Gọi đò khắc khoải thêm nghèn nghẹn mong. (Hình: Nguyễn Bá Trạc)
Đồng tiền cào cứa khôn nguôi
Gửi trong giọt lệ chảy xuôi mặn mà
Hôm nay nũng nịu ơi à
Ngày mai có thể chính tà phân minh
Lạnh tê xây xẩm cõi tình
Nhận ra em đã bớt xinh nửa phần
Ta đành về kiếp thảo dân
Phố phường gửi lại lữa lần bon chen
Trở trời khoác cái áo len
Gọi đò khắc khoải thêm nghèn nghẹn mong
Đến khi cầu mới hợp long
Mái chèo thành củi ruổi rong lửa tàn
Cõi trần ta bước miên man
Vuốt ve sợi tóc thời gian trắng màu
Giếng khơi múc mẻ miệng gàu
Lá rơi một phiến nhĩ nhàu sum suê
Thật thà che giấu người mê
Miệng đời mai mỉa chán chê cũng đành
Chùa làng khói tỏa mong manh
Trên tay rơm rớm một cành mẫu đơn.
LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việt” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683 (Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)
Tuổi thơ tôi là những chuỗi ngày với nghèo khó và tủi nhục. Ba bị giam trong tù cộng sản. Mẹ không còn được làm cô giáo mà phải bôn ba chợ búa nuôi bốn chị em chúng tôi. Bữa ăn nhiều khi không đủ no nói chi đến đồ chơi cho tuổi nhỏ. Nhưng mà chị em tôi cũng còn hơn mấy đứa trong xóm bởi chúng tôi có bộ đồ chơi nhà bếp mà chị tôi có được trước năm 75. Mẹ ráng mua cho cậu em út một bộ chữ cái bằng nhựa để ráp vần. Tôi và cô em kế thường chơi bán đồ hàng và nấu ăn với vài đứa nhỏ trong xóm với bộ đồ chơi nhà bếp của chị.
Theo năm tháng, bộ đồ chơi của chị bị mất mát và gãy vỡ. Thế là đám con nít tụi tôi chơi u, trốn kiếm, banh xỉu. Thời bấy giờ, đến giấy lộn cũng khan hiếm và banh là hàng xa xỉ phẩm. Tụi tôi dùng cỏ, rác dừa và lá chuối quấn lại làm banh lớn bằng trái banh tennis. Chúng tôi chia làm hai phe. Banh ném trúng đứa nào thì phe đó mất một quân. Thời bấy giờ xe cộ không có nhiều. Mỗi tối chúng tôi tụ tập trên đường và chơi những trò chơi tự tạo như thế. Trò chơi vui nhộn, ồn ào cả một góc phố. Nhưng tôi nhớ là mình không thích những trò chơi mạnh bạo như vậy. Tôi bắt đầu đọc truyện, đặc biệt là những truyện tuổi hoa in trước năm 75. Tôi thích được chơi cờ tỷ phú, cờ tướng, cờ đô-mi-nô, cờ vua như ở trong truyện. Mơ thôi! Chả bao giờ nói cho mẹ nghe bởi biết mẹ không có tiền để mua những cờ đó.
Một hôm mẹ mua về mấy chục nghêu. Mẹ luộc lên, nấu cháo rồi chúng tôi ăn với rau muống xắt nhỏ. Nước nghêu ngọt làm nồi cháo vơi đi rất nhanh. Trong khi chị em chúng tôi hít hà khen lấy khen để nồi cháo, mẹ vẽ bàn cờ và sắp những vỏ nghêu sấp ngửa. Mẹ bày chúng tôi chơi cờ gánh. Bàn cờ gánh có 16 quân chia làm hai phe. Một phe với 8 quân sấp và phe kia với 8 quân ngữa. Các quân cờ được sắp vòng ngoài bàn cờ để bắt đầu cuộc chơi. Mục tiêu của mỗi người chơi là lật các quân cờ của đối phương thành của mình. Trận cờ kết thúc khi chỉ còn một kiểu sấp hoặc ngửa trên bàn cờ.
Mẹ chỉ chúng tôi cách đi cờ, cách đặt bẫy để lật cờ đối phương được nhiều nhất, hoặc cách nhứ để ra khỏi thế kẹt. Chị em chúng tôi thích thú với trò chơi. Cậu em út tôi rất vui vì thắng được các chị nhiều lần. Ngày đó chúng tôi còn quá nhỏ để hiểu được những triết lý sống của cuộc đời. Nhưng chúng tôi học được qua cờ gánh rằng đừng vội vàng lật cờ đối phương mà phải ngó trước sau để không bị vô thế khó gỡ.
Người chơi không thể giết các quân cờ đối phương mà phải sắp đặt tính toán để những quân cờ của đối phương đổi sang màu của mình. Có những vị trí mà mình đừng vội tiến vào vì có thể bị mất mát nhiều. Theo thời gian, tôi thấy cờ gánh có một điểm rất hay. Chẳng có quân cờ nào bị loại khỏi bàn cờ. Mỗi quân cờ đều có giá trị như nhau nhưng điều làm cho một quân cờ quan trọng là vị trí nó đang đứng. Chẳng có quân cờ nào là chết mà chỉ đổi màu và có khi quân cờ đó trở thành một nước cờ tốt cho bước tiếp theo. Đôi khi phải biết hy sinh để có những nước cờ hay kế tiếp. Nhiều khi thấy được mời ăn thì cũng chớ vội vui mừng. Phải nhìn trước sau để ăn cách nào mà mình ít thiệt hại nhất.
Thời gian trôi. Gia đình tôi đến Mỹ. Chị em chúng tôi lập gia đình và mỗi người ở một nơi. Khi mẹ đến thăm đứa nào, mẹ cũng bày cho đám cháu hợp chủng quốc chơi cờ gánh. Không có vỏ nghêu, mẹ cắt bìa cứng thành những quân cờ hình vuông, rồi tô màu xanh đỏ hai bên. Mẹ vẽ bàn cờ trên giấy và bà cháu đánh cờ. Có đứa nói tiếng Việt sành sỏi, có đứa giọng nghe lơ lớ, và có đứa chẳng nói được tiếng Việt, nhưng đám cháu nội ngoại của mẹ đều học và biết chơi cờ gánh.
Năm 2020 thời buổi dịch bệnh, tôi không thể đưa các con về thăm mẹ. Tôi bảo con, “Zoom với bà ngoại để chơi cờ gánh.” Bà cháu chơi đến khi iPad hết điện. Tôi hỏi con, “Con có thắng được bà ngoại không?” Cậu con tôi lắc đầu. “Bà ngoại chơi hay lắm. Nhưng mà tại vì lâu lắm rồi con không chơi cờ này nên quên. Bây giờ con nhớ rồi. Nó cũng như othello nhưng luật đổi màu thì ngược lại.” Tôi lại hỏi, “Con có thể viết cờ này để chơi online được không?” Nó trả lời, “Có thể. Con sẽ thử.” Tôi hy vọng một ngày kia một trong những các cháu nội ngoại của mẹ sẽ lập trình được cờ gánh online, để quảng bá cờ gánh, một môn cờ dân gian Việt Nam cho thế giới.
Đó là ước nguyện của tôi vào mùa xuân năm 2021. Năm nay, 2025, cậu con lớn của tôi học xong trung học. Chẳng như tôi ngày xưa thấy tương lai mờ mịt sau khi tốt nghiệp lớp 12, con tôi bây giờ biết chắc rằng nó sẽ được đi học nơi trường nó chọn. Hè này, tôi nhắc nó viết bàn cờ gánh online. Nó mày mò mấy hôm, rồi cho tôi cái link tới bàn cờ gánh của nó. “Con viết được cái bàn cờ đây. Hai người có thể ngồi một chỗ đánh cờ trên cái ipad. Con sẽ viết thêm để hai người ngồi hai nơi khác nhau cũng có thể đánh chung một ván cờ. Hơi khó vì mình cần phải có server. Để con nghĩ xem có thể làm được hay không.”
Tôi thử vài nước đi trên bàn cờ của con và lòng thấy vui. Không “thiên biến vạn hoá” như những trò chơi trên mạng nhưng đứa con “hiệp chủng quốc” của tôi đã lập được bàn cờ mẹ tôi dạy cho chị em tôi và anh em nó chơi. Các con của tôi không phải lúc nào cũng ngoan ngoãn vâng lời ba mẹ. Có những tháng ngày tụi nó ương bướng, biếng nhác, mê chơi, và nổi loạn cãi lại vợ chồng tôi. Có những lần bị thầy cô gởi email “mắng vốn” vì tụi nó mê chơi quên học. Những lúc ấy tôi thật sự chán nản mỏi mệt với vai trò làm mẹ. Than thở với bạn bè thì có người nói. “Con nít thì nó phải như vậy chứ. Hồi nhỏ tụi mình cũng vậy thôi. Nếu tụi nó lúc nào cũng ngoan ngoãn vâng lời thì lúc ra đời sẽ khó sống.” Người khác thì nói, “Cha mẹ sinh con, trời sinh tánh. Cầu nguyện để Chúa sửa tính tình tụi nó.”
Nghe những lời như vậy, tôi thấy nhẹ nhàng hơn và tôi cũng siêng cầu nguyện cho các con. Thôi thì đủ trò! La lớn, nói nhỏ, doạ dẫm, dỗ dành, khóc lóc và cũng nhiều lần cầu nguyện với tụi nó nữa. Tôi vẫn còn những ngày buồn lo và cũng có được những ngày hài lòng với con cái. Tôi bắt chước mấy người bạn chọn nhớ những ngày con cái làm mình vui.
Còn vài tuần nữa, cậu con lớn của tôi sẽ đi học xa nhà. Nó thuộc loại “ăn cục nói hòn” nên tôi cũng không trông đợi những câu nói tình cảm dành cho mẹ từ miệng nó. Nhưng tôi thích nghĩ là nó làm bàn cờ gánh này như một món quà tặng tôi trước khi nó tung cánh vào đời. Một món quà nối liền ba thế hệ. Mẹ bày cho chị em tôi chơi cờ gánh gần 50 năm trước.
Rồi ở xứ Mỹ tôi kể cho con nghe trò chơi ngày xưa ấy và nó đã học chơi cờ gánh với bà ngoại. Bây giờ nó làm được bàn cờ gánh trên máy. Hy vọng một ngày nào đó nó sẽ viết xong bàn cờ gánh để người ở Việt nam có thể chơi cờ với người ở Mỹ, hay là để cho máy thử sức với người.
Cách chơi cờ gánh
Dàn cờ:
Bàn cờ gánh có 16 quân chia làm hai màu cho hai người chơi. Trong bàn cờ này, phe màu xanh có 8 quân và phe màu đỏ có 8 quân được sắp như hình vẽ bên dưới. Mục tiêu của mỗi người chơi là đổi màu các quân cờ của đối phương thành màu của mình. Trận cờ kết thúc khi chỉ còn một màu trên bàn cờ.
Cách chơi: Mỗi quân cờ di chuyển từng bước một theo đường kẽ đến giao điểm trống kế tiếp. Có hai cách để đổi màu quân cờ của đối phương.
1.Gánh: Khi một quân cờ của phe này đi vào giữa hai quân cờ của phe kia, thì hai quân cờ hai bên bị đổi màu sang quân cờ ở giữa. Trong Hình 1a, phe xanh hô, “gánh” và di chuyển quân cờ H theo mũi tên màu xanh lá cây vào giữa hai quân đỏ N và Q. Hai quân đỏ này sẽ bị đổi sang màu xanh như trong Hình 1b. Nếu phe xanh vô tình di chuyển quân cờ H theo mũi tên màu xanh lá cây nhưng không nói “gánh,” thì hai quân đỏ N và Q vẫn không bị đổi màu.
2.Chẹt: Khi một hay nhiều quân cờ của một phe bị bao vây và không di chuyển được thì đây là thế cờ chẹt. Các quân cờ này sẽ bị đổi sang màu của đối phương. Trong Hình 2a bên dưới, quân đỏ B di chuyển theo mũi tên màu xanh lá cây sẽ làm quân xanh A và C bị chẹt. Quân A và C bị đổi thành màu đỏ như trong Hình 2b.
Bẫy: Người chơi cũng có thể bẫy đối phương đi theo nước cờ của mình bằng thế cờ “Mở.”
Trong Hình 3a, phe xanh di chuyển N theo hướng mũi tên và nói “Mở.” Phe đỏ bắt buộc phải dời quân M vào giữa E và N (Hình 3b), đổi hai quân này thành màu đỏ như trong Hình 3c.
Phe xanh đi quân O theo hướng mũi tên vào gánh ba cặp: A-N, K-M và L-E như trong Hình 4a và 4b. Trong thế cờ “Mở,” người bẫy phải có thế cờ cho đối phương đổi màu hai quân cờ, rồi sau đó mới được đi nước cờ của mình. Thế cờ này không chỉ dùng để đổi màu nhiều quân cờ của đối phương nhưng cũng dùng để thoát ra khỏi một thế cờ bí.
Chọn Hướng Đi Hay:
Nếu có thể, người bị bẫy có thể chọn những quân cờ khác nhau để vào bẫy. Trong hình 5a, khi phe đỏ nói, “mở” và dời quân cờ J sang bên trái, phe xanh có ba cách để tiến vào điểm mở màu xanh lá cây. Các quân cờ A, H và G đều có đường vào điểm mở. Tuy nhiên, nếu phe xanh dùng quân cờ G để đi vào điểm mở trong hình 5b thì phe đỏ bị mất hai quân cờ chứ không đổi được màu quân cờ nào sau đó.
Người chơi có thể dùng bẫy để đổi màu của nhiều quân cờ trong một nước đi. Hiếm nhưng cũng có khi người chơi giỏi có thể đổi màu đến 8 quân cờ trong một bẫy.
Người nào đổi màu được hết các quân cờ của đối phương, thì đó là người thắng cuộc. Bấm vào đây để chơi.
Hiện tượng phong sát Trấn Thành không chỉ là vụ việc lẻ tẻ nhắm vào một MC nổi tiếng mà còn là bằng chứng rất rõ về cách thức quyền lực chính trị ở Việt Nam can thiệp vào đời sống văn hóa, nghệ thuật.
Trấn Thành và bài đăng trên facebook cá nhân khiến nghệ sĩ này bị “phong sát.” (Hình: Facebook Trấn Thành)
Côn đồ truyền thông
Gần như toàn bộ lực lượng “bò đỏ,” phối hợp tác chiến với báo chí nhà nước, đang “bức tử” Trấn Thành – một nghệ sĩ vốn nhiều người không ưa nhưng hôm rày nhận được nhiều đồng cảm khi anh trở thành nạn nhân của làn sóng côn đồ truyền thông.
Mọi việc bắt đầu từ một status của Trấn Thành bày tỏ cảm xúc trước sự ra đi của nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành. “Tội” của Trấn Thành là “khóc” không đúng thời điểm. Chính xác hơn là ngay thời điểm cả nước “hân hoan” lên đồng với không khí “tự hào dân tộc” dịp 80 năm Cách Mạng Tháng Tám và Quốc Khánh mà Trấn Thành lại “khóc.” Thế là Trấn Thành bị đập.
Sau khi chỉ đạo lực lượng “bò đỏ” húc Trấn Thành túi bụi, nồng nặc mùi đấu tố, sử dụng ngôn ngữ theo đúng “văn phong” bẩn bựa cố hữu, báo Công An Nhân Dân (CAND) chính thức bắn viên đạn “ân huệ” kết liễu Trấn Thành. Trong bài “Nốt trầm lệch pha mang tên Trấn Thành,” báo CAND ngày 3 Tháng Chín viết:
“Trong những ngày Tháng Tám lịch sử, khi phố phường rợp cờ đỏ sao vàng, khi cả dân tộc hân hoan trong niềm tự hào kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc Khánh… Trong bối cảnh ấy, việc MC Trấn Thành đăng tải dòng trạng thái tiếc thương nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành đã lập tức gây tranh luận… Điều khiến dư luận thất vọng chính là lựa chọn thời điểm: Ngay lúc cả nước vang lên khúc ca mừng tổ quốc, khi triệu triệu con tim cùng hướng về lịch sử và những hy sinh vĩ đại của cha ông, thì bài viết ấy, trong khoảnh khắc ấy, trở thành một nốt trầm xa lạ.
“…Trấn Thành dành cả đoạn dài hồi tưởng về Paris By Night, về sân khấu Thúy Nga, ngợi ca các nghệ sĩ hải ngoại như ‘một biểu tượng của âm nhạc,’ rồi bi quan với câu hỏi: ‘Con cháu đời sau, liệu ai sẽ ‘chịu tiếp nối,’ và nếu có chịu, thì có mấy ai ‘đủ bản lĩnh’ để khảy tiếp những tiếng đàn ai oán và da diết này?’ Những câu chữ ấy, trong ngày đáng lẽ ngập tràn niềm vui dân tộc, lại gieo vào lòng người cảm giác tang thương, bi lụy và đầy ẩn ý, mà người cả nghĩ một chút có thể nhận ra chủ ý của người viết bài…”
“Văn hóa phong sát” của chế độ cộng sản
Phong sát giới văn nghệ ở đất nước Cộng Sản như Trung Quốc hay Việt Nam không là chuyện mới. Nghệ sĩ không được phép có cảm xúc riêng. Ai cho phép “mày” buồn không đúng chỗ và ai cho phép “mày” vui vào thời điểm này (quốc tang chẳng hạn)…
Cách “đánh bề hội đồng” Trấn Thành được thực hiện quy mô, dữ dội với mục đích truy sát đến cùng. Bài bản và cách thức cho thấy vụ việc được tổ chức và được chỉ đạo, theo cách hệt Trung Quốc, nơi từ lâu việc “phong sát” giới nghệ sĩ đã trở thành một “cơ chế” chính thức.
Triệu Vy, từng là minh tinh hạng A, biến mất khỏi toàn bộ nền tảng trực tuyến chỉ sau một đêm – sau một đêm, đúng nghĩa đen. Phạm Băng Băng, một trong những ngôi sao quyền lực nhất, bị đánh gục bằng án thuế và bị “tập thể nhân dân” vùi dập không ngóc đầu lên nổi.
Những vụ việc tương tự – cho “tụi bây” chừa nha – không chỉ trừng phạt cá nhân mà còn gửi thông điệp răn đe xã hội nói chung và giới nghệ sĩ nói riêng, rằng sự nghiệp có khi không nằm ở tài năng của họ mà ở quyền sinh sát của nhà cầm quyền. Ở đó, nghệ sĩ buộc phải “truyền năng lượng tích cực,” “yêu nước đúng cách,” tuyệt đối không được đi chệch khỏi chính thống. Một phát ngôn sai, một status “lệch pha,” sẽ nhận lãnh “án tử” bằng viên đạn “quần chúng” mà kẻ bóp cò không ai khác là tuyên giáo và công an.
Bài bản phong sát văn nghệ sĩ nói chung của Trung Quốc và Việt Nam y chang nhau. Tất cả được ngụy trang dưới vỏ bọc “văn hóa,” “lòng dân tộc,” “tinh thần yêu nước,” hay “dư luận xã hội.” Nghệ sĩ luôn phải “cẩn thận mồm miệng,” chỉ nên nói những điều vô thưởng vô phạt, hoặc tận tụy tung hô “đường lối của đảng và nhà nước.” Nghệ sĩ bị trừng phạt không vì một luật định rõ ràng nào mà vì những nhãn quy chụp mơ hồ tùy tiện. Sự mơ hồ cho phép chính quyền có thể phong sát bất kỳ ai và bất kỳ lúc nào.
Khi phải sống trong nỗi sợ phong sát, nghệ sĩ bắt đầu quen với việc sống hèn. Có khi, và có người, chẳng phải sống ở Việt Nam nhưng vì kiếm cơm ở thị trường Việt Nam, nên đã quên nhục và vất liêm sỉ đi để tự nguyện “nịnh đảng.”
Có những thứ không bao giờ thay đổi
Trong bài “Nốt trầm lệch pha mang tên Trấn Thành,” báo CAND kết luận:
“Câu chuyện Trấn Thành để lại không chỉ là một nốt buồn trong ngày vui, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh: Nghệ sĩ, nếu không gắn mình với nhân dân, với tổ quốc, thì hào quang cũng mong manh, tiếng vỗ tay cũng dễ tan biến. Trong kỷ nguyên số, công chúng là những người tạo nên hào quang, cũng chính là những người có thể lấy lại nó chỉ bằng một cú nhấp chuột.”
Sau tiếng súng lệnh của báo CAND, hàng loạt tờ báo ăn theo – có thể do được chỉ đạo hoặc có thể tự theo đóm ăn tàn để ghi điểm. Tờ Tiền Phong đăng bài “Dân mạng gọi, Trấn Thành trả lời”; tờ CafeF mổ xẻ “Vì sao Trấn Thành liên tục bị chỉ trích?”; tờ Người Lao Động viết “Vì sao Trấn Thành liên tục bị chỉ trích?”… Đáng chú ý nhất là bài phỏng vấn bà “tiến sĩ khoa học” Đoàn Hương của VTC News. Bằng ngôn ngữ “đanh thép,” Đoàn Hương nói:
“Nghệ sĩ trước hết phải là công dân có trách nhiệm với đất nước, tổ quốc, với nhân dân. Nếu không thừa nhận trách nhiệm ấy, có nghĩa là anh từ bỏ tổ quốc, từ bỏ nhân dân ngay trên chính đất nước mình – điều ấy không thể tha thứ”…
Đọc những gì báo CAND viết và những gì Đoàn Hương nói khiến gợi lên không khí đấu tố bôi nhọ và chà đạp văn nghệ sĩ mà làng văn nghệ miền Bắc từng chứng kiến thời Nhân Văn Giai Phẩm diễn ra trong không khí phong sát khét lẹt ngay lúc Hồ Chí Minh ở đỉnh cao quyền lực. Cách chụp mũ và việc cố tình tạo ra một “vụ án chính trị” nhằm vào Trấn Thành giống hệt những gì mà “sư phụ” Tố Hữu từng thực hiện. Trên tờ Học Tập, tạp chí lý luận và chính trị của Đảng, số Tháng Tư, 1958, trang 22-28, Tố Hữu viết:
“Cũng thông qua cuộc đấu tranh lần này mà lột trần bộ mặt gian ác của những phần tử phản cách mạng, chống chế độ, chống nhân dân, phá hoại sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và sự nghiệp đấu tranh thống nhất nước nhà. Phải lôi chung ra ánh sáng, xé toạc mặt nạ của chúng mà ném xuống đất…
“Có biết bao nhiều điều mới mẻ, vĩ đại, mà mình chưa thấy, chưa nghe, chưa biết, vẫn đem con người cũ mà nhìn, đầu óc cũ mà nghĩ… Làm sao trong trạng thái tư tưởng chính trị mơ hồ và lệch lạc ấy, có thể phân biệt được trong hiện thực cái gì là hồng, là đen, cái gì là phải, là trái, cái gì là tốt, là xấu? Làm sao có thể sáng tác tốt, và đoàn kết tốt, vì lợi ích của tổ quốc và của chủ nghĩa xã hội?
“Đúng như vậy. Hãy gọi những kẻ phá hoại là những kẻ phá hoại, những kẻ phản cách mạng là những kẻ phản cách mạng. Chớ để chúng che giấu bộ mặt thật xấu xa ấy dưới những danh nghĩa đẹp đẽ trong chế độ ta: ‘Văn nghệ sĩ,’ ‘học giả,’ ‘triết gia,’ ‘trí thức.’ ‘Kẻ gieo gió phải gặt bão.’ Chúng phải chịu sự trừng phạt của búa rìu dư luận, và nếu cần thiết, của pháp luật nhà nước cách mạng…”
***
Có những thứ Việt Nam không bao giờ thay đổi. Trong cái gọi là kỷ nguyên “vươn mình” mà Tô Lâm khởi xướng và nhận được nhiều tiếng vỗ tay từ chính những người được xem là “trí thức” thời đại, văn nghệ sĩ phải tiếp tục khom lưng hơn là “vươn mình.” Họ phải cúi đầu ngoan ngoãn, phải mặc áo đỏ và yêu nước theo cách mà đảng muốn. “Văn hóa đấu tố” và “chụp mũ chính trị” ở thời thế kỷ 21 vẫn không mảy may thay đổi và hệt thời cách đây gần 70 năm.
Bóng ma quá khứ chưa bao giờ biến mất. Ở Mỹ, khi Robert De Niro đòi đấm vào mặt Tổng Thống Donald Trump, chẳng ai làm gì tài tử này cả. Ở một đất nước Cộng Sản như Việt Nam, đảng nói bạn khóc, bạn phải sụt sịt chùi nước mắt; đảng kêu bạn vui, bạn phải ngoạc mồm ra cười; đảng nói bạn mặc áo đỏ mà bạn không mặc thì “tất nhiên” bạn là “vàng,” là đi theo “địch,” là “một nốt trầm lệch pha”… Hậu quả là bạn bị “cắt tiết,” bạn bị “xé toạc” và bị “ném xuống đất”! Danh dự và nhân phẩm con người nói chung còn chẳng được xem là cái gì, huống chi sự tự do cá nhân – kể cả tự do cảm xúc. [kn]
VNExpress vừa có bài giới thiệu về “cơn mưa tiền” do chính phủ Nam Hàn tạo ra. Có nhiều đối tượng được cơn mưa này tưới tắm. Chẳng hạn, từ đầu năm tới, trợ cấp cho những gia đình cư trú trong khu vực Seoul và có trẻ sơ sinh sẽ lên đến 30.8 triệu won (khoảng $22,000). Đó là chưa kể các khoản “thưởng” mà chính quyền từng địa phương đặt định. Trợ cấp cho những đứa trẻ đã chào đời và đang trong độ tuổi dưới 24 tháng cùng những cá nhân đang nuôi con nhỏ cũng tăng gấp đôi. Người ta ước đoán tiền hỗ trợ trong hai năm đầu đời của mỗi đứa trẻ và cha mẹ của bé khoảng 18 triệu won (khoảng $13,000). Tuổi được hưởng trợ cấp dành cho trẻ con cũng đã được tăng thêm một tuổi (từ 7 tuổi đến 8 tuổi).
Một cặp vợ chồng (vợ Việt chồng Hàn) ở tỉnh Gwangju, phía Tây Nam của Hàn. Nước này đang có nhiều chính sách hỗ trợ để các vợ chồng trẻ sinh con. (Hình minh hoa: Ed Jones/AFP via Getty Images)
Ngoài chuyện hỗ trợ cho trẻ con và phụ huynh của chúng, chính phủ Nam Hàn đã khởi động chương trình hỗ trợ thanh niên. Nam, nữ trong độ tuổi từ 19 đến 34 đang được mời gọi tham gia “Tiết kiệm cho tương lai” – nếu mỗi tháng gửi vào tài khoản tiết kiệm 500,000 won (khoảng $360), chính phủ sẽ góp thêm một khoản tương ứng, hỗ trợ thêm bằng lãi suất ưu đãi nỗ lực tiết kiệm. Sau ba năm, vốn của tài khoản tiết kiệm là 18 triệu won (khoảng $13,000) sẽ thành 22 triệu won (khoảng $16,000).
Nếu công dân trong độ tuổi vừa đề cập chấp nhận làm việc tại khu vực ngoại ô, họ sẽ được hỗ trợ trong hai năm, khoản hỗ trợ là 7.2 triệu won (khoảng $5,200). Chính phủ Nam Hàn cũng sẽ xây dựng thêm 35,000 apartment cho những đối tượng này thuê với giá ưu đãi, chưa kể khoản hỗ trợ 200,000 won (khoảng $145)/tháng.
Đối với người già, vì tỷ lệ người già đang tăng, để họ có thể tiếp tục sống chững chạc, chính phủ Nam Hàn cho biết sẽ chi tiền để tạo ra 50,000 việc làm cho đối tượng này.
Bên cạnh việc tăng thêm trợ cấp cho người già, mức chi cho chương trình “Chăm sóc toàn diện” của chính phủ Nam Hàn đã được nâng lên 10 lần. Trợ cấp cho gia đình bốn người và có thu nhập thấp được nâng lên đến hai triệu won ($1,440)/tháng… Gói chi tiêu mới dành cho các đối tượng như vừa đề cập mà VNExpress ví von là “cơn mưa tiền” đã được xác định là 128 ngàn tỷ won (khoảng $92 ngàn tỷ).
Cần lưu ý, các khoản chi để hỗ trợ thành phần yếu thế tại Nam Hàn và giải quyết những vấn đề kinh tế-xã hội của quốc gia này đã được thực hiện suốt mười năm nay và được điều chỉnh liên tục để vừa duy trì, vừa nâng cao hiệu quả thực thi.
***
Muốn duy trì sự ổn định và tạo ra cơ hội phát triển, sinh suất (TFR hay Total Fertility Rate – mức trung bình về số con mà một phụ nữ sinh ra) của một quốc gia cần đạt mức 2.1. Tuy nhiên sinh suất ở Nam Hàn liên tục đi xuống.
Năm 2023, sinh suất trung bình ở Nam Hàn là 0.72, riêng khu vực Seoul chỉ có 0.55! Nếu tình trạng đó không được cải thiện, đến cuối thế kỷ này, dân số Nam Hàn chỉ còn một nửa.
Thiếu nhân lực khiến năng suất lao động giảm, hoạt động của tất cả các lĩnh vực từ công nghiệp, nông nghiệp đến dịch vụ sẽ phải thu hẹp hoặc đình đốn, tuy nguồn thu cho ngân sách khiếm hụt nhưng chi phí an sinh xã hội tăng vì nhiều người già hơn, năng lực cạnh tranh của quốc gia suy giảm…
Trên thực tế, trong vài năm gần đây, một số khu vực tại Nam Hàn phải đóng cửa các trường tiểu học vì không có học sinh, số trường tiểu học đang còn mở cửa nhưng chỉ có vài ba đứa trẻ để dạy dỗ đang tăng. Đã có rất nhiều phân tích về lý do TFR của Nam Hàn trở thành thấp nhất thế giới, trong đó, thiên hạ đồng tình và xem những yếu tố như: Chi phí nuôi con, đặc biệt là chi phí cho giáo dục quá đắt đỏ. Giá nhà quá cao. Môi trường làm việc căng thẳng, không còn sức lực và thời gian chăm sóc người khác. Thiếu sự hỗ trợ từ phía chính quyền. Vì vậy thanh niên không tìm thấy niềm vui, không muốn gánh trách nhiệm trong việc duy trì nòi giống… là các nguyên nhân.
Để giải quyết vấn nạn, một mặt, Nam Hàn mở cửa đón nhận lao động ngoại quốc đến làm việc trong tất cả các lĩnh vực, thậm chí chủ các quán ăn cũng có thể bảo trợ cho người ngoại quốc đến Nam Hàn phụ giúp họ, phụ nữ ngoại quốc cư trú ở Nam Hàn, nếu sinh con cũng có thể bảo trợ cho thân nhân đến Nam Hàn hỗ trợ chăm sóc đứa trẻ dài hạn.
Tại Nam Hàn, riêng người Việt đang có khoảng 350,000 người tìm cơm áo (đây là số liệu chính thức, chưa kể số người Việt đã nhập tịch và số người cư trú bất hợp pháp). Mặt khác, đặt định và liên tục điều chỉnh chính sách như VNExpress ví von là “cơn mưa tiền”… Kết quả, năm ngoái, TFR của Nam Hàn nhích lên mức 0.75 và hết quý một năm nay đạt 0.82. Nếu tính tổng số ca sinh trong năm tháng đầu năm nay so với cùng kỳ năm ngoái thì tăng 6.9%.
Còn Việt Nam? Giống như Nam Hàn, sinh suất của Việt Nam đang lao xuống dốc. Năm 2020, TFR của Việt Nam là 2.12 nhưng đến năm ngoái (2024), TFR chỉ còn 1.91 – thấp chưa từng có. Các chuyên gia tin rằng, TFR của Việt Nam sẽ còn tiếp tục giảm.
Giống như Nam Hàn, chính phủ Việt Nam cũng tuyên bố sẽ cải thiện tình trạng này, xác định giảm dân số bị già hóa là “mục tiêu quốc gia.” Việt Nam chỉ khác Nam Hàn ở chỗ những gì liên quan đến khuyến sinh trong vài năm gần đây chẳng khác gì… đùa. Ví dụ sau hàng loạt tuyên bố phải cải thiện sinh suất, TP.HCM thỏ thẻ đề nghị, để thực hiện “mục tiêu quốc gia,” nên thưởng mỗi gia đình có đủ hai con trước 25 tuổi cục tiền là 3 triệu đồng (khoảng $113), nên “tặng quà, hỗ trợ chi phí y tế, học phí, hoặc ưu đãi thuế,”… Những đề nghị ấy hiện vẫn còn trên giấy. Mỗi nơi một kiểu!
Những đề nghị khác như phát triển hệ thống nhà trẻ, phát triển các dịch vụ hỗ trợ gia đình trẻ, ưu tiên hỗ trợ tiếp cận các dịch vụ công như giáo dục, y tế,… cũng chỉ mới thấy qua các hội nghị, hội thảo kéo dài từ năm này sang năm khác.
Một số thứ hết sức cụ thể như những ưu đãi, những khoản tiền dốc vào các dự án phát triển “nhà ở xã hội” (bán với giá rẻ, cho thuê với giá rẻ) nhằm giảm áp lực cuộc sống trên những cá nhân thuộc nhóm yếu thế, tạo ra sự yên tâm để họ mạnh dạn sinh con thì lại tạo ra kết quả hết sức cụ thể là… toàn bộ đối tượng thụ hưởng đều không nghèo, không khó và nếu không may thì bị thanh tra rồi… thôi.
Nội lực của Việt Nam tất nhiên là kém Nam Hàn nhưng thứ mà Việt Nam thiếu không phải là tiền. Bằng chứng? Cứ nhìn việc vứt nhiều ngàn tỷ vào hai cuộc diễu binh! Vậy Việt Nam thiếu cái gì? [kn]
GARDEN GROVE, California (NV) – Đông đảo Phật tử và đồng hương có mặt tại Chùa Quan Âm Orange County hôm Thứ Bảy, 6 Tháng Chín, để cùng nhau mừng Đại Lễ Vu Lan.
Một Phật tử cài bông hồng cho một cao niên. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Khuôn viên ngôi chùa ở Garden Grove này có rất đông người bên trong, chánh điện kín hết chỗ nên nhiều người phải ngồi ở ngoài để xem lễ được chiếu trên màn hình.
Vì là Đại Lễ Vu Lan đầy tinh thần báo hiếu cho cha mẹ, nên nhiều người đi cùng gia đình đến chùa, nhưng cũng có những người đi một mình để tưởng nhớ cha mẹ đã khuất.
Một người đi một mình là bà Nguyễn Ngọc Thủy, cư dân Garden Grove, chia sẻ: “Cha mẹ lúc nào đối với tôi cũng là những người mà mình trả ơn cả đời cũng không đủ, có thể qua kiếp sau cũng còn chưa đủ. Họ là đấng sinh thành dưỡng dục, đã chịu nhiều hy sinh để tôi có được cuộc sống an lành hôm nay, có con cháu quây quần mỗi ngày. Đó là lý do mà năm nào tôi cũng đến chùa để dự lễ Vu Lan Báo Hiếu.”
Các hòa thượng vào chánh điện. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Anh Christopher Lê, một Phật tử trẻ cư ngụ ở Westminster và đến chùa cùng gia đình, cho hay: “Trong mấy năm vừa qua, tôi nhận thấy mình trong những năm còn đi học có nhiều lúc cư xử không đàng hoàng với mẹ, nên thường về thăm mẹ vào cuối tuần và đi chùa với bà trong những dịp lễ như vậy. Lúc nhỏ, tôi thường nghe bà ngoại nói về ngày lễ Vu Lan nhưng không hiểu ý nghĩa, và bây giờ càng ngày càng quý ngày lễ này hơn trước vì là một dịp để mẹ con đi chùa với nhau, và tôi cũng học hỏi được nhiều bài học từ các vị hòa thượng về cách báo hiếu cho cha mẹ.”
Trong chánh điện trước khi Đại Lễ Vu Lan chính thức bắt đầu, ai cũng chăm chú lắng nghe lời giảng của Thượng Tọa Thích Giác Minh đến từ San Diego về ngày lễ báo hiếu cho cha mẹ này.
Ông cho biết cha mẹ luôn được ví như các vị thánh vì sự vĩ đại, tạo ra nhiều người con đàng hoàng, và còn nói con cái nhìn được công lao của cha mẹ đã là một món quà quý cho họ. Đối với các Phật tử, ông cho hay con đường tu tập mà thiếu cha mẹ là sẽ không bao giờ thành.
Chánh điện đông người. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Sau đó, ông nói về những độ tuổi của con cái và những thay đổi đi cùng với các độ tuổi. Đầu tiên là những năm đầu đời gọi là độ tuổi thần tiên vì coi cha mẹ như thần tiên, sau đó là độ tuổi hình thành học nhiều thứ từ môi trường chung quanh và không còn coi cha mẹ như thần tiên nữa, và độ tuổi dậy thì không muốn nghe lời cha mẹ nữa và khiến họ phải lo lắng.
Thượng Tọa Thích Giác Minh còn nói mùa Vu Lan là mùa của tình người, liên thông nhiều thế hệ, và những người học được tinh thần Vu Lan hiếu hạnh sẽ để lại được nhiều điều cho thế hệ sau.
Một điểm quan trọng mà ông nhấn mạnh là cha mẹ cũng phải làm tròn nghĩa vụ, không ganh tị với con cái khi họ thành công, và con cái thì lúc nào cũng phải nhớ đến công ơn sinh thành và dưỡng dục của cha mẹ.
Sau bài giảng đó, Đại Lễ Vu Lan tại Chùa Quan Âm Orange County chính thức bắt đầu, với các bậc chư tăng bước vào chánh điện và các Phật tử trang nghiêm chào đón.
Sau khi các vị chư tăng đã vào chánh điện, Hòa Thượng Thích Minh Thông, trụ trì chùa Quan Âm Orange County, cho biết trong diễn văn khai mạc, Vu Lan là mùa lễ thiêng liêng và trọng đại với những người con Phật để họ nhìn lại về cha mẹ. Ông còn nói sự hiếu đạo không đủ trong đời, mà còn đến những kiếp sau.
Màn trình diễn của các thiếu nhi. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Hòa thượng cho biết cuộc sống ở xứ người có nhiều tiện nghi, có nhiều lúc con người bị cuốn theo vòng xoáy của đời, quên đi đối thoại với cha mẹ và còn có những lúc bận rộn căng thẳng. Ông khuyên đại chúng phải biết chọn lựa, phải biết biết nhìn lại trong cuộc sống thì sẽ thấy được mọi thứ là phương tiện báo hiếu cho mẹ.
Đại Lễ Vu Lan tại chùa Quan Âm Orange County còn có màn trình diễn của các thiếu nhi trong gia đình Phật tử, và dĩ nhiên là không thiếu phần cài bông hồng cho các vị chư tăng và các Phật tử trong chùa. Ai cũng cảm động khi nhận được bông hồng, những người nhận được bông hồng đỏ thì đầy niềm vui khi còn cha mẹ bên cạnh, và những người nhận bông hồng trắng thì đầy sự thương nhớ về cha mẹ đã khuất.
Như các hòa thượng nói, Vu Lan là ngày lễ để nhìn lại công lao của cha mẹ, để báo hiếu, và dường như ai đến Chùa Quan Âm Orange County cũng nhớ tinh thần đó. [kn]
KYIV, Ukraine (NV) – Hôm Thứ Sáu, 5 Tháng Chín, Tổng Thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã từ chối lời đề nghị của Tổng Thống Nga Vladimir Putin rằng nhà lãnh đạo Ukraine phải đến Moscow để đàm phán một giải pháp ngoại giao, lần đầu tiên mà vị tổng thống Nga nói về đề nghị này trong cuộc phỏng vấn với Phóng Viên Toàn Cầu Martha Raddatz của Đài ABC News trong chương trình “This Week.”
“Ông ấy [Putin] có thể đến Kyiv,” Tổng Thống Zelensky nói. “Tôi không thể đến Moscow khi đất nước tôi đang bị các loại hoả tiễn tấn công mỗi ngày. Tôi không thể đến thủ đô của tay khủng bố đó được. Và Putin ‘hiểu điều này’”, ông Zelensky nói với phóng viên ABC News.
Tổng Thống Zelensky và nữ phóng viên Raddatz đã thăm viếng một nhà máy sản xuất do Mỹ sở hữu ở miền Tây Ukraine, nơi đã là mục tiêu mới nhất của một cuộc tấn công hoả tiễn do Nga bắn tới.
Tổng Thống Ukraine Vlodomyr Zelensky tại một cuộc họp báo ở Uzhhorod ngày 5 Tháng Chín, 2025. (Hình: TETIANA DZHAFAROVA/AFP/Getty Images)
Vị tổng thống Ukraine từng nhiều lần quả quyết rằng ông Putin không muốn gặp ông khi ông vẫn đang tiếp tục cuộc kháng chiến chống Nga ở Ukraine.
Hôm Thứ Tư, vị tổng thống Nga cho biết “ông chẳng hề phản đối cuộc gặp mặt ông Zelensky.”
“Nếu ông Zelensky sẵn sàng, hãy để cho ông ấy đến Moscow đi,” ông Putin nói. “Cuộc gặp gỡ này rồi sẽ diễn ra.”
Tổng Thống Mỹ Donald Trump đã ưu tiên vận động cho một cuộc gặp mặt giữa hai nhà lãnh đạo nói trên trong nỗ lực làm trung gian để tìm đạt một thỏa thuận hòa bình cho cuộc chiến Nga-Ukraine.
“Cuối cùng rồi thì tôi sẽ đưa hai người vào cùng một căn phòng,” ông Trump nói với Đài Fox News hồi Tháng Tám.
Hồi tháng trước, tại cuộc hội nghị thượng đỉnh ở Alaska giữa ông và ông Putin, nhà lãnh đạo Mỹ đã đề ra mục tiêu tổ chức một cuộc gặp gỡ ba bên giữa các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, Nga và Ukraine, để rồi sau đó cho biết một cuộc gặp song phương giữa hai ông Putin và Zelensky sẽ diễn ra sau khi nhà lãnh đạo Ukraine đến gặp ông tại Toà Bạch Ốc.
“Một cuộc gặp gỡ ba bên sẽ diễn ra,” vị tổng thống Mỹ quả quyết như thế vào tuần trước trong một cuộc phỏng vấn với The Daily Caller. “Còn về một cuộc gặp song phương thì tôi không biết,” ông Trump nói thêm.
Trong tuần này, Thủ Tướng Đức Friedrich Merz có nói “rõ ràng” rằng một cuộc gặp gỡ tay đôi giữa ông Putin và ông Zelensky sẽ không diễn ra. (TTHN) [kn]
NEW YORK (NV) – Một thành phố lý tưởng phải đem lại cảm giác như sống một căn nhà thực sự. Và quan trọng hơn hết, đó phải là nơi giúp người dân cảm thấy thoải mái trong sinh hoạt hàng ngày và được bảo đảm an toàn.
Điều này có thể hơi khó bảo đảm, đặc biệt là ở một số thành phố lớn nhất Hoa Kỳ.
Dĩ nhiên là vẫn có vài thành phố an toàn hơn những thành phố khác. SmartAsset vừa công bố một nghiên cứu mới, cố gắng xác định đâu là thành phố lớn có an ninh tốt nhất Hoa Kỳ, được The Hill ghi nhận hôm Thứ Bảy, 6 Tháng Chín.
Quang cảnh thành phố San Jose, California. (Hình: David McNew/Newsmakers)
Để thống kê, SmartAsset so sánh 50 thành phố lớn nhất Hoa Kỳ dựa trên dân số và xem xét một vài biến số khác nhau, gồm có tỷ lệ tội phạm bạo lực, tỷ lệ tội phạm tài sản, tỷ lệ chết người do tai nạn giao thông cùng vài số liệu khác.
Đứng đầu danh sách là một thành phố ở Bờ Tây: San Jose, California. Nhờ tỷ lệ tội phạm bạo lực ít thứ ba Hoa Kỳ so với dân số và tỷ lệ tội phạm tài sản ít thứ năm mà San Jose lọt vào nhóm 10 thành phố được SmartAsset thống kê
Cách San Jose hơn năm giờ lái xe về phía Nam là thành phố an toàn thứ nhì tại Hoa Kỳ, Los Angeles, trong đó tất cả số liệu về tội phạm đều tương đương nhau và trên thực tế có tỷ lệ chết người do tai nạn giao thông thấp hơn đáng kể (tính theo số vụ chết người do tai nạn giao thông trên 100,000 người) so với San Jose.
Có ba thành phố Texas cũng lọt vào nhóm 10 thành phố hàng đầu, trong đó Fort Worth xếp thứ 3, Arlington xếp thứ 7 và El Paso thứ 8. Cả ba thành phố đều có tỷ lệ người trưởng thành uống rượu bia quá mức thấp hơn so với các thành phố còn lại trong nhóm 10 (trừ San Jose, nơi có tỷ lệ người trưởng thành uống rượu bia quá mức thấp hơn).
Danh sách 25 thành phố an toàn nhất theo thống kê của SmartAsset, theo thứ ttự:
San Jose, California
Los Angeles, California
Fort Worth, Texas
Omaha, Nebraska
Virginia Beach, Virginia
Las Vegas, Nevada
Arlington, Texas
El Paso, Texas
Charlotte, North Carolina
Raleigh, North Carolina
Long Beach, California
Miami, Florida
San Diego, California
Phoenix, Arizona
Sacramento, California
Atlanta, Georgia
Oklahoma City, Oklahoma
Dallas, Texas
Boston, Massachusetts
Tucson, Arizona
Mesa, Arizona
Seattle, Washington
Tulsa, Oklahoma
Houston, Texas
New York, New York
Ngược lại, Memphis, Tennessee, được xếp hạng là thành phố lớn kém an toàn nhất Hoa Kỳ. Albuquerque xếp ngay trước Memphis ở vị trí thứ hai, và Detroit được xếp là thành phố không an toàn thứ ba.
Xem bảng xếp hạng và số liệu thống kê đầy đủ trên trang mạng SmartAsset. (TTHN) [kn]
BUYO, Bờ Biển Ngà (NV) – Một con hà mã làm một chiếc thuyền ở Tây Nam Bờ Biển Ngà bị lật, khiến 11 người, trong đó có trẻ em và một em bé mất tích, một viên chức chính phủ cho biết hôm Thứ Bảy, 6 Tháng Chín, được CBS ghi nhận.
Các nạn nhân mất tích gồm có phụ nữ, các bé gái và một trẻ sơ sinh, Myss Belmonde Dogo, bộ trưởng bộ đoàn kết và thống nhất Bờ Biển Ngà viết trên Facebook.
Hôm Thứ Sáu, con hà mã làm lật chiếc thuyền hẹp có hình dạng giống một chiếc ca nô khi chiếc thuyền đang di chuyển dọc theo Sông Sassandra gần thị trấn Buyo, Dogo cho biết.
Hà mã dưới nước. (Hình minh họa: Pixabay/Pexels)
Có ba người thoát nạn và được giải cứu, đồng thời nhà chức trách đã tổ chức “tìm kiếm với hy vọng tìm được các nạn nhân còn mất tích,” Dogo nói.
Các nhà nghiên cứu tại một trường đại học ở Bờ Biển Ngà công bố một kết quả khảo cứu năm 2022 cho thấy hà mã là loài được nhắc tới nhiều nhất trong các trường hợp gây chết người hoặc thương tích ở quốc gia Tây Phi.
Có chừng 500 con hà mã sinh sống và phân bổ trên các nhánh sông khác nhau ở miền Nam Bờ Biển Ngà, phần lớn là sông Sassandra và sông Bandama.
Tai nạn tàu thuyền khá phổ biến tại Bờ Biển Ngà, do loại thuyền dài được đóng thủ công dùng để di chuyển giữa các cộng đồng ven sông và thường xuyên gặp tình trạng quá tải về hành khách và hàng hóa.
Tháng Tư vừa qua, hàng chục trẻ em và thanh thiếu niên chết đuối khi một chiếc thuyền bị lật úp trong một cái đầm gần thành phố Abidjan.
Mỗi năm, số người chết vì hà mã rất khác nhau, trong đó con số thấp hơn bắt đầu từ khoảng 500.
Tháng Sáu 2024, một phụ nữ đến từ New Jersey chết khi bị hà mã tấn công trong một chuyến đi săn ở Zambia. Chồng của người phụ nữ sau đó khởi kiện công ty Hoa Kỳ tổ chức chuyến đi.
Năm 2023, có bảy người chết, gồm có một đứa bé 1 tuổi tại Malawi, quốc gia miền Nam Phi Châu khi một con hà mã lao tới và làm một chiếc ca nô lật úp trên sông.
Năm 2018, một du khách Trung Quốc và một ngư dân địa phương chết tại Kenya trong các vụ tấn công cùng ngày liên quan tới hà mã.
Hà mã là loài dã thú có vú lớn thứ hai thế giới sinh sống trên cạn, sau voi, dài chừng 11 foot (3.3 mét) và cao chừng 5 foot (1.5 mét), theo Quỹ Phúc Lợi Động Vật Quốc Tế IFAW. Trung bình một con hà mã đực nặng chừng 7,000 pound (3.1 tấn). (TTHN) [kn]
LOS ANGELES, California (NV) – Một cuộc ẩu đả nổ ra tại khu vực lái xe mua thức ăn (drive-thru) của một cửa tiệm McDonald’s ở East Hollywood vào nửa đêm làm hai người bị trúng đạn, một người chết, và dường như nghi can tự gọi cảnh sát trước khi bị bắt giữ.
Tình tiết sơ bộ về vụ nổ súng còn ít ỏi; tuy nhiên, cảnh sát xác minh tiếng súng phát ra tại tiệm thức ăn nhanh ở góc đường Western Avenue và Romaine Street lúc chừng 3 giờ 30 sáng Thứ Bảy, 6 Tháng Chín.
Một cuộc cãi vã dậy lên ở khu vực lái xe mua thức ăn khi một chiếc xe lủi vào một chiếc xe khác, theo các nhân chứng. Khi đôi bên bắt đầu ẩu đả, một trong những nghi can rút súng và bắn trúng phần ngực của một người đàn ông và cẳng chân một người phụ nữ, theo tin tức sơ bộ.
Xe cảnh sát Los Angeles. (Hình minh họa: cottonbro studio/Pexels)
Một nhân chứng tại cửa tiệm nói với KTLA rằng ông cố gắng giúp đỡ người đàn ông bị trúng đạn nhưng không kịp trở tay.
“Lúc đứng bên kia đường, tôi nghe hai phát đạn… còn người phụ nữ thì vừa khóc vừa nói ‘Tôi bị bắn! Tôi bị bắn!'” nhân chứng cho biết. “Sau đó tôi băng qua đường để xem sự tình thì thấy bà ấy bị bắn trúng đùi, nhưng vẫn liên tục cầu cứu [người đi đường] giúp chồng mình.”
“Tôi tới gần để xem mạch của ông ấy còn đập không thì thấy ông ấy đã tắt thở,” nhân chứng nói tiếp.
Lời khai của nhân chứng đó chưa được cơ quan thực thi công lực kiểm chứng, còn cảnh sát thì nói với KTLA rằng người đàn ông bị bắn được tuyên bố chết tại bệnh viện; có một đoạn phim cho thấy nam nạn nhân được đưa lên xe cứu thương và chở đi cấp cứu.
Cảnh sát chưa công bố tên của người đàn ông và người phụ nữ bị bắn; tuy nhiên, một thân nhân trong gia đình những người bị bắn nói với KTLA rằng người phụ nữ là chị em ruột của ông còn người đàn ông thì sắp kết hôn với bà.
“Thảm kịch này chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới rất nhiều người trong chúng tôi, cả tôi cũng vậy, vì cậu ấy là một người tốt… chúng tôi đã dự tiệc cùng nhau và trải qua những giờ phút đầp ắp tiếng cười, gia đình chúng tôi cũng từng có nhiều du ngoạn đáng nhớ,” Tony Molina nói. “Và giờ đây, thảm kịch diễn ra chỉ trong chớp mắt.”
Có nguồn tin cho biết người đàn ông nổ súng chính là người đã gọi cảnh sát và đứng chờ tại cửa tiệm McDonald’s. Một đoạn phim do KTLA thu thập cho thấy người đàn ông bị cảnh sát bắt giữ tại bãi đậu xe.
Cảnh sát cũng chưa nhận diện danh tánh người đàn ông. Các chứng nhân cho biết ông khai với cảnh sát rằng ông nổ súng để tự vệ, nhưng nhà chức trách chưa xác nhận được liệu điều đó có đúng hay không.
Cảnh sát vẫn nán lại cửa tiệm lúc 7 giờ sáng để tiếp tục điều tra. Nhà chức trách vẫn chưa công bố thêm tình tiết liên quan. (TTHN) [kn]
TOKYO, Nhật Bản (NV) – Trong 40 năm qua, Hoàng Tử Nhật Bản Hisahito là người đàn ông đầu tiên trong hoàng tộc tới tuổi trưởng thành. Nhiều người Nhật Bản lo ngại ông có thể là người cuối cùng, theo hãng tin AP.
Một số nghi lễ cầu kỳ được tổ chức trong cung điện nhằm chính thức công nhận Hisahito là người trưởng thành hôm Thứ Bảy, 6 Tháng Chín là một lời nhắc nhở cho viễn ảnh ảm đạm của thể chế quân chủ lâu đời nhất thế giới. Phần lớn điều này xuất phát từ chính sách chỉ cho nam giới kế vị cũng như việc số lượng hoàng tử ngày càng suy giảm.
Hisahito là người thứ nhì kế vị Cúc Ngự Văn và có thể lên ngôi hoàng đế một ngày nào đó. Tuy nhiên không còn ai kế vị ông, làm Hoàng Gia lâm vào tình thế tiến thoái lưỡng nan rằng liệu có nên lật ngược một quy định có từ thế kỷ 19, yêu cầu bãi bỏ quyền kế vị của phụ nữ hay không.
Hoàng Tử Hisahito (phải) dự nghi lễ công nhận tới tuổi trưởng thành, Kakan-no-Gi, tại Cung Điện Hoàng Gia ở Tokyo ngày 6 Tháng Chín, 2025. (Hình: STR/JAPAN POOL/JIJI PRESS/AFP/Getty Images)
Là sinh viên năm nhất tại Đại Học Tsukuba gần Tokyo, Hisahito học ngành sinh học và thích chơi cầu lông. Ông đặc biệt ưa thích chuồn chuồn và là đồng tác giả của một bài báo học thuật liên quan tới công trình khảo sát loài côn trùng này tại khu điền trang Akasaka của ông tại Tokyo.
Trong một buổi họp báo ra mắt hồi Tháng Ba, Hisahito mong rằng ông có thể tập trung nghiên cứu về chuồn chuồn và các loài côn trùng khác, trong đó cả các phương pháp bảo vệ côn trùng ở khu vực đô thị.
Hisahito sinh ngày 6 Tháng Chín 2006, là con trai duy nhất của Thái Tử Akishino, người thừa kế ngai vàng, và vợ ông, Thái Tử Phi Kiko. Hisahito có hai người chị ruột, Công Chúa Kako tiếng tăm và Công Chúa Mako, nhân vật từ bỏ vương vị sau khi kết hôn với một người không thuộc hoàng tộc.
Nghi lễ công nhận tuổi trưởng thành dành cho Hisahito diễn ra một năm sau khi ông tròn 18 tuổi, tuổi trưởng thành hợp pháp, vì hoàng tử muốn tập trung cho kỳ thi tuyển sinh đại học.
Hisahito là cháu của Nhật Hoàng Naruhito, ông có một người con gái, Công Chúa Aiko. Cha của Hisahito, Akishino, em ruột Nhật Hoàng, là người đàn ông cuối cùng tới tuổi trưởng thành trong hoàng tộc vào năm 1985.
Hisahito là con út trong số 16 thành viên Hoàng Gia. Ông và phụ thân là hai người đàn ông duy nhất trẻ hơn Naruhito thừa kế vương vị. Hoàng Tử Hitachi, em của cựu Nhật Hoàng Akihito, đứng thứ ba trong danh sách kế vị ngai vàng nhưng đã 89 tuổi.
Việc thiếu nam giới kế vị là một mối lo ngại nghiêm trọng ảnh hưởng tới thể chế quân chủ kéo dài 1,500 năm, các sử gia cho biết. Vấn đề này cũng cho thấy dân số Nhật Bản già đi ngày càng nhanh hơn cũng như tình trạng suy giảm dân số tại Nhật Bản.
Theo truyền thống, thiên hoàng Nhật Bản lúc nào cũng là nam giới, nhưng cũng từng cho phép nữ giới kế vị. Nhật Bản từng ghi nhận tám nữ thiên hoàng, trong đó có cả gần đây nhất là Gosakuramachi, trị vì từ 1762 tới 1770. Tuy nhiên, không ai trong số họ sinh ra người kế vị suốt thời gian trị vì.
Năm 1889 là thời điểm đầu tiên quyền kế vị bị giới hạn chỉ dành cho nam giới trên phương diện pháp lý theo Hiến Pháp thời kỳ tiền chiến. Luật Hoàng Gia năm 1947 thời kỳ hậu chiến phần lớn vẫn giữ nguyên các giá trị bảo thủ trong hoàng tộc có từ thời kỳ tiền chiến, trong đó chỉ cho phép nam giới kế vị.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng hệ thống kế vị chỉ dành cho nam giới có khuyết điểm về cấu trúc và chỉ hiệu quả trong quá khứ nhờ vào các phi tần. Mãi cho tới chừng 100 năm trước, các phi tần là người hạ sinh dòng dõi hoàng gia.
Công Chúa Aiko được nhiều người mến mộ, con gái duy nhất của Nhật Hoàng Naruhito và Hoàng Hậu Masako, không thể là người kế vị phụ vương, mặc dù bà được phần lớn công chúng ủng hộ với tư cách là một nhật hoàng tương lai.
Để giải quyết những lo ngại về tiến trình kế vị, chính phủ đã khởi thảo một kiến nghị cho phép một nữ hoàng lên ngôi vào năm 2005. Nhưng sau khi Hisahito ra đời, cục diện bỗng chốc thay đổi và những người theo chủ nghĩa dân tộc đã phản đối.
Tháng Giêng 2022, một hội đồng riêng biệt gồm có các chuyên gia phần lớn theo chủ nghĩa bảo thủ, khuyến nghị chính phủ giữ nguyên thể chế kế vị theo dòng dõi nam giới, đồng thời cho phép các nữ giới giữ nguyên địa vị hoàng gia sau khi kết hôn và tiếp tục các nhiệm vụ chính thức. Những người theo chủ nghĩa bảo thủ cũng đề nghị nhận con cháu nam giới từ các hoàng thân quốc thích xa xôi không còn tồn tại để giữ nguyên dòng dõi nam giới.
Nghi lễ công nhận tuổi trưởng thành cũng gồm có viếng thăm Ise, đền thờ Thần Đạo hàng đầu Nhật Bản vào đầu tuần, đây cũng là lăng mộ chôn cất thiên hoàng đầu tiên trong thần thoại Jinmu ở Nara, cũng như lăng mộ chôn cất ông cố nội của Hisahito, Nhật Hoàng Hirohito thời chiến, ở ngoại ô Tokyo. Hisahito cũng sẽ dùng bữa trưa với Thủ Tướng Shigeru Ishiba và các viên chức vào Thứ Tư. (TTHN) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Trong khoảng thời gian hai năm trở lại đây, Ngũ Giác Đài đã tài trợ cho hàng trăm kế hoạch nghiên cứu được thực hiện với sự hợp tác của các trường đại học và viện nghiên cứu ở Trung Quốc về ngành kỹ nghệ quốc phòng của đại cường này, trong đó có nhiều dự án bị chính phủ Hoa Kỳ đưa vào sổ đen vì dính líu tới quân đội Trung Quốc, một cuộc điều tra của Quốc Hội phát hiện ra điều này, nguồn tin thông tấn xã AP cho hay hôm Thứ Sáu, 5 Tháng Chín.
Bản phúc trình này, được các thành viên Cộng Hòa thuộc Ủy Ban Đặc Biệt về Đảng Cộng Sản Trung Quốc tại Hạ Viện công bố vào hôm Thứ Sáu, vạch rõ rằng các dự án đó đã cho phép Trung Quốc lợi dụng các mối quan hệ hợp tác nghiên cứu với Hoa Kỳ để đạt được lợi ích quân sự trong khi hai nước đang cạnh tranh về khoa học kỹ thuật và võ khí.
Bản phúc trình viết: “Tiền thuế của người dân Mỹ nên được sử dụng để bảo vệ đất nước chứ không phải để củng cố sức mạnh cho đối thủ chiến lược hàng đầu của họ.”
Ngũ Giác Đài nhìn từ không trung ngày 13 Tháng Mười Hai, 2024, ở Washington, DC. (Hình: DANIEL SLIM/AFP/Getty Images)
“Tình trạng không bảo vệ được các công trình nghiên cứu của Mỹ khỏi sự khai thác thù địch của ngoại quốc sẽ tiếp tục làm suy yếu vị thế thống trị về khoa học kỹ thuật của Hoa Kỳ và đưa khả năng quốc phòng của chúng ta vào tình thế nguy hiểm,” phúc trình cho biết.
Ngũ Giác Đài không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận của AP.
Bản phúc trình của Quốc Hội Mỹ vạch ra rằng một số giới chức tại Bộ Quốc Phòng lập luận rằng các cuộc nghiên cứu nên được công khai miễn là nó “không thuộc lãnh vực bị kiểm soát hoặc phân loại đặc biệt.”
Bản phúc trình còn đưa ra một số khuyến cáo nhằm thu hẹp phạm vi hợp tác nghiên cứu của Hoa Kỳ với Trung Quốc. Phúc trình của Ủy Ban Đặc Biệt về Đảng Cộng Sản Trung Quốc cũng ủng hộ một dự luật, do chủ tịch ủy ban, Dân Biểu John Moolenaar, Cộng Hòa-Michigan, đưa ra, sẽ cấm bất kỳ khoản tài trợ nào của Bộ Quốc Phòng được đem ra sử dụng cho các kế hoạch được thực hiện chung với các nhà nghiên cứu có liên hệ với các cá nhân và tổ chức của Trung Quốc mà chính phủ Hoa Kỳ xác định là nhiều rủi ro và không an toàn cho nền an ninh quốc gia của Mỹ.
Hôm Thứ Sáu, Tòa Đại Sứ Trung Quốc đã gọi phúc trình này là “vô căn cứ.” “Chúng tôi phản đối,” họ nói.
Trước đây, Bắc Kinh từng tuyên bố công cuộc hợp tác khoa học và kỹ thuật giữa hai nước mang lại lợi ích chung và giúp đôi bên đối phó hiệu quả với các thách thức toàn cầu. Nhưng Đảng Cộng Hòa cho rằng những cuộc nghiên cứu chung như thế có thể dẫn tới các áp dụng trong lãnh vực quân sự. (TTHN) [kn]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Chỉ trong vòng 10 ngày, sau khi cha vợ ông Tô Lâm, tổng bí thư CSVN, được đặt tên đường ở tỉnh Điện Biên, đến lượt Đài Truyền Hình Việt Nam (VTV), nơi vợ ông công tác, được trao huân chương.
Theo những hình ảnh đăng trên trang tin VTV hôm 7 Tháng Chín, ông Tô Lâm và vợ, bà Ngô Phương Ly, được dàn cán bộ VTV đón chào nồng nhiệt, dù bà Ly làm trưởng phòng Văn Hóa Nghệ Thuật của đài truyền hình này.
Ông Tô Lâm (thứ nhì, phải), tổng bí thư CSVN, và vợ, bà Ngô Phương Ly, được cán bộ đài truyền hình Việt Nam (VTV) đón chào. (Hình: VTV)
Ông Tô Lâm đến trao huân chương Lao Động hạng nhất cho VTV nhân kỷ niệm 55 năm ngày phát sóng chương trình truyền hình đầu tiên.
Theo thông lệ các năm trước, lẽ ra ông Lương Cường, đương kim chủ tịch nước Việt Nam, mới là người trao huân chương Lao Động cho các cá nhân hoặc tập thể.
Trong bài phát biểu, ông Tô Lâm dành tặng cho VTV khẩu hiệu: “Mọi người, mọi lúc, mọi nơi, sắc sảo và hấp dẫn.” Ông này tự diễn giải: “Chúng ta cũng đã sắc sảo, hấp dẫn rồi thì tiếp tục phải sắc sảo và hấp dẫn hơn nữa.”
Ngoài ra, ông Tô Lâm giao cho VTV nhiệm vụ “đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch.”
Trước vụ trao huân chương cho VTV, hôm 26 Tháng Tám, gia đình bà Ngô Phương Ly được nhìn thấy hân hoan đứng dưới bảng tên đường Ngô Mạnh Lân, cha bà Ly, ngay cạnh bảo tàng Chiến Thắng Điện Biên Phủ và nối với đường Võ Nguyên Giáp ở tỉnh Điện Biên.
Ông Tô Lâm (giữa) đến buổi lễ trao huân chương cho đài VTV. (Hình: VTV)
Việc đặt tên đường Ngô Mạnh Lân khiến dư luận dị nghị, cho rằng công trạng của nhân vật này chính là cha ruột của vợ tổng bí thư.
Theo ghi nhận của Wikipedia, ông Lân, người qua đời hồi năm 2021, là đạo diễn, biên kịch và là nhà nghiên cứu phim hoạt hình Việt Nam. Ông ta được trao danh hiệu “nghệ sĩ nhân dân” do có công tuyên truyền cho chế độ.
Facebooker Ngocsau Pham bình luận bên dưới một bài đăng về vụ đặt tên đường Ngô Mạnh Lân ở tỉnh Điện Biên: “Nếu mỗi ‘nghệ sĩ nhân dân’ mà đều được đặt tên thì tất cả các con hẻm ở Việt Nam cũng không đủ. Để phân biệt tại sao người được người không, phải mở ngoặc ghi chú bên dưới, ví dụ ‘cha vợ đồng chí A,’ ‘mẹ vợ đồng chí B’…” (N.H.K) [kn]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Ban giám hiệu trường tiểu học Thái Thịnh, Hà Nội lên tiếng xin lỗi sau khi bị công luận chỉ trích vụ đưa ra danh sách các học sinh nghèo, “có cha mẹ bỏ nhau” ngay tại lễ khai giảng năm học 2025-2026.
Theo hình chụp đăng trên báo VietNamNet hôm 6 Tháng Chín, có 18 học sinh nghèo tại trường này được nhận quà nhân năm học mới, nhưng bị đưa tên trên màn hình LED trước toàn thể học sinh, phụ huynh và khách mời dự lễ khai giảng.
Lễ khai giảng tại trường tiểu học Thái Thịnh, Hà Nội, với khẩu hiệu “Mỗi ngày đến trường là một ngày hạnh phúc.” (Hình: VietNamNet)
Một số học sinh trong danh sách nêu trên còn được nhà trường ghi chú cụ thể là “cha mẹ bỏ nhau, ở với bà,” “bị K [ung thư] hạch,” “có chị bị bại não,” “cha mất,” “khuyết tật”…
“Nhà trường nhận thức sâu sắc rằng đây là một sai sót rất đáng tiếc và cũng là bài học đắt giá để nhà trường hoàn thiện hơn trong công tác tổ chức và giáo dục. Trân trọng xin lỗi và cảm ơn,” thư xin lỗi được đăng tải trên Facebook trường tiểu học Thái Thịnh viết.
Báo VietNamNet dẫn phản hồi của ông Trần Thành Nam, hiệu phó trường Đại Học Giáo Dục, thuộc Đại Học Quốc Gia Hà Nội: “Việc một trường tiểu học công khai danh sách các em được nhận hỗ trợ kèm hoàn cảnh cho tất cả phụ huynh và học sinh, dù nhằm mục đích minh bạch, nhưng lại thiếu nhạy cảm và tiềm ẩn nhiều hệ lụy tâm lý-xã hội.”
Theo ông Nam, việc đưa tên các học sinh nghèo có thể khiến các em này “cảm thấy xấu hổ, mặc cảm, mất tự tin, thu mình hoặc né tránh các hoạt động tập thể.”
Bên cạnh đó, việc này tạo ra sự phân biệt vô hình trong lớp học, khi một số học sinh bị bạn bè trêu chọc, “dán nhãn” và xa lánh.
Bản danh sách học sinh nghèo được công bố trong lễ khai giảng năm học 2025-2026 tại trường tiểu học Thái Thịnh, Hà Nội. (Hình: VietNamNet)
Điều này vô tình tạo định kiến xã hội, sự phân biệt đối xử ngay trong môi trường giáo dục vốn cần là nơi an toàn, công bằng và nuôi dưỡng sự tôn trọng lẫn nhau.
Cùng thời điểm, một số ý kiến trên mạng xã hội cho rằng nếu xét theo quy định của pháp luật Việt Nam, việc công khai danh sách học sinh nghèo như trường tiểu học Thái Thịnh đã làm là hành vi vi phạm quyền bí mật đời tư, quyền được bảo vệ thông tin cá nhân của trẻ em.
Tuy vậy, không có bất kỳ giới chức nào của trường này đứng ra nhận trách nhiệm và bị xử lý về vụ việc. (N.H.K) [kn]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Nhà chức trách ở Sài Gòn xác nhận đang xác minh vụ Bác Sĩ NTTC, chủ phòng khám nha khoa Tuyết Chinh, phường Hạnh Thông, quận Gò Vấp trước đây, bị tố hành hung khách hàng và ném vỡ điện thoại của bà này.
Theo báo Thanh Niên và Pháp Luật TP.HCM hôm 7 Tháng Chín, một đoạn video clip lan truyền trên mạng xã hội cho thấy bà NTTC mặc áo blouse có thái độ vô cùng hung hãn, đánh người đàn ông, hành hung và cầm hung khí đe dọa, ném vỡ điện thoại của một phụ nữ khác.
Người phụ nữ mặc áo blouse trắng trong đoạn video clip là bác sĩ NTTC, chủ phòng khám nha khoa Tuyết Chinh. (Hình: Chụp qua màn hình)
Trước khi sự việc xảy ra, một phụ nữ là khách hàng đang ngồi trong phòng khám thì xảy ra mâu thuẫn với bà C.
Trong lúc cả hai lời qua tiếng lại, khách hàng dùng điện thoại quay hình thì bị bà C. cầm gậy gí vào mặt, kéo ngã xuống sàn, siết cổ và còn giật điện thoại của bà này ném xuống đất.
Chứng kiến sự việc, người đàn ông được cho là chồng bà C. lao vào ngăn cản thì cũng bị vợ mình tung một cú đấm trời giáng vào mặt. Tiếp đó, bà này tiếp tục ném hàng loạt vật dụng vào khách hàng.
Vụ hành hung khiến khu vực bên trong phòng khám náo loạn trước khi nữ khách hàng rời khỏi phòng khám.
Sau khi những người liên quan bị mời lên đồn Công An Phường Hạnh Thông, nhà chức trách cho biết nguyên nhân ban đầu là mâu thuẫn trong việc làm răng giữa chủ phòng răng và nữ khách hàng.
Bà NTTC siết cổ khách hàng và còn đánh luôn người chồng can ngăn vụ hành hung. (Hình: Chụp qua màn hình)
Liên quan vụ này, Facebooker Trần Phương Uyên, nữ khách hàng và là người đăng tải đoạn video clip lên mạng xã hội cho biết mình “gặp trúng bác sĩ lang băm quá sức côn đồ.”
Bà Uyên cáo buộc bà C. làm hư răng của khách hàng trong lúc niềng răng nhưng không chịu giải quyết mà lại lao vào đánh người.
Một số ý kiến trên mạng xã hội nửa đùa nửa thật gọi bà NTTC là “bác sĩ kiêm võ sĩ.”
Được biết phòng khám nha khoa của bà này được cấp phép hoạt động từ năm 2019. Bà C. có giấy phép hành nghề khám chữa bệnh chuyên khoa răng hàm mặt do Sở Y Tế tỉnh Đồng Nai cấp. (N.H.K) [kn]
HẢI PHÒNG, Việt Nam (NV) – Nghi can Đặng Bảo Quý, 21 tuổi, ở thành phố Hải Phòng, bị bắt giữ với cáo buộc dùng dao khống chế bạn gái cũ để đòi lại cái iPhone mà anh này đã tặng.
Theo báo Dân Trí hôm 7 Tháng Chín, hồi đầu tháng trước, nghi can Quý quen cô NTT, 21 tuổi, ở phường Nam Triệu, Hải Phòng. Ngày 30 Tháng Tám, nghi can Quý tặng cô T. một cái iPhone 11. Đến ngày 2 Tháng Chín, hai người chia tay sau mối tình chóng vánh chỉ kéo dài một tháng.
Nghi can Đặng Bảo Quý bị bắt cùng tang vật là một cái iPhone. (Hình: Công An Hải Phòng)
Ba ngày sau, nghi can Quý rủ Vũ Xuân Thu, 16 tuổi, ở cùng địa phương, sang nhà cô T. đòi lại cái điện thoại mà anh này đã tặng.
Nam nghi can cầm theo dao dọc giấy bước vào nhà cô T. yêu cầu trả lại cái iPhone 11 nhưng cô này không đồng ý.
Trong lúc cả hai cãi vã, không tìm thấy cái iPhone 11, nghi can Quý lấy cái iPhone 6 Plus của cô T. rồi túm áo, rút dao kề cổ người yêu cũ. Khi hai người giằng co, lưỡi dao cứa vào gáy khiến cô T. bị thương, chảy máu.
Sau khi gây án, nghi can Quý cùng đồng phạm Thu bỏ trốn trên chiếc xe Air Blade nhưng lập tức bị công an phường Nam Triệu truy đuổi, bắt giữ.
Trong một vụ “chia tay đòi quà” khác, báo Dân Trí hồi Tháng Mười năm ngoái cho hay, bị cáo Lê Thanh Tuấn, 47 tuổi, Việt kiều Đức, được một tòa án xử phúc thẩm ở Sài Gòn giảm án từ 12 năm tù còn chín năm tù, với cáo buộc dùng ảnh “nóng” tống tiền người yêu cũ để đòi lại một khoản tiền đã cho khi cả hai còn mặn nồng.
Theo hồ sơ vụ án, bị cáo Tuấn và cô NTU, 27 tuổi, có quan hệ tình cảm từ năm 2016.
Trong thời gian ở Đức, bị cáo Tuấn nhiều lần yêu cầu cô U. chụp ảnh “nóng” gửi qua mạng xã hội và lưu lại các hình ảnh này trong điện thoại của mình.
Bị cáo Tuấn gửi cho cô U. 1.3 tỷ đồng ($52,535) để người tình mua đất xây nhà. Đến năm 2019, bị cáo Tuấn về Việt Nam, cả hai chung sống như vợ chồng. Tuy nhiên, đến Tháng Chín, 2020, sau khi giữa hai người xảy ra mâu thuẫn, bị cáo Tuấn bị cô U. đuổi ra khỏi nhà.
Sau khi chia tay, ông Tuấn nhiều lần yêu cầu cô U. trả lại số tiền đã cho nhưng bị cô này khước từ. Bị cáo Tuấn đe dọa sẽ phát tán các ảnh “nóng” của cô U. lên mạng xã hội nếu cô này không trả 900 triệu đồng ($36,370).
Vụ việc xảy ra tại phường Nam Triệu, thành phố Hải Phòng. (Hình: Hải Phòng)
Hồi Tháng Mười Hai, 2022, bị cáo Tuấn bị công an bắt quả tang đang nhận 200 triệu đồng ($8,082) từ người tình cũ tại một quán cà phê ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.
Trước đó, tại phiên sơ thẩm, Tòa Án Tỉnh Đồng Nai kết án bị cáo Tuấn 12 năm tù. Ông Việt kiều Đức kháng cáo, xin giảm nhẹ hình phạt.
Tại phiên tòa phúc thẩm ở Sài Gòn, bị cáo Tuấn khai rằng mình chỉ muốn đòi lại số tiền đã cho và phạm tội “do một phần lỗi của bị hại.” Ông này ngỏ lời xin Hội Đồng Xét Xử giảm nhẹ hình phạt để “có cơ hội trở thành một công dân tốt.”
Tòa quyết định giảm án cho bị cáo Tuấn dù phán quyết cho rằng hành vi ông này “là đặc biệt nguy hiểm” và “xâm hại đến quyền sở hữu tài sản hợp pháp của người khác.” (N.H.K) [kn]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Trước ngày ra tòa với cáo buộc “lừa dối khách hàng” trong vụ bán kẹo Kera, Hoa Hậu Thùy Tiên, Miss Grand International 2021, được ghi nhận nộp “khắc phục hậu quả” 3.2 tỷ đồng ($121,212).
Việc nộp “khắc phục hậu quả” được coi là cách hiệu quả để các bị cáo có cơ hội được tuyên mức án nhẹ hơn khung hình phạt đối với tội danh mà họ bị truy tố.
Hoa Hậu Thùy Tiên (trái) và YouTuber Hằng Du Mục (Nguyễn Thị Thái Hằng) trong một phiên livestream bán kẹo Kera. (Hình: Chụp qua màn hình)
Theo báo VTC News hôm 7 Tháng Chín, trong vụ bán kẹo Kera và quảng cáo láo rằng “mỗi viên kẹo thay thế cho một dĩa rau,” bị can Thùy Tiên được công ty Chị Em Rọt trả 6.8 tỷ đồng ($257,575).
Bên cạnh việc nộp tiền, cựu hoa hậu còn được ghi nhận một số tình tiết giảm nhẹ như: “Phạm tội lần đầu, có nhân thân tốt, có nhiều đóng góp tích cực cho xã hội, được tặng thưởng nhiều bằng khen, giấy khen, thư cảm ơn của các ngành, các cấp, các tổ chức.”
Trước khi dính vòng lao lý, bị can Thùy Tiên được ghi nhận thường xuyên tham gia các chương trình văn nghệ tuyên truyền cho nhà cầm quyền. Cô từng được trao danh hiệu “Gương Mặt Trẻ Việt Nam Tiêu Biểu” hồi năm 2021.
Bản kết luận điều tra cáo buộc, bị can Thùy Tiên có trách nhiệm chính trong việc quảng bá, giới thiệu kẹo Kera để bán cho người tiêu dùng và đại diện thương hiệu này tham gia các sự kiện, hoạt động thiện nguyện của công ty Chị Em Rọt.
Bị can Thùy Tiên tham gia điều hành việc xây dựng phát triển thương hiệu kẹo Kera, phê duyệt các bài đăng giới thiệu sản phẩm, chạy chương trình PR, quảng cáo cho sản phẩm này.
Tuy vậy, nữ bị can được cho là không quan tâm đến phẩm chất kẹo Kera, cũng không kiểm tra nguyên liệu, quy trình sản xuất kẹo mà chỉ ăn thử để góp ý về hương vị, độ dai, hình thù viên kẹo và tập trung vào việc bán hàng.
Thùy Tiên từng được ghi nhận là một trong vài hoa hậu đắt show quảng cáo nhất tại Việt Nam. (Hình: Thanh Niên)
Trước lúc bị bắt hồi Tháng Năm, bị can Thùy Tiên được ghi nhận là một trong vài hoa hậu đắt show quảng cáo nhất tại Việt Nam.
Vụ bắt giữ bị can Thùy Tiên khiến bộ phim “Chốt Đơn” mà cô là nữ diễn viên chính, đã quay xong phải dùng AI (trí tuệ nhân tạo) để thay thế hình ảnh của nhân vật, được cho là làm theo yêu cầu của Cục Điện Ảnh Việt Nam.
Vụ thay hình cô Thùy Tiên trong bộ phim khiến mạng xã hội dấy lên tranh cãi vì cựu hoa hậu chưa bị coi là có tội cho đến khi ra tòa. (N.H.K) [kn]
Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Hoạch Ðịnh Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở địa chỉ: 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Điện thoại: (714) 531-7080, website: www.lylylaw.com
Luật Sư LyLy Nguyễn
Người lập tín mục có quyền nắm giữ tối đa tài sản của mình kể cả lúc lâm trọng bệnh cho tới lúc qua đời, tài sản của người ấy được đặt toàn quyền trong văn bản tín mục. (Hình minh họa: Leandro Aguilar/Pixabay)
Qua các bài trước hẳn quý độc giả đã có khái niệm về Luật Tài Sản Hoa Kỳ liên quan đến việc chuyển tài sản cho người khác khi qua đời với các luật di chúc, luật di sản không trăn trối, và luật tín mục. Như vậy nên chọn cách nào có lợi nhất trong việc để lại của cải cho kế thừa là lập di chúc hay lập tín mục ủy thác hay không lập gì hết?
Điều đầu tiên nên phòng trước là trường hợp bị mất năng lực bất chợt. Đồng bào Việt Nam trong cuộc sống hàng ngày trên đất Mỹ tuy không gặp thảm họa do chiến tranh nhưng cũng không thiếu đủ chuyện bất trắc có thể xảy ra cho bất cứ ai. Chưa kể đến các bệnh nan y như ung thư hay tai nạn xe cộ lấy mạng người như lá rụng mùa thu, chỉ cần một cơn đau tim cấp tính hoặc vài tia mạch máu nhỏ trong não bị vỡ cũng có thể bất chợt quật ngã một người khỏe mạnh khiến tử vong hoặc trở thành tàn phế mất năng lực (at incapacity) – theo luật pháp có nghĩa là mất khả năng không tự lo lấy được sức khỏe và tài chánh của chính mình thí dụ như bị hôn mê dài hạn. Nếu bị tình trạng này mà không có di chúc hay tín mục thì tòa di sản sẽ can thiệp ngay bằng án lệnh chỉ định người giám sát nắm giữ điều hành tài sản của nạn nhân.
Nhân vật được chỉ định này phải đóng tiền thế chân dù người đó chính là hôn phối của đương sự, phải giữ hồ sơ sổ sách kế toán chi tiết và báo cáo cho tòa rồi nơi đây sẽ duyệt xét phê chuẩn mọi khoản chi tiêu cùng kiểm soát tất cả tình trạng tài chánh của người chết cho dù nạn nhân có di chúc thì cũng bị tòa di sản nắm giữ giống như trên. Ngược lại nếu có tín mục sinh thời thì tòa không có quyền nhúng tay vào. Chính tín viên do người ấy chỉ định có thể là một cá nhân, một ngân hàng hay một công ty tín dụng, sẽ trách nhiệm cai quản trọn vẹn mọi vấn đề tài chánh được ấn định trong văn bản tín mục trước khi lâm bệnh hay qua đời. Do đó lợi điểm của tín mục là bảo vệ được tài sản của người lập lúc còn sống khi không may bị tai nạn trở thành tàn phế và có ưu điểm bớt được thuế tài sản sau cái chết nếu biết cách xếp đặt truớc trong tín mục.
Nếu lúc chết nếu không lập tín mục ủy thác – dù có di chúc hay không – vẫn phải qua thủ tục thanh toán di sản của tòa án. Tòa di sản sẽ ra lệnh trả hết nợ nần cho người chết rồi phần còn lại mới chuyển về tay thân nhân. Nếu có di chúc thì phần này sẽ phân định theo ý muốn của kẻ quá cố, còn không có di chúc thì tòa sẽ chia cho thừa kế theo thứ tự luật định mà thông thường không phải ý muốn của người ấy. Nếu nạn nhân chết tứ cố vô thân không có trăn trối mà tòa qua mọi nỗ lực không tìm ra được thân nhân thì đương nhiên tài sản của người bạc mệnh bị xung vào công quỹ của tiểu bang.
Về án phí cùng tất cả các chi phí linh tinh khác liên quan đến việc thi hành bản án, nếu qua đời mà không di chúc thì thông thường tốn vào khoảng từ 8% tới 12% giá trị của tài sản đó. Nếu bị mất năng lực thì tốn vô cùng không thể ước lượng được. Còn án phí trong trường hợp có di chúc cũng mất như vậy (từ 8% tới 12% tài sản) và sẽ phải trả nhiều hơn nữa nếu có tranh chấp giữa các thân nhân còn lại. Như vậy chỉ cần tính nhẩm một tài sản đáng một triệu Mỹ kim cũng hao đi từ $80,000 tới $120,000 án phí chưa kể đến thuế tài sản và tiền luật sư. Với tín mục ủy thác thì khác hẳn, kể cả trường hợp mất năng lực hay chết đi thì sẽ không tốn kém gì hết nếu biết cách xếp đặt tránh được thuế tài sản. Về thời gian, nếu có di chúc hay không cũng kéo dài ít nhất từ chín tháng tới hai năm từ khi chết đến lúc tài sản được đến tay người thừa hưởng. Trường hợp mất năng lực thì tòa sẽ can thiệp vào nội vụ cho đến khi nạn nhân phục hồi được sức khỏe hoặc tới lúc chết. Trong suốt thời gian đó không ai có quyền đụng chạm đến tài sản của đương sự, ngược lại nếu có tín mục thì dù trong trường hợp chết hay mất năng lực việc chuyển nhượng cho thừa kế chỉ mất vài tuần lễ mà không bị chậm trễ vì bất cứ lý do gì.
Như vậy lợi điểm của tín mục ủy thác thật rõ ràng, người lập tín mục có quyền nắm giữ tối đa tài sản của mình kể cả lúc lâm trọng bệnh cho tới lúc qua đời, tài sản của người ấy được đặt toàn quyền trong văn bản tín mục và có thể thay đổi hay hủy bỏ bất cứ lúc nào. Tuy nhiên di chúc có lợi điểm khác là tài sản được chia rõ ràng dưới pháp lý theo ý nguyện để lại trong di chúc ấy, trong khi không có di chúc lẫn tín mục thì tòa án hoàn toàn chi phối việc thanh toán di sản theo luật của tiểu bang. Những người có danh vọng lớn như các tỷ phú và các tài tử điện ảnh có tài sản khổng lồ thường lập cả tín mục ủy thác lẫn di chúc, lúc sống nếu bị bất trắc mất năng lực thì tài sản vẫn được điều hành và bảo vệ theo ý muốn và lúc chết đi gia tài được phân chia rõ ràng, minh bạch theo nguyện vọng.
Những người muốn phân chia gia tài cho nhiều thừa kế liên hệ khác nhau cũng tốt hơn hết nên lập di chúc để tránh tranh tụng xâu xé lẫn nhau khi chủ nhân vừa nằm xuống. Riêng tín mục ủy thác còn có lợi điểm khác là việc để lại gia tài hoàn toàn kín đáo riêng tư vì đó không phải là một văn kiện công khố (public record), thân nhân của kẻ quá cố có quyền thu xếp tất cả vấn đề tài sản trong vòng thân tín. Ngược lại nếu chết dù có di chúc hay không, thủ tục thanh toán di sản của tòa án có tính cách công cộng, ai ai cũng có quyền biết nên sẽ không tránh được những khiếu nại phiền phức của những kẻ khai có liên hệ nhưng không đúng theo ý nguyện của người quá cố, hoặc bị các hội đoàn có dính dấp đến xin xỏ hoặc man khai bừa bãi.
Thông thường những người có tài sản đáng kể nên hội ý với một luật sư chuyên môn và tốt hơn hết nên lập cả tín mục ủy thác lẫn di chúc. Một ý tưởng sau cùng, tài sản dù lớn hay nhỏ cũng do công khó một đời người, do đó chúng ta nên lưu tâm ngay đến việc lập cả di chúc lẫn tín mục ủy thác lúc còn khỏe mạnh làm ăn phát đạt để phòng hờ những bất trắc trong cuộc đời phù du này mà bất cứ chuyện gì cũng có thể xẩy ra trở thành biến cố. Ít ra những lo xa ấy cũng sẽ đem lại cho chúng ta yên ổn về tinh thần vì đã tiên liệu được trước được tương lai mà thu xếp mọi việc theo đúng ý muốn về sau của mình mai mốt khi qua đời.
Tuần tới chúng tôi tiếp tục mục tìm hiểu Luật Tài Sản Hoa Kỳ với các luật lệ chuyển chủ quyền tài sản qua hình thức mua bán bất động sản.
Cũng như thường lệ, người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ hoàn toàn được sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quý độc giả một vài kiến thức tổng quát căn bản về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quý độc giả vẫn cần phải thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quý vị.
Ngày 2 Tháng Chín, 2025, tại quảng trường Ba Đình, chế độ Hà Nội tổ chức lễ cho cái gọi “kỷ niệm 80 năm Quốc Khánh” với một cuộc “diễu binh” quy mô lớn. Nhưng điểm gây chú ý và tranh cãi không phải là số lượng binh sĩ hay khí tài được phô diễn, mà là sự hiện diện của các đội hình binh sĩ đến từ bốn quốc gia: Trung Cộng, Nga, Lào và Cambodia.
Dân Hà Nội biểu tình chống cuộc thăm viếng Việt Nam của Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 5 Tháng Mười Một, 2015. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)
Đây không phải là những “bạn bè quốc tế” ngẫu nhiên. Cả bốn đều là các chế độ độc tài, bị cộng đồng quốc tế chỉ trích nặng nề vì đàn áp tự do, vi phạm nhân quyền, và duy trì quyền lực bằng bộ máy an ninh khổng lồ.
Việc mời họ tham gia “diễu binh” không chỉ là một lựa chọn mang tính nghi thức ngoại giao thông thường, mà nó là một tuyên bố chính trị rõ ràng, một thông điệp được gửi đi cả trong và ngoài nước. Và thông điệp đó, dù chế độ có muốn hay không, đã tự định vị Việt Nam vào nhóm “Phe Trục” gồm các quốc gia độc tài, một “trục” mà thế giới dân chủ vẫn xem là đối lập với các giá trị phổ quát.
Thông điệp từ chế độ Cộng Sản
Từ góc nhìn của nhà tổ chức, việc mời quân đội từ bốn quốc gia Trung Cộng, Nga, Lào và Cambodia có thể nhằm đạt một số mục tiêu:
-Khẳng định “tình hữu nghị truyền thống”: Bốn quốc gia được mời đều từng có quan hệ đồng minh hoặc hỗ trợ CSVN trong các giai đoạn chiến tranh. Việc họ xuất hiện trong lễ như vậy được tuyên truyền như một minh chứng cho “tình bạn bền chặt” và “sự tin cậy chiến lược.”
-Phô diễn sức mạnh và khả năng hợp tác quốc phòng: Sự hiện diện của các lực lượng nước ngoài, đặc biệt là từ các cường quốc quân sự như Trung Cộng và Nga, được dùng để tạo ấn tượng rằng Việt Nam có những đối tác “nặng ký” sẵn sàng sát cánh trong trường hợp xung đột.
-Gửi tín hiệu đối ngoại: Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị, chế độ có thể muốn cho thấy Việt Nam không hoàn toàn phụ thuộc vào phương Tây, mà có thể dựa vào một “trục” khác để cân bằng ảnh hưởng.
-Củng cố tính chính danh trong nước: Là một chế độ nắm giữ quyền lực quốc gia bằng cách “Cướp chính quyền” và chưa từng biết bầu cử tự do là gì. Chế độ Cộng Sản muốn tạo tư thế chính danh thay thế bằng hình ảnh “được bạn bè quốc tế ủng hộ,” để có thể được khai thác, củng cố niềm tin của một bộ phận dân chúng rằng chế độ vẫn có vị thế và được tôn trọng.
Nhưng sau mọi toan tính, thông điệp thực tế lại khác xa kỳ vọng. Vấn đề nằm ở chỗ: Thông điệp mà chế độ muốn gửi đi và thông điệp mà thế giới thực sự tiếp nhận là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau.
Trong mắt các nền dân chủ
Hình ảnh Việt Nam diễn binh cùng quân đội Trung Cộng, Nga, Lào và Cambodia không thể được tách rời khỏi bối cảnh chính trị của các quốc gia này. Trung Cộng và Nga hiện là hai cường quốc bị cáo buộc vi phạm nhân quyền nghiêm trọng, tiến hành các hành động quân sự gây bất ổn khu vực và toàn cầu. Lào và Cambodia là những chế độ độc tài thân Bắc Kinh, nổi tiếng với việc bóp nghẹt tự do báo chí và đàn áp đối lập.
Khi Việt Nam xếp mình vào hàng ngũ này trong một sự kiện mang tính biểu tượng cao, thông điệp mà thế giới dân chủ nhận được không phải là “Việt Nam độc lập, tự chủ” mà là Việt Nam chọn đứng cùng với “Phe Trục,” với các chế độ chuyên chế.
Trong mắt các tổ chức nhân quyền
Các tổ chức nhân quyền quốc tế sẽ coi đây là một bằng chứng nữa cho thấy Việt Nam không có ý định cải thiện hồ sơ nhân quyền của mình. Thay vì tìm kiếm sự công nhận từ cộng đồng quốc tế qua cải cách chính trị, hoàn trả lại cho dân chúng các giá trị tự do, tôn trọng nhân quyền, chế độ Cộng Sản lại chọn phô diễn mối quan hệ với những quốc gia bị coi là vi phạm nhân quyền nghiêm trọng nhất.
Trong mắt cộng đồng quốc tế tại khu vực
Ở Đông Nam Á, hình ảnh này có thể khiến các nước láng giềng, đặc biệt là những quốc gia dân chủ hoặc bán dân chủ gia tăng nghi ngờ về định hướng chiến lược của Hà Nội. Thay vì được coi là một đối tác cân bằng, Việt Nam có nguy cơ bị nhìn nhận như một vệ tinh trong mạng lưới ảnh hưởng của Bắc Kinh và Moscow.
Tự định vị và cái giá phải trả
Trong chính trị quốc tế, “tự định vị” là một hành động chiến lược: Quốc gia tự chọn hình ảnh, giá trị và liên minh mà mình muốn gắn bó. Nhưng một khi đã định vị, việc thay đổi hình ảnh đó là vô cùng khó khăn.
Bằng việc mời quân đội bốn quốc gia độc tài tham gia “diễu binh Quốc Khánh,” CSVN đã gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ, nhưng hoàn toàn sai hướng. Thay vì khẳng định mình là một quốc gia độc lập, sở hữu các giá trị văn minh, tiến bộ, sẵn sàng hợp tác với mọi bên trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, thì chế độ Cộng Sản lại tự đóng khung mình trong nhóm các chế độ chuyên chế.
Cái giá của sự định vị này không chỉ là hình ảnh. Nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến:
-Quan hệ kinh tế: Các hiệp định thương mại tự do với phương Tây vốn dựa trên niềm tin về cải thiện nhân quyền có thể bị giám sát chặt chẽ hơn, thậm chí bị đình chỉ một phần. Hợp tác an ninh: Các chương trình hợp tác quốc phòng với những quốc gia dân chủ có thể bị hạn chế, vì lo ngại rò rỉ thông tin hoặc xung đột lợi ích.
-Uy tín ngoại giao: Việt Nam sẽ khó thuyết phục thế giới rằng mình là một “đối tác tin cậy” nếu hình ảnh gắn liền với các chế độ bị coi là mối đe dọa đối với trật tự, luật pháp quốc tế, kể cả đi ngược lại với các giá trị văn minh của loài người.
Một lựa chọn phản tác dụng
Nếu mục tiêu của chính quyền là thể hiện “đa phương hóa, đa dạng hóa” trong quan hệ quốc tế, thì việc chỉ mời các quốc gia độc tài tham gia diễu binh là một minh chứng phản tác dụng. Đa phương thực sự đòi hỏi sự cân bằng giữa các đối tác khác nhau, không phải chỉ tập trung vào một nhóm cùng hệ tư tưởng.
Hơn nữa, trong bối cảnh Việt Nam đang tìm cách thu hút đầu tư, công nghệ và hợp tác giáo dục từ các nước phát triển, hình ảnh này sẽ khiến nhiều đối tác tiềm năng phải cân nhắc lại. Các tập đoàn đa quốc gia, vốn chịu áp lực từ cổ đông và dư luận về trách nhiệm xã hội, sẽ không muốn bị gắn với một quốc gia bị coi là thân cận với “trục độc tài.”
Dân Hà Nội biểu tình chống Trung Quốc ngày 22 Tháng Bảy, 2012, bị Công An CSVN dựng hàng rào chận đường. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)
Được biết, ngoài các quốc gia độc tài tham gia sự kiện, thì hàng loạt các quốc gia văn minh, tôn trọng tự do, nhân quyền chỉ gởi điện văn chúc mừng quốc khánh. Nhưng, không có quốc gia nào cử đại diện đến tham dự sự kiện đã cho thấy phản ứng quốc tế đối với cung cách hành xử kém cỏi mang thông điệp sai lầm chiến lược của chế độ Cộng Sản.
Một thông điệp sai thời điểm, sai đối tượng
Lẽ ra, lễ cái gọi là kỷ niệm 80 năm Quốc Khánh là cơ hội để Việt Nam khẳng định vị thế một quốc gia độc lập, có trách nhiệm, sở hữu các giá trị tiến bộ, văn minh như các quyền tự do, dân chủ, nhân quyền và hướng tới tương lai. Thay vào đó, bằng lựa chọn mời quân đội bốn quốc gia độc tài tham gia diễn binh, Hà Nội đã gửi đi một thông điệp khiến thế giới dân chủ càng thêm nghi ngờ.
Trong thời đại mà hình ảnh quốc gia được định hình không chỉ qua sức mạnh quân sự mà còn qua cam kết với các giá trị phổ quát, việc tự định vị mình trong “Phe Trục” của các chế độ độc tài xấu xa là một sai lầm chiến lược. Nó không chỉ làm tổn hại đến uy tín quốc tế của Việt Nam, mà còn thu hẹp đáng kể dư địa ngoại giao và cơ hội phát triển trong tương lai.
Gió cuốn lá xanh đời vàng úa. (Hình: Nguyễn Đức Cung)
Trời oi bức chợt mưa bàng hoàng
Hạ qua thu đến đón tuyết sang
Gió cuốn lá xanh đời vàng úa
Như tiễn chân em bước sang ngang
Ôi chiếc lá rơi quặn bồi hồi
Cũng chẳng đặng đừng giã từ thôi
Xa cành từ đó tìm nuối tiếc
Tim kiếp cô đơn đập liên hồi
Tình nghĩa đôi ta đã vun trồng
Cứ hỏi cành kia nhớ lá không
Khô cong thương nhớ im thầm khóc
Bao giờ tương ngộ mắt ngóng trông
Bấm ngón tay xa khuất từng ngày
Mây trắng lang thang lững thững bay
Thuyền trôi xa mãi quên bờ bến
Nước mắt trào tuôn đến cuối đời
LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việt” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683 (Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)
DETROIT, Michigan (NV) – Những năm tháng hoàng kim của xe điện đang đến hồi kết thúc, khi chính phủ Trump liên tục cắt giảm mọi ưu đãi dành cho xe điện, đồng thời tạo điều kiện dễ dàng hơn cho sản xuất xe xăng. Người mua kém hào hứng với xe điện, các nhà sản xuất cũng tính toán lại kế hoạch sản xuất.
Theo trang mạng tin tức Reuters, General Motors (GM) đang cắt giảm sản lượng tại một trong những nhà máy sản xuất xe điện chính. GM là nhà sản xuất xe mới nhất thoái lui trên thị trường xe điện, khi chính quyền rút lại sự hỗ trợ của liên bang cho những mẫu xe thân thiện với môi trường.
Chevy Equinox EV, một mẫu xe điện bán chạy của GM. (Hình: HD/Người Việt)
GM sẽ ngừng sản xuất hai mẫu SUV Cadillac chạy điện tại nhà máy ở Spring Hill, Tennessee trong Tháng Mười Hai tới, theo một nguồn tin thân cận của Reuters. Đó là mẫu xe Cadillac Lyriq cỡ trung – mẫu xe tương đối thành công và là một trong những mẫu xe điện bán chạy nhất của GM, và Vistiq- mẫu SUV điện cỡ lớn hơn.
GM cũng có kế hoạch cắt giảm đáng kể sản lượng của hai mẫu xe này trong năm tháng đầu năm 2026, bằng cách tạm thời cho nghỉ việc một trong hai ca làm việc. Công ty cũng sẽ đóng cửa các nhà máy trong một tuần vào tháng 10 và tháng 11.
Một nguồn tin khác cho biết GM cũng đang lên kế hoạch hoãn ca làm việc thứ hai tại một nhà máy lắp ráp gần Kansas City, nơi dự kiến bắt đầu sản xuất Chevy Bolt EV vào cuối năm nay. Chevy Bolt là mẫu xe điện giá rẻ thành công nhất của GM, từng được xe mà là “mẫu xe điện của nhân dân” trong tương lai.
Đại diện GM nói với Reuters rằng công ty đang thực hiện các điều chỉnh sản xuất linh hoạt để phù hợp với sự tăng trưởng chậm lại dự kiến của EV, đồng thời tăng cường sản xuất xe xăng theo xu hướng mới của chính quyền.
Luật chi tiêu ngân sách của chính quyền Trump được thông qua vào tháng 7, rút lại hầu hết các hỗ trợ quan trọng cho xe điện, bao gồm khoản tín dụng thuế tiêu dùng $7,500 đã được áp dụng trong khoảng 15 năm qua. Lãnh đạo các công ty xe hơi dự đoán số lượng xe điện bán ra sẽ giảm mạnh sau khi khoản trợ cấp này hết hạn vào ngày 30 Tháng Chín.
Luật mới này cũng ngừng các khoản phạt đối với các nhà sản xuất nếu xe họ bán ra không đạt tiêu chuẩn liên bang về hiệu suất tiết kiệm nhiên liệu. Các nhà phân tích cho biết điều này sẽ khuyến khích các công ty sản xuất nhiều xe xăng hơn thay vì xe điện.
Doanh số bán xe điện từ đầu năm đến nay đã không đáp ứng được những dự báo lạc quan mà các nhà sản xuất đưa ra chỉ vài năm trước. Những người ủng hộ xe điện cho rằng cần có sự hỗ trợ của liên bang để mở rộng việc áp dụng EV, giúp Hoa Kỳ bớt tụt hậu hơn nữa so với Trung Quốc, Châu Âu, Nhật, Đại Hàn trong công nghệ xe điện.
Sau khi gặp khó khăn với các vấn đề sản xuất vào đầu thập niên, doanh số bán xe điện của GM đã tăng vọt từ năm ngoái. Công ty cho biết Tháng Tám vừa qua là tháng tốt nhất từ trước đến nay đối với xe điện, với 21,000 chiếc EV được bán ra trên thị trường Mỹ.
Lãnh đạo GM tin rằng cơ sở sản xuất xe xăng của công ty là một thế mạnh quan trọng để định hướng sản xuất trong những năm tới. Khi điều chỉnh theo thực tế mới của thị trường xe điện, thế mạnh xe xăng sẽ giúp các thương hiệu của GM nổi bật hơn so với các thương hiệu khác, mang lại cho công ty sự linh hoạt và lợi nhuận mà các công ty chỉ sản xuất xe điện không có. (HD)
