BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Chính phủ Trung Quốc vừa cho phép các đôi lứa kết hôn tại bất kỳ địa điểm nào trên cả nước, từ một khu nghỉ mát ven hồ đến ga tàu điện ngầm với cái tên đầy lãng mạn, báo South China Morning Post loan tin.
Câu chuyện của cô nhân viên ngân hàng Ren Yingxiao là ví dụ điển hình. Khi tìm điểm hưởng tuần trăng mật, cô và bạn trai phát hiện hồ Sayram ở Tân Cương có đầy đủ cảnh đẹp và còn có phòng đăng ký kết hôn ngay tại chỗ.
Một cặp uyên ương vừa làm hôn thú ở một văn phòng đăng ký kết hôn ở Shenyang. (Hình: STR/AFP via Getty Images)
Ren chia sẻ: “Chúng tôi nghĩ, tại sao không tranh thủ lấy luôn giấy hôn thú tại đây nhỉ?” Hồ Sayram được chính quyền địa phương quảng bá như một điểm hẹn lý tưởng nhằm khuyến khích giới trẻ kết hôn, góp phần giải quyết cuộc khủng hoảng dân số của quốc gia.
Từ Tháng Năm, 2025, luật mới có hiệu lực, chính phủ Trung Quốc cho phép các đôi lứa đăng ký kết hôn không nhất thiết phải về nơi cư trú mà có thể ở bất cứ đâu, giúp thủ tục dễ dàng hơn. Nhiều chính quyền địa phương lập tức thi nhau thiết lập phòng đăng ký tại các điểm du lịch, lễ hội âm nhạc, thậm chí tại các trung tâm thương mại, sân bay và quán bar.
Kết quả bước đầu rất khả quan. Số lượng người đăng ký kết hôn Quý 3 năm 2025 tăng lên 1.61 triệu, cao hơn 22.5% so với cùng kỳ năm ngoái, khởi sắc sau 10 năm liên tiếp đi xuống. Năm trước, số đám cưới giảm kỷ lục 20.5% xuống còn 6.1 triệu.
Ở Nam Kinh, các cặp tình nhân có thể làm lễ cưới tại Đền Khổng Tử với phong cách nhà Minh. Ở Thành Đô, phòng đăng ký đặt trên núi Tuyết Tinh Lăng, cao hơn 3,000 mét, hứa hẹn một lễ cưới tuyệt vời giữa núi non hùng vĩ. Tại Hợp Phì, cặp uyên ương có thể làm thủ tục tại ga tàu điện ngầm có tên “Địa Điểm Hạnh Phúc.”
Thượng Hải gây bất ngờ khi hợp tác với khu phức hợp nightlife INS Park mở dịch vụ đăng ký cưới ngay trong câu lạc bộ đêm. Trong khi đó, tại Bắc Kinh, hai người trẻ luật sư và nhân viên ngân hàng đã đăng ký tại Chùa Quan Âm Hộ Quốc, nơi được xem là biểu tượng may mắn gắn liền với hôn nhân và sinh sản.
Dù vậy, theo chuyên gia dân số Yi Fuxian từ Đại học Wisconsin, hiệu quả của chính sách có thể chỉ là tạm thời. Trung Quốc đang đối mặt với tình trạng giảm sinh nghiêm trọng, phụ nữ tuổi 20-34 sẽ giảm một nửa vào 2050.
Cùng với đó, cô Ren cho rằng dù dễ dàng đăng ký, quyết định kết hôn vẫn phụ thuộc nhiều vào sự ổn định tài chính và tương lai chắc chắn.
“Không ai chỉ vì đi du lịch mà bỗng dưng quyết định cưới,” cô nói. “Thu nhập và sự an toàn về kinh tế mới là yếu tố then chốt.”
Trung Quốc đang thử nghiệm cách làm mới để giữ lửa cho hôn nhân và gia đình, giữa những biến động về dân số. Nếu một ai đó muốn có một đám cưới độc đáo và ý nghĩa, đất nước này có thể là nơi để đến, từ vũ trường náo nhiệt cho đến ngọn núi tuyết phủ trắng. (MPL) [kn]
DALLAS, Texas (NV) – Tỷ phú Mark Cuban, nhà đầu tư nổi tiếng và là người sáng lập Cost Plus Drugs, vừa đưa ra lời khuyên nghề nghiệp dành cho hai con và cả thế hệ trẻ đang bước vào thị trường việc làm trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI): Hãy làm việc cho những công ty nhỏ, CNBC kể.
Theo ông Cuban, trong các tập đoàn lớn, kỹ năng AI của bạn dễ bị bỏ quên giữa tầng tầng lớp lớp phòng ban và quy trình phức tạp. Những nơi đó đã có đội ngũ công nghệ riêng, quá chuyên nghiệp để bạn tạo dấu ấn thật sự. Nhưng ở các công ty nhỏ hơn, họ cần bạn – cần những người trẻ hiểu AI, có thể thử nghiệm, áp dụng và linh hoạt thích nghi với công nghệ mới, giúp doanh nghiệp tiến nhanh hơn và tiết kiệm hơn.
Tỷ phú Mark Cuban, cựu chủ nhân đội bóng rổ Dallas Mavericks thuộc NBA. (Hình: Jeff Schear/Getty Images for Global Citizen)
Cựu chủ nhân đội bóng rổ Dallas Mavericks lấy chính công ty Cost Plus Drugs của mình làm ví dụ. Tại đây, những nhân viên biết cách vận dụng AI để tối ưu quy trình và giảm chi phí đã giúp công ty trở nên hiệu quả, cạnh tranh hơn.
Ông cũng nhắc đến CivicScience, một doanh nghiệp nhỏ chọn cách dựa vào khả năng AI của nhân viên trẻ thay vì đầu tư vào bộ phận công nghệ cồng kềnh.
Một nghiên cứu của Đại Học MIT cho thấy, 95% doanh nghiệp vẫn chưa thu được lợi nhuận đáng kể từ đầu tư vào AI. Tuy nhiên, chính khoảng trống đó lại mở ra cơ hội lớn cho người trẻ, những người hiểu cách triển khai AI thực tế và sáng tạo trong môi trường nhỏ, nơi mỗi đóng góp đều có trọng lượng.
Ông Cuban, 67 tuổi, có ba người con, trong đó hai con gái đang học đại học. Ông khuyên các con học thật nhiều về AI, nhưng điều quan trọng hơn là biết cách biến kiến thức thành hành động để tạo ra giá trị thực tế trong công việc. Ông nói: “Sẽ có hai loại công ty, những công ty làm chủ AI, và những công ty sẽ đóng cửa.”
Song song với đó, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng kỹ năng kỹ thuật chỉ là một phần của thành công. Những kỹ năng con người như giao tiếp, quản lý cảm xúc và tư duy phản biện vẫn là nền tảng không thể thay thế trong thời đại máy móc.
Ben Goodwin, CEO của công ty đồ uống Olipop, chia sẻ rằng thành công của mình không đến từ việc giỏi công nghệ, mà từ khả năng lãnh đạo, kể chuyện và tin tưởng vào con người.
Thông điệp của Mark Cuban vì thế vừa thực tế, vừa cảnh tỉnh: trong kỷ nguyên AI, không chỉ những người biết lập trình mới tồn tại mà là những người biết áp dụng công nghệ một cách có mục tiêu, nhân bản và sáng tạo. (MPL) [kn]
TOKYO, Nhật (NV) – Thủ Tướng Nhật Sanae Takaichi vừa gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao mạnh mẽ với Trung Quốc sau khi phát biểu rằng một cuộc tấn công giả định của Trung Quốc vào Đài Loan có thể tạo ra một “tình huống đe dọa sự tồn vong” đối với Nhật Bản và có thể buộc Nhật phải huy động quân sự, theo Reuters ngày 10 Tháng Mười Một.
Tại Quốc Hội Nhật Bản vào hôm Thứ Sáu tuần qua, bà Takaichi được hỏi về khái niệm pháp lý “tình huống đe dọa sự tồn vong của Nhật” cho phép Lực Lượng Phòng Vệ Nhật đối phó. Câu trả lời của bà khiến không khí nghị trường như bốc cháy: “Nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, đó sẽ là một mối đe dọa hiện hữu, một tình huống mà Nhật Bản có thể buộc phải sử dụng vũ lực để tự vệ.”
Thủ Tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại Quốc Hội Nhật hôm 4 Tháng Mười Một. (Hình: Kazuhiro Nogi/AFP via Getty Images)
Vùng biển quanh Đài Loan nằm cách lãnh thổ Nhật chỉ hơn 110 km, và các tuyến hàng hải tại đây rất quan trọng đối với thương mại và an ninh Nhật.
Bắc Kinh phản ứng dữ dội
Tổng Lãnh Sự Trung Quốc tại Osaka đăng trên mạng xã hội X một dòng chữ đầy giận dữ, và bạo lực, nói rằng Trung Quốc “không còn lựa chọn nào khác ngoài việc cắt cổ cái miệng bẩn thỉu đang khạc nhổ vào chúng ta một cách không chút do dự.”
Tin nhắn sau đó đã bị xóa, nhưng không kịp trước khi lan truyền khắp truyền thông Nhật Bản.
Tokyo lập tức phản đối. Bộ Ngoại Giao Nhật gửi công hàm chính thức yêu cầu Bắc Kinh rút lại phát ngôn, đồng thời gọi lời lẽ của giới chức đó là “hoàn toàn không phù hợp và không thể chấp nhận được.”
Ông Minoru Kihara, chánh Văn Phòng Nội Các Nhật, tái khẳng định rằng Tokyo vẫn cam kết với Thông Cáo Chung 1972, và hy vọng các vấn đề liên quan Đài Loan sẽ được giải quyết bằng đối thoại hòa bình.
Bà Takaichi sau đó nói rằng phát biểu của mình là “giả định” và bà sẽ không lặp lại các câu tương tự trong Quốc Hội.
Nhật từ lâu giữ chính sách “mập mờ chiến lược” (strategic ambiguity) đối với Đài Loan, nói cách khác, Tokyo tránh nói công khai là sẽ can thiệp thế nào nếu có một cuộc tấn công. Reuters nhấn mạnh rằng cho tới nay các thủ tướng Nhật tránh đề cập Đài Loan khi trả lời về tình huống can thiệp.
Việc bà Takaichi dùng cụm từ “sự tồn vong” (survival-threatening situation) rất mạnh, vì mức độ kích hoạt việc sử dụng Lực Lượng Phòng Vệ Nhật (SDF) theo Luật An Ninh 2015 của đảo quốc Mặt Trời Mọc.
Đối với Trung Quốc, việc Tokyo nói đến can thiệp là động chạm lớn bởi vì Bắc Kinh xem Đài Loan là vấn đề vô cùng nhạy cảm, một “chuyện nội bộ” của Trung Quốc, và có thể sử dụng vũ lực để kiểm soát. Cho nên khi Nhật nhắc tới can thiệp, đặc biệt là khi nói có thể bảo vệ đồng minh như Mỹ, khiến Bắc Kinh phản ứng dữ dội.
Về địa lý và chiến lược, vùng biển xung quanh Đài Loan là tuyến hàng hải trọng yếu, và Nhật Bản có nhiều đảo/vùng lãnh thổ gần đó vì thế bất kỳ xung đột ở đây đều có thể ảnh hưởng trực tiếp tới Tokyo.
Phát biểu của Thủ Tướng Takaichi không chỉ là một sự nhắc lại bảo vệ Đài Loan, mà có thể là khúc dạo đầu cho một bước ngoặt trong chính sách an ninh của Nhật Bản.
Trong khi Bắc Kinh gửi thông điệp mạnh mẽ rằng họ không chấp nhận can thiệp vào cái mà họ gọi là chuyện “nội bộ” Trung Quốc, Tokyo cũng gửi thông điệp rằng họ xem vấn đề Đài Loan, và an ninh vùng biển Đông Á, là chuyện “đe dọa sự tồn vong” có thể xảy ra với Nhật. (MPL) [kn]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Dù đã trả đủ tiền cho ba đêm thuê phòng khách sạn ở phố Hàng Cháo, phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa, Hà Nội, song nữ du khách quê Đồng Nai không được cho vào ở vì “check-in muộn.”
Theo báo Lao Động, ra Hà Nội để xem concert G-Dragon, cô Nguyễn Y Quyên ở Đồng Nai đã thông qua app du lịch Agoda đặt phòng tại khách sạn Royal Hostel, số 19 phố Hàng Cháo, phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa, và trả đủ tiền thuê cho bốn ngày ba đêm, kể từ ngày 7-10 Tháng Mười Một.
Khách sạn Royal Hostel ở số 19 phố Hàng Cháo, phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa, Hà Nội, nơi “bùng” phòng của khách. (Hình: Dân Trí)
Tuy nhiên, do ảnh hưởng của mưa bão, việc ra Hà Nội gặp khó khăn nên đến khoảng 2 giờ rạng sáng 8 Tháng Mười Một, cô Quyên mới đến nơi để nhận phòng.
Thế nhưng lúc này, nhân viên lễ tân tên TTA “liên tục cợt nhả,” thông báo khách sạn đã hủy việc đặt phòng của cô Quyên do cô “đến muộn” và phòng đã được cho người khác thuê.
Tranh cãi không thành, biết mong muốn của mình không được tiếp nhận nên cô Quyên đã nhờ bạn mình tìm khách sạn khác còn phòng trống để đến đó thuê ở. Sau đó, phải thuê taxi đi tìm địa chỉ khách sạn cần đến giữa đêm mưa.
“Hà Nội đêm ấy mưa rất to, tôi đã bày tỏ với nhân viên lễ tân có thể sắp xếp giúp cho một phòng để nghỉ qua đêm được không. Một mình từ Sài Gòn ra tới Hà Nội, thời tiết lại không thuận lợi nên khi ấy tôi vô cùng lo lắng. Thậm chí, tôi đã chấp nhận sẽ không lấy lại số tiền mình đã thanh toán, chỉ cần đêm hôm ấy có một chỗ nghỉ ngơi rồi tới ngày hôm sau sẽ tính tiếp,” cô Quyên bất bình nói với báo Lao Động.
Do quá bất bình trước cách hành xử của phía khách sạn, cô Quyên đã đăng tải sự việc lên mạng xã hội để cảnh báo cho mọi người.
Câu chuyện làm ăn bất chính của khách sạn Royal Hostel nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội. Video clip thu hút hơn 3 triệu lượt xem, hơn 70,000 lượt bình luận. Phần lớn cho rằng khách sạn hành xử “vô lý,” vì khách đã trả tiền và bày tỏ “khó chịu với thái độ của nhân viên lễ tân.”
Thấy sự việc trầm trọng, hôm 10 Tháng Mười Một, phía khách sạn đã chủ động liên lạc, đề nghị hoàn lại số tiền mà cô Quyên đã trả trước nhưng cô Quyên chưa đồng ý vì không hài lòng với thái độ và cách giải quyết.
Nhận được tin từ báo đài, Công An Phường Ô Chợ Dừa đã mời bà Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, chủ khách sạn Royal Hostel và nhân viên lễ tân trong video đến làm việc.
Bà Hoa xác nhận có nhận tiền đặt phòng của cô Quyên qua Agoda và thừa nhận sự việc diễn ra đúng như cô Quyên phản ảnh.
Thông tin, video được nữ khách hàng chia sẻ trên mạng xã hội. (Hình: Tuổi Trẻ)
Giải trình với công an, bà Hoa nói khách sạn này mở ra với mục đích chính là cho thuê căn hộ, chỉ “tận dụng cho thuê ngắn hạn” khi vắng khách.
Nắm bắt ngay ý này, giới hữu trách đã tiến hành kiểm tra khách sạn và ghi nhận Royal Hostel vi phạm nhiều quy định như: không thực hiện thông báo lưu trú; kinh doanh ngành nghề có điều kiện về an ninh trật tự mà không có giấy chứng nhận đủ điều kiện; không bảo quản, bảo dưỡng phương tiện phòng cháy chữa cháy thông dụng.
Công An Phường Ô Chợ Dừa đã tiến hành xử lý các tồn tại, vi phạm của khách sạn theo quy định pháp luật.
Sau sự việc, khách sạn Royal Hostel đã nhận hàng ngàn đánh giá 1 sao, khiến điểm đánh giá của cơ sở này trên Google hiện xuống mức 1/5 sao. Một số khách sạn khác trùng tên “Royal Hotel” cũng bị đánh giá nhầm, gây ảnh hưởng dây chuyền. (Tr.N) [kn]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Một nữ Việt kiều Mỹ cho rằng trong thời kỳ hôn nhân, chồng cũ là bác sĩ thẩm mỹ nổi tiếng ở Sài Gòn đã năm lần xin giấy xác nhận “độc thân” để bán tài sản chung trị giá hàng triệu đô la.
Theo báo Dân Trí, liên quan đến đơn tố cáo của bà Vũ Thụy Hồng Ngọc, 48 tuổi, Việt kiều Mỹ, cục trưởng Cục Hành Chính Tư Pháp, Bộ Tư Pháp Việt Nam đã gửi công văn đề nghị Sở Tư Pháp TP.HCM xác minh thông tin đã cấp năm giấy xác nhận “độc thân” cho ông Chiêm Quốc Thái, 51 tuổi, kết quả cần có trước ngày 30 Tháng Mười Một.
Bà Vũ Thụy Hồng Ngọc phản ánh vụ việc với báo chí ở Việt Nam. (Hình: Dân Trí)
Ông Thái là giám đốc công ty Bệnh Viện Chuyên Khoa Thẩm Mỹ Việt Mỹ, một bác sĩ thẩm mỹ khá có tiếng tại Sài Gòn.
Theo phản ảnh của bà Ngọc, trong thời gian bà đang còn hôn thú hợp pháp với ông Chiêm Quốc Thái, Ủy Ban Nhân Dân Phường Thạnh Mỹ Lợi, quận 2 trước đây, nay là phường Cát Lái, Sài Gòn, đã năm lần cấp giấy xác nhận “độc thân” cho ông Thái.
Giấy này được sử dụng cho nhiều mục đích pháp lý khác nhau, chủ yếu dùng để giấy kết hôn, thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản, bổ sung hồ sơ cho các thủ tục hành chính khác…
Sự việc đã được nhiều cơ quan hữu trách kiểm tra, kết luận và kiến nghị thu hồi các giấy xác nhận này, nhưng đến nay không cơ quan nào chịu giải quyết.
Theo bà Ngọc, việc chính quyền địa phương ở Sài Gòn xác nhận tình trạng “độc thân” cho ông Thái đã giúp ông này chuyển nhượng, chiếm giữ số tiền khoảng hơn 800 tỷ đồng ($30.4 triệu) và gây ra một loạt hệ lụy trong thời kỳ hôn nhân của hai vợ chồng.
Trong khi đó, giải thích với báo VnExpress hôm 11 Tháng Mười Một, ông Chiêm Quốc Thái cho biết, năm 2011 hai người thỏa thuận về việc ông sẽ đưa cho bà Ngọc “một số tiền lớn” để làm kết hôn giả tại Mỹ.
Mục đích là để bà Ngọc bảo lãnh cho ông và con riêng sang Mỹ định cư.
Nếu bà Ngọc muốn ghi chú “kết hôn” hoặc làm giấy kết hôn tại Việt Nam thì phải ký cam kết không liên quan tài sản của ông tại Việt Nam.
Năm 2012, ông Thái đã lên Sở Tư Pháp để làm thủ tục ghi chú “hôn nhân” tại Việt Nam nhưng bà Ngọc không đồng ý ký vào cam kết, nên sự việc không thành. Thời điểm này, theo quy định, việc ghi chú hôn nhân chỉ có “giá trị pháp lý tại Việt Nam” khi cả hai cùng thực hiện.
Tuy nhiên, đến năm 2015, khi có sự thay đổi trong quy định về việc ghi chú hôn nhân tại Việt Nam – tức không cần buộc cả hai người phải đi ghi danh, thì bà Ngọc đã “tự ý lên Sở Tư Pháp ghi chú nhưng không thông báo” cho ông và cũng như Ủy Ban Nhân Dân Phường Thạnh Mỹ Lợi biết.
Do đó, đến đầu năm 2016, khi ông Thái đi làm thủ tục xác định tình trạng hôn nhân, cán bộ phường vẫn xác nhận cho ông là “độc thân.”
Liên quan đến quan hệ hôn nhân giữa ông Thái và bà Ngọc, hồi Tháng Tám, 2019, Tòa Án TP.HCM đã ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án ly hôn và tranh chấp tài sản chung. Lý do là quan hệ hôn nhân của họ đã được Tòa Thượng Thẩm Quận Cam, tiểu bang California, tuyên bố vô hiệu và hủy việc kết hôn tại Việt Nam.
Vợ chồng Vũ Thụy Hồng Ngọc và Chiêm Quốc Thái khi chưa xảy ra tranh chấp. (Hình: VnExpress)
“Ngày 6 Tháng Bảy, 2018 Tòa Án Mỹ đã tuyên ‘vô hiệu hôn nhân’ giữa tôi và bà Ngọc và đề nghị bà Ngọc phải trả lại tôi $1.58 triệu và căn nhà ở Las Vegas mà bà Ngọc đứng tên giúp tôi. Do bà Ngọc chỉ nộp hồ sơ nhưng chưa tiến hành bảo lãnh chúng tôi, nên bà Ngọc chưa cấu thành tội phạm. Riêng tôi bị cấm vĩnh viễn không được định cư tại Mỹ,” ông Thái nói với báo Pháp Luật TP.HCM.
Do đó, theo ông Thái, giữa ông và bà Ngọc “không tồn tại quan hệ hôn nhân nào.” Vì vậy, việc bà Ngọc tố cáo ông làm giấy xác nhận “độc thân” để chiếm đoạt tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân “không phải sự thật.” Những tài sản đã bán là của riêng ông.
Trước đó, hồi năm 2019, trong vụ án bà Ngọc thuê người đánh “dằn mặt” ông Thái vì “bị nói xấu trên mạng,” Tòa Án TP.HCM đã tuyên phạt bà này một năm rưỡi tù. Còn những người khác lãnh từ 12 đến 16 tháng tù. (Tr.N) [kn]
NINH BÌNH, Việt Nam (NV) – Ông Nguyễn Văn Đạt, bí thư chi bộ, chủ tịch Hội Đồng trường trung học phổ thông Tô Hiến Thành, ở xã Hải Hậu, tỉnh Ninh Bình, bị buộc thôi việc sau khi lộ các video clip ghi lại nhiều cảnh “quan hệ trai gái” ngay tại nơi làm việc của ông ta với nhiều phụ nữ.
Theo các báo đài trong nước, hôm 11 Tháng Mười Một, ông Nguyễn Văn Thuận, phó giám đốc Sở Giáo Dục và Đào Tạo Ninh Bình, cho biết Hội Đồng trường Tô Hiến Thành đã cho ông Đạt nghỉ việc, thôi chức để “ổn định tình hình, bảo đảm uy tín cơ sở giáo dục.”
Qua nhiều hình ảnh và clip cho thấy ông Nguyễn Văn Đạt có những hành động “thân mật” quá mức bình thường với nhiều người phụ nữ. (Hình: Chụp từ video clip)
Tin cho hay, quyết định chính thức chưa được ban hành, do “trường đang xem xét thêm về căn cứ.”
Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình cho biết thêm là đã đề nghị cơ quan công an “xác minh người tung tin sai sự thật trên mạng xã hội,” vì dám cho rằng “ông Đạt là hiệu trưởng hoặc giáo viên của trường.”
“Đây là thông tin không đúng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh đội ngũ nhà giáo,” ông Thuận nói.
Trong khi đó, theo phúc trình của bà Mai Thị Lành, hiệu trưởng trường Tô Hiến Thành, gửi cho Ủy Ban Nhân Dân Xã Hải Hậu và Phòng Giáo Dục Trung Học chỉ ghi chung chung: “Nhà trường xác nhận ‘người trong clip’ [ông Đạt] không phải là hiệu trưởng, không phải là cán bộ, giáo viên thuộc sự quản lý của ngành giáo dục. Người này chưa ngày nào giảng dạy bất kỳ ở cơ sở giáo dục nào.”
Tuy nhiên, các thông tin trên Fanpage của trường Tô Hiến Thành cho thấy ông Đạt là bí thư chi bộ đảng, người đứng đầu bộ máy quản trị nhà trường, trực tiếp tham gia nhiều hoạt động tư vấn tuyển sinh, tuyển dụng của nhà trường.
Trong khi đó, các báo trong nước giấu nhẹm thông tin ông Nguyễn Văn Đạt là đảng viên CSVN.
Theo phúc trình của ban giám hiệu hôm 10 Tháng Mười Một, trường Tô Hiến Thành là trường tư thục, quy mô khoảng 900 học sinh. Phòng làm việc của ông Đạt nằm trong khuôn viên trường, song do Hội Đồng Quản Trị quản lý, không thuộc phạm vi điều hành của ban giám hiệu.
Những hoạt động của ông Nguyễn Văn Đạt, chủ tịch Hội Đồng và Ban Giám Hiệu trường trung học phổ thông Tô Hiến Thành được đưa lên mạng xã hội. (Hình: Facebook Những Người Con Hải Hậu)
Trước đó, chiều 9 Tháng Mười Một, mạng xã hội tràn ngập các video clip nhạy cảm ghi lại nhiều hình ảnh được cho thấy ông Đạt có những hành động “quan hệ trai gái” với nhiều phụ nữ tại nhiều thời điểm khác nhau trong năm 2024 và đầu năm 2025, ngay tại phòng làm việc trong khuôn viên trường học.
Thậm chí, có clip cho thấy ông Đạt cố tình che camera trước khi “hành sự” với một phụ nữ, khiến nhiều phụ huynh và học sinh không khỏi bàng hoàng, phẫn nộ.
Thực hư thông tin của các video clip đang được cơ quan hữu trách xác minh.
Phản ảnh trên mạng xã hội, công luận cho rằng điều quan tâm nhất lúc này của người dân là những người phụ nữ “vui vẻ” với ông Đạt trong các clip là ai, chứ không phải là chuyện buộc thôi việc ông bí thư chi bộ, chủ tịch Hội Đồng trường Tô Hiến Thành. (Tr.N) [kn]
SINGAPORE (NV) – Dù không phải là học sinh giỏi, nhưng một đôi vợ chồng trẻ xác định hướng kinh doanh và đạt thành công ngoạn mục.
Chồng là Kai Yang Chan và vợ, Jiayi Zhuo, hai người trẻ tuổi gặp nhau trên trang kết bạn Tinder khi chỉ mới 19, giờ đây không chỉ là vợ chồng mà còn là đồng điều hành một tiệm bánh ngọt sinh lợi nhuận cao tại Singapore với doanh thu hơn $650,000 mỗi năm, CNBC tường thuật.
Zhuo thẳng thắn chia sẻ rằng cô từng rất chán trường lớp và không phải người học giỏi. Nhưng cô yêu thích sự sáng tạo và thích làm việc tay chân, đặc biệt là làm bánh và nhảy múa.
Giao diện trang nhà của tiệm bánh Cake Inspiration ở Singapore. (Hình chụp giao diện trang cake-inspiration.com)
Khi đại dịch COVID-19 ập đến khiến công việc kinh doanh của cha mẹ cô gặp khó khăn, Zhuo quyết định không để gia đình gánh chịu thất bại. Cô lao vào làm việc và mở rộng phạm vi sản phẩm, giới thiệu các thương hiệu bánh Bento và bánh dành cho thú cưng, thu hút một thế hệ khách hàng trẻ trung và đa dạng hơn.
Trong khi đó, Chan cũng không phải học sinh vẹn toàn nhưng có tinh thần khởi nghiệp bẩm sinh. Anh từng tự mình khởi tạo các dự án nhỏ từ khi còn 16 tuổi và luôn luôn sẵn sàng thử những ý tưởng mới nhằm tạo ra nguồn thu nhập ổn định.
Khi gia nhập doanh nghiệp gia đình, anh hướng tới mở rộng kinh doanh sang bán cho các doanh nghiệp khác và phát triển thương hiệu trên mạng xã hội, tiêu biểu là chiến dịch nhắm vào các ngôi sao và influencer nổi tiếng.
Điều đặc biệt là sự kết hợp hoàn hảo giữa hai con người với tính cách khác biệt: Zhuo trầm lặng, tỉ mỉ và chuyên quản lý vận hành nội bộ, còn Chan năng động, giao tiếp và phát triển quan hệ đối tác bên ngoài.
Họ đã chứng minh rằng dù không có thành tích học tập xuất sắc, bằng sự đam mê, sáng tạo và quyết tâm, họ vẫn có thể xây dựng một doanh nghiệp gia đình thành công, làm giàu cho bản thân và truyền cảm hứng cho nhiều người trẻ khác.
Câu chuyện của Chan và Zhuo không chỉ là về kinh doanh mà còn là minh chứng cho sức mạnh của sự kiên trì và tinh thần đổi mới trong bối cảnh thử thách của đại dịch. Họ đã biến một cơ hội nhỏ thành một đế chế bánh ngọt với khách hàng là những gia đình, bệnh viện và cả người nổi tiếng toàn cầu, chứng tỏ rằng mọi giấc mơ thành công đều có thể bắt đầu từ những bước chân khiêm nhường nhất. (MPL) [kn]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Dù tuổi thọ trung bình đạt gần 74 tuổi, nhưng người dân ở Việt Nam phải trải qua khoảng 10 năm cuối đời trong bệnh tật, đối mặt với gánh nặng “bệnh tật kép.”
Theo báo VnExpress, thông tin trên được các chuyên gia loan báo tại hội thảo khoa học “Định hướng phát triển học phần vaccine trong đào tạo sau đại học,” do Đại Học Y Dược TP.HCM tổ chức hôm 10 Tháng Mười Một.
Bác sĩ khám cho một bệnh nhân cao niên ở Sài Gòn. (Hình: Thùy An/VnExpress)
Tại Đông Nam Á, tuổi thọ của đàn ông Việt Nam xếp thứ năm, trong khi phụ nữ xếp thứ hai, song số năm sống khỏe mạnh lại không tương xứng. Trung bình, một người lớn tuổi mắc 3-4 bệnh nền, ảnh hưởng nghiêm trọng đến phẩm chất cuộc sống.
Theo Quỹ Dân Số Liên Hợp Quốc (UNFPA), Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ “già hóa dân số nhanh nhất thế giới.” Dự báo, vào năm 2035, số người từ 60 tuổi trở lên sẽ đạt khoảng 21 triệu người. Dân số già hóa cùng tỷ lệ bệnh mạn tính gia tăng đã khiến xã hội “ngày càng dễ tổn thương trước các bệnh truyền nhiễm.”
Tiến Sĩ Trương Hồng Sơn, phó tổng thư ký Tổng Hội Y Học Việt Nam, cho biết mô hình bệnh tật tại Việt Nam đã thay đổi rõ rệt. Nếu 50 năm trước, các bệnh truyền nhiễm như tả, lỵ là nguyên nhân chính gây ra chết người, thì nay 80% ca tử vong đến từ các bệnh không lây nhiễm.
Cụ thể, cứ mười người qua đời thì bệnh tim mạch chiếm hết bốn ca, ung thư hai ca, còn lại là bệnh đái tháo đường và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).
Người cao niên sống trong một viện dưỡng lão ở Lĩnh Nam, Hà Nội. (Hình: Phan Dương/VnExpress)
Theo Tiến Sĩ Sơn, lối sống hiện đại là một trong những nguyên nhân chính. Cuộc sống bận rộn đã khiến nhiều người ở Việt Nam lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn, sinh hoạt thiếu điều độ. Chế độ dinh dưỡng mất cân đối, lười vận động, thiếu ngủ kinh niên và căng thẳng kéo dài góp phần làm sức khỏe suy giảm.
Bên cạnh đó, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu cũng làm tăng gánh nặng bệnh tật cho người dân Việt Nam. (Tr.N) [kn]
GIA LAI, Việt Nam (NV) – Hàng loạt nhà máy, nhà xưởng của doanh nghiệp trong các khu công nghiệp tại Quy Nhơn, tỉnh Bình Định trước đây, nay thuộc vùng Đông tỉnh Gia Lai, đã bị bão Kalmaegi (bão số 13) tàn phá nặng nề, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp.
Theo báo Thanh Niên hôm 11 Tháng Mười Một, chỉ mới tuần trước khu kinh tế Nhơn Hội ở phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai, vẫn sôi động tiếng máy móc, xe cộ ra vào tấp nập bởi nơi đây từng được kỳ vọng trở thành trung tâm kinh tế mới của khu vực miền Trung.
Cảnh tan nát tại nhà xưởng của công ty CATRY Hong Kong ở khu kinh tế Nhơn Hội, tỉnh Gia Lai, sau khi bão Kalmaegi quét qua. (Hình: Tấn Lực/Thanh Niên)
Tuy nhiên, khi bão Kalmaegi đổ bộ vào tối 6 Tháng Mười Một, nhiều nhà xưởng lớn, quy mô hàng ngàn mét vuông của các doanh nghiệp như công ty Hàn Việt Hải, công ty CATRY Hong Kong, công ty Hoàng Lâm Phát, công ty Cổ Phần HD Nhơn Hội, công ty Thức Ăn Chăn Nuôi Fago, công ty tổng hợp Tân Đại Hưng, công ty Cổ Phần Đầu Tư và Phát Triển Khu Công Nghiệp Quihub… bị gió bão xé toạc, rách tả tơi, lộ máy móc, thiết bị, hàng hóa. Hoạt động sản xuất đình trệ vì mất điện.
Cụ thể, dãy nhà xưởng của công ty Cổ Phần HĐ Nhơn Hội rộng 3 hécta bị gió bẻ cong trụ, kèo, nhiều cánh cửa bị xiêu vẹo, mái tôn bị gió thổi bay ra ngoài khuôn viên, thiệt hại ước tính trên 20 tỷ đồng ($760,000).
Cách đó khoảng 200 mét, nhà xưởng 3,800 mét vuông của công ty Quihub cũng hư hỏng nặng. Năm trong số tám nhà xưởng của công ty này bị bão tàn phá, đồ đạc bên trong tan nát, ước tính thiệt hại trên 20 tỷ đồng.
“Chỉ trong vài giờ bão quét qua, toàn bộ khu nhà xưởng của công ty biến thành đống sắt vụn. Mọi công sức, tài sản của doanh nghiệp gần như mất trắng,” ông Võ Hoàng Nhân, phó giám đốc công ty Quihub, xót xa nói.
Tương tự, hai nhà xưởng của công ty Hoàng Lâm Phát bị bão đánh sập hoàn toàn, hai xưởng còn lại tốc mái, hư hỏng nặng.
Ông Võ Đình Long, giám đốc công ty Hoàng Lâm Phát, cho biết: “Khi gió bão nổi lên, tiếng xà gồ bằng thép bị bẻ cong nghe kèn kẹt, tiếng kim loại va vào nhau chát chúa, mái tôn bay vù vù… Mấy chục năm làm doanh nghiệp, chưa bao giờ thấy bão kinh hoàng đến vậy. Giờ thì tan nát hết, hơn 20 tỷ đồng chỉ còn đống sắt vụn. Thiên tai thì đành chịu. Bây giờ phải tự gượng dậy, mong ngân hàng và bảo hiểm sớm hỗ trợ để chúng tôi khôi phục sản xuất.”
Hòn Khô nằm bên làng chài Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông, thuộc khu kinh tế Nhơn Hội, từ lâu được ví như viên ngọc thô giữa lòng biển xanh, được công ty Tocepo đầu tư xây dựng thành khu du lịch quy mô lớn, kỳ vọng tạo điểm nhấn cho du lịch địa phương. Song, khi bão Kalmaegi quét qua đã để lại nơi đây những đống đổ nát “chưa từng thấy.”
Năm trong số tám nhà xưởng của công ty Quihub bị bão tàn phá, hư hỏng nặng. (Hình: Trần Hóa/VnExpress)
Ngoài ra, khu du lịch Crown Retreat Quy Nhơn ở thôn Trung Lương, xã Cát Tiến, cũng chịu thiệt hại nặng nề sau bão.
Theo Ban Quản Lý Khu Kinh Tế Tỉnh Gia Lai, bão Kalmaegi đã gây thiệt hại nặng nề cho các doanh nghiệp tập trung tại khu công nghiệp Phú Tài-Long Mỹ và khu công nghiệp Nhơn Hội.
Tới nay, có 65 doanh nghiệp đã phúc trình sơ bộ thiệt hại, mỗi đơn vị từ vài tỷ tới vài chục tỷ đồng, ước tính khoảng 275 tỷ đồng ($10.45 triệu).
Hiện một số doanh nghiệp dừng hoạt động để chờ bảo hiểm thẩm định thiệt hại. Do chưa có điện, việc dọn dẹp, khắc phục hậu quả gặp nhiều khó khăn. Do vậy, việc sửa chữa để đưa các nhà máy hoạt động trở lại còn mất nhiều thời gian. (Tr.N) [kn]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Dù đang ở tù, bà Trương Mỹ Lan, cựu chủ tịch tập đoàn Vạn Thịnh Phát, đã có đơn xin phép được tiếp tục đầu tư, hoàn thiện tòa nhà IFC One Saigon đã bỏ phế 17 năm qua.
Theo báo Lao Động hôm 11 Tháng Mười Một, thông tin này được Sở Xây Dựng TP.HCM xác nhận trong văn bản gửi Trung Tâm Báo Chí TP.HCM tại buổi họp báo định kỳ hồi trung tuần Tháng Mười vừa qua.
Dự án tòa nhà IFC One Saigon đang thi công dang dở. (Hình: Quang Định/Tuổi Trẻ)
Liên quan đến dự án, Ủy Ban Nhân Dân TP.HCM đã có văn bản chuyển đơn của bà Trương Mỹ Lan về việc “cho phép tiếp tục đầu tư, thực hiện hoàn thành tòa nhà IFC One Saigon” đến các cơ quan liên quan để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.
Dự án IFC One Saigon (tên cũ Saigon M&C Tower) tọa lạc tại số 34 Tôn Đức Thắng (nay thuộc phường Sài Gòn), trên khu đất rộng 6,672 mét vuông, nằm ở vị trí đắc địa, ngay giao lộ Tôn Đức Thắng-Hàm Nghi-Võ Văn Kiệt, sát bờ sông Sài Gòn, được cấp phép xây dựng ngày 12 Tháng Tám, 2008 cho công ty Cổ Phần Địa Ốc Sài Gòn M&C làm chủ đầu tư với tổng số vốn khoảng $256 triệu.
Theo kế hoạch, công trình cao 42 tầng, năm tầng hầm, cao khoảng 185 mét, được thiết kế là tổ hợp cao ốc thương mại-văn phòng-căn hộ-trung tâm thương mại, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2009.
Tuy nhiên, sau khi hoàn thành khoảng 80% phần thô, công trình đã ngừng thi công từ năm 2012 cho đến nay. Tòa nhà sau đó bị thu giữ để giải quyết nợ nần.
Do quá trình thi công kéo dài và bỏ dở nhiều năm, công trình này từng bị lãnh đạo ở Sài Gòn nêu tên là “tòa nhà làm xấu xí bộ mặt thành phố.”
Đến năm 2021, dự án hy vọng được “hồi sinh” khi xuất hiện công ty Cổ Phần Đầu Tư và Phát Triển Viva Land (Viva Land) – một doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái tập đoàn Vạn Thịnh Phát được giới thiệu là “đơn vị phát triển mới” nhảy vào đầu tư.
Dự án sau đó được đổi tên thương mại thành IFC One Saigon. Thương vụ thu tóm Saigon M&C Tower của Viva Land cũng gây sự quan tâm của báo chí trong nước một thời.
Bị cáo Trương Mỹ Lan tại tòa phúc thẩm hôm 25 Tháng Ba. (Hình: Nguyễn Huế/VietNamNet)
Đến Tháng Tám, 2022, công trình có dấu hiệu thi công trở lại, chủ yếu là thay lớp kiếng bên ngoài nhằm bảo đảm an toàn và mỹ quan đô thị. Song, phần nội thất bên trong vẫn chưa được tiến hành, do dự án đang chờ kết luận của Thanh Tra Chính Phủ.
Sau đó, khi bà Trương Mỹ Lan vướng vào vòng lao lý, Viva Land gần như “biến mất,” khiến dự án IFC One Saigon một lần nữa rơi vào trạng thái “bỏ hoang” cho đến nay.
Về phần mình, hiện bà Trương Mỹ Lan, 68 tuổi, đang lãnh cùng lúc hai án tù, tử hình và chung thân, với cáo buộc các tội danh “lừa đảo chiếm đoạt tài sản,” “rửa tiền” và “vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới.” Đồng thời, bà Lan có nghĩa vụ phải bồi hoàn toàn bộ số tiền hơn 30,092 tỷ đồng ($1.17 tỷ) cho những người mua trái phiếu và những người liên quan. (Tr.N) [kn]
Những chuyển động bí ẩn trong thượng tầng quyền lực
Tấm bảng tuyên truyền bầu cử Quốc Hội “đảng cử dân bầu” bịp bợm được chuẩn bị dựng lên tại một đường phố ở Hà Nội. Các ứng cử viên Quốc Hội đều là đảng viên CSVN đã được cài cắm sẵn. Ứng viên độc lập đều bị loại bỏ. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)
Từ giữa năm 2024 đến nay, hệ thống chính trị Việt Nam bước vào giai đoạn được coi là “tiền Đại Hội 14” giai đoạn quyết định việc định hình nhân sự cấp cao cho nhiệm kỳ tới.
Hai kỳ hội nghị trung ương gần đây. Đặc biệt là Hội Nghị Trung Ương 13 (Tháng Chín, 2025) và mới đây là Hội Nghị Trung Ương 14 (Tháng Mười Một, 2025), cho thấy rõ dấu hiệu chuẩn bị dồn dập và thận trọng của Đảng CSVN trước thềm đại hội toàn quốc dự kiến vào đầu năm 2026.
Nếu như Hội Nghị 13 chủ yếu xoay quanh các vấn đề “phê duyệt quy hoạch cán bộ cấp chiến lược” và “chuẩn bị văn kiện đại hội,” thì Hội Nghị 14 lại được nhìn nhận là bước chốt chặn nhân sự với danh sách “quy hoạch hẹp” các vị trí chủ chốt như tổng bí thư, chủ tịch nước, thủ tướng và chủ tịch Quốc Hội được hoàn thiện.
Những thay đổi gần đây trong Bộ Chính Trị, đặc biệt là việc củng cố quyền lực của ông Tô Lâm, cùng với vị thế thận trọng của ông Phạm Minh Chính và sự trở lại phần nào của phe “kỹ trị” cho thấy một cuộc tái cấu trúc nội bộ đang diễn ra. Tất cả đều hướng đến mục tiêu “ổn định chính trị tuyệt đối” trước kỳ Đại Hội 14, điều mà giới quan sát gọi là “ổn định để giữ hệ thống, chứ không phải để phát triển đất nước.”
“Ổn định” hay “đóng kín”? Vấn đề của cơ chế tập trung quyền lực
Cơ chế hiện nay đặt mọi quyền lực then chốt trong tay đảng Cộng Sản, được hợp thức hóa bởi Điều 4 Hiến Pháp 2013, quy định: “Đảng Cộng Sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội.” Nghĩa là, bất cứ ai được chọn trong Đại Hội 14 của đảng Cộng Sản cũng nghiễm nhiên trở thành người lãnh đạo tối cao của đất nước mà không phải trải qua bầu cử phổ thông.
Việc “chuẩn bị nhân sự” cho Đại Hội 14, vì vậy không chỉ là chuyện nội bộ của một đảng chính trị, mà thực chất là quá trình lựa chọn toàn bộ bộ máy quyền lực quốc gia trong 5 năm tới. Từ Tổng Bí thư đến các vị trí lãnh đạo chính phủ, quốc hội, các tỉnh thành, tất cả đều đi qua cơ chế “đảng cử, dân bầu” hình thức.
Điều nghịch lý nằm ở chỗ, trong khi người dân Việt Nam là “chủ nhân của đất nước” theo Hiến Pháp, thì họ không có bất kỳ vai trò thực chất nào trong tiến trình lựa chọn những người sẽ lãnh đạo, ra quyết định về vận mệnh quốc gia, về cả số phận và tương lai của họ trong quốc gia ấy.
Người dân, khán giả bên lề “vở diễn chính trị”
Khi bàn về “chuẩn bị nhân sự Đại Hội 14”, truyền thông nhà nước luôn dùng các cụm từ như “quy trình chặt chẽ,” “chọn người xứng đáng,” “tập thể thống nhất cao.” Nhưng điều mà công chúng nhìn thấy chỉ là các cuộc họp nội bộ, những bức ảnh chụp tập thể kín cổng cao tường, những báo cáo mang tính hình thức và những thông cáo ngắn ngủi.
Không có bất kỳ kênh tham vấn công khai nào cho người dân về tiêu chí chọn lãnh đạo, định hướng chính trị hay đường lối phát triển. Không có thảo luận xã hội rộng rãi, không có sự tham gia của giới trí thức độc lập, không có phản biện chính sách được lắng nghe.
Vì thế, có thể nói: toàn bộ quá trình chuẩn bị cho Đại Hội 14, từ nhân sự đến văn kiện, đang được tiến hành hoàn toàn ngoài tầm tay và sự hiểu biết của người dân.
Và bi kịch lớn hơn là, ngay cả khi đại hội chính thức diễn ra vào đầu năm 2026, hàng triệu người dân Việt Nam vẫn chỉ có thể theo dõi qua truyền hình, như những khán giả ngồi xem một “vở diễn chính trị” được dàn dựng sẵn. Kết quả ai làm tổng Bí thư, ai làm thủ tướng, ai lên, ai xuống, tất cả đều được quyết định trước bởi một nhóm nhỏ trong Bộ Chính Trị và Ban Chấp Hành Trung Ương, chứ không bởi lá phiếu của nhân dân.
Quyền lực không xuất phát từ dân
Các nhà khoa học chính trị từng chỉ ra rằng: bản chất của nhà nước pháp quyền không chỉ nằm ở việc “có luật” hay “thượng tôn pháp luật,”, mà ở chỗ quyền lực chính trị phải xuất phát từ sự ủy nhiệm của nhân dân và được kiểm soát bằng pháp luật. Chỉ có thế mới là nền tảng để một chính quyền nắm giữ quyền lực một cách chính danh.
Tại Việt Nam hiện nay, Hiến Pháp nói về “nhân dân là chủ,” nhưng cơ chế thực tế lại biến nhân dân thành đối tượng bị cai trị, chứ không phải chủ thể của quyền lực.
Cấu trúc này khiến “ổn định chính trị” trở thành một thứ bình yên giả tạo, mà thật sự, mọi tiếng nói khác biệt bị triệt tiêu, mọi tranh luận chính sách bị xem là “gây rối,” và mọi sai phạm của người có quyền được che chắn bằng danh nghĩa “vì sự lãnh đạo của đảng.”
Đó cũng là nguyên nhân khiến các kỳ hội nghị trung ương, đại hội đảng vốn đáng lẽ là diễn đàn thảo luận chiến lược cho quốc gia, lại trở thành cuộc mặc cả quyền lực nội bộ, quyết định số phận của đất nước được bàn bạc kín, mà không có sự minh bạch, đối chiếu công khai, hay trách nhiệm giải trình.
Nhà vận động dân chủ, nhân quyền Lê Trọng Hùng ra ứng cử Quốc Hội năm 2021 trong tư cách ứng viên độc lập ở Hà Nội nhưng đã bị nhà cầm quyền bắt tù năm năm cộng thêm năm năm quản chế. (Hình: FB Hùng Gàn Lê)
So sánh kinh nghiệm quốc tế, dân chủ nội bộ và tính chính danh của quyền lực
Nếu nhìn sang các nền dân chủ phương Tây, như Anh, Mỹ, Pháp hoặc ngay cả mô hình Việt Nam Cộng Hòa trước năm 1975, có thể thấy điểm chung là quyền lực nhà nước luôn được trao qua lá phiếu của người dân, và được kiểm soát bởi tam quyền phân lập: lập pháp, hành pháp, tư pháp.
Tại Hoa Kỳ, quá trình chuẩn bị bầu cử tổng thống kéo dài nhiều tháng, với sự tham gia công khai của toàn dân qua các cuộc bầu cử sơ bộ. Các đảng phái phải tranh luận, trình bày chính sách, và chịu sự giám sát của truyền thông độc lập.
Công chúng hiểu rõ tường tận quan điểm chính trị của từng ứng cử viên, kể cả quá trình học hành, bằng cấp, làm việc, tình trạng gia đình… để cân nhắc lá phiếu của mình.
Tại Anh và Pháp, thay đổi lãnh đạo đảng cầm quyền không có nghĩa là thay đổi bản chất dân chủ của quốc gia, vì mọi quyết định cuối cùng vẫn phụ thuộc vào lá phiếu và lòng tin của cử tri. Còn tại Việt Nam Cộng Hòa trước 1975, dù còn nhiều hạn chế, nhưng người dân miền Nam được trực tiếp bầu tổng thống, Quốc Hội và chính quyền địa phương, điều mà đến nay, người dân Việt Nam từ trên vĩ tuyến 17 vẫn chưa hề có cơ hội trải nghiệm.
Chính những cơ chế ấy giúp các quốc gia dân chủ tránh rơi vào tình trạng “đảng trị,” tức là quyền lực tập trung vào một nhóm người tự cho mình quyền đại diện cho toàn dân, mà không cần sự đồng thuận thực sự từ nhân dân.
“Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” – nghịch lý trong định nghĩa
Một trong những khẩu hiệu lớn được nhắc lại trong Hội Nghị Trung Ương 14 là “tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.” Tuy nhiên, đây lại là một khái niệm mâu thuẫn tự thân. Bởi “nhà nước pháp quyền” theo nghĩa chuẩn mực (rule of law) luôn đòi hỏi tính tối thượng của pháp luật, sự độc lập của tư pháp, và giới hạn của quyền lực nhà nước.
Trong khi đó, “xã hội chủ nghĩa” tại Việt Nam lại được hiểu là đặt đảng Cộng Sản lên trên mọi thiết chế pháp lý, biến pháp luật thành công cụ phục vụ quyền lực chính trị, chứ không phải giới hạn nó.
Nói cách khác, trong “nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa,” pháp luật không đứng trên Đảng, mà đứng dưới đảng. Cái gọi là “thượng tôn pháp luật” vì thế chỉ có thể được thực hiện trong phạm vi “phù hợp với đường lối của đảng,” tức là thượng tôn quyền lực, chứ không phải thượng tôn pháp luật.
Đó là lý do khái niệm này, dù được lặp đi lặp lại trong các nghị quyết, vẫn chỉ là một khẩu hiệu chính trị vô thực tế, không thể tạo ra sự minh bạch và công bằng thật sự trong đời sống xã hội.
Khi quyền lực tách khỏi nhân dân, mọi sự “ổn định” chỉ là giả dối
Các hội nghị trung ương của đảng tiếm quyền khép lại trong tiếng vỗ tay của các đại biểu và những dòng tường thuật bóng bẩy của truyền thông nhà nước. Nhưng đằng sau bức màn ấy là một khoảng trống lớn, khoảng trống của nhân dân trong đời sống chính trị quốc gia.
Một đất nước không thể thực sự ổn định nếu người dân bị gạt ra khỏi quyền tham gia và giám sát quyền lực. Một nhà nước không thể gọi là “pháp quyền” nếu pháp luật không có khả năng kiểm soát chính trị. Và một chính thể không thể gọi là “vì dân” nếu dân chỉ được xem “vở diễn quyền lực” của giới lãnh đạo từ xa.
Câu hỏi đặt ra không chỉ là ai sẽ làm tổng bí thư khóa 14, mà quan trọng hơn: Bao giờ người dân Việt Nam mới thật sự được làm chủ tiến trình chọn lựa người lãnh đạo đất nước mình?
Chính quyền Trump đã chỉ thị cho các nhân viên cấp thị thực (visa) xem xét các bệnh lý phổ biến, bao gồm béo phì và tiểu đường, đối với những người muốn xin visa nhập cư để vào Mỹ.
Dòng người xếp hàng nộp đơn xin visa vào Mỹ trước Đại Sứ Quán Mỹ ở thủ đô Bogota, Colombia, hồi Tháng Giêng, 2025. (Hình minh họa: Alejandro Martinez/AFP via Getty Images)
Theo chỉ thị do chính quyền Trump ban hành hôm Thứ Năm, 6 Tháng Mười Một, những người ngoại quốc đang nộp đơn xin visa nhập cư để sống ở Mỹ có thể bị từ chối nếu họ có một số vấn đề tình trạng sức khỏe nhất định, như tiểu đường hoặc béo phì.
Hướng dẫn mà KFF Health News nhận được, ban hành trong một điện thư do Bộ Ngoại Giao gửi cho các giới chức đại sứ quán và lãnh sự quán. Trong đó, các nhân viên cấp thị thực sẽ xem xét, quyết định những người nộp đơn không đủ điều kiện nhập cảnh vào Hoa Kỳ vì một số lý do mới, bao gồm tuổi tác hoặc khả năng họ sẽ phải phụ thuộc vào các phúc lợi công cộng.
Hướng dẫn nêu rõ rằng những người như vậy có thể trở thành “gánh nặng công cộng,” một nguy cơ gây hao tổn nguồn lực của Hoa Kỳ, do các vấn đề sức khỏe hoặc tuổi tác của họ.
Mặc dù việc đánh giá sức khỏe của những người xin nhập cư đã là một phần của hồ sơ visa trong nhiều năm, bao gồm sàng lọc các bệnh truyền nhiễm như lao và lịch sử chích ngừa, các chuyên gia cho biết các hướng dẫn mới mở rộng đáng kể danh sách các tình trạng sức khỏe cần xem xét. Đồng thời trao cho các nhân viên cấp thị thực nhiều quyền lực hơn để đưa ra quyết định về nhập cư dựa trên tình trạng sức khỏe của người nộp đơn.
Chỉ thị này là một phần của chiến dịch gây chia rẽ và quyết liệt của chính quyền Trump nhằm trục xuất những người nhập cư đang sống mà không có giấy tờ hợp pháp ở Mỹ, và ngăn cản những người khác di dân vào. Cuộc chiến của Tòa Bạch Ốc nhằm đẩy lùi người nhập cư đã bao gồm các vụ bắt giữ hàng loạt mỗi ngày, lệnh cấm tị nạn từ một số quốc gia, và kế hoạch hạn chế nghiêm ngặt tổng số lượng được phép vào Mỹ.
Các hướng dẫn mới bắt buộc sức khỏe của người nhập cư phải là trọng tâm trong thời gian nộp đơn. Hướng dẫn áp dụng cho hầu hết những người xin visa nhưng có khả năng chỉ được sử dụng trong các trường hợp mà mọi người tìm cách cư trú vĩnh viễn ở Mỹ, ông Charles Wheeler, một luật sư cấp cao của Mạng Lưới Nhập Cư Pháp Lý Công Giáo, một nhóm hỗ trợ pháp lý phi lợi nhuận, cho biết.
“Bạn phải xem xét sức khỏe của người nộp đơn,” nội dung trong chỉ thị ghi rõ. “Một số tình trạng y tế nhất định, bao gồm nhưng không giới hạn ở các bệnh tim mạch, bệnh hô hấp, ung thư, tiểu đường, bệnh chuyển hóa, bệnh thần kinh, và các tình trạng sức khỏe tâm thần – có thể cần hàng trăm ngàn đô la chi phí chăm sóc.”
Khoảng 10% dân số thế giới mắc bệnh tiểu đường. Các bệnh tim mạch cũng phổ biến; chúng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu.
Điện thư cũng khuyến khích các nhân viên cấp thị thực xem xét các tình trạng khác, như béo phì (mà nó có thể gây ra hen suyễn, ngưng thở khi ngủ, và huyết áp cao), đánh giá về việc liệu một người nhập cư có thể trở thành gánh nặng cộng đồng hay không, và nên bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ.
“Tất cả những điều này có thể yêu cầu phải chăm sóc dài hạn, tốn kém,” bức điện thư viết. Các phát ngôn viên của Bộ Ngoại Giao không phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận về điều này.
Các nhân viên cấp thị thực cũng được chỉ đạo xác định xem người nộp đơn có khả năng chi trả cho điều trị y tế mà không cần sự giúp đỡ từ chính phủ Mỹ hay không.
“Người nộp đơn có nguồn lực tài chính đầy đủ để chi trả chi phí chăm sóc như vậy trong toàn bộ thời gian sống dự kiến của mình mà không tìm kiếm sự hỗ trợ tiền mặt hoặc nhập viện dài hạn với chi phí của chính phủ không?” nội dung bức điện thư cho biết.
Ngôn ngữ trong chỉ thị mới dường như mâu thuẫn với Cẩm Nang Ngoại Giao, sổ tay của chính phủ Bộ Ngoại Giao, vốn cho biết rằng các nhân viên cấp thị thực không thể từ chối đơn dựa trên các tình huống “giả định,” ông Wheeler nói.
Ông nói: “Hướng dẫn này yêu cầu các nhân viên xét duyệt visa phải tự đưa ra suy nghĩ của riêng mình về những yếu tố có thể dẫn đến tình trạng khẩn cấp về y tế hoặc các chi phí y tế trong tương lai. Điều đó thật đáng lo ngại vì họ không được đào tạo về y tế, không có kinh nghiệm trong lĩnh vực này, và họ không nên đưa ra những dự đoán dựa trên kiến thức cá nhân hoặc định kiến của riêng mình.”
Đại Sứ Quán Mỹ là nơi cấp visa cho những người nhập cư vào Mỹ từ hàng trăm quốc gia khác nhau trên thế giới. (Hình minh họa: Daniel Sorabji/AFP via Getty Images)
Hướng dẫn này cũng chỉ thị các viên chức xét duyệt thị thực phải xem xét tình trạng sức khỏe của các thành viên trong gia đình [người nộp đơn], bao gồm cả trẻ em hoặc cha mẹ lớn tuổi.
“Liệu có bất kỳ người phụ thuộc nào mắc bệnh tật, tình trạng sức khỏe mãn tính hoặc các nhu cầu đặc biệt khác cần được chăm sóc đến mức người nộp đơn không thể duy trì việc làm?,” bức điện tín đặt câu hỏi.
Người nhập cư vốn đã trải qua một cuộc kiểm tra y tế từ một bác sĩ do Đại Sứ Quán Mỹ phê duyệt.
Họ được kiểm tra các bệnh truyền nhiễm, chẳng hạn như bệnh lao, và phải điền vào một mẫu đơn. Trong đó họ phải khai báo bất kỳ tiền sử sử dụng ma túy hoặc rượu, các vấn đề về sức khỏe tâm thần hoặc bạo lực. Họ cũng được yêu cầu chích một số loại vaccine để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm như sởi, bại liệt và viêm gan B.
Tuy nhiên, hướng dẫn mới này còn đi xa hơn, nhấn mạnh rằng các bệnh mãn tính cần được xem xét, bà Sophia Genovese, một luật sư nhập cư tại Đại Học Georgetown University cho biết. Bà cũng lưu ý rằng ngôn ngữ của chỉ thị khuyến khích các viên chức cấp thị thực và các bác sĩ khám sức khỏe cho những người xin nhập cư phải dự đoán chi phí chăm sóc y tế của người nộp đơn và khả năng tìm được việc làm ở Mỹ của họ dựa trên tiền sử bệnh án.
“Để xem xét tiền sử bệnh tiểu đường hoặc tiền sử bệnh tim mạch của một người là một công việc khá phức tạp,” Genovese nói. “Hiện tại đã có một mức độ đánh giá nhất định về vấn đề này, nhưng không toàn diện bằng việc đặt ra câu hỏi, ‘Điều gì sẽ xảy ra nếu ai đó bị sốc tiểu đường?’ Nếu sự thay đổi này diễn ra ngay lập tức, rõ ràng nó sẽ gây ra vô số vấn đề khi mọi người tham gia phỏng vấn ở lãnh sự.” [kn]
—-
Bài phóng sự do KFF Health News thực hiện. KFF Health News là cơ quan truyền thông quốc gia chuyên cung cấp thông tin chuyên sâu về các vấn đề y tế – một trong những chương trình hoạt động chính của KFF – nguồn thông tin độc lập về nghiên cứu chính sách y tế, thăm dò ý kiến, và báo chí. KFF Health News là nhà xuất bản của California Healthline, một dịch vụ độc lập về biên tập thuộc Quỹ Chăm Sóc Sức Khỏe California.
Tổng Thống Trump có thể tự hào “không nhượng bộ,” giữ được đoàn kết Đảng Cộng Hòa và “chính phủ mở lại mà không mất quyền kiểm soát.”
Nhưng công chúng lại thấy một tổng thống chỉ đạo các thương lượng khiến giới chức phải làm việc không lương, người cao niên và trẻ em nghèo mất phiếu ăn, hàng ngàn chuyến bay bị hủy vì nhân viên không lưu kiệt sức, và hơn 24 triệu người Mỹ mất bảo hiểm y tế.
QUẬN CAM, California (NV) – Bốn vỏ xe lăn bánh trên đường có lẽ là bộ phận được nhắc đến nhiều nhất trong vòng đời của một chiếc xe. Chúng đóng một vai trò lớn trong việc vận hành xe, từ việc cung cấp lực kéo (thông qua lực ma sát) cho đến duy trì hiệu suất nhiên liệu tốt, hỗ trợ điều khiển.
Theo trang mạng tin tức usatoday.com, việc dùng đúng loại lốp, phù hợp với điều kiện lái là quan trọng nhất. Câu hỏi mà nhiều người đặt ra là làm thế nào để biết khi nào cần mua vỏ xe mới? Có một số dấu hiệu rõ ràng cho thấy lốp xe cần được thay thế. Việc bỏ qua những dấu hiệu này có thể dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng hơn cho xe.
Những dấu hiệu cho biết vỏ xe cần được thay mới. (HÌnh minh họa: HD/Người Việt)
Theo AAA.com, lốp xe nên được thay thế “khi độ sâu gai lốp đạt 4/32 inch”. Nếu con số nghe có vẻ quá phức tạp, có một mẹo đơn giản để biết vỏ xe đã cần được thay thế hay chưa. Nhiều tài xế vẫn sử dụng đồng một xu để kiểm tra độ sâu gai lốp. Trang mạng AAA.com lại đề nghị dùng đồng 25 cent đặt ngược vào rãnh gai lốp (đầu của George Washington hướng xuống dưới). Nếu có thể nhìn thấy đỉnh đầu của George Washington trên đồng xu, nhiều khả năng lốp xe không còn đủ độ sâu gai. Nếu đỉnh đầu của Washington biến mất trong rãnh gai, lốp xe vẫn còn đủ độ sâu gai để sử dụng.
Nhưng độ sâu gai lốp không phải là yếu tố duy nhất cần xem xét. Các vết nứt, chỗ phồng trên thành lốp đều có thể là lý do để thay mới.
Tuổi thọ trung bình của một chiếc lốp là bao nhiêu? Theo BridgestoneTire.com, một chiếc vỏ xe bốn mùa chất lượng tốt trung bình sử dụng được từ ba đến năm năm, tương đương khoảng 36,000 đến 75,000 dặm, tùy thuộc vào chất lượng lốp. Nhiều thương hiệu và cửa hàng vỏ xe cung cấp điều kiện bảo hành khi mua một bộ lốp, giúp tiết kiệm tiền trong trường hợp lốp bị hỏng sớm. Lốp xe bị đâm thủng ở thành bên (vị trí không có lớp bố) là không thể vá được, cần được thay mới cho dù vỏ vẫn còn mới.
Theo NerdWallet.com, giá một chiếc vỏ xe có thể dao động từ $50 đến $1,000. Trung bình, hầu hết lốp xe cho các loại xe phổ thông có giá từ $100 đến $300 mỗi lốp, phụ thuộc vào loại xe cụ thể, thương hiệu và loại lốp. Nên chọn loại lốp phù hợp nhất với nhu cầu lái xe và độ bám đường. Thông thường, lốp xe mọi mùa là tốt nhất cho hiệu suất quanh năm so với lốp xe chuyên dụng theo mùa.
Lốp xe được bơm căng đúng cách, với độ sâu gai lốp phù hợp có thể giúp tài xế tránh được tình trạng trượt nước, nổ lốp và thậm chí là tai nạn. Đảo lốp, cân chỉnh lốp định kỳ có thể giúp tiết kiệm đáng kể chi phí và bảo đảm an toàn. (HD)
Chưa đến mức trở thành “vịt què” nhưng sức mạnh chính trị của Tổng Thống Donald Trump đang yếu dần. Cuộc khảo sát toàn quốc mới nhất của Emerson College Polling (công bố ngày 7 Tháng Mười Một) cho thấy 41% cử tri tán thành cách Trump điều hành đất nước, trong khi 49% không tán thành – giảm bốn điểm phần trăm về tỷ lệ ủng hộ, trong khi tỷ lệ không tán thành tăng một điểm phần trăm.
Bức ảnh chụp Tổng Thống Trump ngủ gật tại Phòng Bầu Dục, Tòa Bạch Ốc, hôm 6 Tháng Mười Một. (Hình: Andrew Harnik/Getty Images)
Khi ngủ gật không chỉ là… ngủ
Vấn đề sức khỏe của Tổng Thống Trump lại gây chú ý. Một sự kiện tưởng chừng nhỏ trong lịch trình bận rộn của Tổng Thống Donald Trump đã trở thành chủ đề lan truyền khắp mạng xã hội và truyền thông chính trị Mỹ, tại buổi công bố cắt giảm giá thuốc hỗ trợ giảm cân ở Phòng Bầu Dục ngày 6 Tháng Mười Một, Trump ngồi vật vờ ngủ gục.
Tại buổi họp, bên cạnh tổng thống là Bộ Trưởng Y Tế Robert F. Kennedy Jr. cùng hai thứ trưởng phụ trách lĩnh vực dược phẩm và bảo hiểm y tế. Khi các quan chức thay nhau trình bày, Trump ngồi sau chiếc bàn tổng thống (Resolute Desk) trong tư thế mệt mỏi thấy rõ. Theo phân tích của The Washington Post dựa trên nhiều nguồn video, Tổng Thống Trump đã “cố gắng chống lại cơn buồn ngủ” suốt gần 20 phút.
Hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội cho thấy Trump liên tục chớp mắt, nhiều lần nhắm mắt vài giây, đặt tay lên thái dương và tựa đầu vào lưng ghế. Ngay sau khi hình ảnh lan truyền, Tòa Bạch Ốc đã bác bỏ mọi suy đoán.
Phát ngôn viên Taylor Rogers cho biết: “Tổng thống không hề ngủ. Ông ấy đã phát biểu suốt buổi, trả lời nhiều câu hỏi của phóng viên và chủ trì công bố về mức giảm giá thuốc mang tính lịch sử này.” Bà Rogers nhấn mạnh rằng Trump vẫn “duy trì lịch làm việc dày đặc mà ít ai trong nội các có thể theo kịp.”
Sự phủ nhận từ Tòa Bạch Ốc không ngăn được làn sóng bình luận. Các chính trị gia Dân Chủ và cựu quan chức trong chính quyền Biden nhanh chóng tận dụng vụ việc.
Neera Tanden, cựu cố vấn chính sách nội địa hàng đầu của Biden, viết trên mạng xã hội: “Giả sử Joe Biden ngủ gật hoặc gục trong ghế ở Phòng Bầu Dục, truyền thông quốc gia chắc đã lên cơn đột quỵ hàng loạt.”
Chỉ vài phút sau khi clip từ Phòng Bầu Dục được lan truyền, hàng chục tài khoản lớn trên X và TikTok đã cắt ghép, thêm nhạc nền châm biếm. Một video đạt hơn 20 triệu lượt xem trong vòng 24 giờ, kèm dòng chữ: “When Sleepy Don meets Sleepy Joe.”
Đề cập vụ ngủ gật không phải để chế nhạo Trump, dù với ông, hình ảnh “không bao giờ ngủ” là một phần trong thương hiệu chính trị mà ông xây dựng suốt nhiều năm. Câu chuyện cho thấy vấn đề sức khỏe của một ông già 79 tuổi đang được chính phe Cộng Hòa của ông lo lắng (theo cách y hệt phe Dân Chủ từng lo lắng cho Tổng Thống Joe Biden), đặc biệt khi sự việc lại xảy ra sau bối cảnh cuộc bầu cử ngày 4 Tháng Mười Một với chiến thắng áp đảo của đảng Dân Chủ.
Từ vấn đề sức khỏe, người ta liên tưởng đến sức mạnh quyền lực của Trump. Nếu thể chất suy yếu theo quy luật tự nhiên thì sức mạnh chính trị không phải là chuyện “trời kêu ai nấy dạ.” Nó cho thấy Trump đang bước những bước đầu tiên vào thời kỳ “ngủ đông” – một giai đoạn của cái gọi là “tổng thống vịt què.”
Rạn nứt bên trong
Chưa đầy một ngày sau khi đảng Cộng Hòa hứng chịu thất bại bầu cử nặng nề nhất trong sáu năm, Trump triệu tập các nghị sĩ Thượng Viện Cộng Hòa đến Tòa Bạch Ốc. Không khí buổi họp vừa mang tính mệnh lệnh, vừa phảng phất vẻ bực bội.
“Nếu các ông không bãi bỏ thủ tục filibuster, các ông sẽ gặp rắc rối lớn,” Trump tuyên bố. Phát biểu trên không chỉ là một thúc ép chính trị. Nó phản ánh thói quen lãnh đạo của Trump. Đó là phong cách “ép buộc và thị uy,” thứ từng giúp ông uốn nắn đảng Cộng Hòa theo ý mình. Lần này, điều bất ngờ xảy ra: khi trở lại Quốc Hội, nhiều thượng nghị sĩ Cộng Hòa tỏ ra dửng dưng. Thượng Nghị Sĩ Mike Rounds (South Dakota) thậm chí bật cười khi được hỏi về lời dọa của Trump.
Đó là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy một giai đoạn mới bắt đầu – thời kỳ “lame duck” (vịt què), khi quyền lực Trump trong đảng dần suy yếu dù vẫn còn hơn ba năm trong nhiệm kỳ thứ hai. Cái bóng khổng lồ của Trump vẫn áp đảo nhưng nó đang mờ dần. Thất bại từ các cuộc bầu cử thượng tuần Tháng Mười Một mà Trump chứng kiến cho thấy nó đang tác động sâu sắc tới tâm lý đảng Cộng Hòa. “Kết quả đêm qua (4 Tháng Mười Một) là một lá cờ đỏ (cảnh báo) cho GOP,” dân biểu sắp nghỉ hưu Don Bacon (Nebraska) thừa nhận. Ông cho rằng thái độ không hợp tác của Trump với đảng Dân Chủ đã khiến nhiều cử tri trung dung quay lưng.
Trong nội bộ Cộng Hòa, thất bại ấy được nhìn nhận như một tín hiệu cảnh báo sớm cho cuộc bầu cử 2026. Trump sẽ phải ra đi, dù chưa bao giờ ông muốn, trong khi nhiều nghị sĩ Cộng Hòa vẫn còn phải tranh cử để tiếp tục tại vị. Việc đeo bám vào Trump đang mất dần giá trị cần thiết.
Dĩ nhiên Tòa Bạch Ốc không thừa nhận “thời kỳ vịt què” của Trump. James Blair, phó chánh văn phòng phụ trách chính trị, phát biểu trên chương trình The Conversation của Politico: “Tôi không nghĩ đảng Cộng Hòa quay lưng lại với tổng thống. Đây vẫn là một đại gia đình. Mọi người có cách giao tiếp riêng, nhưng cùng hướng về một mục tiêu.”
James Blair nhấn mạnh rằng Trump “vẫn có sự ủng hộ áp đảo của cử tri Cộng Hòa” và rằng “mọi khác biệt hiện nay chỉ là thảo luận nội bộ.” Tuy nhiên, giới quan sát nhận thấy giọng điệu của Tòa Bạch Ốc đã thay đổi, thận trọng hơn và ít tính hiếu chiến hơn.
Hiện tượng “di cư”
Trên The Washington Post, Jeff Flake – đảng viên Cộng Hòa thuộc Arizona, cựu thượng nghị sĩ và dân biểu, từng giữ chức đại sứ Hoa Kỳ tại Thổ Nhĩ Kỳ từ 2022 đến 2024 – nói về hiện tượng “di cư” trong nội bộ Cộng Hòa.
Ông viết: “Trong chính trị, những cuộc ‘di cư’ hiếm khi diễn ra ồn ào. Chúng bắt đầu lặng lẽ – vài thành viên rời khỏi đàn, tìm đến vùng đất an toàn hơn, trong khi số còn lại giả vờ như không nhìn thấy. Nhưng khi gió thật sự đổi chiều, chuyển động ấy trở nên không thể nhầm lẫn. Những tuần gần đây, gió bắt đầu đổi. Có lẽ một cuộc di cư trong lòng đảng Cộng Hòa đang khởi phát. Lần đầu tiên sau nhiều năm, một số thượng nghị sĩ Cộng Hòa, trong đó có những gương mặt từng là ‘ngọn cờ MAGA,’ bắt đầu tạo khoảng cách với Tổng Thống Donald Trump…”
Một trong những nhân vật gây chú ý nhiều nhất là Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Georgia). Được xem là nhân vật trung thành gần như tuyệt đối với Trump, bà Greene “quay xe” ngày càng rõ ràng. Được bầu vào Quốc Hội năm 2020, Greene là một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất chính trường Mỹ, với loạt phát ngôn mang tính phân biệt chủng tộc, bài Do Thái và công khai ủng hộ các thuyết âm mưu.
Dù ngoài mặt luôn nói bà chẳng bao giờ quay lưng lại với Trump nhưng trong thực tế, Greene đang đứng bên kia chiến tuyến chống Trump lẫn Cộng Hòa, từ vấn đề cuộc chiến của Israel ở Gaza, việc công bố hồ sơ Epstein, cuộc chiến giằng co về tình trạng chính phủ đóng cửa, đến cả việc Trump viện trợ cho Argentina số tiền khổng lồ $40 tỷ…
Bà Greene thậm chí nói phe Cộng Hòa đang “đánh mất bản sắc nước Mỹ trên hết.” Trong cuộc phỏng vấn với Axios trung tuần Tháng Mười, bà cho rằng một phần trong chương trình nghị sự nhiệm kỳ hai Trump hoàn toàn mang bóng dáng “America Last” chứ chẳng phải “America First.”
“Tòa Bạch Ốc đang trở thành nơi ra vào tấp nập của các nhà lãnh đạo nước ngoài, trong khi người dân Mỹ đang kêu gào trong tuyệt vọng,” Greene nói với Axios. “Nếu chỉ vì tôi nói điều đó mà bị xem là phản đảng thì đảng Cộng Hòa là gì? Tôi tưởng chúng ta là ‘America First’ chứ?”… Sự thay đổi của Greene khiến nhiều nhà quan sát thoạt đầu vò đầu bứt tai vì bất ngờ nhưng sau đó người ta hiểu rằng, Marjorie Taylor Greene bắt đầu nghĩ về sinh mạng chính trị của bà, hay ít nhất là di sản của mình một khi bà rời khỏi chính trường.
Nhân vật “số má” thứ hai trở thành “kẻ phản diện” là Thượng Nghị Sĩ Rand Paul (Kentucky). Không chỉ bày tỏ bất bình chính sách thuế quan của Trump, Rand Paul còn bất đồng với chính quyền Trump nhiều vấn đề khác. Mới đây, Rand Paul gọi các cuộc không kích của chính quyền Trump vào những con tàu ngoài khơi Venezuela là “những vụ hành quyết ngoài pháp luật” (“extrajudicial killings”).
Vài tuần gần đây, quân đội Mỹ đã thực hiện loạt cuộc tấn công vào các tàu trên vùng biển Caribe, ngoài khơi Venezuela. Chính quyền Trump khẳng định đó là bọn buôn lậu ma túy. Tuy nhiên, Rand Paul nói rằng Quốc Hội “chưa nhận được bất kỳ thông tin nào” từ chính quyền Trump về chiến dịch này, dù Trump từng nói Tòa Bạch Ốc “sẵn sàng báo cáo” với các nhà lập pháp liên bang.
“Không ai nêu tên họ, không ai nói có bằng chứng gì, không ai nói họ có vũ trang hay không. Chúng tôi chưa được cung cấp bất kỳ bằng chứng nào cả,” Rand Paul nói, rằng hành động như vậy gợi liên tưởng đến cách mà các chính phủ ác ôn như Trung Quốc hay Iran “hành quyết người ta mà không hề công bố bằng chứng trước công chúng,” và “như vậy là sai.”
Trở lại với “tổng thống vịt què.” “Thời kỳ vịt què” không nhất thiết đồng nghĩa với mất hoàn toàn quyền lực. Với Trump, nó có thể kéo dài và hỗn loạn hơn bất kỳ tổng thống nào khác, bởi ông vẫn nắm trong tay nền tảng truyền thông riêng, một phong trào MAGA trung thành và sức ảnh hưởng lớn với lực lượng cử tri nòng cốt.
Tuy nhiên, với những gì đang diễn ra, từ sự mệt mỏi của các nghị sĩ Cộng Hòa, sự bất mãn về chính sách thuế quan khiến nhiều cử tri MAGA bất mãn, sự hỗn loạn trong chính sách kinh tế, đến vấn đề sức khỏe cá nhân của một ông già 79 tuổi, cho thấy quyền lực đỉnh cao của Trump không còn ở mức tuyệt đối.
Quan trọng nhất, kết quả các cuộc bầu cử thượng tuần Tháng Mười Một, dù là bầu cử địa phương, cho thấy rõ rằng cử tri đã gián tiếp bỏ lá phiếu tín nhiệm cho Trump. Nói cách khác, những gì Tòa Bạch Ốc làm đã gây ảnh hưởng xấu đối với Cộng Hòa, tạo ra tâm lý tiêu cực của các nghị sĩ trong đảng; hậu quả, họ đang trong giai đoạn đầu biến Trump thành “vịt què.” [kn]
Rồi sẽ mở cửa, liệu 24 triệu người Mỹ có còn được bảo hiểm y tế?
Ý tưởng đưa thẳng tiền tài trợ y cho dân tự lựa chọn mua bảo hiểm y tế liệu có khả thi vì những rào cản: Đưa bao nhiêu tiền? Giới hạn theo mức nào? Hãng bảo hiểm không bán cho người mang bệnh nền thì sao?
FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Giám Sát Viên Janet Nguyễn của Orange County tổ chức cuộc họp báo vào sáng Thứ Hai, 10 Tháng Mười Một, nhằm nói về số phận của Tượng Đài Chiến Tranh Việt Nam trong công viên Mile Square Regional Park, thành phố Fountain Valley, do ông Andrew Đỗ, cựu giám sát viên Orange County hiện đang ngồi tù, thực hiện.
Giám Sát Viên Janet Nguyễn phát biểu tại buổi họp báo, phía sau là bức tường đá thuộc công trình Tượng Đài Chiến Tranh Việt Nam đang dang dở ở Mile Square Regional Park. (Hình: Trà Nhiên/Người Việt)
Cuộc họp báo được tổ chức ngay tại công trình tượng đài, có chi phí lên đến $1 triệu, đang xây dở dang, và nằm sâu bên trong công viên Mile Square Regional Park.
Hồi năm 2024, ông Andrew Đỗ nhận tội hối lộ và từ chức, qua các hành động của ông từ năm 2020, trong đó, ông nhận hơn $550,000 qua việc sử dụng vai trò rất quyền lực của mình trong Hội Đồng Giám Sát (HĐGS) Orange County để “rót” hơn $10 triệu vào tổ chức bất vụ lợi Hội Việt Mỹ (Viet America Society-VAS), mà trong đó, con gái ông, cô Rhiannon Đỗ, làm lãnh đạo.
Con gái ông và một số người khác bị tố cáo chỉ chi dùng 15% số tiền này cho cư dân, còn lại, họ sử dụng để mua bất động sản.
Công trình này là “nỗi ô nhục”
Đài tưởng niệm có mục đích vinh danh những binh sĩ người Mỹ và binh sĩ VNCH tử trận trong chiến tranh Việt Nam. Tượng đài do tổ chức Hội Việt Mỹ (Viet America Society – VAS) phụ trách xây dựng và có liên quan đến vụ tham nhũng của ông Andrew Đỗ.
Hiện nay Tượng Đài Chiến Tranh Việt Nam chỉ có hai bức tường đá đen đã mai một phần nào và được đặt trong khu đất trống sỏi đá gồ ghề ở công viên.
Giám Sát Viên Janet Nguyễn, đại diện Địa Hạt 1, cho biết bà thất vọng khi chứng kiến cảnh tượng này.
“Bức tường sau lưng tôi – nơi từng được cho là ‘tưởng niệm’ – lại trở thành nỗi ô nhục. Họ nói dùng số tiền lớn để xây dựng công trình này, nhưng sự thật không phải vậy. Thật đau lòng khi chứng kiến cách mà người ta ‘vinh danh’ các cựu chiến binh của chúng ta như thế này,” bà Janet phát biểu.
Nữ giám sát viên cho hay: “Ông Andrew Đỗ không chỉ lấy một triệu đô la, mà bản chất công trình này không đáng giá đến mức đó. Thứ duy nhất được làm đúng ở đây là khắc tên ông ta và đồng phạm, những người bị truy tố.”
Toàn cảnh công trình Tượng Đài Chiến Tranh Việt Nam do ông Andrew Đỗ “rót” $1 triệu thực hiện. (Hình: Trà Nhiên/Người Việt)
“Chúng ta sẽ tôn vinh các cựu chiến binh Việt Nam đúng nghĩa. Gia đình tôi trốn thoát khỏi Việt Nam. Cha tôi từng phục vụ trong quân đội miền Nam, còn chú tôi là sĩ quan, bị hành quyết vài ngày trước khi Sài Gòn thất thủ. Chúng ta nợ 58,000 người lính Mỹ đã hy sinh trong cuộc chiến đó,” bà nói.
Bà nhấn mạnh: “Chúng ta không thể để công trình này tồn tại như hiện nay. Chúng ta phải xây một đài tưởng niệm Việt Nam xứng đáng với sự tôn trọng thật sự dành cho những người đã hy sinh.”
Tượng đài “dỏm”
Giám Sát Viên Janet nói: “Bức tường tưởng niệm chỉ cách bờ biển vài dặm và ai sống ở đây cũng biết phải dùng loại vật liệu chịu được khí hậu ẩm, muối và gió biển. Nhưng những gì được dùng ở đây thì không hề đạt tiêu chuẩn đó. Đây là việc làm cho có rồi biển thủ phần còn lại.”
Bà cho biết ngay tại khu đất này, không hề có kế hoạch nào về lối đi cho người khuyết tật (ADA), không có đường dẫn tiếp cận, chỉ có đặt vài viên gạch và hai bức tường với vật liệu rẻ tiền.
Theo hồ sơ và các giới chức công chánh của quận hạt, VAS chỉ xin một giấy phép để xây hai bức tường và cột ở giữa, trị giá khoảng $17,000, chưa tới 2% của số tiền $1 triệu như trong hợp đồng.
Orange County không có kế hoạch và không có giấy phép nào khác cho dự án này trong hồ sơ như cắt cỏ, làm hệ thống đèn hay đào đất. Một luật sư của VAS cho biết tổ chức này muốn làm vài cột cờ cao 23 foot tại tượng đài, bằng chính tiền của họ.
Một phát ngôn viên công chánh của Orange County cho biết đặt cột cờ cần giấy phép, nhưng trong hồ sơ không có giấy phép nào.
Một kiến trúc sự địa phương, đến tượng đài cùng ký giả của báo mạng LAist và tham khảo các bản thảo xây dựng với giấy phép, ước tính chi phí tượng đài không hơn $185,000.
Cựu Giám Sát Viên Andrew Đỗ (thứ hai từ trái) trong video giới thiệu tượng đài. (Hình: Chụp từ màn hình YouTube)
Vào năm 2023, cựu Giám Sát Viên Andrew Đỗ đưa $1 triệu lấy từ tiền thuế của cư dân cho VAS để thiết kế, xây dựng và bảo trì tượng đài, nhưng không công khai chuyện con gái ông, cô Rhiannon Đỗ, là một người điều hành của tổ chức này.
Ông Peter Phạm, sáng lập viên của VAS, là người ký hợp đồng để xây dựng tượng đài. Ông có nhiều quan hệ với những người thực hiện dự án này.
Vào đầu Tháng Tám, 2024, các giới chức Orange County đề nghị VAS trả lại tiền không sử dụng cho những việc có trong hợp đồng, sau đó khởi kiện tổ chức này vào ngày 15 Tháng Tám.
Ông Mark Rosen, luật sư của VAS cho biết tượng đài có chi phí $850,000 và VAS đã ký chi phiếu $150,000 trả lại cho Orange County, và đó là số tiền chưa sử dụng.
Các giới chức quận hạt cho biết họ nhận được chi phiếu này ngày 21 Tháng Tám năm ngoái.
Ông Peter Phạm bị Bộ Tư Pháp truy tố hôm Thứ Sáu, 6 Tháng Sáu vừa qua với 15 tội, bao gồm một tội rửa tiền, một tội âm mưu rửa tiền, sáu tội rửa tiền bất hợp pháp, sáu tội giấu tiền để rửa tiền, và một tội hối lộ.
Các công tố viên mô tả ông Peter Phạm là “bạn và cộng sự” của ông Andrew Đỗ.
Ông Peter Phạm hiện bị Bộ Tư Pháp coi là người đào tẩu.
Hôm 4 Tháng Chín vừa qua, ông Peter Phạm, người bị cáo buộc đưa hối lộ cho ông Andrew Đỗ, nộp đơn kiện cựu Giám Sát Viên Orange County, người đang ngồi trong nhà tù liên bang ở Tucson, Arizona, và đòi bồi thường $50 triệu.
Số phận tượng đài
Bà Janet Nguyễn cho hay, có ba phương cách giải quyết công trình đài tưởng niệm bị xuống cấp nghiêm trọng này.
Thứ nhất là sửa chữa hoặc tân trang, bao gồm việc ốp lại toàn bộ mặt đá “granite,” khắc tên, và chỉnh sửa kết cấu để bảo đảm an toàn. Chi phí ước tính cho phần đá “granite” dao động từ $168,000 đến $420,000, trong khi chi phí khắc tên khoảng $30,000 đến $40,000. Ngoài ra, việc nâng cấp hạ tầng để đáp ứng tiêu chuẩn ADA và cải thiện khu vực xung quanh có thể tiêu tốn thêm hơn $1 triệu, chưa kể các chi phí phụ cho nhà vệ sinh hoặc tiện ích cộng đồng.
Quang cảnh buổi họp báo trước Tượng Đài Chiến Tranh Việt Nam ở Mile Square Regional Park. (Hình: Trà Nhiên/Người Việt)
Phương án thứ hai là di dời hoặc thay thế công trình hiện tại. Tuy nhiên, theo đánh giá của kỹ sư quận hạt, việc di chuyển các tấm đá “granite” lớn sẽ đòi hỏi gia cố kết cấu phức tạp, chi phí rất cao, và có nguy cơ làm hư hại toàn bộ công trình. Đồng thời, việc bảo đảm tiêu chuẩn ADA và xây dựng hạ tầng mới cũng khiến tổng chi phí không khác biệt nhiều so với việc xây mới hoàn toàn.
Phương án cuối cùng và cũng được cho là khả thi nhất, là tháo dỡ toàn bộ bức tường tưởng niệm. Chi phí ước tính chỉ khoảng $25,000 đến $30,000, chủ yếu bao gồm chi phí nhân công và thời gian làm thủ tục hành chính.
Giám Sát Viên Janet Nguyễn nói rằng, bà sẽ trưng cầu dân ý để xem cộng đồng muốn thực hiện công trình vinh danh cựu quân nhân như thế nào. [kn]
BOGALUSA, Louisiana (NV) – Thị trưởng Tyrin Trương, 26 tuổi, của thành phố Bogalusa, Louisiana, vừa bị truy tố với các cáo buộc lạm quyền trong nhiệm sở (malfeasance in office), đe dọa công chúng và trộm cắp, theo thông báo của Biện Lý Cuộc Washington Parish, theo đài CBS News loan tin hôm Thứ Sáu, 7 Tháng Mười Một.
Hồ sơ truy tố cho thấy ông Tyrin Trương bị cáo buộc thực hiện nhiệm vụ thị trưởng theo kiểu bất hợp pháp một cách cố ý, và cho phép nhân viên dưới quyền làm tương tự. Thị trưởng gốc Việt sẽ trình diện tòa trong phiên sơ thẩm vào ngày 10 Tháng Mười Một.
Thị trưởng Tyrin Trương, 26 tuổi, thành phố Bogalusa, Louisiana. (Hình: Facebook of Mayor Tyrin Z. Truong)
Vụ kiện này bắt nguồn từ một cuộc điều tra của Lực Lượng Chống Ma Túy / Tội Phạm Bạo Lực thuộc Cảnh Sát Tiểu Bang Louisiana, bắt đầu từ Tháng Tư, 2024. Theo điều tra, một tổ chức buôn lậu ma túy tại Bogalusa, bị cho là có liên hệ với ông Tyrin, phân phối các chất như opioids, cần sa hạng nặng, sản phẩm THC và MDMA, và dùng mạng xã hội để giao dịch, rồi lấy lợi nhuận mua súng bất hợp pháp.
Cảnh sát tiểu bang cho biết Tyrin bị bắt vào đầu Tháng Giêng, 2025. Và ở thời điểm ấy, Tyrin bị bắt với các cáo buộc như “giao dịch lợi nhuận từ ma túy”, “sử dụng tài sản di động trái phép” và “mua dâm.”
Luật sư của Truong, Billy Gibbens, nói rằng thân chủ “vô tội trước các cáo buộc” và khẳng định “chúng tôi tự tin rằng Thị Trưởng Trương sẽ chiến thắng tại phiên tòa.”
Ông Tyrin Trương được bầu làm thị trưởng Bogalusa vào Tháng Mười Một, 2022, ở tuổi 23, trở thành thị trưởng trẻ nhất trong lịch sử đô thị này. (MPL) (kn)
