theo VnExpress đưa tin hôm 23 Tháng Mười Một, nhưng một số nguồn tin trên mạng xã hội cho biết “có hàng trăm người chết” do thủy điện xả lũ trong những ngày qua.
Sáng 23 Tháng Mười Một (giờ VN), Cục Quản Lý Đê Điều và Phòng Chống Thiên tai (Bộ Nông Nghiệp và Môi Trường) cho biết, mưa lũ ở Nam Trung Bộ làm 90 người chết, 12 người mất tích.
Sáng 22 Tháng Mười Một, người dân xã Hòa Thịnh, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây, nay thuộc Đắk Lắk, đi xe công nông do khu vực này vẫn còn ngập sâu. (Hình: Minh Chiến/Tuổi Trẻ)
Lúc cao điểm, lũ đang làm ngập hơn 185,700 nhà, phần lớn ở Đăk Lăk với 150,000 nhà, Gia Lai 19,200, Khánh Hòa gần 15,400. Hiện nay tại Đăk Lăk, xã Hòa Thịnh và Hòa Xuân vẫn còn đang ngập sâu.
Trong đó, Đăk Lăk thiệt hại nặng nhất với 63 người chết (tăng 19 người), Khánh Hòa 14, Lâm Đồng 5, Gia Lai ba, Huế, Đà Nẵng mỗi nơi hai người và Quảng Trị một người.
Mưa lũ cũng đã làm 1,154 nhà hư hỏng, tăng 208 nhà, chủ yếu ở Lâm Đồng với 825 nhà, Gia Lai 186 nhà, Quảng Ngãi 80 nhà.
Báo Dân Trí hôm 22 Tháng Mười Một dẫn báo cáo khẩn của Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Đắk Lắk cho hay: “Mưa đặc biệt lớn, kéo dài, địa hình dốc, gần như toàn bộ lượng nước ở khu vực phía Tây đều đổ về hạ lưu, thủy triều cao, kết hợp với việc bắt buộc xả lũ của các thủy điện đã gây nên tình trạng lũ lụt đặc biệt nghiêm trọng trên địa bàn toàn tỉnh Đắk Lắk.”
Nhà chức trách xác nhận tính đến sáng cùng ngày, có sáu trong 34 xã, phường vẫn đang ngập sâu như Hòa Xuân, Đông Hòa, Hòa Thịnh, Hòa Mỹ và Phú Hòa 2.
Còn theo tờ Tuổi Trẻ, báo cáo của tỉnh Đắk Lắk một ngày trước về thiệt hại “không nêu cụ thể số người chết do lũ ở tỉnh này, mà chỉ nêu là ‘toàn tỉnh ghi nhận nhiều trường hợp chết, mất tích’.”
Bản tin dẫn lời ông Lê Chí Hoại, chủ tịch xã Hòa Thịnh: “Khi nước rút dần, địa phương sẽ thực hiện công tác thống kê thiệt hại, trong đó có thiệt hại nhân mạng. Hiện nay có những thông tin xã Hòa Thịnh chết hàng trăm người, hay nhiều người trú trong nhà lầu gần chợ bị lũ làm sập chết, đây là những thông tin giả, chưa được kiểm chứng, vì vậy người dân cần tỉnh táo.”
Ông Lý Văn Đường, ở phường Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây, đau lòng khi chưa tìm được thi thể người cha thiệt mạng do thủy điện xả lũ. (Hình: Minh Phương/Tuổi Trẻ)
Một bản tin khác của tờ Tuổi Trẻ trích lời ông Lê Văn Thìn, bí thư phường Đông Hòa, xác nhận phần lớn diện tích phường này “ngập sâu trong nước, không thể tiếp cận ở nhiều vị trí dù biết có người cầu cứu.”
“Ngay cả quốc lộ 1, nơi cao nhất, cũng ngập nhiều đoạn khiến xe cộ kẹt dài. Hàng chục ngàn người dân đang mắc kẹt, chưa thể tiếp cận vì sóng lớn, nước xiết. Phương tiện đường bộ không vào được, mà ca nô cũng cực kỳ khó di chuyển,” ông Thìn nói.
Cũng theo lời ông này, trên tổng số 48,000 dân của phường Đông Hòa thì nhà chức trách mới cứu hộ và sơ tán được về khoảng 100 người và đây là “con số quá nhỏ, do công tác cứu hộ còn gặp nhiều khó khăn.”
Liên quan vụ ngập nặng tại tỉnh Phú Yên trước đây, tờ Người Lao Động cho biết, rất may đêm 19 Tháng Mười Một, nước về hồ không như dự báo, nếu không thủy điện Sông Ba Hạ xả lũ kinh hoàng, cả phía Nam tỉnh Phú Yên cũ sẽ “chìm sâu trong nước.”
Báo này viết thêm, đêm 19 Tháng Mười Một là một đêm kinh hoàng đến với hàng vạn gia đình ở khu vực Tuy An, Đồng Xuân, Sông Cầu, nhất là các khu vực hạ lưu sông Ba như Sơn Hòa, Sông Hinh, Tây Hòa, Phú Hòa, Đông Hòa và Tuy Hòa.
“Những lời kêu cứu liên tục được réo trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đêm tối, nước dâng cao, lực lượng cứu hộ rất khó tiếp cận đến những gia đình đang gặp nguy hiểm,” theo tờ Người Lao Động.
Nhiều người từ các tỉnh khác tìm đường về phường Đông Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây, nhưng xuống xe đò thì được báo không thể về nhà do nước dâng cao. (Hình: Minh Phương/Tuổi Trẻ)
Trong một diễn biến khác, mạng xã hội từ hôm 21 Tháng Mười Một đang lan truyền tin về việc “sập nhà lầu hàng chục người chết” hay “Hòa Thịnh có 200 người chết”…
Một video clip được nhiều người chia sẻ cho thấy một người phụ nữ khẳng định có rất nhiều xác người được nhìn thấy ở xã Hòa Thịnh, xã Phú Hòa…
“Bây giờ hoàn toàn là để người chết lại và cứu người sống. Người chết cứ trôi lênh láng,” người phụ nữ nói trong đoạn clip. (N.H.K) [kn]
SAN FRANCISCO, California (NV) – Năm 2026 sẽ có nhiều thay đổi về y tế tại Hoa Kỳ, trong đó là nhiều cắt giảm và tăng giá bảo hiểm. Những thay đổi đó là chủ đề của buổi hội thảo do Truyền Thông Cộng Đồng Mỹ (ACoM) tổ chức hôm Thứ Sáu, 21 Tháng Mười Một.
Người Mỹ biểu tình ở nhiều nơi cho quyền lợi về y tế. (Hình: Tasos Katopodis/Getty Images for SPACEs in Action)
Những thay đổi y tế gồm có luật lệ mới, ngân sách mới, và những cải tổ Medicare/Medicaid.
Nếu không có tín dụng thuế, những người mua bảo hiểm qua đạo luật Affordable Care Act (ACA), thường được gọi là Obamacare, sẽ thấy giá tăng lên hơn 70%.
Các nhà phân tích cho biết Medicare sẽ bị cắt ngân sách $45 tỷ trong năm 2026, và trong một thập niên tới sẽ cắt đến $536 triệu. HR1, còn được gọi là “Đạo Luật Lớn và Đẹp,” sẽ cắt $911 tỷ của Medicaid trong một thập niên tới, còn bắt người Mỹ phải chứng minh việc làm trong khi nhiều người đang nhận bảo hiểm Medicaid không thể làm được.
Các diễn giả của buổi hội thảo nói về những thay đổi lớn của y tế trong năm 2026, còn đưa ra một số nhận định về những cách có thể giúp tạo ra một hệ thống y tế công bằng hơn.
Diễn giả đầu tiên là ông Tomas Bednar, phó chủ tịch Healthsperien LLC, cho biết ba điểm cần chú ý về bảo hiểm y tế trong năm 2026 là giá cả tăng cho người Mỹ; người Mỹ khó mua hay xin bảo hiểm hơn; và nhiều tranh cãi chính trị trong cải tổ y tế.
Về các chính sách, ông nhắc đến việc cái giới chức di trú có thể nhìn cách một người nhập cư sử dụng phúc lợi để xem xét đơn xin thẻ xanh của họ. Điều đó tạo ra sự sợ hãi, làm nhiều người không xin bảo hiểm y tế vì sợ ảnh hưởng đến thẻ xanh.
Một chính sách khác là cắt tín dụng thuế, có thể làm 22 triệu người Mỹ khó mua bảo hiểm hơn vì tăng giá. Thêm vào đó là áp lực của chính quyền liên bang, giới hạn bảo hiểm Medicaid lại, gây khó khăn cho những tiểu bang đã mở rộng bảo hiểm đó, khiến họ phải cắt nhiều chương trình y tế hoặc phải tìm một nguồn tiền khác.
Tuy nhiên, có một thay đổi tích cực là trong năm 2026, bảo hiểm Medicare sẽ thương thảo lại giá thuốc cho người dân
Các cắt giảm y tế có thể giúp người giàu trở nên giàu có hơn. (Hình: Eric Lee/Getty Images)
Diễn giả thứ hai là bà Amber Christ, giám đốc điều hành vận động y tế của Justice in Aging, cho biết HR1 đưa những nguồn lực cho người thu nhập thấp cho người có thu nhập cao bằng cách cắt nhiều chương trình công cộng để giảm thuế cho người giàu có.
Theo bà, những người lớn tuổi có thu nhập trung vị khoảng $30,000/năm và 70% có thu nhập ít hơn $50,000. Ngoài ra, 15% người lớn tuổi sống trong nghèo khó, và tỉ lệ đó tăng mỗi năm. Đây là nhóm độ tuổi duy nhất có tí lệ nghèo khó tăng mỗi năm.
Về những ảnh hưởng của HR1, bà Christ cho biết Medicare sẽ bị cắt giảm, làm hàng triệu người nhập cư hợp pháp không đủ điều kiện, trong đó có những người đóng thuế Medicare nhiều năm, và đó là chuyện chưa bao giờ thấy trong lịch sử.
Medicaid cũng bị cắt gần $1,000 tỷ, làm nhiều tiểu bang phải cắt các điều kiện và phúc lợi.
Những dịch vụ mà người lớn tuổi dựa vào như khám răng, mắt, và các dịch tại gia hay trong cộng đồng là những thứ đầu tiên bị cắt.
Vì phải chứng minh việc làm, có khoảng 5 triệu người sẽ mất Medicaid không phải vì không có việc làm, mà là vì những rắc rối liên quan đến thủ tục.
Điều đó làm bà Christ nhấn mạnh những thay đổi trong bảo hiểm y tế nhắm vào những người Mỹ đang gặp khó khăn và có lợi cho những người giàu có.
Cuối cùng là bà Sophia Tripoli, giám đốc chính sách y tế của Families USA, cho biết lý do làm người Mỹ không mua được bảo hiểm y tế là giá cả, chứ không phải là vì bảo hiểm bị lạm dụng hay những quyết định của bệnh nhân.
Nhiều người sẽ mất các dịch vụ y tế như khám mắt. (Hình minh họa: Spencer Platt/Getty Images)
Theo bà, hệ thống y tế Mỹ có hai vấn đề chính trong cấu trúc. Đầu tiên là sự hợp nhất về kinh doanh của các bệnh viện, phòng mạch, công ty dược phẩm, và công ty bảo hiểm. Vấn đề thứ hai là hệ thống dịch vụ trả phí coi trọng số lượng người được phục vụ hơn là phẩm chất.
Việc hợp nhất kinh doanh bắt nguồn từ những công ty ngày càng phát triển, có quyền tăng giá hơn. Sau đó, các bệnh viện hợp tác với nhau, cũng đòi giá cao hơn, và các công ty dược phẩm thì tìm cách chặn các loại thuốc rẻ tiền hơn, còn các công ty bảo hiểm thì thu nhỏ hệ thống cung cấp lại.
Với những nguy hiểm đó, 91% cử tri, bất kể thuộc đảng phái nào, muốn Quốc Hội tìm cách đối phó với giá bảo hiểm, và điều đó là ưu tiên hàng đầu đối với mọi lứa tuổi hay sắc dân.
Bà Tripoli nói về những giải pháp có thể thực hiện cho bảo hiểm y tế là Quốc Hội nên chặn bệnh viện tính giá cao hơn, phải minh bạch về giá cả, chặn tính tiền không rõ ràng, chặn lạm dụng bảo hiểm Medicare, và phải có những cách trả tiền mới để khuyến khích người dân đi khám bệnh để giữ sức khỏe. [đ.d.]
GARDEN GROVE, California (NV) – Nhân mùa Giáng Sinh, Garden Grove sẽ tổ chức chương trình “Winter in the Grove” từ 3 giờ chiều đến 7 giờ tối Thứ Bảy, 6 Tháng Mười Hai, trong khuôn viên Village Green Park, 12732 Main Street, Garden Grove, CA CA 92840.
Theo thông cáo của thành phố hôm Thứ Ba, 18 Tháng Mười Một, “Winter in the Grove” bao gồm một khu vực bán đồ thủ công, khu vui chơi dành cho trẻ em, cơ hội chụp hình cùng ông già Noel, và hơn 50 tấn tuyết tạo thành cầu trượt (snow slide) cho mọi người vui chơi miễn phí.
“Winter in the Grove” sẽ có hơn 50 tấn tuyết tạo thành cầu trượt (snow slide). (Hình: City of Garden Grove)
Các hội đoàn bất vụ lợi cũng sẽ bán thức ăn nhẹ tại đây.
Phần chương trình văn nghệ sẽ được các em thuộc những hội đoàn cộng đồng và ca đoàn của các trường trung học địa phương biểu diễn.
Sau cùng, “Winter in the Grove” không thể thiếu phần chung vui thắp sáng cây Giáng Sinh cao 24-foot với thị trưởng và các nghị viên thành phố.
Những cơ sở thương mại và hội đoàn nếu muốn bảo trợ chương trình có thể gọi 714-741-5212.
Vì sao Trump quay xe đòi mở hồ sơ Epstein? Bão dư luận vụ đổi tên đường ở Westminster, Little Saigon
Hôm 18/11, Hạ viện Hoa Kỳ bỏ phiếu thông qua với tỷ lệ áp đảo 427-1, một dự luật lưỡng đảng chỉ thị Bộ Tư Pháp công khai toàn bộ hồ sơ điều tra liên quan đến tội phạm tình dục ấu dâm Jeffrey Epstein. Dự luật sau đó chuyển lên Thượng viện, nơi nó được thông qua với đồng thuận tuyệt đối. Qua hôm thứ tư, Tổng thống Trump đã đặt bút ký; như vậy trong vòng 30 ngày tới, Bộ Tư Pháp có nghĩa vụ pháp lý phải công bố hồ sơ.
Câu Chuyện Thời Sự tuần này phân tích: 1. Tại sao sau nhiều tháng trời chống đối, Trump “quay xe” ủng hộ việc khui hồ sơ Epstein? 2. Tại sao thời Biden không công bố hồ sơ? 3. Việc thành phố Westminster tại Little Saigon bổ sung tên nhà hoạt động cực hữu Charlie Kirk vào tên con đường All American Way, tại sao gây tranh cãi?
