CARSON, California (NV) – Cậu bé 6 tuổi bị chó sói đồng cắn và lôi đi trong công viên gần Los Angeles, theo đài ABC7 hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Tám.
Sự việc xảy ra trong công viên Del Amo ở Carson sáng Thứ Hai khi cậu bé tới đó xem chị ruột thi đấu thể thao.
Chó sói đồng. (Hình minh họa: Storyblocks)
Bé Enoch Palomar đang đi cùng với gia đình thì bất thình lình bị chó sói đồng cắn.
“Lúc đó, cháu không nghĩ gì hết, cháu chỉ hét lên,” cậu bé kể.
Bà Melissa Palomar, mẹ cậu bé, cho hay vừa nghe tiếng con hét lên, bà liền chạy tới ứng cứu.
“Vừa bị con chó sói đồng cắn là cháu hét lên,” bà cho hay. “Tôi chạy tới chỗ cháu, rồi tôi thấy con chó sói đồng. Tôi bắt đầu gây tiếng động. Ngay khi tôi tới gần nó, nó bỏ chạy.”
Con chó sói đồng cắn phía sau đầu và cả hai chân bé Enoch, khiến cậu bé bị khâu 20 mũi và được chích ngừa bệnh dại.
Giới chức Cơ Quan Cá và Động Thực Vật California (CDFW) đã lấy mẫu quần áo của bé Enoch để kiểm tra DNA nhằm cố tìm con chó sói đồng, CDFW loan báo.
Ở California, nhìn thấy chó sói đồng là chuyện thường xảy ra, nhưng loài thú này hiếm khi cắn người, nhất là trẻ em, theo CDFW. (Th.Long) [qd]
Việt kiều về nước làm răng sứ, kiện nha sĩ, và…thua
Tòa án Nhân dân TP HCM ngày 8 Tháng Tám đã mở phiên xét xử vụ tranh chấp dân sự giữa nguyên đơn Lương Thu Nguyệt, 29 tuổi, Việt kiều Mỹ, và bị đơn Nguyễn Thị Hoa, 66 tuổi, liên quan đến việc làm răng sứ gây nhiễm trùng nướu
LAKE FOREST, California (NV) – Cảnh sát Orange County bắn nghi can trong lúc tìm kiếm và bắt gặp nghi can tại thương xá ở Lake Forest chiều Thứ Năm, 7 Tháng Tám, Sở Cảnh Sát Orange County (OCSD) loan báo trên Facebook.
Trước đó cùng ngày, cảnh sát nhận được tin báo một vụ xung đột trong gia đình xảy ra ở Lake Forest hôm Thứ Tư, OCSD cho hay.
Xe cảnh sát Orange County. (Hình minh họa: OCSD)
Khoảng 3 giờ chiều Thứ Năm, cảnh sát thấy nghi can gần khu vực đường El Toro và Trabuco. Trong lúc cố gắng bắt giữ, một cảnh sát viên bắn nghi can, OCSD cho biết.
Cảnh sát chưa công bố chi tiết về vụ xung đột gia đình nêu trên, cũng như tình huống cảnh sát bắn nghi can.
Cảnh sát tịch thu một khẩu súng lục tại hiện trường, nhưng nghi can không bắn cảnh sát, theo OCSD. Cửa sổ phía trước một cơ sở thương mại gần đó có lỗ đạn.
Nghi can được chở đi bệnh viện, và tính tới 6 giờ rưỡi chiều Thứ Năm, nghi can đang được mổ, OCSD cho hay.
Biện Lý Cuộc Orange County đang điều tra vụ nổ súng này.
Một cảnh sát viên tới hiện trường cũng được chở đi bệnh viện vì bị cảnh khuyển cắn. Chuyện này không liên hệ tới vụ bắt giữ nghi can, OCSD xác nhận, nhưng không nói rõ lý do cảnh sát viên này bị cảnh khuyển cắn. (Th.Long) [qd]
Từ thiện là một việc làm đầy nhân ái, xuất phát từ trái tim với lòng thương cảm muốn giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn, hiểm nghèo trong cuộc sống.
Từ thiện là một việc làm tự nguyện, không vì lợi ích riêng tư nên được cho là một hành động đạo đức, có tính nhân đạo, có tình nhân loại. Và đó cũng là những đức tính cần thiết trong các tôn giáo như Kitô giáo, Phật giáo,… mà các giáo dân đều được khuyến khích, ủng hộ để làm việc thiện.
Bên cạnh những tấm lòng thật thà, nhân ái, đôi khi lại xuất hiện những người khéo léo kêu gọi từ thiện để trục lợi, hoặc giả mạo quỹ từ thiện để lừa đảo. Đặc biệt, khi công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ thì lừa đảo trong xã hội ngày càng tăng.
Người ta thường đưa những hình ảnh thương tâm do thiên tai, dịch bệnh, người tật nguyền, bị tai nạn bất hạnh, ngặt nghèo để gợi lòng thương xót. Những kẻ xấu dựa vào lòng bác ái, vị tha, dễ xúc động trước những hoàn cảnh đáng thương, để kêu gọi đóng góp vào quỹ từ thiện rồi chiếm đoạt hay biển thủ làm của riêng. Nhiều nhà hảo tâm đã động lòng trắc ẩn, không ngần ngại cho đi mà không biết rằng đã cho nhầm chỗ.
Khi thảm họa xảy ra, người ta thường đối mặt với những khủng hoảng bị đe dọa đến tính mạng nên cần sự cứu trợ. Mọi người trong cộng đồng xã hội đều có thể tham gia giúp đỡ và ủng hộ qua các hoạt động từ thiện.
Các quỹ từ thiện có trách nhiệm bảo đảm và hỗ trợ việc tiếp nhận sự đóng góp và phân phối, sử dụng nguồn tiền một cách công khai minh bạch.
Nhưng không phải quỹ từ thiện nào cũng làm đúng trách nhiệm như thế. Trong đó có ông Andrew Đỗ (người Mỹ gốc Việt, 62 tuổi), một luật sư, một chính trị gia từng là thành viên của Hội Đồng Giám Sát Quận Cam (Orange County, California) từ năm 2015 – 2024, nhận tội hối lộ, biển thủ quỹ cứu trợ và phải vào tù.
Ông Andrew Đỗ đối mặt với nhiều tranh cãi liên quan đến tham nhũng trong suốt sự nghiệp chính trị. Ông bị cáo buộc đã nhận tiền hối lộ khoảng $550,000 để chuyển hơn $10 triệu tiền cứu trợ của liên bang trong thời kỳ dịch COVID-19, đến hội Việt Mỹ (Viet America Society) – một tổ chức phi lợi nhuận do con gái của ông là Rhiannon Đỗ, 23 tuổi, điều hành, mà không cần bỏ phiếu công khai, không nêu tên tổ chức, không tiết lộ mối quan hệ gia đình. Ông Andrew Đỗ biển thủ một phần tiền để mua nhà cho con gái và sửa sang tư gia của ông. Phần tiền này, đúng ra là phải dùng vào việc cung cấp thực phẩm cho người cao tuổi neo đơn, gặp khó khăn trong mùa dịch bệnh và xây dựng Đài Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam (Vietnam War Memorial) tại công viên Mile Square (vẫn chưa hoàn thành).
Ông Andrew Đỗ, hình chụp năm 2018 tại Mile Square Park. (Hình: Facebook “Andrew Do”)
Chính quyền Quận Cam đệ đơn kiện và sau đó FBI đột kích điều tra nhà cô Rhiannon Đỗ. Sau cùng, với đầy đủ bằng chứng cáo buộc, ông Andrew Đỗ nhận tội và từ chức vào ngày 22 Tháng Mười năm 2024.
Vào ngày 09 Tháng Sáu năm 2025, ông Andrew Đỗ bị kết án 5 năm tù vì tội nhận hối lộ và biển thủ ngân sách của Quận Cam.
Sau vụ án của ông Andrew Đỗ, cư dân Quận Cam đang thắc mắc về cô con gái út Rhiannon Đỗ vừa tốt nghiệp trường Luật UC Irvine, có được chấp thuận trở thành luật sư? Để trở thành luật sư hành nghề tại California, cô Rhiannon Đỗ phải đậu kỳ thi luật cũng như bài đánh giá của luật sư đoàn xem cô có “phẩm chất đạo đức” tốt hay không.
“Gian lận tài chính” là một trong những vấn đề hàng đầu mà luật sư đoàn tiểu bang xem xét rất kỹ trong quá trình đánh giá ứng viên.
Luật sư Martin Estrada nhận xét: “Ông Andrew Đỗ làm ngược lại với Robin Hood là một người anh hùng hiệp nghĩa, lấy của người giàu chia cho người nghèo.” Những kẻ đồng lõa đã giúp ông Andrew Đỗ lấy cắp tiền của người nghèo để tiêu xài cho chính bản thân mình, một hành vi tồi tệ của những kẻ lạm quyền, gian xảo, tham lam đã làm người dân mất lòng tin vào chính quyền và những quỹ từ thiện.
Những người lợi dụng các hoạt động từ thiện để đưa thông tin gian dối, mạo danh các cơ quan chức năng hay các tổ chức An Sinh Xã Hội để nhận tiền, vật phẩm cứu trợ, hòng chiếm đoạt làm của riêng. Những hành vi phạm tội này sẽ bị xử lý theo tội phạm hình sự lừa đảo và chiếm đoạt tài sản.
Lừa đảo bằng cách kêu gọi lòng từ thiện thường diễn ra khắp nơi, ngày càng tăng, với nhiều thủ đoạn tinh vi, mới mẻ, khôn khéo khó lường. Vì thế, những nhà hảo tâm có tấm lòng nhân từ, thương người nên cẩn thận lựa chọn các quỹ từ thiện, các cơ quan đoàn thể có uy tín hoặc có thẩm quyền chứng nhận.
Trên thế giới, những cơ quan có ngân sách từ thiện khổng lồ, viện trợ giúp đỡ cho tất cả các nước, đặc biệt chú trọng đến các nước kém phát triển. Đây là những tổ chức từ thiện phi lợi nhuận tốt nhất thế giới, với sự đóng góp và quản lý minh bạch, mang sứ mệnh cao cả, có những dự án nhân đạo, hỗ trợ xây dựng cuộc sống tốt lành cho tất cả các quốc gia:
Hội Hồng Thập Tự – Red Cross
Hội Cao Ủy Tỵ Nạn Liên Hiệp Quốc – United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR)
Hội Bác Sĩ không biên giới – Doctors Without Borders
Quỹ UNICEF
Quỹ Bill và Linda Gates (Tỷ phú Warren Buffett cũng tham gia hội đồng quản trị của quỹ này với phần lớn tài sản của ông)
Quỹ Welcome, Ford, J. Paul Getty, Johnson,…
Bên cạnh những cơ quan từ thiện độc lập có quy mô lớn, thường có những tổ chức “nhỏ” thành lập và “tự sử dụng” ngân sách từ những khoản đóng góp của các nhà hảo tâm. Như nhiều người gởi tiền cho hội từ thiện để giúp đỡ những trẻ con ở các nước nghèo khổ, chậm tiến. Khi họ được gởi biên lai chứng nhận số tiền ủng hộ với lời cám ơn, thì mới để ý có những dòng chữ nhỏ tí teo bên góc, ghi chú: phần tiền trích ra dành “trả lương” cho ban quản trị và phần còn lại thật “bé bỏng” khoảng 5% – 10% dành cho đứa trẻ. Điều này khiến các nhà hảo tâm buồn bã, thất vọng vì nhận ra kiểu từ thiện “thương mại hóa” nên những quỹ này đã dần “biến mất” theo thời gian.
Trước kia, ở Mỹ và Canada, trong các khu chợ, các quán hàng, cửa tiệm, thường thấy để những hộp đựng tiền từ thiện với những tên đề như: Hội nghiên cứu ung thư, Bệnh viện nhi đồng, Hội những người khuyết tật,… Nhiều người thắc mắc “những món tiền ấy có đưa đến tay người cần giúp đỡ hay vào túi người chủ tiệm?” Sau này, những “hộp từ thiện” và ngay cả những nhóm người đại diện các hội đoàn bưng “thùng từ thiện” đi quyên “tiền mặt” cũng dần tan biến vì chẳng còn ai tin tưởng nữa.
Hiện nay, mong mọi người hãy cẩn thận với việc kêu gọi từ thiện trên mạng, nhất là đối với những người cao niên. Có người ủng hộ một hội thiện nguyện, chỉ hứa cho một lần nhưng sau đó, hội vẫn tiếp tục “tự nhiên như máy” đều đặn rút tiền mỗi tháng.
Ở Việt Nam, còn có những than phiền về “hối lộ” và “điếu đóm.” Thí dụ như người đứng ra giúp làm giấy tờ, ghi danh “nộp đơn” xin cứu trợ cho những thương phế binh, người khuyết tật,… gởi đến các hội đoàn và quỹ từ thiện rồi lấy công, gọi là tiền “hoa hồng.” Sau cùng, phần tiền đến tay những người đáng thương đã bị cắt xén. Tệ hại hơn, có người còn lợi dụng đưa “danh sách ma” để lừa lấy tiền của các quỹ từ thiện trong và ngoài nước.
Đi chợ ở Costco, Walmart, Safeway,… khi có chiến dịch gây quỹ, người thâu tiền Cashier thường nhỏ nhẹ hỏi khách hàng có vui lòng tặng hội từ thiện (A) một tí tiền không? Tiền đó sẽ được đưa đến nơi, gởi đến chốn. Đôi khi, doanh nghiệp tài trợ còn cam kết sẽ ủng hộ gấp đôi, gấp ba số tiền quyên góp được.
Tin vào tình tương thân tương ái và sự minh bạch của quỹ từ thiện, sẽ làm cho những nhà hảo tâm, những mạnh thường quân ủng hộ cảm thấy sự đóng góp của họ có ý nghĩa, có tác động lớn, có nhiều động lực khi kêu gọi “Lá lành đùm lá rách” và “Bầu ơi thương lấy bí cùng.
(Tài liệu tham khảo: Justice.org; latimes.com; laist.com)
Gần chân cầu Golden Gate, tại vùng nước sâu lạnh lẽo của vịnh San Francisco, người ta thường bắt gặp những chú sư tử biển (sea lions) phơi nắng, đùa giỡn, hú gọi nhau ầm ĩ như một gánh hát rong.
Sư tử biển là loài động vật có vú sống dưới nước, thuộc họ hải cẩu, nhưng khác hẳn với họ hàng “im lặng” kia ở chỗ… chúng rất ồn ào, thích tụ tập thành bầy đàn đông đúc và có thể bò lên bờ bằng hai chân trước.
Sư tử biển đực trưởng thành có thể nặng đến 400 ký, dài 2,5 mét, có bờm lông vàng óng như tên gọi. Chúng ăn cá, mực, đôi khi cả chim biển. Dù có vẻ cục mịch, chúng bơi lội nhanh nhẹn, lặn sâu và có khả năng phát hiện kẻ thù như cá mập hay cá voi sát thủ. Đối với con người, sư tử biển không nguy hiểm nếu ta không đến quá gần hay trêu chọc. Nhưng nếu bị đe dọa, chúng có thể tấn công bằng cú cắn mạnh như kìm sắt.
Người dân San Francisco xem sư tử biển như một phần hồn vía của bến cảng. Chúng là bạn đồng hành của thủy thủ, là mốc chỉ đường cho khách du lịch. Thế nhưng, ngay dưới làn nước xanh nơi chúng bơi lội, lại ẩn chứa một nỗi u buồn khác của thành phố.
Cầu Golden Gate – biểu tượng vĩ đại của San Francisco – được khánh thành năm 1937, nối liền thành phố với hạt Marin County. Với chiều dài gần 3 cây số, nhịp chính 1280 mét, và độ cao hơn 67 mét so với mặt nước, cây cầu này từng được xem là kỳ quan kỹ thuật, là minh chứng cho ý chí và khát vọng của nước Mỹ sau thời kỳ Đại khủng hoảng.
Cầu sơn màu đỏ cam đặc trưng (International Orange), vừa nổi bật giữa sương mù dày đặc của vịnh, vừa mang nét quyến rũ buồn bã. Ngày nay, Golden Gate đón trung bình 100 ngàn xe qua lại mỗi ngày, là một phần mạch máu của miền Bắc California.
Thế nhưng, không chỉ có xe cộ và du khách, Golden Gate còn mang biệt danh rùng rợn: cây cầu của những tâm hồn mất phương hướng. Từ khi hoàn thành đến nay, đã có hơn 1.800 người gieo mình từ đây xuống làn nước lạnh thẳm để kết liễu cuộc đời.
Một trong những câu chuyện chấn động và đầy hy vọng nhất là của Kevin Hines, một thanh niên 19 tuổi, đã nhảy khỏi cầu vào ngày 25 Tháng Chín năm 2000 và… sống sót.
Kevin lúc ấy đang mắc chứng rối loạn lưỡng cực – một bệnh tâm thần khiến tâm trạng người bệnh dao động giữa những cực điểm: khi thì phấn khích tột độ, khi thì tuyệt vọng đến mức không muốn sống. Trong giai đoạn trầm cảm nặng, Kevin cảm thấy vô nghĩa, bị bỏ rơi, và không còn lối thoát. Trên đường đến trường, anh viết thư tuyệt mệnh, rồi bước lên cầu với một ý nghĩ duy nhất: kết thúc tất cả.
Khi vừa nhảy khỏi lan can, giữa không trung, Kevin kể rằng anh lập tức hối hận. Nhưng đã quá muộn. Anh rơi xuống mặt nước với vận tốc gần 120 km/h, gãy xương sống, trật đốt sống, vỡ nội tạng. Lạ thay, một con sư tử biển đã xuất hiện và giữ Kevin nổi trên mặt nước, cho đến khi đội cứu hộ đến kịp.
Anh sống sót sau hơn 30 cuộc giải phẫu, phải học lại cách đi đứng, nhưng quan trọng nhất: anh học lại cách sống. Kevin về sau trở thành diễn giả truyền cảm hứng, viết sách, làm phim tài liệu để kêu gọi ngăn chặn tự tử và phổ cập hiểu biết về bệnh tâm thần.
Câu chuyện của Kevin khiến người ta tự hỏi: vì sao một thành phố sầm uất như San Francisco, một đất nước giàu có như Hoa Kỳ, lại để xảy ra quá nhiều vụ tự tử trên cùng một cây cầu? Mỗi năm, 25 đến 30 người vẫn chọn nơi này để kết thúc đời mình. Nhiều người trong số đó mắc rối loạn lưỡng cực, trầm cảm hoặc các bệnh lý tâm thần khác – nhưng không được chẩn đoán hay điều trị kịp thời.
Chính quyền thành phố đã từng bị chỉ trích là phớt lờ vấn đề trong nhiều thập niên. Phải đến năm 2018, họ mới chính thức khởi công lắp hệ thống lưới an toàn dưới gầm cầu, dài gần 2 cây số, trị giá $200 triệu. Công trình dự kiến hoàn tất vào năm 2026, nhưng hiện vẫn bị trì hoãn do chi phí đội lên và thiếu vật tư.
Câu hỏi đặt ra là: giữa một nền văn minh đủ sức chế tạo AI, tên lửa siêu thanh, và xe tự lái, tại sao việc cứu một mạng người lại trở thành một bài toán ngân sách? Phải chăng, ta đang sống trong thời đại mà một mạng sống bị định giá rẻ hơn một cây cầu?
May thay, nhờ những người như Kevin Hines, ý thức cộng đồng đang thay đổi. Rối loạn lưỡng cực không còn là cái mác điên khùng, mà là một bệnh có thật, có thể kiểm soát được. Người bệnh không cần phải nhảy cầu để được lắng nghe.
Có người từng hỏi Kevin rằng: “Nếu quay lại thời điểm đó, anh có nhảy nữa không?” Anh đáp: “Tôi sẽ đứng lại. Tôi sẽ đợi thêm một cái nhìn, một cái vỗ vai, hay một câu hỏi đơn giản: Anh ổn chứ?”
Và đôi khi, chỉ một câu hỏi đó thôi, có thể cứu một cuộc đời.
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hai bị cáo Đặng Hoàng Giao (67 tuổi) và Nguyễn Thị Tuyết (55 tuổi) ở Hà Nội lần lượt lãnh 16 và 20 năm tù với cáo buộc lừa bán “thiên thạch,” chiếm đoạt 20 tỷ đồng ($762,922).
Theo báo Thanh Niên hôm 7 Tháng Tám, hai bị cáo Giao và Tuyết hành nghề thầy cúng, xem phong thủy và sống với nhau như vợ chồng.
Tang vật trong một vụ lừa bán “thiên thạch.” (Hình minh họa: Pháp Luật Việt Nam)
Trong các năm 2017 đến 2022, hai bị cáo nói với ba người đàn ông giàu có rằng họ đang sở hữu thiên thạch và tiền đô la trôi nổi.
Một trong ba nạn nhân được nêu tên tắt là ông Tuấn được hai bị cáo khoe rằng họ có khả năng giao tiếp với người cõi âm và đang sở hữu ba khối thiên thạch “do tổ tiên để lại,” có thể chuyển nhượng cho một tập đoàn của Mỹ với giá… $8.5 tỷ và việc này “đã được chính phủ Việt-Mỹ đồng ý.”
Ông Tuấn được hai bị cáo dụ góp tiền cho phi vụ chuyển nhượng thiên thạch để hưởng khoản “chiết khấu” lên đến $170 triệu.
Tin lời dỗ ngọt, người đàn ông bị lừa 17.7 tỷ đồng ($675,185).
Nạn nhân thứ nhì là ông Lâm, người bị hấp dẫn do tin thiên thạch trong tay hai bị cáo Giao và Tuyết có giá lên đến $3 tỷ mỗi kg và hai người này đang cần tiền để lo thủ tục, chi phí giấy tờ.
Ông Lâm được hứa hẹn đưa 1 tỷ đồng ($38,146) cho hai bị cáo thì sẽ được nhận lại $10 triệu sau khi giao dịch nêu trên hoàn tất.
Từ Tháng Sáu, 2018 đến Tháng Mười, 2022, ông Lâm đưa cho hai bị cáo 1.3 tỷ đồng ($49,589).
Phiên xử diễn ra tại Tòa Án Hà Nội. (Hình: Thanh Niên)
Nạn nhân còn lại là ông Bảo bị hai bị cáo lừa hai vố khác nhau.
Hồi năm 2017, bị cáo Tuyết tung tin đồn rằng bà đang có nhiều tiền đô la trôi nổi chưa được lưu hành trên thị trường. Ông Bảo được bị cáo Tuyết hứa hẹn sẽ đưa… $1 tỷ để ông ta làm thủ tục lưu hành.
Tuy nhiên, nữ bị cáo nói thêm rằng số tiền này đang được cất giấu tại một nhà kho ở tỉnh Thái Nguyên cũ, nên bà ta cần tiền mua quần áo bảo hộ, quần áo chống độc mới vào kho lấy được.
Tưởng thật, ông Bảo nộp 50 triệu đồng ($1,907) mua quần áo chống độc và $1.1 tỷ đồng ($41,960) để tham gia phi vụ bán thiên thạch với lời hứa hẹn rằng khi hoàn tất thì ông ta sẽ được nhận $61 triệu. (N.H.K) [qd]
COLUMBUS, Ohio (NV) – Vào cuối tuần trước, toán cận vệ hộ tống Phó Tổng Thống JD Vance yêu cầu dâng mực nước trên một con sông ở Ohio nhằm bảo đảm an toàn cho buổi chèo thuyền kayak cho gia đình ông nhân dịp sinh nhật lần thứ 41, NBC News hôm 8 Tháng Tám dẫn theo AP.
Sở Mật Vụ yêu cầu tăng lưu lượng nước trên sông Little Miami nhằm bảo đảm cho tàu thuyền có động cơ và lực lượng cứu hộ “hoạt động an toàn” trong lúc bảo vệ phó tổng thống đảng Cộng Hòa. Tư gia của ông Vance tọa lạc ở Cincinnati.
Phó Tổng Thống JD Vance đến phi trường Akron-Canton hôm 28 Tháng Bảy ở Green, Ohio. (Hình: Maddie McGarvey-Pool/Getty Images)
The Guardian là ấn phẩm đầu tiên đưa tin về yêu cầu dâng mực nước sông.
Tuy nhiên, giới chỉ trích lập tức lên án hành động cho thấy đặc quyền dành cho phó tổng thống, đặc biệt là khi chính quyền Tổng Thống Donald Trump tập trung vào kế hoạch tiết giảm ngân sách liên bang.
“Thật phi lý khi quân đoàn công binh Lục Quân lại dùng tiền thuế của người dân để tăng lưu lượng nước trên sông cho phó tổng thống có thể chèo thuyền, trong khi đó hoạt động tiết giảm ngân sách tại Cơ Quan Công Viên Quốc Gia (NPS) thì ảnh hưởng nghiêm trọng tới những buổi dã ngoại của gia đình người dân,” ông Richard W. Painter, từng là tổng biện lý sự vụ vấn đề đạo đức tại Tòa Bạch Ốc dưới thời Tổng Thống George W. Bush, cho biết trên X.
Quân Đoàn Công Binh từ chối trả lời về các tác động tài chánh liên quan tới việc dâng mực nước sông. Phát ngôn viên Gene Pawlik cho biết khu vực Louisville thuộc quyền quản lý của quân đoàn tạm thời tăng lưu lượng nước chảy ra từ hồ Caesar Creek ở phía Tây Nam Ohio vào sông Little Miami “nhằm giúp các mật vụ dễ bề di chuyển.” Hoạt động dâng mực nước sông tuân thủ các yêu cầu về vận hành và nằm trong thông lệ thông thường, ông Pawlik cho biết thêm.
“Như chúng tôi đã xác định, các hoạt động này không ảnh hưởng xấu tới mực nước hạ lưu hoặc thượng lưu,” ông Pawlik nói trong một tuyên bố. “Trước đó, các đơn vị liên quan ở hạ lưu đã nhận được tin tức cho biết lưu lượng nước chảy sẽ tăng chút đỉnh vào Thứ Sáu, 1 Tháng Tám.” Sinh nhật của ông Vance diễn ra vào ngày 2 Tháng Tám.
Bà Taylor Van Kirk, phát ngôn viên đại diện cho phó tổng thống, cho biết ông Vance không biết mực nước sông đã dâng cao.
“Sở Mật Vụ thường áp dụng các biện pháp bảo vệ nhưng không báo cho phó tổng thống hoặc các nhân viên dưới quyền biết trước, chẳng hạn trường hợp vào cuối tuần trước là một thí dụ,” bà nói qua tin nhắn.
Với diện tích, 2,830 mẫu Anh (1,145 hécta), hồ Caesar Creek được xác định là không giới hạn mã lực dành cho tàu thuyền và có năm bến tàu, theo trang mạng của Sở Tài Nguyên Thiên Nhiên Ohio (ODNR). Ngoài ra còn có một bến du thuyền, khu cắm trại và nhà trọ nằm trong khuôn viên. ODNR đã cử hai nhân viên tới yểm trợ Sở Mật Vụ trong buổi chèo thuyền của ông Vance, phát ngôn viên Karina Cheung cho biết.
Gia đình Vance đã quen với việc tuân thủ một số điều kiện nhất định khi chu du khắp thế giới. Trong một hành trình gần đây tại Ý, Đấu Trường La Mã đóng cửa không tiếp đón công chúng để Đệ Nhị Phu Nhân Usha, và các con tới thưởng ngoạn, làm một số du khách bức bối. Đền Taj Mahal cũng không tiếp đón du khách trong chuyến đi Ấn Độ của gia đình Vance.
Việc biệt đãi tương tự không chỉ dành riêng cho một đảng phái chính trị nào.
Năm 1999, ông Al Gore, phó tổng thống đảng Dân Chủ lúc bấy giờ là ứng cử viên tổng thống, chèo thuyền dọc sông Connecticut để chụp hình, các viên chức tiện nghi công cộng cho mở một con đập và xả 4 tỷ gallon (15.1 tỷ lít) nước để dâng mực nước sông. Sở Mật Vụ cũng yêu cầu tương tự sau khi xem xét địa hình, và ông Gore cũng bị giới chỉ trích phản đối.
Ủy ban chiến dịch tranh cử đại diện cho ông Gore cho biết vào thời điểm đó rằng ông không yêu cầu xả nước. (TTHN) [qd]
Trong bài viết “Chiến Hữu” Chu Bá Yến & Bia Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam Miền Nam ở Florida vừa qua, tôi ghi: “Giữa thập niên 1990’ tôi quen với anh Trần Đình Liệu qua vài người bạn gốc Huế. Năm 2008 tôi làm việc cho tờ nhật báo Saigon Nhỏ (hệ thống SGN có tuần báo SGN, nguyệt san Tân Văn, nguyệt san Chiến Sĩ Cộng Hòa). Trong dịp đi chơi với anh Trần Đình Liệu, có anh Trần Trọng Hải, lúc đó chị Hoàng Dược Thảo nói với tôi tìm người nào giỏi Anh văn để dịch tin tức, và tôi giới thiệu anh Trần Trọng Hải.
Qua anh Trần Trọng Hải, tôi quen và giới thiệu các tác phẩm của nhà văn Tam Giang (Hoàng Đình Báu), nhà văn Vũ Thất (Võ Văn Bảy)… Ngoài ra với tờ Chiến Sĩ Cộng Hòa nay bước sang năm thứ 18, tôi đảm trách với vai trò Chủ Bút. Và sự hân hạnh với tôi trong ngành CTCT lại “có duyên” với các cây bút nổi danh trong Khóa 11 Đệ NHất Bảo Bình. Với tờ báo nầy tôi đã đăng các bài viết của anh Khóa 11 Đệ Nhất Bảo Bình vào đầu thập niên 1960’: Trần Đỗ Cẩm, Vũ Hữu San, Phan Lạc Tiếp… Và, cũng từ đó với cái “duyên” với anh Chu Bá Yến, trước đây tờ Florida Việt Báo thường đăng bài của tôi và anh gửi báo biếu nhưng tôi cảm ơn anh và đừng bận tâm gửi báo.
Với nhà văn Phan Lạc Tiếp qua những trang hồi ký của anh và những tác phẩm của anh được phổ biến trong mục Văn Nghệ trên tờ Chiến Sĩ Cộng Hòa. Qua các tác phẩm và bài viết, anh ghi lại suốt quãng đời của anh trong quân ngũ và năm 1980, cùng giáo sư Nguyễn Hữu Xương thành lập Uỷ Ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển.
(Hình: tác giả cung cấp)
Thư Gửi Bạn Bè của nhà văn Phan Lạc Tiếp nói về quãng đời binh nghiệp:
Thưa các bạn Bảo Bình,
Đơn vị đầu tiên của tôi sau khi ra trường là HQ-09… Tôi ở đơn vị này khá lâu, 18 tháng, đảm nhận từ chức vụ Sĩ Quan Ẩm Thực rồi lần lượt xử lý Hạm Phó. Rời HQ-09, về Phòng Tổng Quản Trị mấy tháng, rồi đổi xuống Giang Đoàn 21, tại Mỹ Tho… Rời Mỹ Tho sau một năm hoạt động, chạm mặt với nhiều nguy nan, tôi được gọi về làm Trưởng Đoàn Tâm Lý Chiến Lưu Động, đến hầu như hết các đơn vị HQ. Sau đó được biệt phái đi tàu biển của Nha Hỏa Xa, 2 năm. Trở lại HQ, được Đại Tá Nguyễn Văn Ánh xin BTL/HQ cho tôi xuống Vùng 4 Sông Ngòi làm trưởng khối CTCT. Ở đây một năm tôi đi Mỹ lãnh HQ-504, do Thiếu Tá Phan Phi Phụng làm Hạm Trưởng… Tại đây, bạn cùng khóa có Đinh Mạnh Hùng làm Hạm Phó. Hùng đổi đi, tôi làm Hạm Phó, đi 16 chuyến chở đạn dược và vũ khí cho Nam Vang, và chở kiều bào bị nạn cáp-duồn từ Cam Bốt về.
Sửa soạn lấy tàu dầu thì được công điện của Văn Phòng Tư Lệnh Hải Quân: “Gửi ngay HQ Đại Úy Phan Lạc Tiếp về trình diện tân đáo BTL/HQ. Lý do cho biết sau”. Trình diện Tư Lệnh HQ hôm mồng 4 Tết năm 1971, và được chỉ định làm Trưởng Phòng Tâm Lý Chiến BTL/HQ. Ở đây 2 năm, rất bận rộn và nhiều phiền phức, tôi xin đi học lớp Tham Mưu Trung Cấp. Sau khóa học được đổi xuống làm Hạm Trưởng HQ-601, 18 tháng, quá dài, và giao tàu cho HQ Đại Úy Trần Văn Chánh, trưởng nam của Đề Đốc Trần Văn Chơn, Tư Lệnh HQ vào cuối năm 1974. Theo đề nghị của Phòng Tổng Quản Trị, tôi sẽ đổi xuống làm Chỉ Huy Trưởng Căn Cứ HQ Năm Căn “Cho phù hợp với cấp bậc Trung Tá thực thụ mà đương sự sẽ lên theo danh sách thường niên trong năm 1975”, nhưng Tư lệnh HQ đã giữ tôi lại Sài Gòn ‘để cho tiện, khi cần viết lách gì…’. Do đó tôi được thuyên chuyển về Khối Thanh Tra. Nhờ đó, vì không có trách nhiệm gì cụ thể như một Đơn Vị Trưởng, tôi đem được vợ con di tản trên tàu HQ-502 của anh Nguyễn Văn Tánh, một con tàu hư hỏng, chỉ còn một máy, đang sửa chữa, với hơn 5,000 người.
Tại hải ngoại tôi đã cùng gia đình, các bạn cùng khóa, định cư tại Salt Lake City, Utah. Ở đây đúng một năm, gia đình tôi dọn về San Diego, cho gần thân nhân bên bà xã tôi, và bắt đầu lao vào cuộc sống để nuôi gia đình. Tôi đã làm rất nhiều nghề, lúc thì cổ xanh, lúc thì cổ trắng, viết ra thì sẽ dài lắm. Có lúc tôi làm trong hãng đóng tàu Nassco tại San Diego, là Salaried Foreman, lương khá cao. Nhằm khi xem hệ thống ống, bàn tay trái của tôi bị miệng ống sắt kẹp vào thành tàu, làm đứt 2 ngón tay. Tôi nằm nhà trên 3 năm để điều trị, chờ 2 ngón tay liền lại với 70% lương. Một cách tình cờ, đây là lúc mà Ủy Ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển, hợp tác với các tổ chức quốc tế, như Medecins du Monde, Cap Anamur và sự hỗ trợ của nhà tỷ-phú Andre Gills, đem tàu ra biển vớt thuyền nhân. Tổ chức này do Giáo Sư Nguyễn Hữu Xương làm chủ tịch, tôi đã đem chút hiểu biết của Hải Quân, và khả năng thông tin, báo chí vào công tác này. Những tin tức về cảnh huống của thuyền nhân do tôi viết và phổ biến, đã được cộng đồng Việt Nam đáp ứng mạnh mẽ và nồng nhiệt hỗ trợ. Nhờ đó đã có 3103 đồng bào được cứu vớt giữa biển khơi, do các con tàu được bảo trợ, hợp tác của ủy ban này. Những thuyền nhân này đã được các quốc gia đệ tam tại Âu Châu đón nhận và vinh danh là những Chiến Sĩ của Tự Do.
Riêng về hoàn cảnh gia đình, bà xã tôi mở một tiệm mạng quần áo (Reweaving), một nghề đòi hỏi sự cẩn thận, tinh vi, nên lợi nhuận điều hòa cho gia đình là do bà xã tôi kiếm được. Bốn đứa con tôi, một trai 3 gái, học hành bình thường, xong đại học, mỗi đứa đều có một nghề vững vàng. Hai cháu đầu đã có gia đình, cháu thứ ba đương sửa soạn làm đám cưới. Chúng tôi mới có một cháu ngoại, 7 tuổi. Tôi đã đến tuổi về hưu, nhưng sợ ở nhà buồn, dễ đau ốm, nên vẫn đi làm. Sở làm gần nhà nên cũng nhàn nhã, thuận tiện.
Bên cạnh những nét chính yếu trên, ở bất cứ hoàn cảnh nào, tôi đều ghi và viết lại những kinh nghiệm về cuộc sống của mình. Nhờ đó tôi đã xuất bản được 4 cuốn sách, đa số là Bút Ký. Cuốn Bờ Sông Lá Mục, viết về những ngày hoạt động ở trong sông, cuốn Nỗi Nhớ viết về nỗi khó khăn, bi thảm của con tàu Thi Nại, HQ-502, do anh Tánh làm Hạm Trưởng, và những ngày ở trại tỵ nạn. Cuốn Cánh Vạc Lưng Trời (truyện), ghi lại cảnh huống của người Việt trên đường vượt biển, và trong thời gian chúng ta còn bơ vơ xa lạ trên đất tạm dung. Cuốn Quê Nhà 40 Năm Trở Lại, như tên gọi, tôi đã ghi lại những cảm xúc của mình trước những điều tôi đã thấy sau 40 năm về thăm lại quê hương miền Bắc vào năm 1994.
Những cuốn sách của tôi, như đã nói, thuộc thể Ký, viết về những người thực, việc thực mà tôi đã gập, đã trải qua. Như tất cả chúng ta, dù muốn hay không, chúng ta đã lớn lên và bị cuốn hút vào chiến tranh. Xã hội chúng ta, đất nước chúng ta, theo tôi, là nạn nhân của thời cuộc, với tất cả những oan trái, tang thương, chia lìa, khốn khổ. Bởi thế, những cuốn sách của tôi, tuy viết về hoàn cảnh của mình, nhưng đồng thời cũng đã phản ảnh một phần nào xã hội mà chúng ta đã sống. Có lẽ vì thế mà cuốn bút ký Bờ Sông Lá Mục tìm thấy trong Thư Viện Quốc Hội Hoa Kỳ, được xếp vào loại tài liệu chiến tranh.
Trong cuốn Tổng Quan 20 Năm Văn Học Miền Nam của nhà văn Võ Phiến cũng đề cập tới cuốn sách nhỏ này của tôi và in lại một bài tiêu biểu. Giáo sư Nguyễn Đình Hòa đã giới thiệu cuốn Cánh Vạc Lưng Trời (Anh Ngữ) trong tập san của Đại Học Oklahoma số mùa thu năm 1993. Các cuốn khác của tôi cũng được giáo sư Tiến Sĩ Phạm Cao Dương dùng làm tài liệu tham khảo giảng huấn về văn chương và chiến tranh Việt Nam (The Vietnamese American Experience) tại Đại Học UCLA và UCI.
(Hình: tác giả cung cấp)
Riêng cuốn Quê Nhà 40 Năm Trở Lại được đón nhận rộng rãi nhất. Nhiều báo chí và các vị thức giả đã nói đến cuốn này. Nhiều báo chí tại hải ngoại đã lần lượt in lại.
Tôi được sinh ra và lớn lên tại miền quê, tỉnh Sơn Tây, thuộc trung du Bắc Việt. Hình ảnh Ông Giáo Làng là mộng ước của tôi hồi nhỏ. Song vì thời cuộc , vì chiến tranh đã khiến tôi phải rời bỏ làng quê để ra Hà Nội sống. Với nhiều dang dở, tôi vừa đi làm vừa học. Khi biết mình có đôi chút khả năng về văn-chương và triết học, tôi muốn trở thành Giáo Sư Trung Học. Ở Sài Gòn tôi theo học Văn Khoa, nhưng cũng ghi tên bên Luật Khoa (hàng ngày ngồi học bên cạnh Trung Tá Trần Văn Chơn, tức Đề Đốc Trần Văn Chơn sau này).
Sau tôi bỏ Luật, chỉ học bên Văn Khoa mà thôi. Chứng chỉ Dự Bị tôi đỗ với số điểm khá cao. Mộng là nhà giáo của tôi đã gần, nhưng chiến tranh đã kéo tôi vào đường quân ngũ mà tôi rất chán, dù tôi rất thương xót và cảm phục những hy sinh to lớn của người lính. Nhưng cuộc chiến mỗi lúc mỗi thêm khốc liệt. Hoàn cảnh mỗi lúc mỗi thêm khó khăn. Tuổi đời mỗi lúc mỗi nhiều, lại vợ con một gánh, tôi không có cơ hội hoàn tất văn bằng Cử Nhân Văn Khoa. Rồi cuộc chiến tàn với bao nỗi ê chề đau đớn. Rời VN tôi là một người dang dở, bắt đầu lại cuộc đời bằng con số không đúng nghĩa…
Đặc biệt nhờ HQ, tôi và gia đình tôi đã thoát được một đoạn đời, nếu kẹt lại ở VN, chắc là chúng tôi đã vô cùng khốn khổ…”
***
Nhà văn Phan Lạc Tiếp đã từ trần tại San Diego, lúc 3g30 sáng ngày 1 tháng 8 năm 2025, hưởng thọ 93 tuổi. Phan Lạc Tiếp sinh năm 1933 tại Sơn Tây, Bắc Việt. Di cư vào Nam năm 1954 sau Hiệp Định Genève. Đêm 29 tháng 4 năm 1975, Phan Lạc Tiếp cộng tác với Hạm Trưởng Dương Vận Hạm HQ 502 điều động con tàu này rời Sài Gòn, đem theo hơn 5000 người gồm quân nhân và đồng bào ra biển giữa cơn hấp hối của Sài Gòn.
Về tiểu sử của anh như đã đề cập trong Thư Gửi Bạn Bè cùng khóa. Trong bài viết khác: “Tôi bỏ miền Bắc, bỏ quê hương, bỏ Hà Nội vào Nam. Tôi đã thấy gì khi chạm trán với Sài Gòn, rồi sống với Sài Gòn trên 20 năm…
Từ khi người Bắc di cư vào, những dãy nhà cất vội gọi là cư xá rẻ tiền, nhưng lại có cái tên đẹp đẽ đầy hoài niệm cố đô là cư xá Thăng Long, được xây cất phía trước lối vào trường đua Phú Thọ, biến dần khu này thành một vùng an ninh, sầm uất, dành cho những gia đình công chức từ ngoài Bắc di cư vào cư ngụ…
Lúc ấy những năm sau 1954, miệt Thị Nghè là cửa ngõ ngoại ô của Sài Gòn. Xa lộ Sài Gòn chưa có. Đường Hàng Xanh là biên giới của an ninh thủ đô, chạy dài tới Phú Nhuận, rồi đi qua Bộ Tổng Tham Mưu, rẽ vào lối đi phi trường Tân Sơn Nhất. Từ Hàng Xanh nhìn ra Đồng Ông Cộ ngút ngàn lau sậy và dừa nước…”
Sau khi tốt nghiệp sĩ quan Khóa 11 Đệ Nhất Bảo Bình
“Năm 1965 chúng tôi mới lập gia đình, chồng là quân nhân, vợ là cô giáo, lương lậu ít ỏi. Sau đám cưới bình thường, bà con xúm lại, anh chị tôi cho thêm, chúng tôi mua được căn nhà nhỏ bé này làm tổ ấm đầu đời. Nhà tôi sát vách với nhà quái kiệt Trần Văn Trạch nên chúng tôi chung nhau bắt đồng hồ nước. Hai nhà thân nhau như một. Những buổi trưa ngày nghỉ, nằm hưởng cái lười biếng vắng lặng, chúng tôi thấy tiếng hát của ông Trạch vẳng qua thật hay “Chiều mưa biên giới anh đi về đâu…”
Tiếng hát ngọt như lời ru, mượt mà như những sợi tơ trời nhẹ nhàng trôi trên vùng đồi núi nào xa, mang nỗi cô đơn, nhung nhớ của người lính xa nhà. Tiếng hát ấy khác xa, khác hẳn những bài hát vui nhộn hài hước của ông trong các màn phụ diễn trước những buổi chiếu phim. Buổi tối gió mát, những cây dừa nước bên nhà lao xao, lấp loáng ánh trăng. Chúng tôi ra ngồi ngoài hàng hiên. Ông Trạch cũng ra hàng hiên. Ông quấn quanh mình tấm saron, phô mảng ngực trần. Ông nhẹ nhàng hỏi “Tình thế mỗi lúc mới thêm khó há, trung uý.” Tôi thì hỏi ông “Sao ông không hát những bài ông vẫn hát ở nhà. Hay quá mà.” Ông bảo “Thôi, để anh em họ làm ăn. Mình đóng vai hài quen rồi, chẳng ai cạnh tranh.” Khi tôi đeo lon thiếu tá, làm việc tại Bộ Tư Lệnh Hải Quân, được phát cho cái xe jeep cũ thì hai con ông Trạch và hai con tôi mỗi sáng đều leo lên xe đi học ở trường Bà Phước, gần chợ Tân Định. Hai con tôi được anh chị (con ông bà Trạch) săn sóc rất kỹ. Đối với lối xóm, người ta bảo “Ông bà còn trẻ mà có những bốn cháu, sắp lớn rồi”…
Sau biến cố Mậu Thân 1968, tôi dọn vô khu cư xá Hải Quân, nên phút chót, khi tàn cuộc chiến, theo tàu đi được và định cư ở Mỹ. Tôi không biết ông Trạch đã thoát đi được như thế nào, nhưng những năm sau ngày 30 tháng 4, tôi biết qua báo chí và bè bạn là ông Trạch ở Paris có một mình, lang thang buồn bã vì thương nhớ vợ con còn kẹt lại quê nhà. Mãi hơn 10 năm sau, trong dịp đại diện cho Uỷ Ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển qua Pháp đón tiếp thuyền nhân, vợ chồng tôi mới có dịp gặp lại gia đình ông bà Trạch ở bến cảng Ruen. Nói sao cho hết mừng vui, kỷ niệm của những ngày xa cũ. Sau đó ông Trạch qua Mỹ nhiều lần, chúng tôi lại có dịp gặp nhau. Tôi nhắc tới Ban Gió Nam, từ Sài Gòn ra Hà Nội, đâu như năm 50, 51 gì đó. Chủ lực là Ban Hợp Ca Thăng Long, nhưng có sự góp mặt của ca sĩ Trần Văn Trạch…
Sau bữa cơm hội ngộ này ông trở lại Paris, lâm bệnh và mất. Chúng tôi có gọi điện thoại qua Paris phân ưu và chia buồn cùng bà Trạch và các cháu. Mấy đứa con ông, khi nhỏ, hàng ngày leo lên xe jeep của tôi, cùng các con tôi đi học trường Bà Phước ở Đakao, giờ cũng lớn hơn tuổi tôi ngày cũ khi hai nhà ở cạnh nhau. Giờ các con tôi cũng đã là những người trưởng thành, ở riêng. Một quãng đời Sài Gòn mới đó mà đã xa, quá xa, mù mịt…
Tác phẩm Phan Lạc Tiếp ấn hành:
Bờ Sông Lá Mục, bút ký 1969. Tái bản Văn Nghệ, 1998.
Cánh Vạc Lưng Trời, tập truyện. Mõ Làng, 1991.
Một Thời Oan Trái, ký sự. Tiếng Quê Hương, 2011.
Nỗi Nhớ, bút ký chiến tranh. Mõ Làng, 1995.
Quê Nhà, Bốn Mươi Năm Trở Lại, bút ký. Mõ Làng, 1995.
Vớt Người Biển Đông. San Diego, Ủy Ban Cứu Nguy Giúp Người Vượt Biển?, 2018
Trong phạm vi bài này chỉ đề cập đến tác giả, tác phẩm Phan Lạc Tiếp. Tôi thích những bài viết của anh về Hà Nội xưa và nay. Quê vợ tôi ở Hà Nội, năm 1973 bố vợ lên Đà Lạt thăm cháu ngoại. Cụ có trí nhớ rất tốt như nhạc sĩ Nguyễn Hiền nên kể cho tôi biết và viết bài Hà Nội, Giấc Mơ Mịt Mù trên đặc san Ức Trai của Trường Đại Học CTCT… (tưởng chừng người con Hà Nội năm xưa). Ở Mỹ, tôi đã viết nhiều bài liên quan đến thơ, nhạc của Hà Hội. Tôi và vợ mong có dịp trở lại Hà Nội nhưng tình trạng sức khỏe vợ không thể đi phi cơ nên cho đến nay vẫn là giấc mơ mịt mù!…
Với các tác phẩm của nhà văn Phan Lạc Tiếp được nhiều cây bút giới thiệu, nay trích hai bài biết đề cập tổng quát.
Trong bài Phan Lạc Tiếp & Quê Hương Việt Nam của Nguyễn Thiên Thụ:
“Bờ Sông Lá Mục là bút ký chiến tranh mà Phan Lạc Tiếp đã viết bằng một tấm lòng chân thành. Ông đã chân thành khi viết, chân thành chiến đãu và chân thành khi giỏ những giọt lệ khóc những đồng đội nằm xuống ( Cái chết của một người lính, Niềm ân hận của ngôi sao).
Bờ Sông Lá Mục cũng là cái nhìn của tác giả về chiến tranh. Chiến tranh đã gây ra sự cô đơn của những người vợ trẻ, con thơ, mẹ già mong đợi… Ruộng Vườn Bỏ Hoang, Sự Tang Thương, Tàn Nhẫn Vì Chiến Trận (Rừng Bên Kia Sông).
Xuyên qua Bờ Sông Lá Mục, chúng ta thấy tinh thần chiến đãu anh dũng, tinh thần đồng đội thắm thiết của quân đội Việt Nam, cùng lòng nhân hậu của tác giả vốn là một sĩ quan đã sát cánh chiến đấu bên các đồng đội. Toàn bộ tập truyện mang tính cách nhân bản, nói lên cái phi lý của chiến tranh. Chiến tranh không biên cương, chiến tranh đã tạo ra các vùng xôi đậu, chiến tranh đã đến từng xóm làng, vào ngay trường học, và vào từng mái gia đình khiến cho anh em giết nhau (Mái Tóc Đời Người, Vòng Tay Của Đất).
Chiến tranh không phải chỉ là phục kích, là hành quân mà còn là mưu kế, cạm bẫy thâm độc, ai không kinh nghiệm thì dễ chết như chơi (Những Con Trùng Trong Lòng Đất Mẹ). Bờ Sông Lá Mục là cuộc tranh giành cuộc sống giữa thiện và ác, giữa cộng sản và quốc gia. Phan Lạc Tiếp cho ta biết trong cuộc chiến tranh quốc cộng, một lớp người phải đương đầu thường xuyên với cộng sản mà lại phải sống trong cảnh khốn khổ, và gần như bị chính quyền bỏ rơi. Đó là những nghĩa quân. Phan Lạc Tiếp đã thuật lại những điều tai nghe mắt thấy trong một cuộc đi thăm các đồn xa xôi bằng giang đỉnh…
Ở Mỹ ông vẫn tiếp tục sáng tác: Nỗi Nhớ, Cánh Vạc Lưng Trời, Quê Nhà Bốn Mươi Năm Trở Lại .
Cánh Vạc Lưng Trời là một tập truyện ngắn, Mõ Làng, Hoa Kỳ, xuất bản năm 1991. Truyện đầu tiên, Tình Sông Nghĩa Biển và Đêm Dài là một vài nét chấm phá về những ngày cuối cùng của miền Nam, về kẻ ở người đi, và tình yêu, một tình yêu lỡ làng, đau khổ nhưng cao thượng. Tờ lịch cũ mang chủ đề tù đày, tình yêu xót xa , và cuộc sống xứ người. Nửa đêm trăng sáng nói về cuộc sống vất vả nơi xứ người, về hành trình trên biển cả với xác con lạnh giá. Người bạn viết về tù đày, vượt biển, đói, khát, chết chóc trên ghe. Cánh Vạc Lưng Trời là tình yêu Việt Mỹ éo le nhưng rất đẹp, rất cao cả. Chiếc áo của thầy tôi, Người đàn bà xa lạ là những kỷ niệm về gia đình, về quê hương. Ta có thể nói chủ đề chính của toàn bộ tập Cánh Vạc Lưng Trời là cuộc sống nơi quê người đất khách, tâm trạng lưu đày của những người Việt thất gia vong quốc.
Nỗi Nhớ cũng là tập bút ký gồm 17 bài viết, dày 190 trang, Mõ Làng xuất bản tại Hoa Kỳ 1995. Cũng như hai quyển trên, là những bút ký về chiến tranh Việt Nam. Chuyến công tác cuối cùng đã cho ta biết tình hình của một đơn vỉ hải quân tại đồng bằng sông Cửu Long nói riêng và quân lực Việt Nam nói chung vào thời gian 1975. Đó là tình trạng thiếu hụt tiếp liệu (Mỹ đã cắt viện trợ) mà mức cung chưa được 40% (15) và đặc biệt ở những nơi nằm trong lòng địch, quân ta bị áp lực nặng nề!…
Bất cứ trang nào, chúng ta cũng thấy lo âu, buồn rầu, sợ hãi và chết chóc tràn ngập. Phan Lạc Tiếp đã viết về tâm trạng ông: Tôi nhớ đến các bạn bè tôi, mỗi đứa một nơi, đứa binh chủng này, đứa binh chủng khác, it khi gặp lại được nhau. Đôi khi tưởng quên, bất ngờ thấy tên bạn mình hiện lên tối om ở những hàng cáo phó!…
Chuyến công tác cuối cùng, Sài Gòn Trong Cơn Hấp Hối, Giã Từ Sài Gòn, Chuyến Hải Hành Cuối Cùng là những trang sử về những ngày cuối cùng Sài Gòn thất thủ. Tất cả đều mang tính chất bi đát. Người ta chen lấn nhau lên tàu, làm cho một đứa trẻ rớt xuống sông. Con tàu của Phan Lạc Tiếp khi sửa soạn ra khơi thì lại trục trặc đủ thứ: đã lái tay rồi, đã khốn nạn rồi, lại còn đứt dây cable nữa. Cứ lừng khừng đây, nó pháo cho một trái là ‘tan hàng’ gấp!
Kẻ ở người đi, một sự cách biệt trong lòng người: Tôi thấy giữa chúng tôi, các người ở trên tàu và anh em đứng trên bờ kia có cái gì xa lạ lắm rồi. Lạnh lùng lắm rồi.
Con tàu của Phan Lạc Tiếp ra đi giữa tiếng đại bác, giữa lửa cháy và giữa tang thương, nhưng cuối cùng đã tới bến bờ tự do! Được tàu Mỹ cứu, được gặp các đồng đi, được đến căn cứ Subic Phi Luật Tân đáng lẽ là một niềm vui, nhưng việc hạ quốc kỳ Việt Nam để giao tàu cho Mỹ lại là một bi kịch báo hiệu chấm dứt một chế độ, một cuộc đời. Đoạn này rất cảm động:
Lời hô “Hạ kỳ”vừa dứt đúng với kim đồng hồ của hệ thống chỉ huy. Cờ được từ từ kéo xuống và toàn tàu lời ca vang lên “Này công dân ơi, quốc gia đến ngày giải phóng. Đồng lòng cùng đi hy sinh tiếc gì thân sống…”’ Tất cả đều hát thật to. Các quân nhân vừa chào, vừa hát, nước mắt đầm đìa. Khi bản quốc ca sắp dứt thì có nhiều người ôm mặt nức nở. Có người kêu lên “Con ơi, con ơi”! Nước mắt tôi chan hòa trên mặt. Tôi thấy mình như đi dự một đám tang về. Lá quốc kỳ được cuộn lại, và giáo sư Biển Thước đã xin được lá cơ này làm kỷ niệm. Tôi nhìn lên cột cờ trống vắng. Những dây cờ đập vào nhau lạch phạch. Tôi nhìn quanh, các bạn bè tôi, mọi người đều đầm đìa những lệ. Và lần lượt tụi tôi tháo lon trên cầu vai xuống. Có người vứt lon, vứt mũ xuống biển. Tàu trôi chậm, cái mũ cứ lừ đừ nổi trên mặt nước như hình thù một người chết trôi, bập bềnh, bập bềnh xa dần ở sau lái tàu…
Quê Nhà Bốn Mươi Năm Trở Lại viết xong tháng 2-1995, xuất bản 1995, tái bản 1998, có thêm và sửa chữa, dày 310 trang. Tác phẩm này mang chủ đề tình quê hương. Tác giả đã trở lại Việt Nam ngày 2/4-1994 thăm quê Sơn Tây và ghi lại những quang cảnh Sơn Tây nói riêng và Việt Nam nói chung, cùng cảm tưởng và tâm trạng của tác giả. Tác giả nguyên là một sĩ quan hải quân, khi toan tính về thăm quê hương sau 40 năm xa cách, tuổi đã ngoài 60, lòng cũng có nhiều lo ngại nhưng ông đã ‘sẵn sàng đón nhận những bất trắc có thể xảy ra’!
Quê Nhà Bốn Mươi Năm Trở Lại của Phan Lạc Tiếp mang tính cách tình cảm, trong đó mạnh nhất là tình yêu quê hương, làng xóm, bạn bè. Về quê nhà, Phan Lạc Tiếp đã thăm Hồ Gươm, Văn Miếu, nhìn thấy núi Tản, thăm chùa Thầy. Ông cũng đã đi thăm lại mái nhà thi sĩ Quang Dũng, một người bạn thân của tác giả lúc thiếu thời và thắp cho nhà thơ một nén hương. Ông cũng đã gặp được người bạn mới đầy thân mến như Hoàng Cầm. Quá khứ cũng đã trở về, ông nhớ quan Thiếu, ông cử Bình, anh Tr., cậu giáo. Nhưng cảm động nhất là khi ông về nhà cũ, gặp đầy đủ những người thân. Ngày xưa một thi nhân Trung Hoa về nhà, cả xóm ban đêm leo lên tường nhìn sang thật là cảm động, nhưng cũng không cảm động bằng cảnh Phan Lạc Tiếp trở lại quê hương sau 40 năm xa cách. Những anh em, họ hàng của ông đã tấp nập tới thăm, và kín đáo canh gác quanh nhà để cho hai vợ chồng ông được ngủ yên và bình yên ở nơi quê nhà vào cái lúc mà nhân tâm thế đạo chưa được thuần nhất.
Quê Nhà Bốn Mươi Năm Trở Lại mang tính cách tố cáo: Việt Minh chém, giết người trong thời kháng chiến. Chính thân phụ tác giả đã bị bắt, và các ông chú, ông bác cũng đã bị hành hạ trong bàn tay của cng sản. Phan Lạc Tiếp đã kể cho chúng ta nghe về cái chết oan ức và thảm thiết của anh Tr. nhà ở tỉnh , tản cư về thôn quê bị Việt Minh giết (Người Đàn Bà Nhan Sắc). Cái chết của anh Tr. tiêu biểu cho bao cái chết tức tưởi trong thời Pháp trở lại và Việt Minh nắm quyền:
Đến năm 1949, lúc mặt trận tràn về, cả làng hết đường chạy. Một hôm Tây về, cả làng tụ lại trong chùa. Đàn bà, con gái bôi mặt nhọ nồi, mặc áo rách ngồi quay mặt vào lưng các ông Phật. Bà già và đàn ông ở ngoài. Và Tây về thật. Chúng chỉ đi trên 10 đứa. Dẫn đầu là một tên đi. Chúng chĩa súng vào đám dân làng. Cả làng khiếp vía. Mấy ông đại diện làng, có tuổi, chẳng hiểu chúng nói gì cứ xí xa xí xô hoài. Rồi chúng đi khắp làng, bắt các thanh niên hạ các bức đại tự, các hoành phi câu đối xuống, vác ra lót trên các lỗ chữ chi trên mặt đường “để cho xe các quan đi lại”. Nhìn các bức đại tự sơn son thiếp vàng, bị xe cán lên, gia chủ và dân làng xót lắm. Có người bảo ‘Ai nói được tiếng Tây thì bảo nó ngưng. Cần gỗ thì lấy cột cờ, ván đình, cửa đình mà làm’. Ý kiến hay, và anh Tr. chồng chị B bị đẩy ra để nói tiếng Tây cả làng. Chỉ sau vài câu xã giao, tên đi tây tỏ ra thông cảm, đổi hẳn bộ mặt, và bắt tay anh Tr. nói mẹc-xì’ hoài…
Ban ngày tây về. Ban đêm du kích xã còn ở lại, và xuất hiện. Họ đến nhà anh Tr. nói rất lễ độ: Ủy ban mời anh đi họp.
Và họ dẫn anh đi. Tới nơi hẹn, có vài người nữa. Trong đó có ông T. Họ dẫn tất cả đi về phía núi Sài Sơn, cách làng độ 2 km. Nơi được coi là nơi trú ẩn lý tưởng của các tổ chức kháng chiến. Nơi mà làng Thụy Khê được coi là có tinh thần cách mạng cao. Đêm ấy, trước sự chứng kiến của một số người họ đọc bản tử hình anh Tr. và sai hai người dùng thừng thắt cổ anh Tr. chồng chị B!…
Quê Nhà 40 Năm Trở Lại là một tập truyện ngắn, mà hay nhất có lẽ là truyện đầu tiên Hà Nội sau 40 năm xa cách… Phan Lạc Tiếp đã viết về thực cảnh Hà Nội, so sánh xưa và nay: Ngoài những sinh hoạt ồn ào về ăn uống, Hà Nội như chưa có một sinh hoạt nào nổi bật. Hàng Đào xưa óng ả vải tơ, nay vẫn còn là một dãy phố buồn tẻ, xưa cũ và xiêu vẹo. Hàng Bạc xưa óng ánh đồ trang sức, nay cũng có vài ba cửa hiệu giữ bảng hiệu cũ, bán chút ít vàng, và đổi tiền. Phố Phúc Kiến xưa thơm lừng thuốc Bắc, nay vắng lặng. Phố hàng Vải xưa chật ứ vải và vỏ nhum nâu, nay vắng hẳn… Duy chỉ có phố hàng Mã được coi là vẫn giữa được phần nào hình ảnh cũ. Xưa bày đày hình nhân, ngựa giấy. Nay cắm nhiều lá cờ ngũ sắc bằng giấy và các cửa hàng mở cửa tấp nập khách ra vào (92).
Phan Lạc Tiếp đã viết về những cảnh sống rất thực của Hà Nội. Đây là cảnh ‘đổ thùng’ một đặc sản của Hà Nội băm sáu phố phường: Đêm cứ thế chìm dần vào yên lặng. Nếu khó ngủ, ta có thể thấy đôi lúc có tiếng xe xích lô lạch cạch chạy qua. Lâu lắm mới có tiếng xe hơi chỉ thoáng đã mất hút. Khuya nữa trong cái tĩnh mịch của đêm, là tiếng gió xì xào, tiếng lá khô đùa trên mặt đường nhựa. Thành phố cứ thế lặng đi 1, 2 giờ đêm, có tiếng đập cửa ‘đổ thùng’. Cái này thật khổ. Khổ từ phòng khách đến phòng trong. Đôi khi có khách từ ‘nhà quê’ ra, gia nhân, đầy tớ nằm cả lối đi. Lúc ấy, ‘đổ thùng’ tới, là dậy tất cả. Nằm trên lối đi, dậy đã đành. Nằm trên sập gụ, trước tủ chè, cũng nào có ngủ được. Phu đổ thùng, họ vào rất nhanh, ra rất chóng, nhưng mùi xú uế đến khẳn đi thì đầy nhà…
Chúng ta nên biết rằng nhà cầm quyền Hà Nội như một bà già dở hơi, luôn tráo trở. Họ để cho buôn bán nhưng bất chợt một hôm đẹp trời nào đó lại cho công an bao vây, đột nhập tư gia và cửa hàng xét hỏi, tịch thu và bắt phạt, bắt giam. Người ta nay đã khôn sau vài lần bị lừa. Bởi vậy, tại hàng Mã, hay tại một vài cửa hàng khác, như hàng vàng, hoặc nơi đổi tiền, người ta không bày bán các thứ, hoặc chỉ bày vài mẫu tượng trưng, chỉ khi nào khách hỏi, và phải là khách quen thuộc, người ta mới đem hàng cất giấu từ một nơi bí mật nào đó cho khách hàng. Và khách phải đợi một thời gian, có khi vài giờ, có khi vài ngày để người bán đi lấy hàng hoặc người bán thông báo cho người sản xuất việc đặt hàng.
(Hình: tác giả cung cấp)
Với bốn tập truyện, và tất cả tác phẩm của Phan Lạc Phúc đều rõ ràng, trong sáng, đều mang hai chủ đề: chiến tranh và quê hương. Bờ Sông Lá Mục, Nỗi Nhớ xây dựng trên những kinh nghiệm chiến tranh Việt Nam. Cánh Vạc Lưng Trời là sự kết hợp giữa hai chủ đề chiến tranh và quê hương, và trong nỗi nhớ thương quê hương, còn hằn vết đớn đau của những tâm hồn Do Thái mất thiên đường cũ. Quê Nhà Bốn Mươi Năm Trở Lại là niềm vui khi về thăm Việt Nam nhưng trong đó cũng gợn lên một nỗi buồn quá khứ của quê hương khói lửa bạo tàn, và niềm đau cho một dân tc còn quá nhiều di tích của thời đại nguyên khai.
Dẫu sao, Phan Lạc Tiếp cũng đã nhận thấy nơi đây dưới lớp tro tàn vẫn sáng ngời những hòn than ấm nóng tình người, tình quê hương, tình anh em họ hàng. Những nhà thờ họ, những đình làng, những đền miếu, câu đối, hoành phi đã trở lại nơi thôn quê; và nay những áo the khăn xếp chen lẫn áo vest và cravat, và hết rồi nón cối dép râu cho dù cờ đỏ sao vàng còn bay phất phới. Phan Lạc Tiếp đã gặp nhiều may mắn trong khi một số không được phép trở về, hoặc trở về mà bị bắt, bị giết. Lò sát sanh đã rửa sạch sau mỗi sáng nhưng suốt ngày, mùi máu tanh vẫn còn vương vấn không gian. Tất cả bốn tập truyện đều mang hai tính chất.: tính chất nhân bản và tính chất tố cáo. Trong tác phẩm, Phan Lạc Tiếp đã bày tỏ tình yêu đồng đội, bạn bè, yêu anh em, làng xóm, yêu quê hương. Ông đã tố cáo cộng sản tàn ác. Ông cũng không quên tố cáo người Mỹ đã sửa soạn sẵn, làm kiệt quệ khả năng tự vệ của miền Nam (Nỗi Nhớ) bởi vì vì trước đó, các cố vấn Mỹ đã bắt các đơn vị quân đi bắn hết đạn mà sau đó không tiếp đạn mới.
Văn phong của ông thung dung bình dị phản chiếu con người nhân hậu của ông luôn nồng đượm tình người dù trong cảnh chiến tranh đen tối hay nơi quê người tuyết băng lạnh giá.
Các tác phẩm của Phan Lạc Tiếp đều là tập truyện ngắn. Mỗi tác phẩm mang một nhan sắc riêng, một thế giới riêng. Chiến tranh, di tản, quê hương là những chủ đề chính trong các tác phẩm của Phan Lạc Tiếp. Nhưng bố cục chặt chẽ nhất là tập Quê Nhà Bốn Mươi Năm Trở Lại. Mỗi chương mang hình ảnh một đoạn đường trên hành trình về thăm chốn cũ. Mỗi chương tự nó chuyên chở một vấn đề, và mỗi chương tự nó mang một bố cục toàn vẹn. Tất cả hòa hợp nhau tạo thành hình ảnh một quê hương Việt Nam được viết nên bằng một tấm lòng chan chứa yêu thương của tác giả là một nhân chứng xuyên suốt quá khứ và hiện tại…”
(Nguyễn Thiên Thụ)
Đọc Một Thời Oan Trái của Phan Lạc Tiếp của Vũ Thất – người bạn cùng khóa:
Trước tháng 4/75, Phan Lạc Tiếp có hai nghề: Nghề tay phải là đi biển và nghề tay trái là viết văn. Viết để gửi gắm những cảm nghĩ, những sự việc buồn vui của đời sông biển. Sau khi bỏ xứ qua Mỹ, ông bỏ luôn nghề tay phải cũ, sống cuộc đời mới, nghề mới. Có lúc ông được tiếng là thợ “cổ xanh”, có khi mang danh là thầy “cổ trắng”. Lại có thời gian ông làm “cổ cò” chỉ vì cứ phải luôn ngóng tìm bóng dáng những chiếc ghe mong manh trên đại dương mênh mông. Đó là thời gian ông làm ủy viên sáng lập trong Ủy ban Báo nguy Cứu người Vượt biển. Và dù trong bất cứ nghề tay phải nào, nhịp sáng tác của ông vẫn chừng mực và đều đặn, không quá nhanh cũng không quá chậm.
Hoạt động trực diện chiến đấu chống Cộng Sản trong năm năm được nhà văn Hải Quân Thiếu Tá Phan Lạc Tiếp mô tả trong quyển bút ký Bờ Sông Lá Mục”. Còn trong suốt 36 năm “lưu lạc”, ông cho ra đời 4 tác phẩm Cánh Vạc Lưng Trời (1991), Nỗi Nhớ (1995), Quê Nhà, 40 Năm Trở Lại (1995) và Một Thời Oan Trái (2011). Giữa thời buổi sách tiêu thụ giảm dần thì đây là một việc làm gây ngạc nhiên và đáng khen ngợi. Đặc biệt là quyển sau cùng do Tủ sách Tiếng Quê Hương xuất bản, dày trên 400 trang, lại được đóng bìa cứng tuyệt đẹp.
Một Thời Oan Trái gồm 22 bài và được chia thành 2 phần. Phần 1 mang cái tựa chung là Đất Cũ Người Xưa, gồm 9 bài kể chuyện về thời thế, tập tục và những người thân với tác giả từ thuở thiếu niên ở một làng quê miền Bắc. Phần 2 gồm 13 bài viết trong Những Ngày Lưu Lạc xứ người, trong đó ông mô tả về một số nhân vật, có người ông quen thân, có người ông biết tiếng. Nhân vật dân sự thì gồm nhà văn Võ Phiến, Nhất Linh, Nguyên Phong, Hoàng Văn Chí, Người Đàn Bà Trên Tàu 502…
Ở phần đầu Đất Cũ Người Xưa, tôi thích nhất bài Quê Ngoại. Tác giả kể về quê ngoại và trường hợp bố mẹ ông quen nhau nghe thật… dễ thương: “Mẹ tôi người bên Chàng. Làng Chàng cách làng (bố) tôi một cánh đồng nhỏ… ‘Biên giới’ hai làng, một cách cụ thể là hai con chó đá để ở hai bên cổng của hai làng. Hai con chó này cũng là nơi trẻ con hai làng tụ họp, cưỡi lên mình chó để nô đùa và đánh nhau… Rồi trong một ngày Tết, làng Chàng mở hội tế Thành Hoàng, đón Xuân, có đánh cờ người ở sân đình. Mẹ tôi được chọn là quân xe, dì tôi là quân tượng. Cả hai mặc áo tứ thân, váy lụa, đội nón thúng quai thao, thắt bao hoa lý, đeo xà tích bạc ông vôi quả đào, nổi tiếng đẹp giòn rã, tươi vui. Chú Cửu tôi và thầy tôi là hai anh em con cô con cậu, cùng tuổi, ở sát nhà nhau nên thân nhau lắm… chẳng biết hai chú làm quen với hai cô thế nào, chỉ biết cô P. (tên dì tôi) lấy chồng trước, nửa năm sau là đến cô L. (tên mẹ tôi) cùng về làm dâu làng Nủa.”
Cũng trong phần đầu, bài tôi hài lòng nhất là Tào Mạt. Tào Mạt, người cùng làng, cùng thời Phan Lạc Tiếp, có chút bà con, vừa mới lớn đã hăng say theo mặt trận Việt Minh chống Pháp. Nhưng khi mặt trận ra lệnh phá ngôi Đình uy nghi và ngôi Chùa Vĩnh Phúc của làng theo chủ trương vườn không nhà trống thì cán bộ huyện Tào Mạt ngầm ra tay ngăn cản. Ngôi Đình và ngôi Chùa được giữ nguyên nhưng Tào Mạt thì bị điều đi học tập một thời gian dài… Tác giả kể tiếp: “Năm 1950, khi cuộc chiến trở nên khốc liệt, đặc biệt Việt Minh ra mặt tận diệt những ai không phải là người của Mặt Trận, chính anh Thục (tên thật của Tào Mạt) một đêm bên bờ sông Thao, đã nói với ông anh tôi rằng: ‘Các anh đi đi, Đây không phải là đất của các anh đâu. Đi ngay trước khi quá trễ’. Gia đình tác giả nghe lời dời về Hà Nội rồi vào Nam ngay khi đất nước phân ly. “Các anh em sau đó đều trở thành quân nhân quân đội Cộng Hòa, chống lại sự xâm lăng của quân Cộng sản, trong đó có người bạn thân, người ân nghĩa Tào Mạt”.
Sau tháng tư 1975, Tào Mạt vào Nam tìm gặp bạn bè xưa nhưng một lần nữa gia đình Phan Lạc Tiếp đã tìm đường lánh xa cộng sản. Tào Mạt không gặp bạn nhưng “vô tình” chứng kiến sự trù phú của miền Nam, chứng kiến lòng người miền Nam giản dị bao dung, khiến Tào Mạt dần dần thấy rõ bộ mặt xảo trá, độc ác, tham lam, bần tiện của người Cộng Sản. Những khơi dậy từ Đảng về lòng căm thù và tận lực tàn sát đồng bào ruột thịt dần dần mất hiệu lực. Khi trở về đất Bắc, Tào Mạt như tịnh khẩu, chỉ thừ người thở dài, chìm trong cơn trầm uất. Tào Mạt càng ngày càng bất mãn đến độ từ chối cả việc “trên” giao cho viết một vở chèo về “Bác” – việc làm coi như là một vinh dự đặc biệt. Sự từ chối của Tào Mạt dẫn đến kết luận của giới lãnh đạo là Tào Mạt mắc phải bệnh điên. Và Tào Mạt thà mang tiếng điên còn hơn phải mở lời ca ngợi con người đã lộ hoàn toàn bộ mặt gian xảo.
Trong những ngày buồn khổ, Tào Mạt càng nhớ những người từng đứng bên kia chiến tuyến. Rồi một ngày của năm 1992, từ nửa vòng trái đất, Phan Lạc Tiếp nhận được thư của người bạn cùng làng. Người bạn cho biết đã rời bỏ lon đại tá và “đang trải những ngày cuối cùng cuộc đời trong nhà thương vì bệnh ung thư”. Lá thư có lời tha thiết: “Các anh hãy cố mà về để anh em còn được nắm tay nhau, kẻo chần chừ thì quá muộn. Anh em ta là những con người làng Nủa, cùng uống nước giếng Bìm mà thành người, trước sau vẫn không thay đổi… Tôi cố sống để được gặp các anh. Làm gì có chuyện kỳ thị giữa những người đã thành tình thành nghĩa từ thuở còn thơ trẻ”. Là người từng trải nghiệm những phản trắc của người cộng sản, Phan Lạc Tiếp vẫn chần chừ. Mãi hai năm sau ông mới dứt khoát về làng cũ. Và đúng như bạn dự đoán: Quá muộn! Tào Mạt đã chết trước đó một năm. Tác giả viết: “Đứng trên căn gác ở đầu làng, nơi thiết trí bàn thờ Tào Mạt… tôi thắp 3 nến hương, vái 2 vái coi như anh còn sống, mà nước mắt bỗng chan hòa”…
Ở Phần 2 của quyển sách, với tôi thì hầu hết đều rất thú vị vì những nhân vật ông nói đến đa phần là những người tôi ngưỡng mộ. Các bài viết của ông giúp tôi hiểu sâu hơn về họ. Như bài đầu tiên ông viết về nhà văn Võ Phiến, ngoài việc nêu lên nhân cách, văn tài…, ông còn ca ngợi Võ Phiến đã tinh tế vạch ra “cái dụng ý thâm sâu, ác độc của những người chủ trương cuộc chiến”…
Phan Lạc Tiếp phát biểu: “Công trình ấy để lại cho hậu thế, cho những ai muốn tìm hiểu về 20 năm sinh hoạt rất phong phú của miền Nam”. Cũng theo họ Phan, những công trình trước tác của Võ Phiến rất được thế giới trân trọng. Nhiều luận án tiến sĩ chọn đề tài Võ Phiến, mà chủ đề nổi bật trong sự nghiệp của ông là những nét bút mô tả sự quỷ quyệt của Cộng Sản và nêu bật chính nghĩa của nhân dân miền Nam. Kết luận bài viết, Phan Lạc Tiếp khẳng định: “Với tôi, Võ Phiến đúng là cây thông già mọc trên đỉnh núi, bốn mùa cây lá lúc nào cũng xanh tươi.”
Không còn lời khen nào đầy ý nghĩa và đúng đắn bằng. Thế mà mới đây lập trường chống Cộng của Võ Phiến bị đặt dấu hỏi chỉ vì một quyển sách của ông được in lại ở Việt Nam. Trước ông thì đã có sách “in lại” của Dương Nghiễm Mậu. Nhạc Vàng xưa cũng từng bị cấm ngặt mà nay trở thành nhạc thời thượng ở Việt Nam. Cá nhân tôi thì thấy đây là một biểu lộ của chính nghĩa tất thắng. Với một nhà văn bị Cộng sản kết tội “biệt kích văn hóa” hàng đầu như Võ Phiến, tác phẩm bị đốt sạch, nay lại được yêu cầu cho in lại, chứng tỏ sách của ông, của miền Nam, chuyên chở tình tự dân tộc và tập quán tốt đẹp của quê hương rất cần cho một xã hội Việt Nam đang sa đọa, vong thân. Đồng thời việc tái bản phải được coi như là một nhìn nhận công khai việc làm sai trái trước đây của người cộng sản. Và dù chưa có lời xin lỗi chính thức từ phía nhà cầm quyền thì việc cho tái bản này cũng đã hàm chứa ý nghĩa đó. Cây thông già càng sừng sững trên đỉnh núi.
Bút ký Người Đàn Bà Trên Tàu 502, đọc phần đầu đã thấy đau lòng, đến phần cuối càng đau lòng hơn. Trong lúc leo lên tàu di tản, một bà mẹ đánh rớt đứa con sáu tuổi rưỡi xuống lòng sông. Mấy mươi năm ở Mỹ bà mẹ lúc nào cũng hy vọng con mình còn sống. Ngay khi có thể được, bà về Việt Nam truy tầm rồi đăng báo tìm con. Và bà gặp lại đứa con, làm thủ tục bảo lãnh sang Mỹ. Trong khi chờ hoàn tất thủ tục, đứa con muốn gì bà cũng cho. Bà cũng hậu hĩ đền ơn vợ chồng người đã nuôi con mình như con ruột của họ. Nhưng giờ chót, bà mẹ khám phá ra sự thật. Đó chỉ là một âm mưu để “vòi” tiền bà. Cái đau lòng là đứa con giả lại chính là con của người em gái ruột thịt. Những kẻ liên quan đến kịch bản lừa gạt này đều là ruột thịt của bà mẹ, đều là những kẻ có chức, có quyền và có của trong xã hội mới.
Bà bạn cho tin kết luận: “Người Cộng Sản Việt Nam không phải là người như chúng ta. Họ là những sinh vật khác, ta không thể gần họ được…” Còn người viết lại câu chuyện đưa ra nhận xét: “Phải chăng đây là nỗi đau to lớn nhất của tất cả chúng ta sau cuộc chiến tương tàn. Ngoài nỗi tang thương, chia lìa, sống chết ròng rã mấy mươi năm, dân tộc ta đang đối diện với sự phá sản tận cùng của lương tri?”…
Một bài khác, bài Một Chút Nhớ Quên, Phan Lạc Tiếp cũng đề cập đến “ngôi sao lấp lánh” nhưng ở một quang cảnh hoàn toàn khác: Lễ bàn giao và tiếp nhận 2 Dương vận hạm Quy Nhơn HQ 504 và Nha Trang HQ 505 trong căn cứ Hải Quân Mỹ ở San Diego. Đồng chủ tọa lễ bàn giao là Phó Đề đốc Trần Văn Chơn,Tư Lệnh Hải quân Việt Nam và Đô đốc Elmo Zumwalt, Tư lệnh Hải Quân Hoa Kỳ…
Tôi chỉ xin phụ đề một ý là vị Hạm Trưởng chiếc Dương Vận Hạm Quy Nhơn HQ 504, không ai khác hơn là Hải Quân Trung Tá Phan Phi Phụng, vị cựu Trưởng Phòng Tâm Lý Chiến mà cả Phan Lạc Tiếp và tôi, ở hai thời điểm khác nhau, từng phục vụ dưới quyền ông…
Trong 13 bài ở phần 2 này có một bài tôi tâm đắc nhất: Đó là bài tác giả viết về tác giả. Bài mang cái tựa khá hấp dẫn: Những Chặng Đời Nghiệt Ngã. Tôi tâm đắc vì bài này đã giúp tôi biết về ông nhiều hơn dù rằng chúng tôi từng có mối duyên… kỳ ngộ. Khi ông bắt đầu viết bút ký thì tôi còn… làm thơ. Và rất tình cờ, chúng tôi cùng cho ra đời tác phẩm đầu tiên vào năm 1969. Tuy đồng hành về văn chương nhưng chúng tôi lại đi trái hướng về hải nghiệp. Khi ông hoạt động trong sông thì tôi công tác ngoài biển. Khi ông về Sài Gòn thì tôi sang miền Tây. Khi ông đi biển thì tôi về bờ. Khi ông dứt khoát lánh nạn thì tôi ngu ngơ vào tù cộng sản. Đó là ký do tôi ít biết về chuyện đời của ông. Thì ra ông có lắm chặng đời nghiệt ngã…
Tà tà được một thời gian ngắn, do một lỗi lầm của người khác nhưng họ Phan lại dính búa, Phan Lạc Tiếp ôm ba lô về đơn vị tác chiến, bước vào chặng đường nghiệt ngã thứ nhì. Ông tham dự hành quân và tự ra lệnh mình kiêm luôn chức… phóng viên chiến trường. Các bài ông tường thuật về các cuộc đụng trận đều được trân trọng đăng trên nhật báo Tiền Tuyến đồng thời cũng được phát thanh trên đài tiếng nói Quân Đội. Đến một bài ông mô tả cái chết anh dũng của vị chỉ huy Duyên Đoàn, sĩ quan khóa đàn anh, ông đề cái tựa và tên người viết: “Kẻ nằm xuống bên kia rạch Sọ Dừa – Phan Lạc Tiếp”. Cái tựa được cô xướng ngôn viên đài Quân Đội đọc… một lèo khiến cả nhà ông hốt hoảng và bạn bè cho đăng phân ưu lên báo…
Bằng lối viết nhẩn nha và cẩn trọng như bản tính của ông, nhà văn Phan Lạc Tiếp tiếp tục kể lể trọn vẹn quãng đời “nghiệt ngã” của mình qua 12 năm hải nghiệp và 32 năm xa xứ (năm ông kể chuyện 2007). Quả là tôi đã hiểu rõ cuộc đời ông hơn. Đó là những trải nghiệm thật đa dạng và thú vị. Mỗi phương vị một hướng đời nghiệt ngã.Từ tác chiến sang tâm lý chiến. Từ chiến hạm đổi qua thương thuyền. Từ hàng hải về chiến tranh chính trị. Rồi đi Mỹ lãnh tàu. Rồi về nước. Rồi trở lại Phòng Tâm lý chiến làm xếp sòng. Sau đó, ông đi học tham mưu. Sau đó xuống tàu làm Hạm trưởng, lên bờ làm Thanh tra. Rồi sau cùng ông “dọt” qua Mỹ… ở luôn tới giờ! “Tới giờ” tính ra đã dài gấp ba lần thời gian hải nghiệp nhưng ông chỉ đề cập vắn tắt dăm ba công việc đã làm. Dăm ba việc nhưng đều là việc lớn: Xuất bản 4 quyển truyện và ký. Soạn thảo và phát hành công trình bề thế Lịch Sử Hải quân Việt Nam Cộng Hòa (gọi tắt là Hải Sử 2004) và công tác Vớt người biển Đông kéo dài hàng chục năm…
Những dòng cuối cùng của bản “tự khai”, Phan Lạc Tiếp kết luận về quãng đời đã qua của mình: “Trong thời đại loạn triền miên mà mang tấm lòng “Quốc văn giáo khoa thư” ra hành xử, thì sống được đến hôm nay, quả là một phép lạ. Đúng như lời ông thân sinh tôi đã nhắc: “Lập thân tối hạ thị văn chương”! Quả là vậy, nhờ ông nghe lời thân phụ không sống bằng nghề cầm bút mà chỉ hành nghề tay trái cho vui nên dù rằng đời ông có nhiều chặng đường nghiệt ngã nhưng chưa từng lâm vào cảnh…“khốn khổ nhất”!..
Nói tổng quát, Một Thời Oan Trái là một quyển sách thuộc loại rất đáng đọc cho nhiều thế hệ. Dù được viết bằng thể văn ký sự nhưng nhờ tác giả khéo léo lồng vào giọng điệu tâm tình nên đọc mà thấm. Tập bút ký không chỉ là một tác phẩm văn chương mà còn là một hồ sơ hình ảnh bạo tàn của chiến tranh. Nó còn là chứng cứ của hàng triệu người tan nhà mất nước, với trùng điệp ngang trái oan khiên… Và càng đọc càng thấy thấm!
Rồi khi gấp lại tập bút ký, không thể không đặt câu hỏi: “Ai đã gây ra một thời oan trái đó?”
(Vũ Thất – 9/ 2012)
Nay nhà văn Phan Lạc Tiếp vừa ra người thiên cổ, nhưng với Nỗi Nhớ, Quê Nhà (Hà Nội) 40 Năm Trở Lại… gắn liền với tên tuổi anh với độc giả khắp nơi.
MONTEREY, California (NV) – Gần đây, heo rừng ở Monterey County có thịt và mỡ màu xanh dương, một chi tiết cho thấy dường như chúng đã ăn trúng thuốc diệt chuột độc hại, Cơ Quan Quản Lý Cá và Động Vật Hoang Dã California (CDFW) loan báo, theo KTLA hôm 7 Tháng Tám.
Kết quả xét nghiệm trong phòng thí nghiệm xác nhận diphacinone, một loại thuốc diệt chuột chống đông máu, xuất hiện trong bao tử và gan của một con heo có mô màu xanh dương. Phòng Thí Nghiệm Sức Khỏe Dã Thú thuộc CDFW và Phòng Thí Nghiệm An Toàn Thực Phẩm và Sức Khỏe Động Vật California tại thành phố Davis tiến hành điều tra sau khi một thợ săn đặt bẫy trình báo một trường hợp dã thú có màu sắc bất thường vào Tháng Ba.
Thuốc diệt chuột có tẩm màu xanh dương. (Hình: California Department of Fish and Wildlife)
Thuốc diệt chuột được bào chế để tiêu diệt loài gặm nhấm, nhưng cũng có thể gây hại cho các loài động vật khác, dù là bằng cách ăn trực tiếp hoặc ăn phải động vật bị nhiễm độc chất.
Những loại độc dược này thường có phẩm màu để cảnh cáo tình trạng độc hại. Tuy nhiên, không phải lúc nào người ta cũng nhìn thấy màu xanh trong phần thịt nhiễm độc.
“Các thợ săn cần phải để ý rằng thịt của các loài dã thú như heo rừng, nai, gấu và ngỗng có thể bị nhiễm độc nếu chúng từng tiếp xúc với thuốc diệt chuột,” Bác Sĩ Ryan Bourbour, chuyên gia điều tra thuốc trừ sâu tại CDFW, cho biết. “Việc tiếp xúc với thuốc diệt chuột là một mối lo ngại cho các loài dã thú không phải là loài gặm nhấm, đặc biệt là tại những khu vực sử dụng thuốc gần môi trường sống của dã thú.”
CDFW khuyến nghị các thợ săn không nên ăn thịt hoặc mỡ dã thú có màu xanh, hoặc có dấu hiệu bất thường khác. Ai nghi ngại điều chi xin trình báo cho Phòng Thí Nghiệm Sức Khỏe Dã Thú thuộc CDFW qua điện thư [email protected] hoặc gọi số (916) 358-2790.
Nhà chức trách cũng yêu cầu những người sử dụng thuốc diệt chuột cẩn trọng hơn để tránh làm cho dã thú bị nhiễm độc, gồm có kiểm tra kỹ khu vực trước khi rắc thuốc, dùng bẫy gắn mồi đúng cách và xem xét các phương pháp kiểm soát dịch tễ khác. (TTHN) [qd]
CARACAS, Venezuela (NV) – Mỹ tăng tiền thưởng cho việc bắt giữ ông Nicolas Maduro, tổng thống Venezuela, lên gấp đôi tới mức $50 triệu, đồng thời tố cáo ông Maduro là “một trong những trùm buôn bán ma túy khét tiếng nhất thế giới,” theo BBC hôm 8 Tháng Tám.
Từ lâu ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, đã lên án ông Maduro sau khi quay lại nắm quyền vào Tháng Giêng kể từ cuộc bầu cử bị tình nghi gian lận phiếu bầu với kết quả bầu cử bị cộng đồng quốc tế khắp nơi bác bỏ.
Ông Nicolas Maduro, tổng thống Venezuela, và bà Cilia Flores, đệ nhất phu nhân, trong một buổi diễn hành nhân dịp Lễ Độc Lập ở Caracas ngày 5 Tháng Bảy. (Hình: Juan Barreto/AFP/Getty Images)
Bà Pam Bondi, bộ trưởng Tư Pháp Mỹ, cho biết Hoa Kỳ sẽ tăng gấp đôi $25 triệu tiền thưởng từng công bố và nói rằng ông Maduro trực tiếp dính líu tới các hoạt động buôn bán ma túy.
Ông Yvan Gil, ngoại trưởng Venezuela, cho biết số tiền thưởng mới là “thật đáng khinh bỉ” và gọi hành động này là “tuyên truyền chính trị.”
“Chúng tôi không ngạc nhiên, nhất là từ người đề nghị tăng tiền thưởng,” ông Gil nói, đồng thời tố cáo bà Bondi “đánh lạc hướng” vụ án tội phạm tình dục Jeffrey Epstein khỏi tin tức thường nhật vốn làm cộng đồng phản ứng gay gắt.
Trong chính quyền Trump đầu tiên, Hoa Kỳ tố cáo ông Maduro và các viên chức Venezuela cao cấp phạm nhiều tội danh, gồm có khủng bố ma túy, tham nhũng và buôn bán ma túy.
Vào thời điểm đó, Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ tuyên bố ông Maduro thông đồng với lực lượng Farc thuộc Colombia hòng “lợi dụng cocaine làm võ khí ‘tấn công’ Hoa Kỳ.”
Trong một đoạn phim đăng trên X hôm Thứ Năm, 7 Tháng Tám, bà Bondi tố cáo ông Maduro thông đồng với các tổ chức tội phạm như Tren de Aragua, một băng đảng Venezuela bị chính quyền Trump tuyên cáo là một tổ chức khủng bố, cũng như Sinaloa Cartel, một đường dây tội phạm đáng gờm cát cứ tại Mexico.
Bà Bondi tuyên bố Cơ Quan Phòng Chống Ma Túy (DEA) “đã tịch thu 66,138 pound (30 tấn) cocaine dính líu tới Maduro và những người khác, trong đó có gần 15,432 pound (7 tấn) trực tiếp dính líu tới Maduro.”
Trước đó, ông Maduro chối bỏ việc Hoa Kỳ tố cáo ông trực tiếp liên can tới hoạt động buôn bán ma túy.
Bà Bondi đưa ra các bình luận sau căng thẳng dai dẳng giữa chính phủ Hoa Kỳ và Venezuela, nhưng bộ trưởng tư pháp không công bố thêm chi tiết rằng liệu sắp tới Hoa Kỳ sẽ xử sự ra sao cũng như khoản tiền thưởng sẽ đem lại kết quả như thế nào.
Ông Maduro, lãnh tụ đảng Xã Hội Thống Nhất và kế nhiệm ông Hugo Chavez năm 2013, từng nhiều lần đàn áp phe đối lập và bịt miệng những người bất đồng chính kiến ở Venezuela, kể cả dùng bạo lực.
Ông vẫn không lung lay sau làn sóng biểu tình phản đối cuộc bầu cử gây tranh cãi năm ngoái và vẫn nắm giữ quyền lực.
Nhưng vào Tháng Sáu, ông Hugo Carvajal, cựu giám đốc tình báo quân sự Venezuela, bị kết án với một số tội danh buôn bán ma túy sau khi bị bắt giữ ở Madrid và xét xử tại Hoa Kỳ.
Ông Carvajal từng là một gián điệp khét tiếng với mật danh El Pollo, tức là Gà Trống, nhưng sau đó đào tẩu khỏi Venezuela sau khi kêu gọi quân đội đứng về phía một ứng cử viên đối lập và lật đổ ông Maduro.
Ban đầu, ông Carvajal chối bỏ các tội trạng liên can tới ma túy nhưng sau đó lại thú nhận, làm dấy lên đồn đoán rằng ông đã đạt được thỏa thuận với chính quyền Hoa Kỳ trong việc giảm nhẹ hình phạt hầu đổi lấy tin tức buộc tội ông Maduro.
Anh và Liên Hiệp Âu Châu (EU) cũng công bố các lệnh trừng phạt nhắm vào chính quyền Maduro sau khi nhà độc tài quay lại nắm quyền vào đầu năm nay. (TTHN) [qd]
Để duy trì tính chính danh cai trị thông qua tăng trưởng kinh tế, chính quyền Việt Nam thường nhấn mạnh rằng giữ đồng Việt Nam (VNĐ) yếu là chiến lược giúp đẩy mạnh xuất khẩu và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tuy nhiên, chính sách này không chỉ đánh đổi bằng lạm phát và sự mất giá của đồng tiền, mà còn đẩy người dân vào cảnh nghèo khó hơn, trong khi lợi ích thực sự lại rơi vào tay các tập đoàn đa quốc gia. Liệu đây là lợi thế cạnh tranh hay một cái bẫy khiến Việt Nam bỏ lỡ cơ hội phát triển bền vững?
Mối quan hệ giữa đồng tiền và xuất khẩu: Không đơn giản!
Chính phủ Việt Nam từ lâu đã sử dụng chính sách phá giá Đồng Việt Nam (VNĐ) như một công cụ nhằm làm cho chi phí sản xuất và nhân công trở nên rẻ hơn trong mắt các nhà đầu tư nước ngoài. Về mặt lý thuyết kinh tế vĩ mô, một đồng tiền mất giá sẽ khiến hàng hóa xuất khẩu trở nên rẻ hơn đối với người mua nước ngoài, từ đó kích thích nhu cầu và tăng khối lượng xuất khẩu, đồng thời làm hàng nhập khẩu đắt đỏ hơn và giảm nhu cầu. Tuy nhiên, tác động này không xảy ra ngay lập tức mà thường tuân theo hiệu ứng đường cong J.
Ban đầu, có thể tình hình mua bán với nước ngoài còn xấu hơn. Phải mất một thời gian sau, khi các doanh nghiệp điều chỉnh sản xuất và ký hợp đồng mới, thì lượng hàng xuất khẩu mới tăng lên và tình hình mới trở nên tốt hơn, tạo thành một chữ J trong biểu đồ cán cân xuất nhập khẩu.
Thế nhưng, trong bối cảnh đặc thù của Việt Nam, một nền kinh tế chủ yếu làm gia công, hiệu ứng này lại trở nên vô cùng phức tạp. Các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày hay điện tử đều phụ thuộc rất lớn vào nguồn nguyên vật liệu và linh kiện nhập khẩu.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, tỷ lệ nội địa hóa trong ngành dệt may chỉ đạt 40-45%, còn da giày vào khoảng 55%. Sự phụ thuộc này tạo ra một nghịch lý: khi VNĐ yếu đi, chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào (phải trả bằng đô la Mỹ) cũng tăng theo, trực tiếp bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp trong nước.
Vì vậy, thay vì làm cho hàng hóa rẻ hơn trong mắt người tiêu dùng quốc tế, đồng tiền yếu tại Việt Nam lại chủ yếu làm tăng lợi nhuận cho các tập đoàn đa quốc gia. Một ví dụ điển hình là một đôi giày Nike sản xuất tại Việt Nam vẫn được bán với giá $100 tại Mỹ, bất kể VNĐ mất giá bao nhiêu. Khi đồng tiền yếu đi, chi phí sản xuất bằng VNĐ quy đổi sang USD giảm, giúp gia tăng lợi nhuận cho các tập đoàn như Nike, trong khi doanh nghiệp gia công Việt Nam chỉ nhận được một phần nhỏ từ hợp đồng đã ký và còn phải chịu thiệt khi chi phí nhập khẩu tăng.
Chính sách này tuy giúp thu hút dòng vốn FDI mạnh mẽ, biến Việt Nam thành một công xưởng gia công lớn của thế giới và tạo ra những con số tăng trưởng GDP ấn tượng được chính quyền tự hào công bố, nhưng đây lại là một mô hình tăng trưởng “ảo” và thiếu chiều sâu. Nó không giúp xây dựng được năng lực tự chủ hay công nghệ nội địa.
Thay vì chọn con đường khó khăn nhưng bền vững là đầu tư vào nghiên cứu và phát triển như Trung Quốc hay Hàn Quốc, Việt Nam dường như đã chọn con đường dễ dàng hơn: phá giá đồng tiền để giữ chân nhà đầu tư nước ngoài, bất chấp những rủi ro tiềm tàng trong dài hạn.
Cái giá của chiến lược đồng tiền yếu
Để duy trì mô hình tăng trưởng này, chính phủ không chỉ định hướng một đồng nội tệ yếu mà còn phải sử dụng các công cụ như bơm tiền và duy trì lãi suất thấp, chấp nhận rủi ro lạm phát gia tăng. Khi VNĐ mất giá, một hệ quả tất yếu là giá các mặt hàng nhập khẩu thiết yếu từ xăng dầu, nguyên vật liệu sản xuất cho đến hàng tiêu dùng đều tăng vọt, tạo ra một làn sóng đẩy giá cả trong nước leo thang.
Hệ quả trực tiếp là sức mua thực tế của người dân, vốn có thu nhập bằng VNĐ, bị bào mòn nghiêm trọng. Ngay cả khi tiền lương có được điều chỉnh tăng, họ vẫn nghèo đi về mặt tương đối, trong khi các nhà đầu tư nước ngoài lại dễ dàng sử dụng các công cụ tài chính để phòng ngừa rủi ro tỷ giá và bảo toàn lợi nhuận khi chuyển về nước.
Gánh nặng không chỉ đè lên vai người dân mà còn tác động trực tiếp đến ngân sách nhà nước. Một phần đáng kể trong nợ công của Việt Nam được vay bằng các ngoại tệ mạnh như yên Nhật hay euro. Do đó, mỗi khi VNĐ yếu đi, gánh nặng trả nợ quy đổi sang đồng nội tệ lại phình to, gây áp lực lên tài chính quốc gia, một rủi ro mà các báo cáo của Bộ Tài chính và Ngân hàng Thế giới đã nhiều lần cảnh báo.
Sự mong manh của mô hình này càng lộ rõ khi đặt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu. Khi thế giới tăng trưởng tốt, một đồng tiền yếu có thể giúp thu hút dòng vốn FDI nhờ lợi thế chi phí rẻ, qua đó làm tăng dự trữ ngoại hối và góp phần ổn định tỷ giá.
Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy thoái như hiện nay, dòng vốn đầu tư lại có xu hướng rút về các thị trường an toàn, gây áp lực cực lớn lên đồng tiền và nhanh chóng bào mòn dự trữ ngoại hối, vốn được ước tính chỉ còn khoảng $80 tỷ vào cuối năm 2024, mức tối thiểu theo khuyến nghị của IMF.
Trớ trêu thay, thay vì ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô và để thị trường tự điều tiết, chính phủ lại chọn con đường theo đuổi tăng trưởng bằng mọi giá. Việc bơm hàng triệu tỷ đồng với lãi suất thấp ra nền kinh tế chính là minh chứng cho lựa chọn “hy sinh lạm phát để đạt tăng trưởng” của thủ tướng Phạm Minh Chính, và nó đã phản tác dụng khi trực tiếp làm trầm trọng thêm áp lực vốn đã rất lớn lên tỷ giá. Vòng luẩn quẩn tiếp tục khi chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu, xăng dầu, điện tăng, khiến lạm phát thêm dai dẳng.
Để ổn định tình hình, một giải pháp được tính đến là tăng cường vay nợ bằng trái phiếu đôla để mua lại đồng nội tệ. Tuy nhiên, hành động này chẳng khác nào “uống thuốc độc để giải khát,” khi nó sẽ càng khiến gánh nặng nợ công bằng ngoại tệ thêm chồng chất trong tương lai.
Người dân nghèo đi và cái giá cho sự tăng trưởng bất chấp
Chiến lược giữ đồng tiền yếu và chạy đua FDI đã tạo ra một vòng luẩn quẩn: chính phủ đạt được tăng trưởng kinh tế để củng cố quyền lực, nhưng cái giá phải trả là lạm phát và sự suy giảm chất lượng sống của người dân. Trong khi các tập đoàn đa quốc gia hưởng lợi từ chi phí rẻ, doanh nghiệp Việt Nam không thể cạnh tranh do thiếu công nghệ và phụ thuộc nhập khẩu. Người lao động, dù làm việc trong các nhà máy FDI, không thấy thu nhập thực tế cải thiện, vì lạm phát ăn mòn sức mua của họ.
So với các quốc gia như Nam Hàn hay Đài Loan, vốn chuyển từ gia công sang sản xuất và sáng tạo để xây dựng nền kinh tế độc lập, Việt Nam vẫn mắc kẹt trong mô hình phụ thuộc. Chính sách hiện tại không chỉ làm người dân nghèo đi mà còn bỏ lỡ cơ hội phát triển bền vững, để lại một tương lai bất ổn cho thế hệ sau.
Giữ đồng tiền yếu có thể mang lại lợi thế ngắn hạn cho xuất khẩu và FDI, nhưng cái giá dài hạn là quá đắt. Chính Phủ Việt Nam, vì mục tiêu tăng trưởng để duy trì tính chính danh, đã bất chấp lạm phát và phá giá VNĐ, biến Việt Nam thành công xưởng giá rẻ của thế giới. Tuy nhiên, người thiệt hại cuối cùng không phải là chính quyền hay các tập đoàn đa quốc gia, mà là người dân – những người ngày càng nghèo đi trong chính sự “tăng trưởng” mà họ không thực sự được hưởng.
Trump tự đánh bóng ‘thành tích kinh tế’ với dữ liệu không kiểm chứng
Tối Thứ Năm, tại Toà Bạch Ốc, một đàn em cũ của Tổng Thống Trump trình bày kinh tế tốt đẹp dựa trên dữ liệu kinh tế mật chưa được công khai, nên không thể kiểm chứng. Chuyện này xảy ra ngay sau khi vị giám đốc thống kê Bộ Lao Động bị cách chức. Liệu sự ổn định kinh tế của đất nước có đang bị đánh đổi sự thật chỉ vì mục đích tạo ra một câu chuyện chính trị thuận lợi?
QUẬN CAM, California (NV) – Thị trường xe nhỏ giá rẻ đã thu hẹp nhiều so với khoảng năm năm trước đây, và dự trù sẽ nhỏ thêm do tác động của thuế quan khiến các nhà sản xuất xe phải ưu tiên cho những mẫu xe lớn có lợi nhuận lớn hơn. Trong hoàn cảnh này, hai mẫu xe Toyota Corolla và Mazda 3 sẽ là những lựa chọn hàng đầu của những người có thu nhập trung bình thấp.
2026 Toyota Corolla (Hình của nhà sản xuất Toyota)
Theo trang mạng xe hơi autoblog.com, sau khi Toyota Yaris và Mazda 2 ngừng sản xuất, Toyota Corolla và Mazda 3 trở thành những mẫu xe có giá cả phải chăng nhất của mỗi thương hiệu. Chúng đều là những mẫu xe đáng tin cậy trên thị trường. Đâu là sự khác biệt chính giữa chúng? Auto Blog đã làm một so sánh hai mẫu xe đang có mặt trên thị trường là 2026 Corolla và 2025 Mazda 3. Lưu ý: GR Corolla không nằm trong sự so sánh này, vì đây là một mẫu xe chuyên dụng, hiệu suất cao và có giá cao hơn nhiều.
1. Mazda 3 cao cấp hơn:
Trước khi lái thử, rõ ràng là Mazda là một sản phẩm cao cấp hơn. Mặc dù Corolla trông cũng khá đẹp, nhưng Mazda có những đường nét gọn gàng hơn và không tạo cảm giác xe rẻ tiền. Các chi tiết trên Mazda 3 rất thanh lịch, cho cả sedan hay hatchback.
Sự khác biệt càng rõ ràng hơn ở bên trong nội thất. Mazda 3 có thiết kế nội thất thông minh đáng kinh ngạc so với các đối thủ trong cùng phân khúc. Vật liệu mềm mại, thanh lịch, với các nút bấm hoạt động chính xác, cụm đồng hồ rõ ràng, và có những tông màu sang trọng. Nội thất của Corolla không tệ, nhưng thiếu sự tỉ mỉ đến từng chi tiết như Mazda. Ghế ngồi không êm ái và không có nút điều khiển xoay (rotary dial) như Mazda.
2. Corolla tiết kiệm nhiên liệu hơn:
Corolla có cả phiên bản xăng và hybrid, và cả hai đều vượt trội hơn Mazda về tiết kiệm nhiên liệu. Với hệ dẫn động cầu trước, Corolla Hybrid có mức tiêu thụ nhiên liệu 50/43/47 mpg trong thành phố/xa lộ/hỗn hợp. Các phiên bản chạy xăng đạt mức tiêu thụ nhiên liệu 32/41/35 mpg.
Trong khi đó, mức tiết kiệm xăng tốt nhất mà Mazda 3 đạt được là 27/37/31 mpg cho phiên bản sedan 2.5 lít với hệ dẫn động cầu trước và hộp số tự động. Trong lĩnh vực này, Mazda 3 không phải là đối thủ của Corolla.
2025 Mazda 3 (Hình của nhà sản xuất Mazda)
3. Mazda 3 mạnh mẽ hơn:
Ưu điểm tiết kiệm xăng của Corolla phải trả giá bằng sức mạnh và sự húng thú khi lái đều giảm. Các phiên bản xăng có động cơ bốn máy 2.0 lít công suất 169 mã lực và mô-men xoắn 151 lb-ft; trong khi các phiên bản hybrid 1.8 lít có công suất chỉ là 138 mã lực. Thời gian tăng tốc từ 0-60 mph vào khoảng chín giây cho Corolla Hybrid. Khi tăng tốc mạnh, động cơ Corolla phát ra tiếng ồn không mấy dễ chịu.
Mazda 3 mạnh mẽ hơn nhiều, bắt đầu với động cơ bốn máy hút khí tự nhiên 2.5 lít công suất 191 mã lực và mô-men xoắn 186 lb-ft. Hộp số tự động sáu cấp được đánh giá tốt hơn so với hộp số CVT của Toyota. Động cơ cơ sở này có thời gian tăng tốc từ 0-60 mph là khoảng bảy giây. Nếu chọn động cơ tăng áp, công suất sẽ là 250 mã lực và mô-men xoắn 440 lb-ft; thời gian tăng tốc từ 0-60 dặm/giờ là khoảng 5.6 giây với hệ dẫn động bốn bánh.
4. Mazda có tùy chọn số tay:
Chiếc Corolla thông thường với số tay cuối cùng được bán ra cho mẫu xe năm 2022. Người mua phải chi gần $40,000 cho chiếc GR Corolla để có được số tay. Trong khi đó, Mazda 3 Hatchback có hộp số tay sáu cấp.
5. Corolla rẻ hơn:
Không chỉ tiết kiệm xăng, Corolla còn có giá bán thấp hơn. Dòng Corolla 2026 có giá khởi điểm từ $22,725 cho phiên bản xăng sedan LE; $24,575 cho phiên bản hybrid LE. Chiếc Corolla đắt nhất là phiên bản hybrid XLE sedan với giá $28,940.
Trong khi đó, 2025 Mazda 3 có giá khởi điểm từ $24,150 cho phiên bản sedan. Giá của dòng Mazda 3 lên đến $37,150 cho phiên bản Premium Plus hatchback với động cơ tăng áp.
Nói tóm lại, Hai mẫu xe cỡ nhỏ cùng phân khúc này nhắm vào hai giới người mua khác nhau. Corolla rẻ hơn, có hệ truyền động hybrid rất hiệu quả, với danh tiếng vượt trội về độ tin cậy của Toyota, thích hợp cho những người lái xe thực tế. Tuy nhiên, Mazda 3 là một mẫu xe tốt hơn, cao cấp hơn, nhanh hơn, thú vị hơn khi lái, dành cho những ai vẫn xem lái xe là một thú vui. (HD)
ST. CHARLES, Missouri (NV) – Hai người thiệt mạng hôm Thứ Năm, 7 Tháng Tám, sau khi một chiếc trực thăng sa vào đường dây điện vắt ngang sông Mississippi và rớt xuống một sà lan bên dưới, cảnh sát cho biết, theo NBC News hôm 8 Tháng Tám.
Tai nạn xảy ra vào khoảng 11 giờ sáng, khi phi hành đoàn đang sửa chữa đường dây điện vắt ngang sông tại khu vực St. Charles County, Missouri, Hạ Sĩ Dallas Thompson thuộc Cảnh Sát Tiểu Bang Missouri (MSHP) cho biết.
Tàu tuần tiễu của lực lượng thực thi công lực tiểu bang Missouri. (Hình minh họa: Missouri State Highway Patrol)
Trực thăng rớt xuống ngay sà lan và bốc hỏa nhưng ngọn lửa được dập tắt nhanh chóng, ông Thompson cho biết. Không ai trên sà lan bị thương.
Lực lượng cấp cứu cho cư dân khu vực xung quanh di tản do có một đoạn dây điện rớt xuống sông, nhưng sau đó phát hiện ra rằng đoạn dây này không còn điện, ông Thompson cho hay.
Vụ rớt phi cơ xảy ra gần Alton, Illinois, nằm bên kia ranh giới Missouri và sông Mississippi ở phía Bắc thành phố St. Louis, theo các viên chức.
Vào thời điểm xảy ra thảm kịch, ông Wallace Maier, người tổ chức một buổi câu cá trong khu vực, nói với đài KSDK tại rằng mọi thứ diễn ra trong chớp mắt.
“Chiếc trực thăng tức thì phát nổ khi rơi xuống sà lan. Tất cả diễn ra trong nháy mắt,” ông Maier kể lại.
Công ty điện lực Ameren cho biết một nhà thầu và công ty phụ trách xây cất đang tiến hành sửa chữa và thay thế hệ thống đèn và quả cầu đánh dấu trên hệ thống dây điện tại Madison County, Illinois, thì tai họa ập tới.
Ủy Ban An Toàn Giao Thông Quốc Gia (NTSB) chịu trách nhiệm điều tra tai nạn. Trực thăng gặp nạn là Hughes 369D, theo NTSB. (TTHN) [qd]
AUSTIN, Texas (NV) – Thượng Nghị Sĩ John Cornyn (Cộng Hòa-Texas) cho biết hôm Thứ Năm, 7 Tháng Tám, ông Kash Patel, giám đốc Cơ Quan Điều Tra Liên Bang (FBI), chấp nhận khi ông yêu cầu chính quyền liên bang yểm trợ trong việc truy tìm các nhà lập pháp đảng Dân Chủ tại Hạ Viện Texas rời khỏi tiểu bang nhằm phản đối kế hoạch phân chia lại địa hạt bầu cử do đảng Cộng Hòa lãnh đạo, theo ABC News hôm 8 Tháng Tám.
Hôm Thứ Ba, ông Cornyn đệ trình một bức thư yêu cầu chính quyền liên bang yểm trợ trong việc truy tìm và điều tra các nhà lập pháp tiểu bang.
Thượng Nghị Sĩ John Cornyn (Cộng Hòa-Texas). (Hình: Kayla Bartkowski/Getty Images)
“Xin cám ơn Tổng Thống Donald Trump và Giám Đốc Patel đã ủng hộ và hành động tức thì theo lời thỉnh cầu của tôi trong việc yêu cầu chính quyền liên bang buộc các nhà lập pháp đảng Dân Chủ phải chịu trách nhiệm cho việc bỏ trốn khỏi Texas. Chúng ta không thể để các nhà lập pháp bất hảo này trốn tránh trách nhiệm hiến định,” Thượng Nghị Sĩ Cornyn cho biết trong một thông cáo báo chí.
FBI từ chối bình luận các tình tiết liên quan.
Vào sáng Thứ Năm, ông Cornyn gửi lời cảm tạ ông Patel sau hành động yểm trợ tức thì trong chương trình phát thanh “The Mark Davis.”
“Để giải quyết triệt để vấn đề này, tôi đã yêu cầu Kash điều tra và ông ấy đã trả lời kịp lúc, tôi vô cùng biết ơn ông ấy,” ông Cornyn nói.
Dân Biểu Hakeem Jeffries (Dân Chủ-New York), trưởng Khối Thiểu Số tại Hạ Viện, cực lực lên án Thượng Nghị Sĩ Cornyn và FBI sau khi ông Cornyn nói rằng FBI chấp nhận yêu cầu của ông.
“John Cornyn là một thượng nghị sĩ sắp hết thời, và đây là một trường hợp khác cho thấy một âm mưu tuyệt vọng nhằm cố gắng tự cứu lấy chính mình, kể cả khi phải nhờ tới FBI, một hành động lạm dụng quyền lực rõ ràng của chính quyền Trump,” ông Jeffries phát biểu trong một cuộc phỏng vấn trên ABC News Live vào chiều Thứ Năm.
Vào tối Thứ Năm, ông Cornyn trả lời trên X: “FBI còn có nhiệm vụ điều tra những kẻ phạm pháp từ mọi thành phần, đó là công việc chuyên môn của họ. Phải chăng ông e rằng họ sẽ phơi bày điều gì sao?”
Ông Cornyn nói các nhà lập pháp đảng Dân Chủ Texas là “vô trách nhiệm” sau khi phá vỡ quy định về túc số và khiến cơ quan lập pháp không thể phê chuẩn bất cứ dự luật nào, kể cả cả một số dự luật ứng phó với trận lũ lụt tàn phá khu vực trong thời gian gần đây. Khi được ABC News phỏng vấn qua điện thoại hôm Thứ Năm, Dân Biểu Gene Wu, chủ tịch Nhóm Dân Biểu Đảng Dân Chủ tại Hạ Viện Texas, cho biết ông và các nhà lập pháp đảng Dân Chủ không nao núng nếu bị FBI bắt giữ.
Ông Wu nói FBI không cần nhọc công tìm kiếm vì họ đã biết các thành viên đảng Dân Chủ đang đi đâu, đồng thời nói rằng việc ông Cornyn phối hợp với FBI là “đáng khinh bỉ.”
“Chúng tôi đã trao đổi với Thống Đốc JB Pritzker thuộc đảng Dân Chủ và lực lượng an ninh Illinois,” ông Wu nói. “FBI biết đích xác chúng tôi đang ở đâu.”
Một lần nữa, Hạ Viện Texas lại thất bại vào Thứ Ba trong việc phê chuẩn địa hạt bầu cử Quốc Hội mới do đảng Cộng Hòa đề nghị, một điều có thể giúp đảng Cộng Hòa giành được từ ba tới năm vị trí trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm tới. Đó là những vị trí bổ khuyết có thể tạo ra sự khác biệt trong việc ai sẽ nắm quyền kiểm soát Hạ Viện Hoa Kỳ, một cơ quan mà đảng Cộng Hòa chỉ chiếm đa số không đáng kể.
Ông Dustin Burrows, dân biểu Cộng Hòa, chủ tịch Hạ Viện Texas, cho biết cơ quan lập pháp sẽ hội họp lần nữa vào Thứ Sáu để thiết lập đủ túc số cần thiết.
Trong lúc này, ông Greg Abbott, thống đốc Texas, cũng ra lệnh cho Sở An Ninh Công Cộng Texas (DPS) truy tìm và bắt giữ các thành viên đảng Dân Chủ đang trốn tránh, và mệnh lệnh này sẽ giữ nguyên hiệu lực cho tới chừng nào “tìm được đầy đủ và đưa các nhà lập pháp quay về” Austin, ông Abbott cho biết.
Sáng Thứ Ba, Tổng Thống Donald Trump nói với ký giả Mary Bruce đại diện ABC News tại Tòa Bạch Ốc rằng “có thể FBI phải can thiệp.” (TTHN) [qd]
TEL AVIV, Israel (NV) – Ông Benjamin Netanyahu, thủ tướng Israel, tuyên bố Israel có ý định kiểm soát toàn bộ Dải Gaza, đài BBC loan tin hôm Thứ Năm, 7 Tháng Tám.
Thủ Tướng Netanyahu nói rõ ý định này trong một cuộc phỏng vấn với đài Fox News. Phe Hamas phản ứng bằng cách cảnh cáo rằng kế hoạch này đồng nghĩa với việc chính quyền Netanyahu sẵn sàng “hy sinh” những con tin Israel còn lại ở Gaza để phục vụ “lợi ích cá nhân.”
Một cậu bé Palestine dắt xe đạp ra khỏi nơi vừa bị Israel oanh kích, phía sau là đám đông nhốn nháo xem xét tình hình thiệt hại ở Gaza City ngày 8 Tháng Tám. (Hình: Bashar Taleb/AFP/Getty Images)
Trong đêm Thứ Năm rạng sáng Thứ Sáu, bộ phận an ninh của nội các Israel thông qua đề nghị của Thủ Tướng Netanyahu để chiếm đóng Gaza City, văn phòng thủ tướng loan báo, The Times of Israel đưa tin, mặc cho Lực Lượng Phòng Vệ Israel (IDF) cảnh cáo rằng cuộc hành quân như thế sẽ gây ra nhiều rủi ro cho các con tin còn đang bị giam giữ.
Liên Hiệp Quốc từng cảnh cáo rằng một cuộc tiếp thu Gaza bằng quân sự hoàn toàn sẽ gây ra “hậu quả thảm khốc” cho thường dân Palestine và con tin Israel. Đại sứ Anh tại Israel cho biết đó sẽ là “một sai lầm lớn.”
Tuy nhiên, ông Mike Huckabee, đại sứ Hoa Kỳ, cho biết việc sáp nhập Gaza hay không thì còn tùy thuộc vào Israel, và trong một cuộc phỏng vấn với đài CBS News của Hoa Kỳ, vị đại sứ nói rằng người Palestine “không nên bị ép buộc phải đi chỗ khác.”
Giới truyền thông Israel cho biết ông Netanyahu coi việc chiếm cứ Dải Gaza là cách duy nhất để tiêu diệt Hamas và giải thoát các con tin vẫn bị nhóm này giam giữ sau khi các cuộc đàm phán ngưng bắn đổ vỡ.
Qua một lời tuyên bố vào tối hôm Thứ Năm, tổ chức Hamas cho biết ông Netanyahu đang tiếp tục thi hành “chính sách diệt chủng và buộc dân chúng phải di tản.” Nhóm vô trang Palestine này cũng cho biết hành động của thủ tướng Israel “tiêu biểu cho một sự đảo ngược rõ ràng tiến trình đàm phán và cho thấy rõ động lực thật sự đằng sau việc ông rút khỏi vòng đàm phán ngưng bắn cuối cùng.”
Trong buổi phỏng vấn tối Thứ Năm, Fox News hỏi Thủ Tướng Netanyahu rằng “liệu Israel có sẽ nắm quyền kiểm soát toàn bộ Dải Gaza không?”
“Chúng tôi dự tính làm như vậy đó, nhằm bảo đảm an ninh, loại trừ quân Hamas ra khỏi nơi này, cho phép người dân được tự do thoát khỏi quân Hamas tại Gaza, và chuyển giao quyền kiểm soát lãnh thổ lại cho một chính quyền dân sự không phải là Hamas và không phải bất kỳ kẻ nào ủng hộ việc hủy diệt Israel,” ông Netanyahu trả lời.
Truyền thông Israel cho rằng hàng chục ngàn binh sĩ Israel sẽ cần được điều động đến Gaza để thực hiện việc tiếp thu nơi đây.
Các nguồn tin cho biết kế hoạch ban đầu tập trung vào việc kiểm soát hoàn toàn Gaza City và di chuyển một triệu cư dân về phía Nam. Các lực lượng Israel cũng sẽ kiểm soát các trại tị nạn ở trung bộ Gaza và các khu vực được cho là nơi giam giữ con tin. Kế hoạch hành quân ước tính sẽ cần bảy tháng để hoàn tất và cần huy động khoảng 200,000 quân từ lực lượng trừ bị.
Đại Sứ Huckabee nói với Fox News rằng sẽ có sự mở rộng đáng kể các địa điểm phân phát hàng cứu trợ của Quỹ Nhân Đạo Gaza (GHF) do Israel và Hoa Kỳ yểm trợ mọi việc. (TTHN) [qd]
AUSTIN, Texas (NV) – Giá nhà ở Austin, tiểu bang Texas, đang tiếp tục lao dốc với tốc độ gần 5% khi thị trường địa ốc tại đây phản ứng với lượng cung ứng tăng nhanh và nhu cầu yếu đi rõ rệt.
Tạp chí Newsweek trích dẫn báo cáo nhà ở Tháng Bảy của “Realtor.com” cho thấy giá nhà trung vị (median) ở Austin giảm 4.9% so với năm 2024. Trong khi đó, giá niêm yết trung vị quốc gia tăng nhẹ 0.5%.
Một căn nhà rao bán ở Austin, Texas. Hình minh họa: Bell/Getty Images)
Dữ liệu cho thấy sau nhiều năm tăng trưởng nóng, thị trường địa ốc của Austin đang chững lại.
Theo Redfin, giá bán nhà ở Austin đã tăng hơn 60% chỉ trong khoảng từ Tháng Hai đến Tháng Năm năm 2022. Tuy nhiên, kể từ mức đỉnh $659,500, thị trường đã bắt đầu xu hướng giảm liên tục.
Đợt điều chỉnh giá này diễn ra trong bối cảnh ít người chuyển đến Austin hơn do xu hướng làm việc từ xa thay đổi, đồng thời do Austin đã xây dựng thêm nhiều nhà ở để đáp ứng nhu cầu cao trong giai đoạn trước.
“Đà phát triển trong một số ngành nghề đã chững lại. Nhiều nhân viên từng nghĩ mình sẽ có thể mãi mãi được làm việc từ xa, nhưng nay bị gọi trở lại văn phòng và trở về nơi trước khi chuyển đến,” Alex Beene, giảng viên tài chính của University of Tennessee ở Martin, nói với Newsweek.
“Tất cả những điều đó đã tạo thành cơn bão hoàn hảo: doanh số bán nhà sụt giảm, giá nhà đi xuống, và giá thuê cũng giảm,” ông nhận định.
Hiện người mua nhà tại Austin đang chứng kiến mức giá niêm yết trung vị là $510,950 — giảm 4.9% so với cùng kỳ năm trước. Tính từ năm 2022, giá đã giảm tổng cộng 14.8%, theo dữ liệu của Realtor.com.
“Austin từng bùng nổ nhờ làn sóng di cư thời COVID, khi công nghệ và làm việc từ xa giúp nhiều người mua nhà bằng tiền mặt,” Kevin Thompson, CEO của 9i Capital Group và dẫn chương trình podcast 9innings, chia sẻ. “Giá nhà bị đẩy lên quá mức, đã kích hoạt làn sóng xây dựng. Nhưng giờ đây, với xu hướng quay lại văn phòng và người dân rời khỏi thành phố, lượng nhà trống tăng lên và giá bắt đầu giảm.”
Giá niêm yết trung vị quốc gia ở Mỹ là $439,450 – tăng nhẹ 0.5% so với Tháng Bảy năm 2024, theo Realtor.com
“Thị trường nhà ở trong năm 2025 đã giảm nhiệt đôi chút, khiến chúng tôi phải hạ dự báo về số lượng giao dịch và mức tăng giá,” Danielle Hale, kinh tế gia trưởng của Realtor.com, nhận định. “Tuy nhiên, mức độ điều chỉnh rất khác nhau giữa các khu vực. Người mua và người bán tại từng nơi sẽ trải nghiệm thị trường rất khác biệt.”
“Tại miền Nam và miền Tây, đang có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy thị trường nghiêng về phía người mua – giá cắt giảm nhiều hơn, số lượng nhà gỡ niêm yết tăng và thời gian nhà nằm trên thị trường lâu hơn – kéo theo nhiều đợt điều chỉnh giá đáng kể kể từ năm 2022. Trong khi đó, nguồn cung ở Midwest và Đông Bắc vẫn khá khan hiếm, giúp người bán có nhiều lợi thế hơn. Sự chia rẽ này cho thấy động lực địa phương đang đóng vai trò then chốt trong trải nghiệm thị trường của người dân.”
Bên cạnh Austin, giá nhà tại Miami cũng giảm 4.7%, còn Chicago giảm 4.4%. Nhìn chung, khu vực miền Nam ghi nhận giá niêm yết trung vị giảm 0.3% so với cùng kỳ năm trước.
Nguồn cung trên toàn quốc tiếp tục tăng, với mức tăng 25.1% theo năm – đánh dấu tháng thứ 21 liên tiếp có thêm nhiều nhà được rao bán. Hiện có khoảng 1.1 triệu căn nhà đang được rao bán trên toàn nước Mỹ.
“Phần lớn lý do là thị trường Austin đã mất cân đối nghiêm trọng kể từ khi khởi đầu đại dịch,” Joel Berner, kinh tế gia cao cấp tại “Realtor.com,” nói với Newsweek. “Giá ở Austin tăng mạnh hơn nhiều so với các thành phố lớn khác của Texas, và những gì chúng ta đang thấy bây giờ là một quá trình điều chỉnh trở về mức giá hợp lý hơn. Giá chưa sụp đổ, mà chỉ đang điều chỉnh sau cú tăng chóng mặt vài năm trước.”
Mike Chambers, CEO của Ridley, cho rằng: “Việc Austin điều chỉnh giá là hệ quả tất yếu sau cơn sốt địa ốc thời đại dịch. Làm việc từ xa, lãi suất thấp và tâm lý FOMO của giới đầu tư đã đẩy giá nhà lên mức không bền vững. Giờ đây, khi lãi suất vẫn cao và nguồn cung tăng mạnh, người bán đang phải đối mặt với thực tế rằng nhu cầu đã bình thường trở lại. Austin đang cho thấy điều gì xảy ra khi cung quay lại trước khi khả năng chi trả được cải thiện.”
Thompson nói thêm: “Austin đã xây dựng quá nhiều với kỳ vọng nhu cầu sẽ tiếp tục mạnh, đặc biệt trong mảng cho thuê. Hiện tại, nguồn cung dư thừa và tỷ lệ nhà trống tăng cao khiến thị trường mua và thuê cạnh tranh trực tiếp. Giá đang điều chỉnh về mức cân bằng hơn, điều này có thể giúp ổn định thị trường về lâu dài, nhưng cũng gây áp lực lên các nhà phát triển và nhà đầu tư từng kỳ vọng tăng trưởng nhanh.”
Người bán nhà ở Austin nên chuẩn bị tâm lý cho áp lực giảm giá kéo dài, khi người mua tận dụng cơ hội để tìm được giao dịch tốt hơn.
“Đối với người mua, kiên nhẫn là chiến lược – thuê ngắn hạn, theo dõi diễn biến giá, và mua khi lãi suất hoặc giá giảm về mức hợp lý hơn,” Thompson khuyên.
“Austin rõ ràng đang nguội đi nhanh hơn hầu hết các thị trường lớn khác. So với cùng kỳ năm trước, Austin đã giảm giá, trong khi nhiều thị trường khác vẫn ghi nhận mức tăng nhẹ.” (Ng.Tr) [kn]
MONTREAL, Canada (NV) – Người hâm mộ Canada hạnh phúc khi chứng kiến tay vợt nữ chủ nhà 17 tuổi – Victoria Mboko – lội ngược dòng ngoạn mục đánh bại số 4 thế giới – Elena Rybakina – để bước chân vào chung kết sau cơn địa chấn tại Canadian Open, theo ATP Tour ngày 7 Tháng Tám.
Người xem gọi đó là “cú ngược dòng tuổi teen chấn động làng banh nỉ” được một tay vợt 17 tuổi chủ nhà vô danh làm nên. Khi Mboko rời sân sau set đầu với thất bại 1-6, khán giả tại IGA Montreal không dám nghĩ đến một phép màu cho tay vợt non trẻ mới 17 tuổi của Canada.
Khoảnh khắc sau khi Victoria Mboko, 17 tuổi, ghi điểm quyết định giành chiến thắng nghẹt thở trước Elena Rybakina, 26 tuổi, tại bán kết Canadian Open. (Hình: Minas Panagiotakis/Getty Images)
Đối diện với tay vợt 26 tuổi người Kazakhstan gốc Nga hạng 4 thế giới từng vô địch Wimbledon, cô gái tuổi teen người Canada được xem là lót đường để hạt giống của giải vào chơi trận chung kết.
Nhưng rồi điều kỳ diệu đã xảy ra khi hai từ “không thể” của giới chuyên môn đã được cô gái 17 tuổi biến thành “có thể.” Mboko không gục ngã, cô đứng dậy, chiến đấu, tập trung vào cây vợt và quả bóng để rồi viết nên một chương sử mới cho sự nghiệp còn rất non trẻ của mình.
Mboko đã đánh bại Rybakina với tỷ số 1-6, 7-5, 7-6 sau gần ba giờ đồng hồ thi đấu, lần đầu tiên lọt vào chung kết một giải WTA 1000.
Mboko không có cú giao bóng mạnh như Rybakina, không sở hữu những cú thuận tay đầy sức mạnh, thậm chí cô còn nhập cuộc đầy lúng túng khiến bị dẫn 0-4 chỉ sau vài phút. Nhưng đến lúc mọi người không tin vào sự chênh lệch lớn trong bảng xếp hạng ATP nữa thì họ lại được chứng kiến một Mboko hoàn toàn khác.
Nhanh nhẹn hơn, di chuyển nhiều hơn, tấn công sớm hơn, liều lĩnh hơn với những lần lên lưới đầy bất ngờ với một thần thái của tay vợt “không biết sợ.” Mboko bất chấp phía bên kia sân là một tượng đài năm 2022 từng bước lên bục cao nhất ở Wimbledon.
Set 2 là bản giao hưởng của tinh thần không buông bỏ. Mboko cứu hai break point ở game thứ 8, bẻ giao bóng ở game 11 và khép lại set đấu bằng một cú trái tay chéo sân không tưởng. Đám đông Montreal từ cổ vũ nhẹ nhàng, động viên, giờ chuyển sang phấn kích, gào thét.
Set 3 là một bản trường ca căng thẳng đến nghẹt thở. Hai tay vợt giành giật từng điểm, từng game, từng khoảnh khắc. Rybakina dẫn 5-3, rồi Mboko san bằng 5-5.
Tie-break định đoạt tất cả, và cô bé 17 tuổi đã thi đấu như một chiến binh. Lạnh lùng, chính xác và bền bỉ trước khi khụy xuống sân ôm mặt hạnh phúc sau cú winner quyết định. Các khán đài như nổ tung, họ không chỉ ăn mừng một chiến thắng, mà là sự ra đời của một ngôi sao.
Elena Rybakina (trái) không tin mình phải bỏ lỡ trận chung kết từ một cô bé vô danh tuổi 17, cô chủ động tiến đến bắt tay Victoria Mboko, cái bắt tay thừa nhận sự trưởng thành vượt bậc của một tay vợt trẻ đầy tương lai. (Hình: Minas Panagiotakis/Getty Images)
Sau trận đấu, Mboko nghẹn ngào: “Tôi không biết phải nói gì… Tôi từng mơ điều này khi còn nhỏ, và hôm nay, nó là sự thật!” Câu nói thật đơn sơ, chân thật nhưng lại chính là lời nhấn mạnh cho một hành trình đầy cảm hứng.
Elena Rybakina không tin mình phải bỏ lỡ trận chung kết vì một cô bé vô danh tuổi 17, cô chủ động tiến đến bắt tay Mboko. Cái bắt tay thừa nhận sự trưởng thành vượt bậc của một tay vợt trẻ đầy tương lai.
Giới quần vợt thế giới nhìn nhận rằng bất kể trận chung kết với tay vợt người Nhật Naomi Osaka diễn ra như thế nào thì cái tên Victoria Mboko đã được tô đậm từ sau trận bán kết kịch tính mà Mboko khắc ghi ngay trên chính quê hương của mình. (Yến Nhi) [qd]
UPLAND, California (NV) – Không chỉ là một thức uống giải khát tự nhiên, đặc biệt là uống vào những ngày nắng nóng oi ả, nước dừa còn có vô vàn lợi ích cho sức khỏe.
Từ việc cung cấp chất điện giải, giàu chất chống oxy hóa cho đến tăng cường sức đề kháng, nước dừa ngày càng được ưa chuộng hơn mà bạn nên bổ sung thêm, theo trang mạng Health.
Nước dừa có vị ngọt tự nhiên và là nguồn cung cấp carbohydrate tốt so với nước ngọt có đường và nước tăng lực. (Hình: AFP via Getty Images)
1. Cung cấp độ ẩm cho cơ thể
Giống hầu hết các loại chất lỏng khác, nước dừa có thể đáp ứng nhu cầu bù nước hằng ngày của bạn.
Nước dừa cơ bản là nước được bổ sung carbohydrate và chất điện giải như sodium, potassium, magnesium và chloride. Theo đó, chất điện giải là các khoáng chất tích điện, giúp duy trì cân bằng chất lỏng trong cơ thể. Chúng cũng giúp duy trì độ pH, huyết áp và nhịp tim của cơ thể.
Việc mất cân bằng nước hoặc chất điện giải có thể dẫn đến mất nước, đặc biệt nếu bạn bị nôn mửa, tiêu chảy hoặc đổ mồ hôi do thời tiết nóng hoặc tập thể dục cường độ cao kéo dài. Vì vậy, nước dừa thường được khuyến nghị để bù nước sau khi bị tiêu chảy hoặc sau khi tập luyện.
Ngoài ra, nước dừa có vị ngọt tự nhiên và là nguồn cung cấp carbohydrate tốt so với nước ngọt có đường và nước tăng lực. Đường tự nhiên trong nước dừa có thể cung cấp năng lượng nhanh chóng cho cơ thể và rất quan trọng trong quá trình tập luyện cường độ cao. Trong quá trình hoạt động thể chất, cơ thể bạn không sử dụng protein và chất béo hiệu quả bằng carbohydrate.
2. Hỗ trợ phục hồi cơ bắp
Nước dừa có thể hỗ trợ phục hồi cơ bắp nhờ hàm lượng chất điện giải trong đó. Sự cân bằng chất điện giải rất cần thiết cho chức năng thần kinh và cơ bắp.
Khi bạn mất các chất điện giải như calcium và potassium qua mồ hôi, cơ bắp của bạn có thể không co bóp bình thường. Chính vì vậy, việc bổ sung cân bằng chất điện giải bằng nước dừa có thể hỗ trợ quá trình co cơ.
3. Hạ huyết áp
Uống nước dừa có thể giúp kiểm soát huyết áp. Loại đồ uống này giàu potassium, là một khoáng chất quan trọng thường bị thiếu trong nhiều thực đơn ăn uống, có thể giúp giảm huyết áp. Nước dừa có thể loại bỏ potassium dư thừa ra khỏi cơ thể và làm giảm áp lực lên thành mạch máu.
4. Ngăn ngừa sỏi thận
Potassium có trong nước dừa có giúp làm giảm nguy cơ sỏi thận. Chất này giúp ngăn cơ thể giải phóng quá nhiều calcium vào nước tiểu.
Ngoài ra, uống nước dừa còn làm tăng nồng độ potassium, chloride và citrate trong nước tiểu, giúp giảm nguy cơ bị sỏi thận.
Nước dừa đã được chứng minh là có chứa hàm lượng chất chống oxy hóa cao. (Hình: Angela Weiss/Getty Images For EIF)
5. Hạ đường huyết ở những người mắc bệnh tiểu đường
Một cuộc nghiên cứu của nhà khoa học người Trung Quốc từng đăng trên tạp chí BioMed Research International hồi Tháng Mười Một, 2018, cho thấy, nước dừa giúp giảm lượng đường trong máu và bảo vệ mắt khỏi tổn thương ở chuột mắc bệnh tiểu đường so với các con chuột khỏe mạnh. Theo đó, khi có lượng đường trong máu cao không được kiểm soát, nó có thể gây ra tổn thương võng mạc, hay còn gọi là bộ phận chuyển đổi ánh sáng thành tín hiệu gửi đến não.
Các chất dinh dưỡng trong nước dừa, bao gồm calcium, potassium và magnesium giúp các tế bào của bạn sử dụng insulin, là một loại hormone giúp vận chuyển glucose vào tế bào. Khi có ít hoặc không có insulin, glucose sẽ tích tụ trong máu.
6. Giàu chất chống oxy hóa
Nước dừa đã được chứng minh là có chứa hàm lượng chất chống oxy hóa cao. Các chất chống oxy hóa sẽ chống lại stress oxy hóa do các gốc tự do, vốn là những nguyên tử không ổn định, gây ra.
Không chỉ vậy, nước dừa có màu ngà còn có thể làm chậm các dấu hiệu lão hóa ở tế bào da người.
Rủi ro khi uống nước dừa
Nước dừa thường được dung nạp tốt và an toàn khi sử dụng ở mức độ vừa phải. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bạn nên lưu ý như sau:
Dị ứng với dừa: Việc dị ứng với dừa rất hiếm gặp, khoảng dưới 0.5% dân số Hoa Kỳ có thể mắc phải.
Đang uống thuốc thực phẩm bổ sung điều trị huyết áp cao: Uống nhiều nước dừa trong khi đang dùng thuốc để hạ huyết áp có thể dẫn đến hạ huyết áp. (YY) [qd]
ZURICH, Thụy Sĩ (NV) – Một vụ kiện lịch sử đặt FIFA đứng trước cuộc chiến pháp lý trước hơn 100,000 cầu thủ cáo buộc “trói buộc” người lao động và vi phạm nghiêm trọng luật cạnh tranh của Liên Âu (EU), theo Sun ngày 6 Tháng Tám.
FIFA đang rung chuyển trước vụ kiện chưa từng có trong lịch sử khi tổ chức Justice for Players (JFP) đại diện cho các cầu thủ chính thức nộp đơn kiện FIFA.
Tổ chức bóng đá thế giới FIFA, đứng đầu là ông Gianni Infantino, chủ tịch, đang đứng trước vụ kiện lịch sử của tập thể hơn 100,000 cầu thủ. (Hình: Michael Buholzer/AFP via Getty Images)
JFP thay mặt cho hơn 100,000 cầu thủ chuyên nghiệp từng thi đấu tại các câu lạc bộ thuộc EU và Anh từ năm 2002 đến nay, cáo buộc FIFA vi phạm luật EU suốt hơn 20 năm qua.
Vụ kiện trên xuất phát từ phán quyết của Tòa Án Công Lý Âu Châu (CJEU) trong vụ kiện của cầu thủ người Pháp – Lassana Diarra. Vụ kiện mà FIFA bị kết luận vi phạm quyền tự do di chuyển lao động và luật cạnh tranh của EU. Theo đó, các quy định chuyển nhượng của FIFA bị xem là gây cản trở quá mức đối với việc cầu thủ đơn phương chấm dứt hợp đồng.
Từ trường hợp Lassana Diarra, người muốn rời câu lạc bộ Lokomotiv Moscow để ký với đội Charleroi của Bỉ từ hồi năm 2016 nhưng bị “ách” lại bởi vì những quy định của FIFA.
Rắc rối, lùm xùm sau đó được CJEU xét xử và xác định rằng những quy định bắt buộc về chuyển nhượng của FIFA tạo ra cơ chế ràng buộc bất hợp lý, ảnh hưởng tiêu cực đến cầu thủ Lassana Diarra.
Cuối cùng CJEU đưa ra kết luận FIFA vi phạm quyền tự do di chuyển lao động và luật cạnh tranh của EU đối với cầu thủ Lassana Diarra.
Tổ chức JFP dựa vào “phần thắng” của cầu thủ Lassana Diarra và đã đại diện cho hơn 100,000 cầu thủ tiếp tục khoét thêm vào sai phạm của FIFA trong suốt hơn hai thập niên qua bằng đơn kiện tập thể của giới cầu thủ Âu Châu.
Hiệp Hội Cầu Thủ Chuyên Nghiệp Âu Châu (FIFPRO Europe) lên tiếng ủng hộ vụ kiện đích danh FIFA của JFP: “Chúng tôi ủng hộ vụ kiện trên bởi tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động trong bóng đá mà cụ thể là các cầu thủ.”
FIFPRO Europe ngoài việc kêu gọi cải cách sâu rộng để chấm dứt những cơ chế đơn phương, thiếu minh bạch vốn đã tồn tại quá lâu trong hệ thống quản trị bóng đá của FIFA còn khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy và cùng phối hợp với các tổ chức bóng đá thực hiện nhằm bảo đảm sự công bằng cho cầu thủ bóng đá.
Lassana Diarra (phải), cầu thủ người Pháp, được Tòa Án Công Lý Âu Châu xử thắng, đồng thời kết luận FIFA vi phạm quyền tự do di chuyển lao động và luật cạnh tranh của EU, từ đó dẫn đến việc hơn 100,000 cầu thủ kiện tập thể FIFA. (Hình: David Ramos/Getty Images)
Lập luận pháp lý của đại diện hơn 100,000 cầu thủ được hai thế lực hùng hậu trong giới luật và kinh tế hỗ trợ, là hãng luật Dupont-Hissel nổi tiếng với các vụ kiện quốc tế và công ty Compass Lexecon chuyên phân tích thiệt hại tài chính trong các vụ kiện lớn.
Theo con số của Compass Lexecon đưa ra thì các cầu thủ đã bị thiệt hại hàng tỷ euro do quy định chuyển nhượng của FIFA. Trung bình, mỗi cầu thủ bị mất ít nhất 8% thu nhập và bị ảnh hưởng nặng đến quyền tự do lựa chọn nơi làm việc vốn là quyền được bảo vệ bởi luật pháp Âu Châu.
Trước vụ kiện lịch sử này, FIFA vẫn chưa lên tiếng chính thức về vụ kiện lịch sử trên dù trước đây vẫn cho rằng bóng đá có những “luật lệ riêng.” (Anh Khoa) [qd]
