THE HAGUE, Hòa Lan (NV) – Cựu Tổng Thống Rodrigo Duterte của Philippines vẫn ở trong tù sau khi các chánh án tòa kháng án của Tòa Hình Sự Quốc Tế (ICC) ở The Hague, Hòa Lan, bác bỏ yêu cầu thả ông ra vì lý do sức khỏe, theo AP hôm Thứ Sáu, 28 Tháng Mười Một.
Nhà cựu lãnh đạo 80 tuổi này bị tố cáo phạm tội chống nhân loại qua việc ông có liên quan đến hàng chục vụ giết người trong cái gọi là cuộc chiến chống ma túy khi ông còn làm việc trong chính quyền Philippines, trước là trong vai trò thị trưởng và sau đó là trong vai trò tổng thống.
Cựu Tổng Thống Rodrigo Duterte của Philippines nói chuyện tại sân vận động Southorn Stadium, Hồng Kông, hôm 9 Tháng Ba, trước khi bị ICC bắt. (Hình minh họa: Anthony Kwan/Getty Images)
Các luật sư của ông Duterte không thể đưa ra bằng chứng là một quyết định của tòa dưới hồi Tháng Mười là vô lý, Chánh Án Luz del Carmen Ibanez Carranza nói trước một phòng xử đầy người ở The Hague.
Ông Duterte không có mặt tại phiên tòa hôm Thứ Sáu.
Phía bào chữa nói rằng họ dự định “tái trình bày một yêu cầu đòi thả ông Duterte” sau khi có kết quả khám sức khỏe vào tháng tới, Luật Sư Nick Kaufman nói trong một tuyên bố.
Các luật sư của ông Duterte nói rằng ông “yếu ớt và suy nhược” và rằng nếu tiếp tục giam ông trong thời gian chờ xét xử là tàn ác.
Hồi Tháng Chín, tòa hoãn phiên xử sơ thẩm cho đến khi có kết quả giám định y khoa. Theo phía luật sư bào chữa, mức độ nhận thức của ông Duterte giảm đáng kể, đến mức ông không thể làm việc với các luật sư của mình.
Hồi tháng trước, các chánh án quyết định vẫn giữ ông Duterte trong tù, vì nhận thấy rằng nhiều phần ông sẽ không trở lại tòa và ông có thể sử dụng quyền tự do của mình để đe dọa các nhân chứng.
Theo hồ sơ tòa, ông Duterte hướng dẫn và ra lệnh “các hành động bạo động bao gồm giết những người bị tố cáo là tội phạm, bao gồm các thủ lãnh buôn và sử dụng ma túy.”
Truy tố đối với ông Duterte được đưa ngày 1 Tháng Mười Một, 2011, khi ông đang là thị trưởng thành phố Davao ở phía Nam Philippines, và một lần khác vào ngày 16 Tháng Ba, 2019, khi Philippines rút khỏi ICC.
Ông Rodrigo Duterte làm tổng thống Philippines từ năm 2016 đến năm 2022.
Có nhiều thống kê khác nhau về số người bị chết trong thời kỳ ông Duterte làm tổng thống.
Cảnh sát quốc gia cho rằng con số này là hơn 6,000 người, trong khi các nhóm bảo vệ nhân quyền cho rằng có tới 30,000 người bị giết.
Gia đình các nạn nhân hoan nghênh việc ông Duterte bị bắt hồi Tháng Ba.
Ngoài ra, phía bào chữa cũng yêu cầu ông Duterte được đưa qua nhà giam khác tại một quốc gia khác, cũng là thành viên ICC, trong lúc chờ đưa ra xét xử.
Tuy nhiên, tòa kháng án đồng ý với tòa dưới là không có gì bảo đảm ông Duterte sẽ trở lại vì tòa “không thể xử ông tại một quốc gia khác,” theo Chánh Án Luz del Carmen Ibanez Carranza.
Hồi Tháng Hai, 2018, các công tố viên của ICC thông báo là họ sẽ bắt đầu điều tra tình trạng bạo động xảy ra dưới thời ông Duterte làm tổng thống. Lúc đó, trong một hành động mà các nhà đấu tranh nhân quyền nói rằng ông Duterte tìm cách né tránh trách nhiệm – mặc dù lúc đó ông đang là tổng thống – bằng cách thông báo Philippines rút ra khỏi ICC.
Các quốc gia không thể lạm dụng quyền của mình để rút ra khỏi ICC, được chuẩn thuận qua tài liệu, “bằng các bao che để người này không chịu trách nhiệm pháp lý trước các tội ác mà người này bị tố cáo vi phạm,” các chánh án viết như vậy hồi Tháng Mười. Các luật sư của ông Duterte cũng kháng án quyết định này.
Trong một tuyên bố, chính phủ Philippines chấp nhận quyết định của tòa hôm Thứ Sáu.
“ICC đã quyết định và chúng tôi tôn trọng quyết định này,” bà Claire Castro, phát ngôn viên của tổng thống Philippines, nói.
Gia đình và bạn bè ông Duterte đổ lỗi cho chính quyền Tổng Thống Ferdinand Marcos Jr. trong vụ cựu tổng thống bị bắt một cách bất hợp pháp và gây tiếng xấu khắp thế giới.
Gia đình ông Duterte nói họ chấp nhận quyết định của tòa với “sự an bình trong lòng.”
“Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với nhóm luật sư bào chữa và tiếp tục ủng hộ cựu Tổng Thống Rodrigo Duterte trong lúc sinh hoạt hàng ngày. Chúng tôi cảm ơn mọi người cầu nguyện cho chúng tôi hôm nay,” những người bà con của ông Duterte nói qua một tuyên bố. (Đ.D.)
WASHINGTON, DC (NV) – Chủ Tịch Hạ Viện, ông Mike Johnson, dự kiến sẽ họp qua màn hình với các thành viên Cộng Hòa của Hạ Viện tiểu bang Indiana vào cuối tuần này, trước phiên họp Hạ Viện tiểu bang sắp tới để vẽ lại bản đồ địa hạt bầu cử, hai nguồn tin nắm rõ vấn đề nói với POLITICO hôm Thứ Sáu ngày 28 Tháng Mười Một.
Cuộc họp này là cho thấy ông Johnson đang can dự sâu hơn vào việc vẽ lại địa hạt giữa chu kỳ theo yêu cầu của ông Trump. Ông Johnson trước đây thường nói rằng đó là vấn đề đối với từng tiểu bang mà ông không tham gia trực tiếp.
Ông Mike Johnson, chủ tịch Hạ Viện phát biểu trong một cuộc họp báo ở Điện Capitol hôm 18 Tháng Mười Một. (Hình: Roberto Schmidt/Getty Images)
Các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ Viện Indiana dự kiến sẽ nói chuyện với ông Johnson trong cuộc họp qua màn hình vào lúc 1 giờ chiều Thứ Bảy ngày 29 Tháng Mười Một, trước khi triệu tập phiên họp Hạ Viện vào ngày 1 Tháng Mười Hai.
Hồi tuần trước, Politico đưa tin Chủ Tịch Johnson gọi cho chủ tịch Thượng Viện tiểu bang Indiana, ông Pro Tempore Rodric Bray, người thuộc Cộng Hòa, sau khi ông Bray cho biết các thành viên Cộng Hòa tại Thượng Viện tiểu bang sẽ không nhóm họp để thông qua bản đồ địa hạt mới.
Trong cuộc gọi, ông Johnson bày tỏ tầm quan trọng của việc giữ thế đa số mong manh của đảng Cộng Hòa tại Hạ viện trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào năm sau, ông Bray cho biết. Đảng Cộng Hòa Indiana đang cân nhắc vẽ lại các địa hạt số 1 và số 7 để giúp có thêm hai ghế dân biểu liên bang cho Cộng Hòa.
Nhưng đến đầu tuần này, ông Bray quay ngoắt thái độ. Ông cho biết các thành viên Cộng Hòa của ông sẽ có quyết định cuối cùng về việc vẽ lại địa hạt, khi họ dự kiến tái nhóm họp vào ngày 8 Tháng Mười Hai.
Nhiều thành viên Cộng Hòa ở tiểu bang Indiana nắm rõ việc này nói với POLITICO với điều kiện ẩn cho biết họ tin rằng Thượng Viện vẫn còn thiếu một số phiếu để thông qua được vấn đề này. (NNL) [dtr]
Vụ phục kích hai người lính Vệ Binh Quốc Gia (VBQG) ở thủ đô Washington DC là cái cớ hoàn hảo để chính quyền Trump đẩy mạnh việc siết chặt chính sách di trú, đặt ra nhiều hệ luỵ xấu cho các cộng đồng di dân ở Hoa Kỳ.
Những bó hoa để tại nơi hai binh sĩ Vệ Binh Quốc Gia bị một người Afghanistan từng làm việc với CIA bắn, trong đó có một người qua đời, gần trạm Farragut West Metro Station ở Washington DC hôm Thứ Sáu, 28 Tháng Mười Một. (Hình minh họa: Brendan Smialowski/AFP via Getty Images)
Đảo ngược chính sách di trú
Tổng Thống Donald Trump hết sức tức giận sau vụ hai binh sĩ VBQG West Virginia, Sarah Beckstrom 20 tuổi, và Andrew Wolfe 24 tuổi, bị phục kích chỉ cách Toà Bạch Ốc vài dãy phố. Cô Beckstrom qua đời vì vết thương quá nặng trong khi anh Wolfe đang rất nguy kịch.
Hung thủ được xác định là một người tị nạn từ Afghanistan, 29 tuổi. Ngay lập tức, trong một bài diễn văn ở Mar-a-Lago, nơi tổng thống đón Lễ Tạ Ơn cùng gia đình, ông Trump tuyên bố “chúng ta phải xem xét lại mọi người lạ đã vào nước này từ Afghanistan.”
Theo chỉ thị của ông, Sở Di Trú và Nhập Tịch (USCIS) sau đó thông báo tạm thời đình chỉ toàn bộ việc xem xét hồ sơ di trú của người Afghanistan, từ tị nạn, thị thực di dân, và không di dân đến việc cấp thẻ thường trú nhân (thẻ xanh). Trước đó, cơ quan này đã có kế hoạch xem xét lại trường hợp tất cả những người tị nạn được định cư thời chính quyền Biden, đóng băng việc cấp thẻ xanh cho họ, theo hãng tin Bloomberg.
Trong một loạt bài đăng trên Truth Social hai ngày qua, ông Trump thông báo điều động thêm 500 VBQG đến thủ đô, đổ lỗi cho chính quyền tiền nhiệm Joe Biden tiếp nhận người tị nạn từ Afghanistan, đảo ngược chính sách di trú hiện hành, đe dọa tước quốc tịch Mỹ của những người nhập cư “đang xói mòn sự thanh bình của nước Mỹ.” Ông đồng thời dọa sẽ cắt hết phúc lợi liên bang, trợ cấp liên bang của những người chưa phải là công dân và trục xuất tất cả những người nước ngoài tỏ ra “không phù hợp với văn minh Phương Tây!”
“Tôi sẽ tạm dừng vĩnh viễn việc di cư từ tất cả các nước Thế Giới Thứ Ba để cho phép khôi phục hoàn toàn hệ thống của Mỹ, chấm dứt hàng triệu trường hợp tiếp nhận bất hợp pháp của Biden, kể cả những trường hợp được ký bằng bút ‘tự động’ của Biden Ngủ Gục và trục xuất tất cả những ai không mang lại lợi ích cho nước Mỹ,” ông Trump viết trên mạng xã hội trước khi đăng bài đe doạ bãi bỏ toàn bộ các sắc lệnh hành pháp đã được Tổng Thống Joe Biden ban hành trước đây, viện cớ những sắc lệnh đó được ký tự động bằng bút “tự động.”
Những lời đe dọa này báo hiệu một bước leo thang mới trong chính sách nhập cư của chính quyền Trump. Ngay sau khi nhậm chức hồi Tháng Giêng, ông Trump đã đẩy mạnh việc truy tìm, bắt giam và trục xuất những di dân ở Mỹ không giấy tờ, ngăn chặn làn sóng vượt biên vào Mỹ bất hợp pháp, và bãi bỏ quy chế định cư tạm thời cho hàng trăm ngàn người từ các quốc gia bất ổn.
Tại sao Afghanistan?
Dù ai cũng đau xót trước cái chết vô cớ của người nữ VBQG mới 20 tuổi Sarah Beckstrom, dù ai cũng căm giận với hung thủ Rahmatullah Lakanwal, nhưng việc sử dụng vụ sát nhân làm cái cớ để trừng phạt cả một cộng đồng người Afghanistan là không hợp lẽ.
Khi rút quân khỏi Afghanistan hồi Tháng Tám, 2021, chính phủ Mỹ thời Biden mở chiến dịch “Operation Allies Welcome” (OAW), đưa sang Mỹ hàng ngàn người Afghanistan từng cộng tác với quân đội Mỹ trong thời gian chiến tranh chống khủng bố, lo sợ bị Taliban trả thù sau khi tổ chức khủng bố này chiếm được quyền kiểm soát Afghanistan. Chiến dịch này có phần giống với các chương trình tiếp nhận người Việt tị nạn Cộng Sản và tái định cư các sĩ quan VNCH sau khi Sài Gòn thất thủ năm 1975.
Hãng tin Reuters ghi nhận có 70,000 người Afghanistan được tiếp nhận theo chương trình OAW trong khi hãng tin Bloomberg nói có hơn 190,000 người Afghanistan được Mỹ tiếp nhận từ năm 2021. Còn theo tổ chức nghiên cứu Migration Policy Institute, đến năm 2022, có khoảng 200,000 di dân Afghanistan ở Mỹ, tập trung ở khu vực thủ đô Washington và tiểu bang California. Hầu hết những người này được ở Mỹ theo diện “Bảo Hộ Tạm Thời” (Temporary Protected Status for Afghanistan – TPS), một quy chế đã bị Bộ Trưởng Bộ Nội An (DHS) Kristi Noem bãi bỏ từ ngày 14 Tháng Bảy vì cho rằng ở Afghanistan tình hình an ninh đã được cải thiện, kinh tế ổn định để người di cư có thể quay về.
Hung thủ Rahmatullah Lakanwal là một trong những người Afghanistan được vào Mỹ năm 2021 theo chương trình OAW nêu trên. Theo giám đốc CIA, nghi can Lakanwal từng là thành viên đơn vị “Zero Unit,” được CIA thành lập, huấn luyện và bố trí hoạt động bí mật ở tỉnh Kandahar ở Afghanistan. Sau năm 2021, Lakanwal được sang Mỹ, tạm cư ở tiểu bang Washington cùng vợ và năm người con. Cuối năm 2024, anh ta nộp hồ sơ xin tị nạn (asylum), được Bộ Nội An thẩm vấn, được chấp thuận và được cấp quy chế tị nạn vào ngày 23 Tháng Tư, ba tháng sau ngày ông Trump nhậm chức. Vẫn chưa rõ Lakanwal có động cơ gì khi lái xe xuyên qua nước Mỹ đến thủ đô Washington DC phục kích các binh sĩ VBQG đang tuần tra gần Tòa Bạch Ốc. Hành động của Lakanwal thật ghê tởm, anh ta sẽ phải trả cái giá đắt nhất, có thể phải lãnh án tử hình.
Nhưng không thể vì tội lỗi của một cá nhân để trừng phạt cả một cộng đồng. “Mía sâu có đốt, nhà dột có nơi,” lập luận của ông Trump rằng ngay cả những người nhập cư vào Mỹ một cách hợp pháp cũng đặt ra mối đe dọa an ninh cho người Mỹ để rồi ông ra lệnh xem xét lại toàn bộ chính sách nhập cư có điều gì đó phi lý không chấp nhận được. Nên để ý ông Trump đã phớt lờ chuyện hung thủ vào nước Mỹ một cách chính thức, được Bộ Nội An cấp quy chế tị nạn đúng luật, mà chỉ tập trung đổ lỗi cho chính quyền Biden tiền nhiệm.
Bước chuyển của chính sách di trú Mỹ
Và không chỉ dừng ở người Afghanistan, ông Trump mở rộng sang “tạm dừng vĩnh viễn việc di cư từ tất cả các nước Thế Giới Thứ Ba” (Third World Countries). Khi được hỏi “Thế Giới Thứ Ba” là những nước nào thì Bộ Nội An đưa ra danh sách 19 nước đã bị hạn chế nhập cảnh vào Mỹ theo một sắc lệnh của ông Trump hồi Tháng Sáu. Bộ Nội An xác nhận cơ quan này đang xem xét toàn bộ các hồ sơ xin tị nạn từ 19 quốc gia này đã được chấp nhận, thậm chí đã được cấp quy chế thường trú nhân (thẻ xanh), dưới thời chính quyền Joe Biden. Vụ sát hại các VBQG hôm Thứ Tư, 26 Tháng Mười Một, làm cho công việc xem xét lại đó càng trở nên cấp bách hơn nữa.
Những quốc gia này là Afghanistan, Miến Điện, Chad, Congo, Equatorial Guinea, Eritrea, Haiti, Iran, Libya, Somalia, Sudan, Yemen, Burundi, Cuba, Lào, Sierra Leone, Togo, Turkmenistan, và Venezuela. Đây phần lớn là những nước độc tài chuyên chế, đang có chiến tranh, bất ổn chính trị, kinh tế kiệt quệ, không bảo đảm quyền sống tối thiểu của người dân. Cánh cửa vào Mỹ đã đóng với hàng triệu công dân các nước này.
Phản ứng quá đáng của ông Trump sau vụ giết hại VBQG cho thấy người nhập cư vẫn là vấn đề trung tâm trong sinh hoạt chính trị nước Mỹ trước cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026. Biến người nhập cư thành vật tế thần giúp chính quyền Trump hướng sự chú ý của công luận ra khỏi những đề tài gay gắt như vật giá leo thang, bảo hiểm y tế đắt đỏ, thậm chí vụ hồ sơ của tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein đang gây chia rẽ trầm trọng trong hàng ngũ MAGA. Nó chuyển trọng tâm chính sách di trú của chính quyền Trump từ chỗ truy lùng, bắt giam, và trục xuất những di dân vi phạm pháp luật, rồi đến những di dân không vi phạm pháp luật nhưng sống ở Mỹ không có giấy tờ, chuyển sang nhắm vào những người tị nạn, di dân vào Mỹ hợp pháp, thậm chí đã có thẻ xanh hoặc đã nhập tịch Mỹ.
Ông Trump và đảng Cộng Hòa cũng hy vọng với chính sách di trú cứng rắn nhất, họ có thể tiếp tục thuyết phục cử tri rằng, mọi người nhập cư, dù hợp pháp hay bất hợp pháp, đều là mối đe dọa an ninh cho nước Mỹ, cho người Mỹ, và từ đó họ hy vọng sẽ giành được lá phiếu trong kỳ bầu cử sắp tới.
Sự dịch chuyển chính sách này là rất đáng lo ngại, không chỉ cho công dân của 19 quốc gia nêu trên mà cho các cộng đồng nhập cư ở Mỹ nói chung.
Trở ngại pháp lý
Chưa rõ ông Trump và chính quyền của ông có đủ thẩm quyền để ban hành và thực thi một chính sách di trú khắc nghiệt và rộng rãi như vậy hay không bởi vì thẩm quyền hoạch định chính sách di trú thuộc về Quốc Hội. Những biện pháp mới mà ông Trump chỉ đạo thực hiện có nguy cơ sẽ bị Quốc Hội bác bỏ, bị toà án liên bang ngăn chặn, và chắc chắn sẽ bị dẹp nếu tổng thống kế nhiệm vào năm 2028 là người của đảng đối lập.
Cộng đồng quốc tế khá bất ngờ với những tuyên bố chính sách mới của ông Trump. Bà Jasmin Lilian Diab, giám đốc Viện Nghiên Cứu Di Trú đại học Lebanese American University của Mỹ ở Lebanon, nói quyết định “ngừng xem xét việc di cư của hàng ngàn người tị nạn có thể phá hủy các gia đình, các cộng đồng địa phương, và xói mòn tính chất toàn vẹn của hệ thống di trú. “Trong khi sự kiện gần đây là rất bi thảm, việc dùng một sự kiện cá biệt để biện hộ cho chính sách đóng băng di trú hàng loạt không thích hợp với các bằng chứng cho thấy không có mối liên hệ giữa dòng người di cư và sự gia tăng tội phạm,” bà Dian nói với hãng tin Reuters. Rất nhiều công trình nghiên cứu cho thấy tỉ lệ phạm tội do người nhập cư gây ra luôn thấp hơn rất nhiều so với người bản địa, kể cả ở Hoa Kỳ.
Ông Farhan Haq, phát ngôn viên của tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, kêu gọi chính phủ Mỹ tiếp tục tiếp nhận người người di cư và tị nạn, tuân thủ các cam kết của Công Ước Liên Hiệp Quốc về Người Di Cư năm 1951, 1953, và 1967 mà Quốc Hội Mỹ đã phê chuẩn. “Người di cư phải được bảo vệ theo luật pháp quốc tế và phải được xem xét theo pháp luật,” ông Jeremy Laurence, phát ngôn viên cơ quan nhân quyền Liên Hiệp Quốc, nói với báo chí tại Geneva, Thụy Sĩ, theo Reuters. [đ.d.]
NEW YORK, New York (NV) – Nhiều người mong muốn có được nụ cười rạng rỡ và ngành công nghiệp làm trắng răng là một mảng kinh doanh khổng lồ, với hàng triệu người Mỹ chi tiền cho các sản phẩm và phương pháp điều trị khác nhau, nhưng liệu các mặt hàng này hiệu quả đến mức nào và cơ sở khoa học đằng sau đó là gì?
Phần lớn các sản phẩm làm trắng răng thương mại, từ các phương pháp điều trị nha khoa chuyên nghiệp đến các bộ dụng cụ tại nhà, đều dựa trên một hóa chất mạnh gọi là hydrogen peroxide. Một số sản phẩm sử dụng carbamide peroxide, chất này phân hủy thành hydrogen peroxide trên bề mặt răng. Các hóa chất này hoạt động bằng cách thẩm thấu vào men răng và phá vỡ các liên kết hóa học của các vết ố gây ra sự đổi màu.
(Hình minh họa: Pixabay)
Hãy tưởng tượng men răng như một bề mặt xốp. Theo thời gian, các phân tử nhỏ từ thực phẩm, đồ uống và cả thuốc lá sẽ lắng đọng vào các lỗ chân lông này, khiến răng trông ố vàng hoặc nâu.
Hydrogen peroxide là một chất oxy hóa mạnh. Khi thoa lên răng, nó phóng thích các phân tử có khả năng phân hủy các phân tử lớn, phức tạp của vết ố thành các phân tử nhỏ, đơn giản hơn. Những phân tử nhỏ này ít cô đặc và khó nhìn thấy, mang lại vẻ ngoài trắng sáng cho răng.
Hiệu quả của các sản phẩm này phụ thuộc vào ba yếu tố chính:
Nồng độ: Nồng độ hydrogen peroxide càng cao thì hiệu quả làm trắng càng mạnh. Các liệu trình chuyên nghiệp do nha sĩ thực hiện thường chứa nồng độ chất tẩy trắng cao hơn nhiều so với các sản phẩm không kê đơn như miếng dán hoặc gel.
Thời gian tiếp xúc: Chất tẩy trắng tiếp xúc với răng càng lâu thì càng có nhiều thời gian để phân hủy vết ố. Đây là lý do tại sao khay hoặc miếng dán giữ trên răng trong một khoảng thời gian nhất định sẽ hiệu quả hơn nước súc miệng làm trắng, vốn chỉ lưu lại trong miệng trong thời gian ngắn.
Nguyên nhân gây ố vàng: Không phải tất cả các vết ố đều giống nhau. Các sản phẩm làm trắng hiệu quả nhất đối với các vết ố bên ngoài, nằm trên bề mặt ngoài của men răng, thường do cà phê, trà, rượu vang đỏ và thuốc lá gây ra, nhưng kém hiệu quả hơn đối với các vết ố bên trong, nằm sâu trong cấu trúc răng.
Những vết ố này có thể do di truyền, một số loại thuốc (như tetracycline) hoặc chấn thương răng. Trong những trường hợp này, nha sĩ sẽ đề xuất các phương pháp thẩm mỹ khác như dán sứ veneer hoặc mão răng sứ.
Mặc dù nhiều người thấy sự cải thiện rõ rệt, nhưng hiệu quả của việc làm trắng răng không phải vĩnh viễn. Vết ố cuối cùng sẽ xuất hiện trở lại khi bạn tiếp tục ăn uống. Tính chất tạm thời này thường khiến mọi người lặp lại quy trình, điều này gây ra rủi ro nếu thực hiện quá thường xuyên hoặc không đúng cách, dẫn đến răng ê buốt và kích ứng nướu.
Các chất tẩy trắng nguy cơ gây kích ứng các mô mềm của nướu, và việc tiếp xúc quá mức sẽ làm mòn men răng, khiến răng dễ bị đau và hư hại. Các nha sĩ báo cáo về những bệnh nhân có răng bị tẩy trắng quá mức đến độ đau đáng kể và tổn thương vĩnh viễn, kể cả nướu.
Các biện pháp tự nhiên có hiệu quả không?
Nhiều biện pháp tự nhiên để làm trắng răng trở nên phổ biến trên mạng, nhưng hầu hết đều không hiệu quả và có thể gây hại.
Baking Soda: Baking soda là một chất mài mòn, giúp chà sạch một số vết bẩn trên bề mặt, tương tự như giấy nhám nhẹ. Khi được sử dụng với kem đánh răng thông thường, nó sẽ xóa các vết bẩn bên ngoài một cách an toàn. Tuy nhiên, nó không có đặc tính hóa học để thay đổi màu sắc của răng và sẽ không mang lại hiệu quả “làm trắng” như mong muốn.
Trái cây và acid: Có lẽ bạn từng thấy các biện pháp khắc phục đề xuất đánh răng bằng hỗn hợp dâu tây, chanh hoặc các loại trái cây khác, nhưng phải tránh những thứ này. Trái cây chứa acid, chẳng hạn như acid malic trong dâu tây, có tác hại làm mòn men răng.
Mặc dù có thể tạm thời làm cho răng trông trắng lên bằng cách loại bỏ lớp trên cùng, nhưng quá trình này làm suy yếu men răng, khiến răng bạn mềm đi, dễ bị tổn thương hơn và dễ bị ố vàng về lâu dài.
Cuối cùng, để làm trắng răng an toàn và hiệu quả, tốt nhất bạn nên tham khảo ý kiến của chuyên gia nha khoa, người biết cách đề xuất sản phẩm và tần suất phù hợp dựa trên nhu cầu cụ thể và sức khỏe răng miệng của riêng bạn. (T.M.)
WASHINGTON, DC (NV) – Chính quyền Trump cho biết họ sẽ xem xét lại những thẻ xanh đã cấp cho công dân 19 nước sau khi hai thành viên Vệ Binh Quốc Gia bị bắn ở thủ đô Washington DC, tờ The Hill cho biết hôm Thứ Năm ngày 27 Tháng Mười Một.
“Theo chỉ đạo của tổng thống, tôi đã chỉ đạo kiểm tra lại toàn diện, nghiêm ngặt mọi thẻ xanh đối với mọi người nước ngoài đến từ mọi quốc gia được quan tâm,” Giám đốc Sở Di Trú Và Nhập Tịch (USCIS), ông Joseph Edlow, viết trên X.
Một di dân Colombia ôn thi quốc tịch tại văn phòng Sở Di Trú Và Nhập Tịch (USCIS) ở Queens, New York. (Hình minh họa: John Moore/Getty Images)
“Việc bảo vệ đất nước này và người dân Mỹ vẫn là điều quan trọng trên hết, và người dân Mỹ sẽ không phải chịu cái giá cho các chính sách nhập cư liều lĩnh của chính quyền tiền nhiệm. Sự an toàn của Mỹ là không thể thương lượng,” ông viết sau đó.
Một bản ghi nhớ hồi Tháng Sáu của chính quyền Trump đã liệt kê 19 nước bị hạn chế nhập cảnh vào Mỹ, trong đó có Afghanistan, Chad, Congo, Guinea Xích Đạo, Eritrea, Haiti, Iran, Libya, Miến Điện, Somalia, Sudan, cùng với Yemen, Burundi, Cuba, Lào, Sierra Leone, Togo, Turkmenistan, và Venezuela.
Ông Trump có hành động này sau khi nghi can xả súng nhắm vào hai thành viên Vệ Binh Quốc Gia hôm Thứ Tư ngày 26 Tháng Mười Một được xác định là Rahmanullah Lakanwal, công dân Afghanistan nhập cảnh vào Mỹ hồi Tháng Chín năm 2021 trong “Chiến Dịch Chào Mừng Đồng Minh.”
Tổng Thống Trump và Phó Tổng Thống Vance đã chỉ trích chính quyền Biden vì có chính sách nhập cư chào đón người tị nạn Afghanistan. USCIS đã được lệnh ngay lập tức đình chỉ tất cả các đơn xin nhập cư của công dân Afghanistan.
Ông Vance nói: “Tôi nhớ vào năm 2021 tôi đã chỉ trích chính sách của Biden về việc mở cửa cho những người tị nạn Afghanistan chưa được kiểm tra.”
Trước khi xảy ra vụ xả súng, chính quyền Trump hôm Thứ Ba ngày 25 Tháng Mười Một đã ra lệnh cho USCIS “phỏng vấn lại” khoảng 200,000 người tị nạn nhập cảnh vào nước Mỹ, theo một bản ghi nhớ mà The Hill có được. (NNL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump cho biết ông sẽ “dừng vĩnh viễn” tiếp nhận di dân từ một số nước xác định sau vụ bắn hai thành viên Vệ Binh Quốc Gia ở thủ đô Washington DC, hôm Thứ Năm ngày 27 Tháng Mười Một, ABC đưa tin.
Viết trên mạng xã hội, ông Trump không nói rõ di dân đến từ những quốc gia nào sẽ bị ảnh hưởng, và chỉ nói rằng nó sẽ áp dụng cho “các nước Thế Giới Thứ Ba.”
Di dân tham gia lễ tuyên thệ nhập quốc tịch Mỹ tại Newark, tiểu bang New Jersey. (Hình minh họa: John Moore/Getty Images)
Hồi Tháng Sáu, ông Trump đã ban hành lệnh cấm đến Mỹ đối với công dân 12 quốc gia, chủ yếu ở Châu Phi và Trung Đông, và áp đặt các hạn chế đi lại đối với một số nước khác.
Trong bài đăng hôm Thứ Năm ngày 27 Tháng Mười Một, ông Trump cũng liệt kê một số hành động mà ông nói Mỹ sẽ thực hiện, mặc dù vẫn chưa rõ chính quyền Trump dự tính làm như thế nào.
Ông cho biết Mỹ sẽ “chấm dứt hàng triệu hồ sơ nhập cảnh bất hợp pháp của Biden, bao gồm cả những người được Joe Biden Buồn Ngủ ký bằng bút tự động và loại bỏ bất kỳ ai không phải là lợi ích cho nước Mỹ, hoặc không có khả năng yêu đất nước của chúng ta, chấm dứt tất cả các lợi ích và trợ cấp liên bang cho những người không phải là công dân của đất nước chúng ta, tước quốc tịch những di dân phá hoại sự bình yên trong nước, và trục xuất bất kỳ công dân nước ngoài nào là gánh nặng cho cộng đồng, là rủi ro an ninh hoặc không tương thích với nền văn minh phương Tây.”
Các giới chức cho biết nghi can Rahmanullah Lakanwal, 29 tuổi, đến Mỹ vào năm 2021 dưới thời chính quyền Biden. Anh ta đã được cấp quy chế tị nạn vào Tháng Tư năm 2025 dưới thời Trump, theo nhiều nguồn tin thực thi pháp luật.
Tại Afghanistan, nghi can có liên quan đến Zero Unit, hợp tác chặt chẽ với CIA và Bộ Tư Lệnh Hoạt Động Đặc Biệt Hỗn Hợp, theo các nguồn tin quen thuộc với cuộc điều tra. Nghi can là một thành viên đáng tin cậy và đã truy lùng các mục tiêu chống khủng bố của Mỹ, theo các nguồn tin.
Nghi can trong vụ xả súng hôm Thứ Tư, cướp đi sinh mạng của một thành viên Vệ Binh Quốc Gia và khiến người kia trong tình trạng nguy kịch, là Rahmanullah Lakanwal. (NNL) [đ.d.]
BISHKEK, Kyrgyzstan (NV) – Tổng Thống Vladimir Putin của Nga nói rằng bản kế hoạch hòa bình của Mỹ cho Ukraine có thể “là cơ sở cho các thỏa thuận trong tương lai” nhưng lại lặp lại lời đe dọa dùng vũ lực chiếm thêm lãnh thổ Ukraine trừ phi Kyiv rút lui, hôm Thứ Năm ngày 27 Tháng Mười Một, CNN cho biết.
Phát biểu trước báo giới ở Bishkek, Kyrgyzstan, ông Putin xác nhận điện Kremlin đang chờ đợi phái đoàn Mỹ do Đặc Phái Viên Steve Witkoff dẫn đầu sẽ đến thăm Moscow vào đầu tuần tới, đồng thời nói thêm rằng điện Kremlin đã sẵn sàng “thảo luận nghiêm túc.”
Tổng thống Nga Vladimir Putin chủ trì cuộc họp của Hội Đồng An Ninh Quốc Gia qua cầu truyền hình tại Điện Kremlin ở Moscow vào ngày 21 Tháng Mười Một. (Hình: Gavriil Grigorov/POOL/AFP via Getty Images)
Nhưng cơ hội để đạt được đột phá nhanh chóng dường như đang rất mong manh sau khi ông Putin lặp lại các yêu sách tối đa của mình. Ông nói rằng cuộc chiến ở Ukraine sẽ chỉ kết thúc “một khi quân đội Ukraine rút khỏi các lãnh thổ họ chiếm đóng.”
“Nếu họ không rút lui, chúng tôi sẽ đạt được điều này thông qua các biện pháp quân sự,” ông Putin nói.
Tổng thống Ukraine, ông Volodymyr Zelensky, cho biết phái đoàn của ông cũng sẽ gặp các giới chức Mỹ vào cuối tuần này để thảo luận về các điểm được nêu ra tại Hội Nghị Geneva hồi cuối tuần trước. Trong bài phát biểu qua video hàng đêm, ông Zelensky nói thêm rằng tuần tới sẽ diễn ra “các cuộc đàm phán quan trọng không chỉ đối với phái đoàn của chúng tôi, mà còn đối với cá nhân tôi” nhưng không nói rõ chi tiết.
Nga đã có một số bước tiến dọc theo tiền tuyến phía Đông Ukraine trong những tuần gần đây, đáng kể nhất là xung quanh thành phố Pokrovsk.
Tuy nhiên, Viện Nghiên Cứu Chiến Tranh, một cơ quan giám sát xung đột có trụ sở tại Mỹ, cho biết rằng dữ liệu về tốc độ tiến công của quân Nga cho thấy “một chiến thắng quân sự cho Nga ở Ukraine là có thể tránh được, và việc Nga nhanh chóng chiếm phần còn lại của tỉnh Donetsk là sẽ không sắp xảy ra.”
Vùng lãnh thổ của Ukraine mà Nga đang đòi phải nhượng cho họ bao gồm “vành đai pháo đài” gồm các thị trấn và thành phố được bảo vệ quyết liệt vì chúng được coi là quan trọng đối với an ninh Ukraine. Kyiv và các đồng minh Châu Âu đã nói rõ rằng nhượng bộ lãnh thổ là lằn ranh đỏ đối với họ.
Phát biểu của ông Putin hôm Thứ Năm là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy Nga không sẵn sàng hành động sau khi các giới chức Mỹ, bao gồm cả chính Tổng Thống Trump, ca ngợi những “bước tiến to lớn” trong nỗ lực chấm dứt chiến tranh. (NNL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Nghi can bắn hai lính Vệ Binh Quốc Gia, trong đó có một người chết, sẽ đối mặt với các cáo buộc được nâng lên thành giết người cấp độ một, ABC dẫn lời công tố viên Washington DC, bà Jeanine Pirro, cho biết hôm Thứ Sáu ngày 28 Tháng Mười Một.
“Chắc chắn sẽ có thêm nhiều cáo trạng được đưa ra, nhưng chúng tôi đang nâng cáo trạng ban đầu về hành hung thành giết người cấp độ một,” bà Pirro nói trên chương trình “Fox & Friends” vào sáng Thứ Sáu ngày 28 Tháng Mười Một.
Giám Đốc FBI, ông Kash Patel (bìa trái), xem ảnh hai Vệ Binh Quốc Gia đến từ bang West Virginia bị bắn ở Washington, DC, cùng với ảnh nghi can trong vụ xả súng ở Washington, DC. (Hình: Andrew Leyden/Getty Images)
Nghi can xả súng, Rahmanullah Lakanwal, 29 tuổi, trước đó đã bị truy tố ba tội danh tấn công với ý định giết người trong khi có vũ trang và sở hữu hình sự vũ khí, các giới chức cho biết trong một cuộc họp báo.
Lakanwal bị buộc tội bắn hai thành viên Vệ Binh Quốc Gia, Sarah Beckstrom, 20 tuổi, và Andrew Wolfe, 24 tuổi, vào chiều Thứ Tư ngày 26 Tháng Mười Một.
Nghi can bị cáo buộc “nổ súng mà không khiêu khích, kiểu phục kích,” bắn vào một trong hai nạn nhân, rướn về phía trước và bắn tiếp người đó, trước khi bắn vào người Vệ Binh Quốc Gia khác “nhiều lần,” Pirro cho biết.
Video do The Wall Street Journal thu được cho thấy khoảnh khắc vụ nổ súng xảy ra. Đoạn băng cho thấy Lakanwal đang đưa súng trước khi anh ta chạy ra khỏi khung hình. Một Vệ Binh Quốc Gia cũng được nhìn thấy trong video đang chạy và nạp đạn cho súng của mình.
Ông Trump thông báo vào tối Thứ Năm ngày 27 Tháng Mười Một rằng cô Beckstrom, một trong hai nạn nhân bị bắn, đã qua đời. Trong khi đó, nạn nhân còn lại, anh Andrew Wolfe vẫn trong tình trạng nguy kịch.
“Chàng trai trẻ kia đang vật lộn để giành lấy mạng sống,” ông Trump cho biết. “Cậu ta đang ở trong tình trạng rất tệ. Cậu ấy đang chiến đấu để giành giật sự sống.”
Vụ xả súng xảy ra vào khoảng 2:15 chiều Thứ Tư ngày 26 Tháng Mười Một gần ga tàu điện ngầm Farragut West.
Bà Pirro cho biết nghi phạm, công dân Afghanistan, bị cáo buộc đã lái xe từ tiểu bang Washington để nhắm vào các thành viên Vệ Binh Quốc Gia. Anh ta đã nổ súng bằng một khẩu súng lục ổ quay 357 Smith & Wesson.
Hiện vẫn chưa rõ động cơ của nghi can, theo các giới chức.
Nhà của nghi can ở thành phố Bellingham, tiểu bang Washington, đã có lệnh khám xét. Tại đây, giới chức tìm thấy “nhiều thiết bị điện tử,” giám đốc FBI, ông Kash Patel, cho biết.
Ông Patel cũng lưu ý FBI đã được xác nhận từ Bộ Quốc Phòng và CIA rằng “đối tượng này có quan hệ với các lực lượng đối tác ở Afghanistan.”
“Chúng tôi cũng đang điều tra đầy đủ khía cạnh đó về lý lịch của anh ta, bao gồm bất kỳ cộng sự nào được biết đến ở nước ngoài hoặc ở Mỹ,” ông Patel cho biết.
Nghi can, có vợ, năm con và một anh trai ở Mỹ, được cho là không thể tìm được việc làm vì giấy phép làm việc của anh đã hết hạn, theo một nguồn tin nắm rõ tình hình.
Nghi can đã trở nên cô lập hơn trong những tháng qua và ngày càng tuyệt vọng. Anh ta không thể trả tiền thuê nhà hay tiền thực phẩm và đang nhờ vào người khác, nguồn tin này cho biết thêm. (NNL) [đ.d.]
HỒNG KÔNG, Trung Quốc (NV) – Số người chết trong vụ hỏa hoạn tang thương tại một khu chung cư ở Hồng Kông đã tăng lên 128 người vào Thứ Sáu ngày 28 Tháng Mười Một trong lúc các nỗ lực tìm kiếm và cứu hộ vẫn tiếp tục, theo ABC.
Cục trưởng Cục Bảo An Hồng Kông, ông Đặng Bỉnh Cường, cảnh báo rằng vẫn có thể vẫn còn nhiều thi thể chưa được tìm thấy.
Khói dày đặc và ngọn lửa bao phủ một số tòa nhà tại khu chung cư Hoành Phúc Uyển thuộc quận Đại Bộ của Hồng Kông vào ngày 26 Tháng Mười Một. (Hình: Yan Zhao/AFP via Getty Images)
Cho đến nay, tám người đã bị bắt do liên quan đến vụ hỏa hoạn, theo thông báo từ Ủy ban Chống Tham nhũng Độc lập của Hong Kong (ICAC).
“Những người bị bắt này, trong độ tuổi từ 40 đến 63, bao gồm bảy đàn ông và một phụ nữ. Trong số đó có bốn người thuộc công ty tư vấn thực hiện dự án đại cải tạo chung cư Hoành Phúc Uyển, cụ thể là hai giám đốc và hai giám đốc dự án chịu trách nhiệm giám sát dự án. Ba người bị bắt còn lại là nhà thầu phụ lắp đặt giàn giáo, bao gồm một cặp vợ chồng là chủ một công ty, trong khi người còn lại là môi giới,” thông báo của ICAC cho biết.
ICAC cũng lưu ý rằng giới chức cũng đã lục soát tại 13 địa điểm khác nhau bao gồm văn phòng của công ty tư vấn, các nhà thầu phụ và nơi ở của những người bị bắt, và nhiều tài liệu làm việc cùng giấy tờ ngân hàng đã bị thu giữ.
Giới chức Hồng Kông hôm Thứ Sáu ngày 28 Tháng Mười Một thông báo ba ngày để tang các nạn nhân.
Các công sở sẽ treo cờ rũ từ ngày 29 Tháng Mười Một đến ngày 1 Tháng Mười Hai và sẽ có ba phút mặc niệm vào ngày 29 Tháng Mười Một lúc 8 giờ sáng. Người dân cũng sẽ có cơ hội ghi sổ tang chia buồn cho các nạn nhân.
“Trong thời gian để tang, giới chức chính quyền sẽ không tham gia các hoạt động công cộng không thiết yếu. Tất cả các hoạt động giải trí và ăn mừng do chính quyền tổ chức hoặc tài trợ sẽ bị hủy bỏ hoặc hoãn lại nếu thích hợp,” giới chức cho biết.
Cảnh sát Hồng Kông nghi ngờ lưới bạt được sử dụng trong quá trình cải tạo chung cư không đủ chuẩn. Công ty đã lắp đặt rất nhiều tấm xốp trong cửa sổ và phía ngoài tường. Chất liệu này càng làm đám cháy lan nhanh khi hỏa hoạn bùng phát, cảnh sát cho biết.
Cảnh sát tìm thấy lưới bạt và tấm xốp trong một tòa tháp không bị cháy lan, họ cho biết.
Hơn 140 xe cứu hỏa và hơn 800 lính cứu hỏa và nhân viên y tế đã được triển khai để ứng phó với đám cháy, và máy bay không người lái cũng được sử dụng, giới chức Hồng Kông cho biết.
Khoảng 279 người đã được cho là đã mất tích, Đặc Khu Trưởng Lý Gia Siêu cho biết trong một cuộc họp báo hôm Thứ Năm ngày 27 Tháng Mười Một. (NNL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump nói với các quân nhân trong một cuộc điện đàm nhân Lễ Tạ Ơn rằng Hoa Kỳ đang chuẩn bị có hành động nhằm vào các mạng lưới bị cáo buộc buôn bán ma túy ở Venezuela và rằng chiến dịch trên bộ sẽ bắt đầu “không lâu” hôm Thứ Năm ngày 27 Tháng Mười Một, CNN đưa tin.
“Trong những tuần qua, quý vị đã làm việc để chặn những kẻ buôn bán ma túy Venezuela mà có rất nhiều những kẻ như vậy. Tất nhiên, không còn nhiều người đến bằng đường biển nữa,” ông Trump nói với các quân nhân.
Tổng Thống Venezuela Nicolas Maduro tham gia vào cuộc tập hợp dân sự-quân sự hôm 25 Tháng Mười Một ở Caracas, Venezuela. (Hình minh họa: Jesus Vargas/Getty Images)
“Quý vị có thể nhận thấy rằng người ta không muốn giao nhận bằng đường biển nữa, và chúng ta cũng sẽ bắt đầu ngăn họ trên bộ,” ông nói tiếp. “Trên bộ sẽ dễ dàng hơn, nhưng nó sẽ sớm bắt đầu.”
“Chúng tôi cảnh báo họ: Hãy ngưng đưa chất độc vào đất nước chúng tôi,” ông Trump nói thêm.
Phát biểu của ông Trump cho thấy ông đã ra quyết định về hướng hành động ở Venezuela sau nhiều buổi cập nhật thông tin và màn phô trương sức mạnh ngày càng tăng ở khu vực hồi đầu tháng.
Ông Trump đã liệt tổng thống Venezuela, ông Nicolas Maduro, và các đồng minh trong chính phủ của ông, vào tổ chức khủng bố nước ngoài hồi đầu tuần.
Việc định danh “tổ chức khủng bố nước ngoài” sẽ cho phép ông Trump áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới nhắm vào tài sản và cơ sở hạ tầng của ông Maduro. Tuy nhiên, nó không thẳng thừng cho phép sử dụng vũ lực gây chết người, các chuyên gia pháp lý cho biết.
Quân đội Mỹ đã tập hợp hơn một chục tàu chiến và 15,000 binh sĩ trong khu vực nằm trong chiến dịch mà Ngũ Giác Đài gọi là “Southern Spear.” Quân đội Mỹ đã giết chết hơn 80 người trong các cuộc không kích vào tàu bè trong chiến dịch chống buôn lậu ma túy. (NNL) [đ.d.]
KYIV, Ukraine (NV) – Các cơ quan chống tham nhũng của Ukraine đã bắt đầu khám xét căn hộ của ông Andriy Yermak, chánh văn phòng của Tổng Thống Volodymyr Zelensky, BBC đưa tin hôm Thứ Sáu ngày 28 Tháng Mười Một, và quan chức này đã từ chức ngay sau đó.
Một trong hai cơ quan này, văn phòng chống tham nhũng Nabu, xác nhận rằng họ đã được cho phép khám xét điều tra và cho biết sẽ có thêm chi tiết được công bố.
Ngoại trưởng Mỹ, ông Marco Rubio (phải) và Chánh Văn Phòng Tổng thống Ukraine, ông Andriy Yermak, họp báo sau các cuộc đàm phán kín về kế hoạch hòa bình của Mỹ cho Ukraine tại Geneva hôm 23 Tháng Mười Một. (Hình: Fabrice Coffrini/AFP via Getty Images)
Vụ bê bối tham nhũng đã nhấn chìm một số nhân vật thân cận với ông Zelensky, mặc dù cả bản thân ông lẫn ông Yermak đều không bị buộc tội về bất kỳ hành vi sai trái nào.
Ông Andriy Yermak là trợ lý thân cận nhất của tổng thống và là người được ông Zelensky lắng nghe trong suốt cuộc xâm lược toàn diện của Nga. Ông cũng là nhà đàm phán đứng đầu của Kyiv trong các cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ, nhưng vị thế của ông ngày càng bị đe dọa khi mà những người chỉ trích đã kêu gọi ông ra đi.
Ông Andriy Yermak đã đệ đơn từ chức sau khi căn hộ của ông bị khám xét, CNN cho biết. Tổng Thống Zelenskyy đã thông báo về sự ra đi của ông Yermak trong một video đăng trên mạng xã hội vào cuối buổi chiều hôm Thứ Sáu ngày 28 Tháng Mười Một.
Ông ca ngợi Yermak nhưng cũng nói rằng “không có lý do gì để bị phân tâm bởi bất cứ điều gì khác ngoài việc bảo vệ Ukraine.” Việc tìm kiếm người kế nhiệm ông sẽ bắt đầu vào Thứ Bảy ngày 29 Tháng Mười Một và văn phòng tổng thống dưới quyền ông Yermak sẽ được “tổ chức lại.”
Ông Yermak, 54 tuổi, xác nhận trên mạng xã hội rằng cả Nabu và văn phòng công tố chuyên chống tham nhũng (Sap) đều đang “tiến hành các quy trình thủ tục tại nhà tôi” và có toàn quyền khám xét căn hộ của ông, và luật sư của ông cũng có mặt.
“Về phần mình, tôi đã hợp tác đầy đủ,” ông Yermak, vốn chưa được xem là nghi phạm, cho biết.
Việc khám xét này diễn ra vào thời điểm rất khó xử đối với ông Zelensky và đồng minh thân cận nhất của ông, khi mà bộ trưởng Lục Quân Mỹ, ông Dan Driscoll, sẽ đến Kyiv vào cuối tuần này để thúc đẩy kế hoạch hòa bình của Tổng Thống Donald Trump.
Ông Yermak, người có ảnh hưởng to lớn ở cấp cao nhất trong chính phủ ở Kyiv, nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của ông trong các cuộc đàm phán khi ông nói với The Atlantic vài giờ trước khi có tin về cuộc khám xét rằng “chừng nào ông Zelensky còn là tổng thống, đừng ai trông mong chúng tôi từ bỏ lãnh thổ. Ông ấy sẽ không ký kết để trao lãnh thổ.”
Trong khi đó, vị thế của chính ông Zelensky cũng bị suy yếu bởi bê bối tham nhũng trong nước, và tổng thống Nga từ lâu đã đặt câu hỏi về tính hợp pháp của ông trong tư cách tổng thống.
Vụ bê bối tham nhũng đã làm rung chuyển Ukraine trong tháng này, khi các nhà điều tra tìm ra mối liên hệ của một số nhân vật hàng đầu với vụ bê bối biển thủ $100 triệu trong lĩnh vực năng lượng.
Hai cơ quan chống tham nhũng Nabu và Sap cho biết họ đã phát hiện một kế hoạch nhận lại quả rộng lớn và gây ảnh hưởng đến các công ty nhà nước, bao gồm cả công ty năng lượng hạt nhân Enerhoatom.
Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy 70% công chúng muốn ông Yermak từ chức.
Một số người đã bị buộc tội trong vụ tai tiếng tham nhũng khiến dư luận phẫn nộ vì tiền được cho là đã được lấy đi từ các dự án cơ sở hạ tầng quan trọng vốn rất thiết yếu để bảo vệ nguồn điện của Ukraine trong lúc các cuộc không kích của Nga đã làm hư hại nặng nề cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine và người dân trên khắp đất nước chỉ được dùng điện vài giờ mỗi ngày.
Ông Zelensky đã sa thải hai bộ trưởng và một số nghi phạm đã bị bắt giữ. Một trong những cộng sự kinh doanh cũ của ông, ông Timur Mindich, đã bỏ trốn khỏi đất nước. (NNL) [đ.d.]
BANGKOK, Thái Lan (NV) – Tòa án phúc thẩm của Thái Lan phán quyết rằng việc chính phủ nước này dẫn độ ông Y Quynh Bdap về Việt Nam không vi phạm luật.
Các nguồn tin quốc tế và của Tổ chức tôn giáo chống ngược đãi Persecution.Org (Sự ngược đãi, sự đàn áp) dẫn thông tin từ tòa án Thái Lan cho hay như vậy ngày Thứ Tư 26 Tháng Mười Một. Hệ quả, số phận của ông Y Quynh Bdap khá mong manh khi Thái muốn giữ quan hệ chính trị tốt với Hà Nội.
Cơ sở của chính phủ Thái Lan ở Bangkok giam giữ các người tị nạn từ các nước khác đến nước này, chờ ra tòa và trục xuất. (Hình: STR/AFP/Getty Images)
Các nguồn tin trên cho biết Tòa Phúc thẩm ở Bangkok đã y án phán quyết của Tòa sơ thẩm ở địa phương từ hồi Tháng 9 năm ngoái. Theo đó, họ chấp thuận đòi hỏi của CSVN yêu cầu dẫn độ ông Y Quynh Bdap về Việt Nam để bị thi hành án 10 năm tù đã bị xử vắng mặt với tội danh “khủng bố” hồi Tháng Giêng 2024.
Ông Y Quynh Bdap, đồng sáng lập viên tổ chức “Người Thượng vì công lý” từ khi tị nạn chính trị ở Thái Lan trong thời gian ông vượt biên sang nước này từ năm 2014. Nhóm này đã công bố nhiều thông tin và hình ảnh các cuộc đàn áp của chế độ Hà Nội đối với các sắc tộc thiểu số, gọi chung là người Thượng, các tỉnh ở khu vực Tây nguyên Việt Nam.
Tháng Tám 2023, chế độ Hà Nội phát lệnh truy nã đối với ông Y Quynh Bdap và yêu cầu chính phủ Thái Lan dẫn độ. Ông bị vu cho tội “khủng bố” khi ghép tên ông vào vụ nổ súng xảy ra ở trụ sở công an ở hai xã Ea Tiêu và Ea Ktur, huyện Cư Kuin tỉnh Đắk Lắk hồi Tháng Sáu 2023 làm 9 người chết. Khi xảy ra vụ việc này thì ông Y Quynh Bdap đang ở Bangkok và đã được LHQ cấp thẻ tị nạn chính trị, chờ đi định cư tại một nước thứ ba,
Ông bác bỏ cáo buộc của chế độ Hà Nội vì cho rằng các hành động thông tin vi phạm nhân quyền, phơi bày tội ác của CSVN với các sắc tộc người Thượng ở Tây nguyên đã khiến ông trở thành một thứ kẻ thù nguy hiểm. Ông công bố những hành vi đó cho dư luận quốc tế, đồng thời gửi báo cáo tới cơ quan nhân quyền Liên Hiệp Quốc. Bởi vậy, ghép tên ông vào vụ nổ súng rồi xử án khiếm diện và ép chính phủ Thái dẫn độ là điều dễ hiểu.
Ngày 11 Tháng Sáu 2024, ông Y Quynh Bdap bị cảnh sát Thái bắt giữ sau khi đến tòa đại sứ Canada để được phỏng vấn về đơn xin tị nạn chính trị. Trước đó gần 10 năm, ông đã được tòa án ở Bangkok trả tự do trong vụ án nhập cư trái phép. Tại nước Thái, ông cùng một số đồng hương yểm trợ các hoạt động vận động nhân quyền, tự do tôn giáo cho người Thượng ở quê nhà.
Khi đến nước Thái xin tị nạn chính trị, đúng ra, theo công ước quốc tế, ông cũng như rất nhiều người khác vượt biên từ Việt Nam sang đây, phải được nước này bảo vệ, giúp đỡ để chờ đi định cư ở nước thứ ba nếu được chấp thuận. Nhưng vì những lợi ích chính trị và không loại trừ khả năng tham nhũng, nhận hối lộ của chế độ Hà Nội, người tị nạn chính trị từ Việt Nam đối diện với nhiều sức ép và thiệt thòi.
Ông Y Quynh Bdap, người Thượng tị nạn Cộng sản ở Bangkok, hiện đã bị chính phủ Thái Lan bắt giữ, có thể bị dẫn độ về Việt Nam theo đòi hỏi của Hà Nội. (Hình: NTVCL)
Sau khi ông Y Quynh Bdap bị Tòa phúc thẩm của Thái Lan ra phán quyết, tổ chức Tin Lành quốc tế International Christian Concern (ICC) ra bản tuyên bố nói rằng “Nếu ông Y Quynh Bdap bị dẫn độ về Việt Nam, ông khó tránh khỏ bị tra tấn và tù tội. Có vẻ như tòa án Thái Lan đã bị áp lực từ nhà cầm quyền CSVN đòi dẫn độ ông. Điều này tạo tiền lệ cho hàng ngàn người tị nạn chính trị khác đến nước Thái rồi nhiều phần sẽ bị trục xuất về xứ sở và bị đàn áp. ICC kêu gọi chính phủ Thái đừng trao trả Y Quynh Bdap cho CSVN”.
Khi ông Y Quynh Bdap bị cảnh sát Bangkok bắt giam hồi năm ngoái, hàng chục tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế đã gửi thư kêu gọi chính phủ Thái phải tuân thủ các quy định về quyền người tị nạn. Tháng Mười 2024, sau khi tòa sơ thẩm của Thái quyết định chấp thuận yêu cầu dẫn đọ của CSVN, Liên Đoàn Quốc tế Nhân quyền (FIDH), tổ chức cũng ký tên vào thư ngỏ của 33 tổ chức quốc tế gửi Thủ tướng Thái Lan, nói “Nếu Chính phủ Thái Lan nghiêm túc trong việc tôn trọng luật pháp quốc gia và quốc tế, họ không được dẫn độ Y Quynh Bdap về Việt Nam, nơi ông ta chắc chắn sẽ phải đối mặt với những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.”
Bây giờ, với những gì đang diễn ra, số phận của ông Y Quynh Bdap không phải do lương tâm và quyền người tị nạn định đoạt, mà do đường lối chính trị khu vực và lợi ích cục bộ định đoạt. (NTB)
ANAHEIM, California (NV) – Một phụ nữ bị tố cáo quăng một chú chó qua hàng rào một bệnh viện thú y bị bắt ở Anaheim hôm Thứ Tư, 26 Tháng Mười Một và đối diện với nhiều tội, theo thông báo của Văn Phòng Biện Lý Orange County hôm Thứ Năm, 27 Tháng Mười Một.
Bà Tyler Nashae Thompson, 30 tuổi, bị truy tố một tội hình tàn ác với thú vật, một tội hình lạm dụng thú vật trong vai trò người chăm sóc, và một tội khinh vì che giấu hoặc hủy hoại bằng chứng, theo bà Kimberly Edds, phát ngôn viên Biện Lý Cuộc Orange County.
Hình trích xuất từ máy quay phim an ninh cho thấy nghi can cầm bịch nhựa có chú chó bên trong trước khi quăng qua hàng rào bệnh viện thú y. (Hình: Anaheim Police Department)
Nghi can Thompson bị giam trong nhà tù Orange County với số tiền tại ngoại được ấn định là $50,000.
Máy quay phim an ninh của University Veterinary Center trên đường Glenoaks, Anaheim, cho thấy một phụ nữ quăng một bao nhựa qua hàng rào cao 8 ft vào lúc 1 giờ 30 phút sáng ngày 12 Tháng Mười Một. Chú chó sau đó được tìm thấy trong sân sau của bệnh viện thú y.
Một bác sĩ thú y sau đó phát hiện chú ý bị thiếu dinh dưỡng, người đầy bọ chét, và bị mất một cái răng, theo bà Edds cho biết trong thông cáo báo chí.
Cảnh sát Anaheim sau đó xác nhận nghi can Thompson sau khi được thông báo và xem máy quay phim, vẫn theo thông báo của biện lý cuộc.
Sau đó, một chánh án ký trát cho bắt bà Thompson, sau khi cảnh sát đưa bằng chứng cho biện lý cuộc.
Chú chó hiện nay an toàn và đang hồi phục tại một trung tâm chăm sóc thú ý, cảnh sát cho biết, theo nhật báo The Orange County Register.
Bà Thompson sẽ bị ra tòa vào ngày Thứ Hai, 1 Tháng Mười Hai, theo OCR. Nếu bị kết cả ba tội, bà có thể bị tốt đa ba năm tù.
“Chú chó tội nghiệp này phải chịu đựng một tình cảnh đau đớn mà do chính người chăm sóc chú gây ra,” ông Todd Spitzer, chánh biện lý Orange County, được trích lời nói trong một tuyên bố. “Chỉ có người có đầu óc xa đọa mới có một quyết định lạm dụng một con thú trong khi nó không thể tự bảo vệ nó, và rồi quăng chú chó đi như là quăng một miếng rác.” (Đ.D.)
SACRAMENTO, California (NV) – Chính quyền Trump khởi kiện California và đe dọa sẽ cắt trợ cấp cho sinh viên là người nhập cư lậu. Điều đó tạo ra nhiều thông tin sai lệch làm nhiều người hoang mang.
Theo báo mạng CalMatters hôm Thứ Tư, 26 Tháng Mười Một, chính quyền Trump đang kiện California vì tính mức học phí cho cư dân, cấp học bổng và nợ không lãi cho sinh viên nhập cư lậu. Trong những ngày gần đây, trên mạng xã hội có nhiều người đồn về vấn đề này, gây ra sự hoang mang.
Một số tài liệu giúp đỡ sinh viên nhập cư lậu ở California. (Hình: Amaya Edwards/CalMatters)
Một trong những lời đồn là Trợ Cấp Sinh Viên Liên Bang, hay FAFSA, đã bị cắt. Thật ra, FAFSA vẫn còn, và vụ kiện có thể ảnh hưởng đến điều kiện nhận trợ cấp của một số sinh viên, nhưng các chuyên gia pháp lý cho biết chính quyền Trump khó thắng được. Không chỉ vậy, các thủ tục của vụ kiện đó còn phải mất nhiều tuần hoặc lâu hơn.
Trong đơn kiện, Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ tố cáo chính sách của California cung cấp học phí theo mức cư dân và trợ cấp cho sinh viên nhập cư lậu là vi hiến. Các luật sư liên bang cũng cho rằng California vi phạm một luật liên bang năm 1996, cấm các tiểu bang cung cấp phúc lợi cho người nhập cư lậu. Bộ Tư Pháp đề nghị California xóa bỏ chính sách đó hoặc cho mọi công dân Mỹ, cho dù là sống ở tiểu bang khác, trả cùng một mức học phí.
California có hơn 100,000 sinh viên là người nhập cư lậu, theo ước tính cua một liên đoàn lãnh đạo đại học hoạt động bảo vệ người nhập cư. Các sinh này không được nhận những trợ cấp liên bang như Pell Grant và vay nợ do liên bang tài trợ. California có ngân sách riêng cho trợ cấp của sinh viên, và sử dụng tiền đó theo luật tiểu bang.
Theo luật California, sinh viên chỉ cần đủ điều kiện, như học ba năm trung học ở California, để được trả học phí theo mức của cư dân, giúp họ tiết kiệm được $39,000 mỗi năm so với sinh viên từ tiểu bang khác đến. Nếu đủ điều kiện, sinh viên nhập cư lậu còn có thể nhận được trợ cấp tài chánh của tiểu bang, được gọi là Cal Grant, nhưng chỉ có một số ít ghi danh và nhận được.
Các chuyên gia pháp lý cho biết hành động của chính quyền Trump có mục đích chính trị hơn là pháp lý, trong đó họ đặt tên đơn kiện là “United States of America v. Newsom” cho thấy rõ mục đích chính trị hơn.
Sinh viên đại học UCLA biểu tình chống chính quyền liên bang cắt giảm ngân sách. (Hình: Robyn Beck/AFP via Getty Images)
Một số người khác cho hay có một số tiểu bang đã đầu tư vào sinh viên nhập cư lậu, và không cho họ con đường học vấn là lãng phí nhiều nguồn lực quan trọng. Nhiều chuyên gia kinh tế cho biết những người nhập cư lậu cũng là một phần quan trọng của kinh tế Mỹ và không dễ thay thế họ được.
Tuy nhiên, những vụ kiện cho dù khó thắng cũng có thể gây hoang mang qua nhiều thông tin sai lệch được lan truyền.
Trên mạng xã hội như TikTok, nhiều video cho thấy sinh viên sợ hãi về hệ thống trợ cấp liên bang xuất hiện vào mùa Đông năm ngoái, sau khi chính quyền Biden trì hoãn và có nhiều trục trặc trong hệ thống FAFSA mới. Trong những trục trặc có đơn ghi danh mới làm sinh viên không có số An Sinh Xã Hội không ghi danh được.
Sau khi Tổng Thống Donald Trump đắc cử, sự sợ hãi về việc mất trợ cấp liên bang lại lan truyền trên mạng xã hội nữa. Trong năm 2025, chính quyền Trump liên tục nhắm vào các đại học và còn “dẹp” Bộ Giáo Dục Hoa Kỳ, càng làm sinh viên sợ hãi hơn.
Ông Trump đang muốn phạt đại học UCLA $1 tỷ vì tố cáo họ lợi dụng quyền công dân, tuy một chánh liên bang tạm thời phán quyết Tòa Bạch Ốc thua trong vụ kiện đó. Chính quyền Trump còn đang kiện các đại học Califonria vì kỳ thị người Do Thái, và còn muốn cắt giảm hàng tỷ đô la cho nghiên cứu.
Vụ kiện mới nhất này là lần thứ sáu chính quyền Trump kiện các tiểu bang có chính sách về học phí theo mức của cư dân cho sinh viên nhập cư lậu. Những tiểu bang như Kentucky, Oklahoma, và Texas đã làm theo yêu cầu của tổng thống và cắt bỏ phúc lợi đó cho sinh viên nhập cư lậu.
Những tiểu bang có xu hướng Dân Chủ như Minnesota, Illinois, và California thì chống lại vụ kiện đó.
California có Đạo Luật AB 540 không cho sinh viên trả học phí theo mức cư dân tùy thuộc vào nơi họ sống, mà dựa vào việc họ từng học trung học ba năm hay cao đẳng ở California.
Bộ Tư Pháp cho biết điều kiện đó ngang với diện cư dân của tiểu bang, nên vi phạm luật liên bang của năm 1996. Nhưng vào năm 2010, Tối Cao Pháp Viện California bác bỏ suy nghĩ đó vì những học sinh sống ở những nơi ngay biên giới với California vẫn có thể được vào trung học ở California.
Học sinh từ tiểu bang khác đến và học trường nội trú tư thục ở California vẫn thỏa mãn điều kiện học ba năm trung học, nhưng không tính họ là cư dân California. Những sinh viên là cư dân California trong thời trung học, sau đó dọn đến tiểu bang khác vẫn có thể trả tiền học phí theo mức của cư dân nếu vào các đại học ở California.
Những sinh đó phải nộp đơn AB 540 như sinh viên nhập cư lậu, và chỉ có điểm khác biệt là người nhập cư lậu phải khai họ sẽ xin quyền cư dân hợp pháp càng sớm càng tốt. (TL) [đ.d.]
SACRAMENTO, California (NV) – Tuy có nhiều phản đối từ sinh viên, Hội Đồng Quản Trị hệ thống đại học University of California (UC) vẫn quyết định thông qua chính sách tăng học phí.
Theo báo mạng CalMatters, các ủy viên của UC bỏ phiếu thông qua việc tăng học phí vào ngày 19 Tháng Mười Một, với kết quả 13-3, tuy bị rất nhiều sinh viên cử nhân phản đối.
Sinh viên UC biểu tình để phản đối tăng học phí. (Hình: Mikhail Zinshteyn/CalMatters)
Sau khi một sinh viên đã ghi danh, học phí của họ sẽ không tăng, nhưng chính sách mà các ủy viên thông qua cho phép hệ thống UC tăng học phí và những chi phí khác đến 5% mỗi năm, tùy theo lạm phát, và sẽ giữ học phí đã tăng đó trong vòng sáu năm cho sinh viên.
Sinh viên của một niên khóa, tuy đóng học phí như nhau, nhưng sẽ đóng nhiều tiền hơn so với niên khóa trước, và sẽ đóng ít hơn so với niên khóa tiếp theo. Điều đó có nghĩa là sinh viên cử nhân đang học hiện nay sẽ không bị tăng học phí. Trong khi đó, sinh viên cao học sẽ bị tăng học phí mỗi năm vì không theo thể chế học phí như cử nhân.
Kế hoạch tăng học phí của UC sẽ bắt đầu vào niên khóa 2026-2027.
Các giới chức UC cho biết mục đích của kế hoạch là tạo sự ổn định, giúp UC có được nhiều tiền hơn cho chi phí giáo dục sinh viên ngày càng tăng, và điều đó tạo sự ổn định và giúp sinh viên cùng gia đình dễ đoán trước tương lai hơn.
Hội Đồng Quản Trị UC thông qua thể chế học phí theo niên khóa vào năm 2021, và có hiệu lực vào năm 2022. Từ năm 2021, học phí cho sinh viên cử nhân tăng lên đến gần $15,000/năm trong năm nay. UC bắt đầu tính học phí vào năm 1970, lúc đó phí nhập học là $450.
Nhiều sinh viên cho rằng UC nên tranh đấu với các giới chức chính phủ ở Sacramento và Washington DC để có thêm ngân sách, và sinh viên không phải là kế hoạch dự phòng về tiền bạc của họ.
UC cho biết 98% sinh viên ở California có thu nhập của cả gia đình dưới $60,000 và phải xin trợ cấp không cần phải đóng học phí, nhưng nhiều nhà hoạt động cho hay có nhiều sinh viên cử nhân không được giúp đỡ.
Sinh viên ngồi trong buổi họp của Hội Đồng Quản Trị UC để phản đối tăng học phí. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)
Ủy Viên Michael Cohen từng giúp UC có nhiều tiền trợ cấp tài chánh hơn cho sinh viên khi Hội Đồng Quản Trị bỏ phiếu cho kế hoạch học phí theo niên khóa vào năm 2024. Ông cho biết ông ủng hộ thể chế đó vì sinh viên không bị tăng học phí trong sáu năm. Đối với ông, sinh viên được giảm giá học phí mỗi năm vì học phí không thay đổi khi lạm phát tăng.
Ông Cohen còn cho hay tiền lấy được từ việc tăng học phí giúp UC nhận được thêm 15,000 sinh viên cử nhân ở California, và nếu chỉ có sự hỗ trợ của tiểu bang thì không thể làm được điều đó.
Bà Eleni Kounalakis, phó thống đốc California, phản đối việc tăng học phí mỗi năm mạnh mẽ, cho rằng mỗi năm các ủy viên phải bỏ phiếu để xem xét lại vì nhiều sinh viên đang gặp khó khăn đến mức không có thức ăn và phải ngủ trong xe.
Theo kế hoạch ban đầu, học phí của UC sẽ tăng mỗi năm mà không có lúc dừng lại. Nhưng vì sự phản đối của sinh viên và một số ủy viên, UC sẽ xem xét lại sau bảy năm.
Ngoài ra, UC còn giảm số tiền qua việc tăng học phí dành cho trợ cấp tài chánh, và hiện nay sử dụng 33% của số tiền đó.
Điều đó có nghĩa là sinh viên thu nhập thấp hay trung bình sẽ nhận được thêm mấy ngàn đô la trợ cấp để trang trải học phí và nhiều chi phí đời sống khác. Trong khi đó, sinh viên thuộc gia đình có thu nhập cao, khoảng $120,000/năm trở lên, sẽ phải trả thêm mấy trăm đô la cho học phí vì nhận được ít trợ cấp hơn. UC dự đoán xu hướng đó sẽ tiếp tục cho đến hết thập niên 2020.
Theo văn phòng tài chánh UC, sử dụng một phần tiền từ tăng học phí cho trợ cấp tài chánh giúp hệ thống đại học này có thêm $1 tỷ cho trợ cấp. Khoảng 35% sinh viên cử nhân là cư dân California phải mượn nợ để đi học, và số tiền nợ trung bình là $17,000.
Tăng học phí để giúp trợ cấp tài chánh là một cách để giúp những trường UC đang gặp khó khăn vì cắt giảm từ liên bang, cũng như nhận được ít tiền hơn từ tiểu bang so với những gì Thống Đốc Gavin Newsom đã hứa.
UC đang có số sinh viên là cư dân California nhiều hơn số người mà tiểu bang cung cấp tiền cho họ là 4,000 người, điều đó làm hệ thống này kiếm được ít tiền từ mỗi sinh viên.
Ông James B. Milliken, chủ tịch UC, cho biết có gần 800 nhân viên bị sa thải trong năm 2025, phản ảnh sự nghiêm trọng của các khó khăn tài chánh.
UC còn phải đấu tranh để phục hồi lại 1,600 khoản trợ cấp nghiên cứu mà chính quyền Trump đã tạm ngưng hoạc hủy bỏ. Tuy tòa án đã ra lệnh phục hồi nhiều khoản tiền, nhưng có đến 400 khoản bị mất, tổng cộng $230 triệu.
Ngoài ra, UC còn kiện để chặn chính quyền Trump thay đổi cách đại học nhận trợ cấp để bảo trì các phòng thí nghiệm. Không chỉ vậy, UC còn đang tìm cách giành lại một số tiền khác khoảng $500 triệu, dùng để tạo việc làm và hỗ trợ kinh tế địa phương vì hệ thống đại học này là nơi tuyển người nhiều thứ nhì California.
Theo kế hoạch học phí ban đầu của UC, số tiền có được qua việc tăng học phí 1% chỉ được dùng cho các tòa nhà phục vụ học sinh. Nhưng theo kế hoạch hiện nay, số tiền đó sẽ được các viện trưởng dùng cho những chi phí cần ưu tiên. Các giới chức của UC cho biết hệ thống này có số tiền bảo trì bị trì hoãn lại đến $9 tỷ.
Hiệp Hội Sinh Viên UC cho rằng những dự án này không nên dùng tiền học phí để trả, và đề nghị các ủy viên sử dụng tiền cho những dịch vụ quan trọng cho sinh viên. (TL) [đ.d.]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Trong lúc nhiều gia đình nghèo ở Orange County ăn Lễ Tạ Ơn, chuẩn bị Giáng Sinh, và sắp đón năm mới 2026, lãnh đạo các cơ quan phục vụ an sinh cho họ cũng chuẩn bị cắt giảm nhiều chương trình vì có thay đổi chính sách của chính quyền liên bang liên quan đến “Food Stamps” và bảo hiểm y tế MediCal, theo báo mạng Voice of OC hôm Thứ Ba, 25 Tháng Mười Một.
“Food Stamps” là tên gọi thông thường của chương trình SNAP, viết tắt của “Supplemental Nutrition Assistance Program” (Chương Trình Trợ Cấp Thực Phẩm), trợ giúp người có thu nhập thấp. Ở California, chương trình này có tên “CalFresh.”
Thiện nguyện viên để thực phẩm lên xe cho cư dân Santa Ana. (Hình minh họa: Hosam Elattar/Voice of OC)
Orange County có ba cơ quan phụ trách trợ cấp thực phẩm và bảo hiểm y tế là Sở Dịch Vụ Xã Hội, CalOptima, và các trung tâm phân phát thực phẩm (Orange County food banks).
Lãnh đạo các cơ quan này hiện đang lên tiếng báo động vì sẽ có cắt giảm nhiều và có những thay đổi liên quan đến tiêu chuẩn được hưởng chương trình CalFresh và bảo hiểm Medi-Cal (do CalOptima phụ trách).
Những cắt giảm này xuất phát từ Đạo Luật “To và Đẹp” (HR1) do Tổng Thống Donald Trump ký ban hành ngày 4 Tháng Bảy, cắt giảm $1,000 tỷ tiền bảo hiểm y tế và $4.5 tỷ tiền CalFresh, theo các lãnh đạo trung tâm phân phát thực phẩm.
Những cắt giảm này có nghĩa là ít học sinh Orange County hội đủ tiêu chuẩn được ăn trưa miễn phí và các trường học nhận ngân khoản liên bang ít đi.
“Sẽ có nhiều người đến các trung tâm phân phát thực phẩm, những bếp ăn thiện nguyện để được trợ giúp căn bản mà họ cần hàng ngày,” ông An Trần, giám đốc Sở Dịch Vụ Xã Hội Orange County, nói tại một cuộc họp hồi đầu tháng. “Chúng tôi thấy sự lệ thuộc vào một hệ thống chăm sóc người nghèo mà, nói một cách thẳng thắn, không có đủ ngân sách ở mức độ có thể trợ giúp số lượng cư dân đông đảo bởi vì thay đổi xảy ra trong một thời gian ngắn.”
Tính đến Tháng Tám, trên 300,000 cư dân Orange County – khoảng 10% dân số quận hạt – được trợ cấp qua CalFresh, theo Bộ Dịch Vụ Xã Hội California.
Về y tế, có khoảng 900,000 cư dân Orange County đang hưởng Medi-Cal qua CalOptima, tương đương 29% dân số 3.1 triệu của quận hạt.
CalOptima, cơ quan chăm bảo hiểm y tế cho khoảng 900,000 cư dân Orange County. (Hình: CalOptima)
Hàng trăm ngàn cư dân Orange County đã “nếm mùi” không có CalFresh trong thời gian chính phủ liên bang đóng cửa 43 ngày, lâu nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Trong thời gian đóng cửa, các thành viên Hội Đồng Quản Trị CalOptima chi ra $5 triệu để cung cấp cho các cư dân trong chương trình mà cũng có CalFresh một thẻ trị giá $25 để mua thức ăn.
CalOptima cũng cung cấp cho Second Harvest Food Bank và Community Action Partnership of Orange County mỗi nơi $1.5 triệu để mua thực phẩm cho cư dân. Đây là hai tổ chức quản trị OC Food Bank.
Ông Mark Lowry, giám đốc OC Food Bank, nói nhờ số tiền CalOptima cho mà cơ quan ông có thể giúp người nghèo mùa Lễ Tạ Ơn năm nay.
“Điều mà chúng tôi lo ngại vào mùa lễ này là số tiền $62 triệu/tháng có thể bị giảm, và điều này gây sức ép với chương trình cung cấp thực phẩm khẩn cấp cho cư dân, và như vậy là chúng tôi bị áp lực rất nhiều,” ông Lowry nói tại một cuộc họp liên quan đến ngân sách CalFresh nhận được. “Ngay cả trong tình huống tốt nhất, chúng tôi vẫn phải xoay sở hết mức để bảo đảm cư dân có thức ăn hàng ngày, thành ra, chúng tôi phải cố gắng có đầy đủ thực phẩm cho mọi người.”
Bà Claudia Bonilla Keller, tổng giám đốc Second Harvest Food Bank of OC, nói ngay cả sau khi chính phủ mở cửa, ảnh hưởng vẫn còn kéo theo qua tới năm sau.
“Vụ không có tiền cho CalFresh mà chúng tôi đã trải qua, ngay cả trong một thời gian ngắn, không chỉ ảnh hưởng trước mắt đến chúng tôi, mà ảnh hưởng các trung tâm phân phát thực phẩm và cả hệ thống thực phẩm, kéo dài qua tới năm 2026, trong lúc chúng tôi tìm cách khôi phục lại chương trình phân phát thực phẩm,” bà nói tại cuộc họp.
Bà Keller cũng kêu gọi mọi người liên lạc với dân cử liên bang của họ, yêu cầu họ bảo vệ chương trình này. Bà cho biết, tổ chức OC Hunger Alliance cũng mở ra một cuộc vận động khẩn cấp để có thực phẩm cho mọi người.
Bà Kristin Hilleman, giám đốc Food and Nutrition Services tại Học Khu Capistrano, nói ngay cả với luật mới của liên bang, luật tiểu bang đòi hỏi trường học phải cung cấp bữa trưa miễn phí cho học sinh, nếu các em hỏi.
“Cho tới khi luật không bắt buộc nữa, chúng tôi vẫn tiếp tục cung cấp bữa ăn trưa cho học sinh. Nếu ngân quỹ liên bang cấp cho chúng tôi bị giảm, chương trình ăn trưa miễn phí sẽ bị ảnh hưởng đáng kể,” bà Hilleman nói tại cuộc họp.
Bà thêm: “Khi cắt giảm bắt đầu đối với chương trình của chúng tôi và có thể không liên quan đến ngân sách, chúng tôi có thể phải rút tiền từ quỹ tổng quát để chi trả. Điều này có nghĩa là sẽ rút tiền đáng lẽ dành cho giáo dục, và đây là điều chúng tôi không muốn làm.”
Orange County “bên bờ vực thiếu thực phẩm”
Nhu cầu thực phẩm tại Orange County vẫn cao kể từ khi chính phủ đóng cửa trong thời kỳ đại dịch COVID-19.
Ngoài ra, nhu cầu này vẫn cao nhất là khi lạm phát gia tăng và nhiều người bị mất trợ cấp thực phẩm trong thời kỳ COVID-19, mà các lãnh đạo trung tâm phân phát thực phẩm gọi là “bên bờ vực thiếu thực phẩm.”
Trong nhiều năm qua, các giới chức của Sở Dịch Vụ Xã Hội Orange County và các trung tâm phân phát thực phẩm luôn kêu gọi mọi người ghi danh tham gia CalFresh để giải quyết vấn đề thiếu thực phẩm tại quận hạt.
Trong khi đó, vụ chính phủ đóng cửa mới đây, và định cắt giảm Food Stamps, không chỉ là thách thức duy nhất đối với tình trạng thực phẩm không ổn định khắp Orange County.
Tình trạng bố ráp di dân cũng làm các tổ chức cộng đồng cố gắng tìm cách trợ giúp các gia đình sợ hãi không dám đi chợ hoặc đi làm trong lúc lãnh đạo các trung tâm phân phát thực phẩm, những bếp ăn thiện nguyện, những tổ chức bất vụ lợi phải điều chỉnh phương pháp của họ để giúp các gia đình di dân có thức ăn.
Thay đổi Food Stamps và Medi-Cal
Lãnh đạo các trung tâm phân phát thực phẩm và dịch vụ xã hội bây giờ lo lắng là thay đổi trong chương trình trợ cấp thực phẩm và bảo hiểm y tế của Đạo Luật HR 1 sẽ làm cho tình trạng tệ hơn.
Sở Dịch Vụ Xã Hội Orange County, nơi điều hành chương trình CalFresh. (Hình minh họa: Google Maps)
Ông An Trần nói rằng luật mới sẽ mở rộng yêu cầu tuổi tác bắt buộc người ta phải làm việc để có thể đủ tiêu chuẩn nhận CalFresh và người tị nạn cũng như người đang chờ quy chế tị nạn sẽ không được Medi-Cal.
Ông nói thêm rằng, vào năm 2027, người được hưởng các chương trình này bị buộc phải làm việc để được hưởng Medi-Cal, và người hưởng chương trình này trong độ tuổi từ 19 đến 64 phải tái ghi danh tham gia Medi-Cal mỗi sáu tháng.
Ông cũng cho biết, đến năm 2028, người có Medi-Cal phải phụ trả tiền (copay) khi đi khám bệnh.
Vị giám đốc Sở Dịch Vụ Xã Hội Orange County nói điều này có nghĩa là chương trình CalFresh sẽ mất $44 triệu vào quỹ của Orange County.
“Đây không phải là mở rộng chương trình. Đây không phải là dễ dàng hơn. Đây không phải là giúp đỡ thêm cư dân,” ông An Trần nói. “Đây không phải chỉ là tìm $44 triệu để duy trì tình trạng hiện nay, và chúng tôi biết là không có thêm thu nhập, doanh thu, hoặc ngân quỹ nào để cho chúng tôi có thể làm thêm công việc hành chánh này.”
Ông Michael Hunn, tổng giám đốc CalOptima, nói cơ quan này tính đầu tư gần $20 triệu để vận động tiếp cận người thụ hưởng Medi-Cal, cho họ biết có những thay đổi.
“Chúng tôi sẽ yểm trợ các sự kiện cộng đồng. Chúng tôi không muốn người thụ hưởng bỏ chương trình này. Chúng tôi không muốn bỏ những gì chúng tôi làm để gia tăng số người tham gia CalOptima. Chúng tôi cũng không từ bỏ các việc làm đang phối hợp với các bệnh viện. Chúng tôi không từ bỏ việc chăm lo cho các trung tâm phân phát thực phẩm,” ông nói tại cuộc họp.
Ông Hunn cũng cho biết, kể từ đầu năm nay, CalOptima mất 20,000 người thụ hưởng Medi-Cal, và con số này sẽ tăng khi các thay đổi của chương trình bảo hiểm y tế này được áp dụng.
“Điều này sẽ tạo ra nhiều trở ngại và rào cản,” vị tổng giám đốc CalOptima nói. “Mọi thứ sẽ bị khó khăn hơn khi ghi danh và tôi nghĩ, tất cả điều này sẽ hoàn toàn ảnh hưởng số lượng người tham gia CalOptima.” (Đ.D.)
Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website nguyentranhoang.com và radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 531-7930.
BS Nguyễn Trần Hoàng
Bữa cơm được cố gắng làm cho ngon hàng ngày, có thể và nên là một niềm vui. (Hình minh họa: Pixabay)
Nhân Lễ Tạ Ơn, xin chia xẻ đôi chút suy nghĩ về ơn và sức khoẻ với các độc giả rất thân mến cuả tôi. Xin chúc tất cả luôn hạnh phúc và mạnh khoẻ.
“Ơn” là điều lợi ích, tốt lành mang lại cho người nào đó, và được người đó ghi nhận.
Nếu không được ghi nhận, thì dù có thể mang lại lợi ích đến đâu, điều đó vẫn chưa trở thành “ơn,” mà rất thường lại có thể “làm ơn mà mắc oán.”
Tiếng Việt ta có hai chữ “cảm ơn,” rất hay.
Nếu không được “cảm,” thì một điều có thể rất tốt lành vẫn chưa trở thành ơn, và vẫn chưa mang lại tất cả lợi lạc mà người được cho có thể tận dụng và tận hưởng.
***
Một cái tát (nghĩa đen lẫn bóng), có thể là một ơn trọng, nếu ta biết tận dụng “cái tát” đó. Nó có thể thức tỉnh ta từ một u mê, sai lầm nào đó. Nếu ta biết nhờ “người làm ơn” đó “tát” thêm (Nói không dễ mà làm lại càng khó hơn). Và nếu không cần thiết lắm thì xin đừng mạnh tay quá), để cho tỉnh hẳn, thì đó có thể là một trong những món quà lớn nhất.
Vì có phải điều quan trọng nhất và khó nhất để thành công, hạnh phúc trên đời, là biết thay đổi (hi vọng là kịp thời), để ngày càng hoàn thiện chính ta?
Ngay cả những “cái tát” mà ta nghĩ là oan, cũng có thể giúp ta cẩn thận hơn, thiết lập một “hệ thống phòng thủ” chặt chẽ hơn, và do đó sẽ vững vàng hơn một chút nào đó trong cuộc đời. Nó cũng giúp ta nhận rõ hơn những hiểu lầm, hay hiểu đúng, thường là vừa có lầm, lẫn đúng, từ những gì ta đã làm, để thay đổi, nhằm tránh những tai hại hơn nhiều từ có thể rất nhiều người khác. Thường, những người đó không “rỗi hơi” để mà cảnh tỉnh, nhắc nhở ta, hoặc nhờ ta giải thích xem có phải họ đang hiểu không đúng và không tốt về ta hay không.
***
Hình như bất cứ điều gì trên đời đều có thể trở thành rất tốt hay rất xấu, tùy theo người nhận lãnh nó cảm, và xử dụng nó như thế nào.
Trúng số (theo nghĩa đen lẫn bóng) có thể là điều rất tốt, nhưng, cũng có thể, là điều đã đưa không biết bao nhiêu người đi xuống vực thẳm.
Thất bại, tai họa, là điều ít ai muốn, nhưng cũng có thể là “cái búa của người thợ rèn,” là “mẹ” của rất nhiều thành công lớn hơn nhiều sau này, dành cho những người biết gạn lọc những bài học có thể rất lớn từ những điều mình không mong muốn đó.
Trong rất nhiều trường hợp, hình như, ơn hay oán là do ta cảm là oán hay ơn.
Một “cái tát” (như đã nói), có thể là một ơn rất lớn nếu ta cảm được điều tốt lành cho mình từ đó. Thường thì đối với người trần mắt thịt như chúng ta, khó có thể cảm ngay tức khắc, nên lúc đầu nó có thể là “oán,” và chỉ trở thành “ơn” khi ta cảm đuợc cái lợi cho mình trong nó (hi vọng là không quá trễ).
Tặng một người món quà thường, đáng lẽ phải là ơn, nhưng cũng rất thường có thể trở thành oán nếu người nhận thất vọng vì họ vẫn chờ đợi một món quà “có giá trị” hơn. Thành công, ngay cả của người thân hay không thân, đáng lẽ phải là niềm vui, nhưng (hình như) thường hơn lại bắt đầu của nhiều oán, từ con rắn ganh ghét nấp đâu đó trong tim.
***
Ơn hay oán, do đó, có phải từ tâm của mỗi chúng ta là chính?
Và, nguời ơn lớn nhất cũng như kẻ thù lớn nhất trong cuộc đời mỗi chúng ta, có phải là chính mình, bên cạnh ông trời, và những người thân nhất.
Ơn và bạn mang lại niềm vui.
Oán và thù mang lại đau khổ. Đầu tiên hết là cho chính mình.
Cứu cánh, mục tiêu cuối cùng, và đầu tiên trong cuộc đời của mỗi chúng ta, có phải là niềm vui, sự bình an chân chính.
***
Luôn tỉnh thức, biết mình muốn gì trong cuộc đời này, có phải là, niềm vui, bình an, hạnh phúc, sẽ giúp ta nhìn ra rất nhiều ơn, phước của cuộc đời và tránh được nhiều đau khổ, gây ra từ oán. Niềm vui trong đời sẽ không đến nổi quá khó khăn.
Bữa cơm được cố gắng làm cho ngon hàng ngày, có thể và nên là một niềm vui.
Quần áo, nhà cửa không phải tự nhiên mà sạch sẽ, có thể và nên là một niềm vui.
Ai đó cần cù đi làm đều đặn một công việc có thể rất căng thẳng hoặc nhàm chán mỗi ngày, có thể và nên là một niềm vui.
Tiền lương đem về mỗi tháng, có thể ít hơn người này nhưng nhiều hơn người nọ, có thể và nên là một niềm vui.
Tiếng con khóc, dù có thể làm khó ngủ một chút, có thể và nên là một niềm vui.
Cảm được ơn; gạn lọc đuợc điều tốt lành, niềm vui trong quặng mỏ cuộc đời; nhìn ra ơn từ những gì có thể đã từng là oán, có phải sẽ giúp chính ta thanh thản hơn trước nhất, giúp ta mạnh mẽ hơn trước nhất? Và cũng mang lại niềm vui hơn nữa cho những người quanh ta?
***
“Sức khoẻ là tình trạng sảng khoái về cả thể chất, tâm thần và xã hội, chứ không chỉ là không có bệnh,” theo định nghĩa của Tổ Chức Sức Khoẻ Thế Giới (World Health Organization-WHO).
Cảm được những điều tốt lành trong cuộc sống, tức là lòng biết ơn, sẽ góp phần mang lại sự sảng khoái về xã hội cho ta, một yếu tố rất quan trọng khác của sức khoẻ.
Thoải mái về tâm thần và xã hội sẽ góp phần rất quan trọng đem lại sự sảng khoái của thể chất, phần còn lại của cái “càng ba chân” của sức khoẻ.
Lòng biết ơn, khả năng cảm được ơn, khả năng biết trân trọng những điều tốt lành từ cuộc sống, từ những người quanh ta, có phải là một cội nguồn của sức khoẻ?
Chính quyền Việt Nam bắt đầu cấp các giấy phép xây dựng thủy điện vừa và nhỏ vào cuối thập niên 1990. Bất chấp những cảnh báo, rằng thủy điện vừa và nhỏ sẽ thu hẹp diện tích rừng tự nhiên, xáo trộn sinh hoạt, tước đoạt sinh kế của nhiều ngàn gia đình trong khu vực bị tác động bởi các dự án thủy điện, tạo thêm rủi ro khó lường cho khu vực hạ du, đe dọa sự ổn định của kinh tế – xã hội, xây dựng thủy điện vừa và nhỏ vẫn trở thành phong trào, phát triển rầm rộ từ Bắc vào Nam, đặc biệt là ở Tây Nguyên và các tỉnh duyên hải miền Trung. Mãi tới cuối thập niên 2010, phong trào này mới lắng xuống vì thực tế chứng minh những gì từng được cảnh báo đã trở thành nhãn tiền.
Hơn một tuần sau lũ, hàng trăm gia đình tại xã Hòa Xuân, tỉnh Đắk Lắk, nằm ven sông Bàn Thạch vẫn bị cô lập giữa biển nước. (Hình: Đình Văn/VnExpress)
Trong năm năm, từ 2009 đến 2013, khi tất cả các giới cùng nhận ra hậu quả của mưa, bão trở nên nghiêm trọng hơn vì sự góp phần của các hồ chứa nước ở những nhà máy thủy điện, thậm chí hậu quả của mưa, bão trở thành đặc biệt nghiêm trọng ở miền Trung vào các năm 2009, 2013, chính quyền Việt Nam mới tổ chức khảo sát, nghiên cứu, sau đó công bố những Quy trình vận hành liên hồ chứa nước cho nhiều lưu vực như sông Hồng, sông Sê San, sông Ba, sông Đồng Nai,… Tuy nhiên, biến đổi khí hậu và vô số hạn chế trong quản trị, điều hành không giảm trừ được hậu quả của mưa, bão nên các quy trình vừa kể liên tục được điều chỉnh.
Đợt mưa lũ hồi trung tuần tháng này không phải là lần đầu tiên Tây Nguyên và dải đồng bằng miền Trung tan hoang vì thời tiết cực đoan kèm với các hồ chứa nước của những nhà máy thủy điện xả nước, song dựa trên ý kiến của các viên chức từ xã đến tỉnh thì nguyên nhân chính nằm ở cung cách quản trị, điều hành. Nếu hoạt động quản trị, điều hành thật sự hữu hiệu, Chủ Tịch tỉnh Đắk Lắk sẽ không nghĩ tới việc kiến nghị Trung Ương xem lại Quy trình vận hành liên hồ chứa sông Ba thêm một lần nữa. Nếu hoạt động quản trị, điều hành từ thượng tầng đến hạ tầng hợp lý, các viên chức địa phương sẽ không thú nhận họ bất ngờ, bị động về lượng nước thủy điện xả ra.
Những chiếc quan tài được mạnh thường quân mang tới hỗ trợ người dân xã Hòa Thịnh, tỉnh Đắk Lắk, bị thiệt mạng do lũ. (Hình: Cao An Biên/Thanh Niên)
Vài năm gần đây, các viên chức lãnh đạo hệ thống chính trị, hệ thống công quyền tại Việt Nam liên tục đưa ra hàng loạt tuyên bố về “chuyển đổi số,” khẳng định đó là “nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội,” vì vậy “phải biến thách thức thành cơ hội, biến quyết tâm thành hành động.” Nếu lấy đợt “mưa lũ lịch sử” vừa xảy ra tại Tây Nguyên và khu vực duyên hải miền Trung làm ví dụ để kiểm chứng thật/hư hẳn sẽ thấy những tuyên bố kiểu đó là xảo ngữ!
Có nhiều triệu người Việt đã hoặc đang sống bên ngoài Việt Nam. Họ chính là nhân chứng để phối kiểm, xác nhận, quốc gia nào cũng có hệ thống cảnh báo qua điện thoại. Hệ thống đó thường xuyên gửi ra những tin nhắn lưu ý thời tiết sẽ bất thường (rất nóng, rất lạnh, sương mù dày, mưa lớn), dự báo giông tố, bão tuyết, sạt lở sắp xảy ra. Thậm chí, một số quốc gia như Nam Hàn còn cảnh báo đang cháy ở đâu và nên đổi hướng thế nào để tránh kẹt xe, hoặc ai bị lạc kèm đặc điểm nhận dạng nhằm hỗ trợ cảnh sát và thân nhân tìm kiếm,… Nếu thật tâm, thật sự đủ khả năng biến “chuyển đổi số thành giải pháp đột phá để phát triển nhanh và bền vững” như các viên chức hữu trách vẫn ti toe, nếu ứng dụng “chuyển đổi số” để phát cảnh báo như thiên hạ, chắc chắn hậu quả của đợt “mưa lũ lịch sử” vừa qua không thảm khốc tới như vậy.
Hệ thống chính trị, hệ thống công quyền tại Việt Nam sản xuất ra rất nhiều “quy trình,” kể cả “quy trình tuyển chọn, bổ nhiệm nhân sự” nhưng những “quy trình” đó không tính đến dân, không chừa chỗ cho dân, thành ra mới xuất hiện bộ máy công quyền có thể gửi tin nhắn đến tất cả các số điện thoại, yêu cầu người sử dụng điện thoại bày tỏ sự tán thành với chủ trương này, chính sách kia, góp tiền ủng hộ chương trình nọ, song chẳng có tin nào nhắn rằng các nhà máy thủy điện sẽ đồng loạt xả cả ngàn khối nước mỗi giây, thậm chí cả chục ngàn khối nước mỗi giây và người dân chỉ còn lựa chọn duy nhất là leo lên mái nhà, bám vào cột điện với hy vọng sẽ thoát chết!
Bởi các loại “quy trình” không tính đến dân, không chừa chỗ cho dân nên khi dân tường trình về diễn biến, bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc, bộ máy công quyền mới dồn tâm lực, sức lực vào việc truy tìm, xử lý và loan báo rộng rãi nhằm răn đe. Không phải tự nhiên mà trên mạng xã hội có những Facebooker như Hong Thai Hoang đề nghị Bộ Công an trả lời công chúng, trong bối cảnh như đã biết, khi nạn dân hoảng loạn, thiếu thông tin, đưa thông tin “không chính xác” thì dựa vào đâu để xác định hành vi ấy là sai phạm để xử lý? Trong những ngày đầu tiên sau thảm nạn, giới hữu trách chưa thể thu thập số liệu chính xác về thiệt hại thì tại sao vẫn kết luận dân chúng “đưa tin sai?”
Một bàn thờ tạm cho nạn nhân thiệt mạng trong đợt lũ được lập trong một căn nhà bỏ trống bị hư hại vì nước lũ, tại thôn Phú Hữu, tỉnh Đắk Lắk, vào ngày 24 Tháng Mười Một, năm 2025. (Hình: Thanh Hue/Getty Images)
Cũng bởi các loại “quy trình” không tính đến dân nên khi thảm họa xảy ra, chính quyền địa phương thiếu tất cả các loại phương tiện cần thiết để tổ chức cứu nạn ngay lập tức. Phương tiện cứu nạn, thực phẩm và nước uống cứu nạn trong những giờ, những ngày đầu tiên đến từ dân chúng. Không ít Facebooker bày tỏ cảm giác chua chát như ông Nguyễn Doãn Đôn: Ước gì lúc này là cuối tháng tư, có ngày 30 tháng 4 để trực thăng và hàng vạn lính cùng các loại xe cơ giới rầm rộ hành quân đến cứu nạn! Để đáp lại luồng dư luận như thế, bộ máy công quyền công bố thông tin, hình ảnh đã điều động trực thăng tham gia cứu trợ nhưng những người sử dụng mạng xã hội lại chỉ ra một điểm đáng chê trách khác – tại sao không dỡ vật phẩm cứu trợ từ các xe vận tải xếp thẳng lên trực thăng mà phải điều vài chục người, dàn thành hàng, chuyền từng thùng mì tới cửa trực thăng rồi quay phim, chụp ảnh giữa lúc “nước sôi lửa bỏng,” nạn dân đang kiệt sức vì đói, khát, lạnh lẽo?
Tương tự, nhiều người trầm trồ, nghiêng mình bày tỏ sự cảm phục ông Phan Ngọc Mẫn, 46 tuổi, khi ông lái chiếc xe được thiết kế như một trạm sạc di động từ TP.HCM ra Khánh Hòa tham gia cứu nạn và sáng kiến ấy đã giúp rất nhiều người có thể mở điện thoại, nối lại liên lạc với thân nhân.
Ở xứ sở thiên tai xảy ra hàng năm, liên lạc trong và sau thảm họa là vấn đề có tính sống còn, hãy đặt chiếc xe – trạm sạc di động – của ông Mẫn bên cạnh những phương tiện hiện đại mà công an nhân dân thường bày ra để khoe khả năng trấn áp nội loạn, trong đó có không ít “công xa” đồ sộ trang bị phương tiện phá sóng, tự nhiên sẽ tìm được thêm một ý trả lời cho câu hỏi, “quy trình” có từng tính đến dân, có chừa chỗ nào cho dân hay không?
***
Trên mạng xã hội, Johnny Trí Nguyễn bày tỏ sự trăn trở về “thờ ơ,” đại ý: Từ khi tôi trở về nước tới nay, đã hơn 20 năm, nhưng không năm nào không nghe bà con kêu gọi cứu trợ miền Trung. Năm nào cũng lũ, năm nào cũng ngập, năm nào cũng cảnh nhà cửa bị nước cuốn trôi và cả nước lại gom tiền, gom mì gói để cứu trợ nhưng năm nay thật sự quá kinh khủng! Có lẽ đã tới lúc chúng ta cần nói thẳng với nhau, nếu một chuyện cứ hoài lặp lại và mình vẫn tiếp tục xử lý y như cũ… thì đó không phải là lòng tốt nữa mà là sự thờ ơ tập thể. Cứu trợ là cần nhưng cứu trợ không giải quyết được gốc rễ. Miền Trung cần chúng ta thay đổi cách đối xử.
Johnny Trí Nguyễn bày tỏ hy vọng: Nhiều chuyên gia đã chia sẻ nhưng thêm một giọng nói, thêm một người hưởng ứng là thêm một cơ hội để mọi thứ được nhìn lại. Miền Trung như đã thấy là do mất rừng không giữ được nước, cứ mưa là nước tràn thẳng xuống hạ du. Thủy điện nhỏ dày đặc. Quy hoạch thờ ơ – nhiều khu dân cư xây ngay trên vùng trũng cổ, nơi tổ tiên chưa bao giờ dám dựng nhà, sông bị bóp lại, kênh bị lấp, đồi bị xẻ và bê tông hóa làm nước không còn đường thoát. Địa khí miền Trung vốn mong manh – dải đất hẹp, dựa núi, đối biển, khi phá rừng, đổi dòng chảy… vùng đất này phản ứng mạnh như bị kích vào vết thương chưa được chữa lành… Miền Trung xứng đáng được nâng niu bằng khoa học và trí tuệ. Không chỉ bằng sự thương xót và những thùng mì gói năm này qua năm khác.
Huỳnh Công Hải – cư dân Phú Yên – cũng bày tỏ mong muốn gần như thế: Điều chúng tôi cần là sự thừa nhận rất con người. Có những mất mát không đáng phải xảy ra. Có những tổn thương hoàn toàn có thể giảm nhẹ nếu cảnh báo sớm hơn, nếu vận hành tốt hơn, nếu phối hợp không lệch nhịp. Người Phú Yên chỉ mong một điều, rất nhỏ, rất thật, đừng để những tang thương này lặp lại thêm một lần nào nữa! Làm sao để được như thế trong khi lẽ ra phải thế? Ông Xuân Sơn Võ đề cập đến tính NGƯỜI: Khi đưa ra các quyết định, người ta có cả ngàn, cả vạn lý do, cả trăm thứ triết lý, học thuyết, chủ nghĩa, quy luật… chỉ có một cái không được chú trọng, đó là tính NGƯỜI, dẫn đến các quyết định thiếu tính NGƯỜI. Khi những thứ cao cả kia có tính NGƯỜI thì người dân phải được coi là NGƯỜI. Khi đã có tính NGƯỜI và người dân được coi là NGƯỜI, xã hội sẽ có tính NGƯỜI, mới thực sự là xã hội của loài NGƯỜI. (k.n)
