WEST HOLLYWOOD, California (NV) – Một đoạn phim trên mạng xã hội cho thấy các đặc vụ liên bang đột kích một tiệm rửa xe ở West Hollywood trong Ngày Độc Lập.
Trương mục TikTok @the4thturning888 đăng tải một bài viết cho biết “Cơ Quan Thực Thi Di Trú và Quan Thuế ICE [đã] đột kích các công ty tại West Hollywood” lúc khoảng 11 giờ 30 sáng Thứ Sáu. Vụ đột kích xảy ra tại tiệm rửa xe Santa Palm Car Wash, tọa lạc ở ngã tư đường Santa Monica Boulevard và Palm Avenue.
Mặc dù đoạn phim này không cho thấy hành động bắt giữ hoặc có người bị các đặc vụ trấn áp, nhưng một khoảnh khắc trong đoạn phim quả quyết rằng các đặc vụ đã “trấn áp và còng tay một số công nhân đứng cách” người quay phim và các chứng nhân khác một khoảng.
Một đặc vụ liên bang áp giải một nhân viên tiệm rửa xe ở West Hollywood, California, ngày 4 Tháng Bảy, 2025. (Hình: Jason Robert)
Tuy nhiên, một đoạn phim khác cho thấy một trong những đặc vụ dường như thuộc ICE, đang áp giải một công nhân ra khỏi tiệm rửa xe. Đoạn phim này do Jason Robert quay và đăng lại trên trang TikTok của WeHo Times, cũng cho thấy một số đặc vụ khác băng qua bãi đậu xe trong tiệm rửa xe còn khách hàng thì rủa xả ICICE. (Cảnh cáo: đoạn phim này có lời lẽ tục tĩu.)
Theo WeHo Times, ít nhất ba người bị bắt giữ, thậm chí có thể là bốn người. Các chứng nhân nói chuyện với hãng tin này cho biết có ba người cố gắng chạy trốn khi các đặc vụ có mặt và đó là những người bị nhắm tới; một người đàn ông khác cũng bị khống chế trong một con hẻm gần đó, có thể là người thứ tư bị bắt giữ, WeHo Times cho biết.
“[Các đặc vụ] đứng án ngữ trước lối đi riêng và thế là xảy ra hỗn loạn,” WeHo Times đưa tin. “Người quản lý cho biết ông ấy cũng không chắc có bao nhiêu người bị bắt giữ và các đặc vụ không nói chuyện với ông trong lúc thực thi nhiệm vụ… đồng thời cho biết thêm các đặc vụ có mặt ở bên trong được mười phút rồi đi ra ngoài.”
Thông tin cho KTLA vào sáng Thứ Bảy, người quản lý xác nhận đã xảy ra vụ đột kích và cho biết gia đình đã ghé qua lấy tư trang của một trong những công nhân bị bắt giữ sau vụ đột kích, trong đó có cả xe hơi. Người quản lý không cung cấp thêm chi tiết nào khác.
Vào chiều Thứ Sáu, thành phố West Hollywood đưa ra một tuyên bố “dứt khoát,” lên án cuộc đột kích nhắm vào tiệm rửa xe “đáng mến” tại địa phương cũng như các cuộc đột kích khác trên khắp khu vực.
Các viên chức còn nói rằng hành động đột kích là “lời nhắc nhở cho thấy chính quyền liên bang đã can thiệp quá đà” và diễn ra “trong một dịp lễ vinh danh các lý tưởng về tự do, dân chủ và thoát khỏi gông cùm xiềng xích.”
“Chúng tôi vẫn kiên định với cam kết bảo vệ nhân quyền, thúc bách công bằng và gầy dựng một cộng đồng hòa nhập cho tất cả,” các viên chức thành phố cho biết trong tuyên bố.
KTLA yêu cầu Bộ Nội An cung cấp thêm tình tiết liên quan tới vụ đột kích xảy ra vào 8 giờ 30 sáng Thứ Bảy nhưng cho tới 11 giờ 30 sáng cùng ngày vẫn chưa nhận được hồi âm.
TEHRAN, Iran (NV) – Hôm Thứ Bảy, 5 Tháng Bảy, lần đầu tiên sau 12 ngày giao chiến với Israel, Lãnh Tụ Iran Tối Cao Ayatollah Ali Khamenei xuất hiện trước công chúng trong một đêm tưởng niệm trước khi diễn ra lễ Ashoura.
Việc Khamenei vắng mặt suốt đợt giao tranh cho thấy lãnh tụ Iran được bảo an nghiêm ngặt, ông là người có tiếng nói quyết định trong tất cả vấn đề liên quan tới nhà nước. Đài truyền hình nhà nước Iran chiếu cảnh ông vẫy tay và gật đầu chào toàn thể người dân với những tiếng hô rền vang, họ đứng dậy khi vị lãnh tụ bước vào và an tọa tại một thánh đường Hồi Giáo kế bên văn phòng và dinh thự lãnh tụ tại thủ đô Tehran.
Truyền thông chưa lập tức ghi nhận tuyên bố công khai từ Khamenei. Các viên chức Iran như chủ tịch Quốc Hội cũng có mặt. Các sinh hoạt tương tự luôn luôn được tổ chức trong tình trạng an ninh nghiêm ngặt.
Người Hồi Giáo Shiite giương cao hình lãnh tụ Ayatollah Ali Khamenei trong buổi diễn hành dịp lễ Ashura ở Karachi ngày 6 Tháng Bảy, 2025. (Hình: ASIF HASSAN/AFP/Getty Images)
Suốt thời gian Iran giao tranh với Israel, Khamenei, 86 tuổi, ẩn náu trong một boongke do các hiểm họa không ngừng rình rập tính mạng ông.
Sau khi Hoa Kỳ tham chiến bằng một chiến dịch dội bom ba cứ điểm nguyên tử ở Iran, Tổng Thống Donald Trump cảnh cáo Khamenei trên mạng xã hội rằng “ít nhất là cho tới bây giờ,” Hoa Kỳ biết ông đang ẩn náu ở đâu nhưng không lập kế hoạch kết liễu ông.
Hôm 26 Tháng Sáu, ngay khi lệnh đình chiến có hiệu lực, Khamenei tuyên cáo công khai lần đầu tiên sau nhiều ngày, phát biểu trong một tuyên bố được ghi âm trước rằng Tehran đã “tát vào mặt Hoa Kỳ” bằng cách tấn công một căn cứ không quân Hoa Kỳ tại Qatar và cảnh cáo rằng sẽ phản công nếu Hoa Kỳ hoặc Israel tiếp tục oanh tạc Iran.
“Nghe đây, tôi biết ông là một tín đồ có đức tin sốt sắng. Một vị lãnh tụ được kính trọng ở Iran. Cho nên ông phải nhìn nhận sự thật. Ông vừa lãnh một đòn tơi tả,” Trump hồi âm trong lúc phát biểu trước các ký giả và trên mạng xã hội.
Iran công nhận 900 người thiệt mạng cũng như hàng ngàn người bị thương trong đợt giao tranh, đồng thời xác nhận thiệt hại nghiêm trọng ảnh hưởng lên các cơ sở nguyên tử và từ chối cho các thanh tra Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc Tế IAEA thuộc Liên Hiệp Quốc lui tới các khu vực này.
Israel cũng nhắm vào các hệ thống phòng thủ, các viên chức quân sự cao cấp và các khoa học gia nguyên tử. Trong một đòn đáp trả, Iran nã hơn 550 hỏa tiễn đạn đạo vào Israel nhưng phần lớn đều bị đánh chặn, làm 28 thường dân thiệt mạng và gây thiệt hại ở nhiều khu vực.
Khamenei chủ trì buổi lễ hôm Thứ Bảy nhằm tưởng nhớ hành động tử vì đạo vào thế kỷ thứ 7 của Hussein, cháu trai Nhà Tiên Tri Muhammad.
Tín đồ Hồi Giáo dòng Shiite chiếm hơn 10% trong số 1.8 tỷ dân Hồi Giáo trên thế giới và họ coi Hussein là người kế vị hợp pháp của Nhà Tiên Tri Muhammad. Việc Hussein tử trận dưới tay người Sunni tại Karbala, miền Nam Baghdad đã gây ra tình trạng rạn nứt trong các tín đồ Hồi Giáo và tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định hình bản sắc Shiite.
Phần đông dân Iran là tín đồ Shiite và lá cờ màu đỏ là hình ảnh tượng trưng cho máu của Hussein và lều tang lễ và quần áo màu đen tượng trưng cho nỗi tiếc thương. Những người đàn ông tự đấm vào ngực và tự đánh đòn thể hiện lòng nhiệt thành. Ngoài ra còn có vài người phun nước vào những người đưa tang trong cái nắng như thiêu đốt. (TTHN)
THE HAGUE, Hòa Lan (NV) – Hôm Thứ Sáu, 4 Tháng Bảy, hai cơ quan tình báo Hoà Lan cho rằng Nga đang gia tăng việc sử dụng võ khí hóa học bị cấm ở Ukraine, kể cả khí độc chloropicrin thời Thế Chiến Thứ Nhất, Đài CBS News loan tin.
Cơ quan tình báo quân sự của Hoà Lan cùng với cơ quan tình báo Đức khám phá thấy việc quân đội Nga sử dụng võ khí hóa học bị cấm đã trở thành “tiêu chuẩn và thường xuyên” ở Ukraine. Theo các phác giác đó, quân đội Nga sử dụng chất chloropicrin và chất CS có tác dụng khống chế bạo loạn chống lại binh lính Ukraine đang trú ẩn, buộc họ phải lộ diện để rồi bị bắn chết.
Bộ Trưởng Quốc Phòng Hoà Lan Ruben Brekelmans đã kêu gọi tăng cường các biện pháp trừng phạt chống lại Moscow và tiếp tục yểm trợ quân sự cho Kyiv.
Thân nhân và bằng hữu những người lính Ukraine bị Nga bắt làm tù binh, kêu gọi trả tự do cho họ ở Công Trường Độc Lập tại Kyiv ngày 5 Tháng Bảy, 2025. (Hình: SERGEI SUPINSKY/AFP/Getty Images)
Ông Brekelmans, người vẫn duy trì chức vụ sau khi chính phủ Hoà Lan sụp đổ vào tháng trước, cho biết ông không muốn thấy việc Nga sử dụng võ khí hóa học trở thành chuyện bình thường. Ông lên tiếng qua trang mạng xã hội: “Máy bay drone đang thả hóa chất chloropicrin xuống các miệng hầm, làm cho quân lính Ukraine phải lộ diện để rồi bị giết.”
Ông Brekelmans nói rằng, qua việc sử dụng võ khí hóa học trên quy mô lớn, Nga đã cho thấy “bộ mặt độc ác” của mình.
Coi việc sử dụng võ khí hóa học là chuyện bình thường “không chỉ nguy hiểm cho Ukraine, mà cả cho phần còn lại của Âu Châu và thế giới nữa,” ông Brekelmans tuyên bố. Nga đã ký kết Công Ước Võ Khí Hóa Học, theo đò việc sử dụng chloropicrin và CS làm võ khí bị nghiêm cấm.
Cơ quan giám sát công ước này, là Tổ Chức Cấm Võ Khí Hóa Học (OPCW), đã phát hiện một số vấn đề ở Ukraine liên quan đến chất CS, nhưng họ vẫn chưa xúc tiến một cuộc điều tra toàn diện, và điều này cần phải được các quốc gia thành viên yêu cầu.
Ban điều hành của OPCW sẽ tổ chức một cuộc họp định kỳ vào tuần tới và được dự trù sẽ thảo luận về cuộc xung đột ở Ukraine. Các cơ quan hữu trách của Nga đã không bình luận tức thì về các phát hiện như thế, nhưng họ đã phủ nhận việc sử dụng võ khí hóa học trong quá khứ, và thay vào đó lại cáo buộc rằng Ukraine đã sử dụng các hóa chất bị cấm trong cuộc chiến.
Theo Ukraine, Nga đã thực hiện 9,000 cuộc tấn công bằng võ khí hóa học tại Ukraine kể từ khi họ bắt đầu cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine đại quy mô vào năm 2022. Hồi Tháng Mười Hai, nhân vật cầm đầu đơn vị võ khí sinh học và hóa học của quân đội Nga, là Thiếu Tướng Igor Kirillov, đã bị giết cùng với viên phụ tá của ông trong một vụ nổ ở Moscow.
Vào thời điểm đó, một nguồn tin thông thạo từ Cơ Quan An Ninh Ukraine đã nói với CBS News: “Kirillov là một tội phạm chiến tranh và là một mục tiêu hoàn toàn hợp pháp, vì ông ta đã ra lệnh sử dụng võ khí hóa học bị cấm chống lại quân đội Ukraine.”
Vào năm 2024, Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ cho biết họ đã ghi nhận thật sự có việc quân Nga sử dụng chloropicrin chống lại quân đội Ukraine. (TTHN)
SACRAMENTO, California (NV) – Đối với nhiều cư dân California, thuê nhà là một vấn đề vô cùng quan trọng, nhưng bây giờ, các nhà lập pháp đang không thống nhất trong việc giúp họ có thêm thời gian trước khi bị chủ nhà đuổi.
Theo báo mạng CalMatters hôm Thứ Năm, 3 Tháng Bảy, Thượng Nghị Sĩ Aisha Wahab (Dân Chủ-Fremont) đề nghị các đồng viện nghĩ đến nhiều người phải nhập viện và các gia đình khó khăn, khi giới thiệu dự luật cho người thuê nhà thêm hai tuần để trả tiền thuê không đúng hạn trước khi chủ nhà bắt đầu thủ tục đuổi họ.
California vẫn còn tranh cãi về việc bảo vệ người thuê nhà. (Hình minh họa: Frederic J. Brown/AFP via Getty Images)
Theo bà Wahab, 14 ngày đó có thể rất quan trọng vì cho những người thuê nhà thời gian để mượn tiền từ người thân hay nhờ cộng đồng và thành phố trợ giúp, hoặc chỉ là cho họ thêm thời gian để nhận tiền lương.
Tuy nhiên, dự luật của bà, SB 436, không qua được Ủy Ban Tư Pháp Hạ Viện. Điều đó cho thấy các dân cử Dân Chủ tiến bộ của California không tìm cách bảo vệ 17 triệu người thuê nhà, trong khi có nhiều cách táo bạo để giải quyết tình trạng thiếu nhà ở và tình trạng vô gia cư.
Chỉ trong tuần này, sau một thập niên có nhiều nỗ lực thất bại, Thống Đốc Gavin Newsom ký một đạo luật cải cách lại luật môi trường của California, cho phép các nhà hoạt động dùng luật đó để ngăn chặn xây nhà. Đạo luật đó dễ dàng được thông qua ở Hạ Viện và Thượng Viện, tuy làm phật lòng các nhóm bảo vệ môi trường lớn của tiểu bang.
Nhưng khi thảo luận về việc hỗ trợ người thuê nhà trong tiểu bang có tiền thuê cao nhất Hoa Kỳ, cử tri và 120 thượng nghị sĩ cùng dân biểu California dường như do dự rất nhiều.
Vào mùa Thu năm ngoái, cử tri California không muốn thông qua một dự luật về điều khiển giá thuê nhà cho phép chính quyền địa phương chặn chủ nhà tăng giá thuê. Một dự luật điều khiển giá thuê nhà không được đưa ra trước Ủy Ban Tư Pháp Hạ Viện, tuy tác giả là Dân Biểu Ash Kalra, chủ tịch của ủy ban này.
Một dự luật giới hạn phí mà chủ có thể bắt người thuê phải trả mỗi tháng thêm vào tiền thuê nhà thì bị chặn lại cho đến ít nhất năm sau, tuy tác giả là Dân Biểu Matt Haney, chủ tịch Ủy Ban Gia Cư Hạ Viện.
Những dự luật bị chặn lại cho thấy rất khó để các nhà lập pháp thông qua luật bảo vệ người thuê nhà trong khi chủ tịch của các ủy ban thường là những người có nhiều tiếng nói.
Thượng Nghị Sĩ Wahab là chủ tịch của Ủy Ban Gia Cư Thượng Viện. Dự luật của bà có mục đích kéo dài thủ tục đuổi người thuê nhà trả tiền không đúng hạn từ ba ngày đến hai tuần.
Một điều lạ lùng là dự luật của bà Wahab bị chặn lại trong một cuộc họp mà công chúng thấy được các dân cử thuộc cả hai đảng bỏ phiếu chống.
CalMatters cho biết các dự luật không được thông qua tại Quốc Hội California thường xảy ra trong im lặng và không có bỏ phiếu, cũng như rất hiếm khi nào thấy các dân cử Dân Chủ bỏ phiếu chống dự luật của người cùng đảng.
Cuộc tranh cãi của Ủy Ban Tư Pháp Hạ Viện cho thấy sự căng thẳng giữa phe cấp tiến đa số Dân Chủ và các thành viên có suy nghĩ chừng mực hơn về bảo vệ người thuê nhà.
Dân Biểu Blanca Pacheco, một luật sư, cho biết bà từng đại diện cho chủ nhà trong các thủ tục đuổi người thuê, và nói thời gian ba ngày hiện nay chỉ là khởi điểm của thủ tục có thể kéo dài mấy tháng. Bà nói muốn bảo vệ những người chủ nhà đã lớn tuổi và chỉ dựa vào tiền cho thuê nhà để sống.
Trong khi đó, Dân Biểu Kalra, cũng là luật sư, cho biết ông nhìn từ hướng của người thuê nhà, nói thế hệ hiện nay không thể nào mua nhà được, và họ hoàn toàn không có lỗi trong chuyện đó.
Ông cho hay California được đánh giá là một trong những tiểu bang tệ nhất để thuê nhà, và cho rằng có thêm 11 ngày nữa sẽ giúp người thuê nhà giải quyết được vấn đề trước khi chủ nhà bắt đầu thủ tục đuổi họ.
Các nhóm bảo vệ chủ nhà thì cho hay California có luật bảo vệ người thuê nhà chặt chẽ nhất Hoa kỳ.
Dự luật của Thương Nghị Sĩ Wahab cần bảy phiếu để được thông qua, nhưng chỉ lấy được sáu, trong đó có Dân Biểu Kalra và năm người khác. Dân Biểu Pacheco bỏ phiếu chống, và đây là một trong bảy lần mà bà làm điều đó trong 2,271 lần bỏ phiếu của năm 2025.
Ba dân biểu Cộng Hòa trong Ủy Ban Tư Pháp Hạ Viện bỏ phiếu chống. Hai dân biểu Dân Chủ là Diane Papan và John Harabedian thì không bỏ phiếu, và điều đó đồng nghĩa với bỏ phiếu chống.
Những người ủng hộ dự luật gồm có khoảng hai mươi mấy tổ chức hỗ trợ pháp lý, dịch vụ xã hội và bảo vệ người thuê nhà, nhưng những nhóm này gần như không bỏ tiền ra cho các hoạt động chính trị ở California.
Những người phản đối là những người bỏ tiền nhiều nhất để ủng hộ các dân cử tiểu bang. Đó là Phòng Thương Mại California, các hiệp hội chủ nhà, ngân hàng, và công ty xây dựng. Từ năm 2015 đến nay, các nhóm này bỏ ra ít nhất $14 triệu ủng hộ các nhà lập pháp California tranh cử. (TL) [đ.d.]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Đại Bội Thẩm Đoàn Orange County chỉ trích các giám sát viên của quận hạt vì giảm bớt chính sách theo dõi và chống tội thù ghét xảy ra ở địa phương.
Theo báo mạng Voice of OC hôm Thứ Ba, 1 Tháng Bảy, báo cáo của Đại Bội Thẩm Đoàn được đưa ra sau khi các giám sát viên giảm hoạt động của ủy ban mà họ tạo ra để báo cáo về tội hay các sự việc thù ghét, và còn cắt quan hệ với tổ chức bất vụ lợi giúp Orange County có chi phí cho các chương trình dạy về chống thù ghét.
Lá cờ của cộng đồng người đồng tính trong diễn hành ở Costa Mesa. (Hình minh họa: voiceofoc.org)
Sau khi giảm hoạt động của ủy ban, Hội Đồng Giám Sát Orange County còn thu nhỏ ủy ban đó lại và còn giảm công việc chính lại, không cho phép đề cập đến những sự việc nếu không nguy hiểm như tội thù ghét.
Điều đó làm các thành viên của Đại Bồi Thẩm Đoàn thắc mắc.
“Những quyết định đó làm chúng tôi lo lắng đến sự cam kết của Orange County để chống lại định kiến, tội thù ghét và kỳ thị,” Đại Bội Thẩm Đoàn viết trông thông cáo.
Giám Sát Viên Vicente Sarmiento (Địa Hạt 2) là người phản đối việc thay đổi hoạt động của ủy ban chống thù ghét. Ông cho biết ông rất hài lòng với báo cáo của Đại Bồi Thẩm Đoàn, và cũng cho rằng đã đến lúc các giám sát viên nên nhìn lại vấn đề chống thù ghét.
“Tôi sợ là chúng ta đã giới hạn khả năng để tạo ra một nơi an toàn cho cộng đồng của ủy ban này, và còn giảm công việc vô cùng quan trọng của họ là thu thập thông tin. Tôi sẽ mang vấn đề phục hồi lại công việc của ủy ban chống thù ghét ra trước Hội Đồng Giám Sát,” ông Sarmiento cho biết.
Một giám sát viên khác cũng bỏ phiếu chống việc giảm công việc của ủy ban chống thù ghét là ông Doug Chaffee (Địa Hạt 4), nhưng không muốn trả lời câu hỏi về vấn đề đó.
Báo cáo của Đại Bội Thẩm Đoàn cho thấy chỉ có khoảng 2/3 trường học ở Orange County theo dõi những tội hay sự việc thù ghét xảy ra trong khuôn viên, và chỉ có khoảng 50% thành phố có những chính sách chống tội thù ghét đàng hoàng.
Orange County có 33 thành phố, và chỉ có 19 thành phố thu thập thông số về tội thù ghét.
Đại Bồi Thẩm Đoàn viết trong báo cáo: “Nhiều thành phố không có chính sách hay kế hoạch đàng hoàng dành cho việc ngăn chặn tội thù ghét. Một điều thường thấy trong cuộc khảo sát là nhu cầu tạo ra một mạng lưới tốt hơn để chia sẻ nguồn lực, hợp tác với các tổ chức cộng đồng, trường học, và các tổ chức tôn giáo.”
Tuy chỉ trích các giám sát viên vì giảm các chương trình chống thù ghét, Đại Bồi Thẩm Đoàn khen ngợi nỗ lực của Sở Cảnh Sát Orange County, Biện Lý Cuộc Orange County, Sở Giáo Dục Orange County, và một số tổ chức bất vụ lợi như Groundswell, nơi từng ký hợp đồng với quận hạt.
Tuy nhiên, một điểm mà Đại Bồi Thẩm Đoàn nêu ra là Orange County không có một hệ thống tốt để theo dõi thù ghét.
“Hiện nay, Ủy Ban Quan Hệ Con Người Orange County là phương tiện duy nhất để soạn thảo các thông số về sự việc và tội thù ghét dựa theo báo cáo từ nhân viên công lực địa phương. Họ cho biết quận hạt thiếu một hệ thống trung ương để kết hợp nhiều cơ quan lại với mục đích ngăn chặn và đối phó với thù ghét. (TL) [đ.d.]
Em xinh chi mà tóc mượt đen, mà đôi môi đo đỏ. (Tranh: Nguyễn Trung)
Gạo thì trắng, nước thì trong
Qua bến Ninh Kiều, ta phải lòng cô em gái nhỏ
Em xinh chi mà tóc mượt đen, mà đôi môi đo đỏ
Cho khách tang bồng lòng dạ xuyến xao
Mặt sông lung linh soi bóng má đào
Em hò câu chi mà cho ta thương ta nhớ
Một lần dừng chân đã chạm hồn quê xứ sở
Gạo trắng nước trong ơi! ấm hơi thở Ninh Kiều
Như thế là đã yêu, đã yêu!
Con thuyền ngược xuôi đi đâu cũng về bến cũ
Em là “cây bẹo” của anh,
cho anh thương hoài vẫn chưa thấy đủ
Một khối tình con, lấp lánh như tinh tú trên trời
Ninh Kiều ơi!
Dòng cứ trôi chơi vơi!
Khi anh nhớ em là nhớ về nước trong gạo trắng
là nhớ con thuyền ban mai ngập nắng
là nhớ dáng “cây bẹo” trên sông đắng đót ân tình!
Cho ta thương hoài những sớm bình minh!!!
LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việt” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683 (Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)
LTS: Hôm 25 Tháng Sáu, năm ngày trước kỳ hạn ngân sách California, nhà báo Julian Đỗ, đồng giám đốc American Community Media (ACoM), viết bài xã luận sau đây, đăng trên trang web americancommunitymedia.org, yêu cầu thống đốc tiểu bang ký ban hành ngân sách tài khóa 2025-2026, bao gồm $15 triệu tài trợ một chương trình giúp các cơ quan truyền thông thiểu số California.
Một số nhà báo đang được huấn luyện qua chương trình học bổng “California Local News Fellowship,” do đại học UC Berkeley phụ trách. Trong số này có phóng viên Trà Nhiên (thứ ba từ phải, hàng trên cùng), hiện đang công tác tại nhật báo Người Việt, Westminster. (Hình: California Local News Fellowship)
Một phần ba cơ quan truyền thông ở California bị đóng cửa năm 2005. Trong lúc niềm tin đối với truyền thông quốc gia ngày càng mờ nhạt, một đề nghị vừa phải có thể quyết định việc sống còn của các cơ quan còn lại.
Trong số này, có hàng trăm cơ quan truyền thông đa văn hóa – từng được gọi là truyền thông thiểu số trước khi chính quyền Donald Trump coi “thiểu số” là một từ ngữ gây tranh cãi – mà ACoM, một tổ chức bất vụ lợi, làm việc với họ trong hàng chục năm qua để cung cấp thông tin cho di dân và các cộng đồng người da màu.
Trong lúc đất nước Hoa Kỳ bị chia rẽ trầm trọng, sự cần thiết trong việc chuyển tải thông tin nhanh chóng chưa bao giờ khẩn cấp như hiện nay.
Ớ mức độ quốc gia, lao động tại các cơ quan truyền thông giảm 65% trong thời gian từ năm 2005 đến năm 2020. Từ năm 2005, có hơn 2,500 tờ báo tại Mỹ đóng cửa.
Trong cùng thời gian đó, truyền thông cộng đồng chúng ta giảm hơn 50%, và chỉ còn 250 cơ quan truyền thông tại California. Trong số này, nhiều cơ quan chỉ còn một ít nhân viên, trong khi phải chịu trách nhiệm theo dõi tin tức toàn tiểu bang.
ACoM – cùng với các tổ chức California Local News Fellowship, Robert C. Maynard Institute for Journalism Education, California Black Media, và Latino Media Collaborative – tham gia sáng kiến “California Propel Local News Initiative” (CPLNI) với sự cố vấn của cựu Thượng Nghị Sĩ Steven Glazer, giải quyết cuộc khủng hoảng ngày càng tệ này, bằng cách vận động tiểu bang cung cấp $15 triệu trong ngân sách tài khóa 2025-2026.
Số tiền này chưa tới .005% của ngân sách tiểu bang hơn $320 tỷ.
Trong khi đó, kết quả của sự đầu tư này có thể thấy ngay lập tức: Số tiền này sẽ giúp một số cơ quan truyền thông gặp khó khăn không bị đe dọa đóng cửa, bảo đảm cư dân California không bị thiếu thông tin quan trọng, chính xác, nhất là những thông tin liên quan đến dịch vụ công cộng bị cắt và các vấn đề khẩn cấp liên quan đến dân quyền.
Các cơ quan truyền thông tham gia sẽ đóng vai trò chất xúc tác đối với ngành truyền thông cộng đồng dựa trên sự kiện, đáp ứng được nhu cầu của công chúng đối với tin tức họ mong muốn trong thời kỳ mạng xã hội bùng nổ.
Hãy nhìn những con số sau đây: Trong khi niềm tin công chúng đối với truyền thông quốc gia giảm xuống còn 32% trong năm 2023, sự tin tưởng đối với truyền thông địa phương tăng lên tới 74% trong năm 2024.
Từ năm 2013 đến năm 2025, truyền thông Mỹ có khuynh hướng ngày càng dựa vào mạng xã hội, trong đó, 54% người lớn sử dụng phương tiện này để đọc tin tức và thông tin – vượt qua truyền hình (50%) và báo mạng cũng như tin tức qua các ứng dụng (48%).
Trong lúc truyền thông qua mạng xã hội ngày càng tăng, thông tin sai trái truyền bá chỉ qua một cái “nhấp” các ứng dụng trên điện thoại di động cũng tăng. Sự thất bại của California trong việc không hỗ trợ đầy đủ các cơ quan truyền thông sẽ làm ảnh hưởng gần 40 triệu cư dân – vì không có các thông tin chính xác từ các nguồn mà họ tin tưởng – và chỉ làm hại thêm cho hệ thống dân chủ của chúng ta.
Để tránh chuyện này xảy ra, CPLNI đề nghị một chiến lược hai bước.
Đề nghị này sẽ ủng hộ chương trình học bổng “California Local News Fellowship,” do đại học UC Berkeley phụ trách và được bắt đầu thực hiện từ năm 2023, và hiện có 75 nhà báo được huấn luyện qua các cơ quan truyền thông uy tín, bao gồm ACoM và các cơ quan truyền thông đa văn hóa khác, ở mức độ tiểu bang, để thu ngắn khoảng cách trong việc thu thập tin tức địa phương.
CPLNI cũng sẽ tài trợ sáng kiến “California Propel Initiative,” trang bị cho các cơ quan truyền thông bất vụ lợi, vì vụ lợi, hoặc cộng đồng, địa phương – đặc biệt là các cơ quan phục vụ các cộng đồng lớn nhưng chưa được chú ý đầy đủ – với kỹ năng, chuyên môn, và phương tiện để cung cấp thông tin dựa trên sự kiện và thu thập thông tin một cách sâu rộng qua việc sử dụng mạng xã hội và Internet.
Hồi cuối Tháng Năm, lưỡng viện Quốc Hội California tổ chức các buổi điều trần ở Sacramento có sự tham dự của hàng chục đại diện các cơ quan truyền thông bày tỏ ủng hộ CPLNI, trong đó có Thượng Nghị Sĩ Catherine Blakespear, từng là phóng viên AP và Los Angeles Times, và Dân Biểu Marc Berman, một người vận động truyền thông minh bạch.
ACoM và các cơ quan truyền thông đối tác đi hàng trăm dặm đến Quốc Hội để bày tỏ sự ủng hộ và viết chung một lá thư vận động gửi các nhà lập pháp tiểu bang.
Bất cứ một nhà lãnh đạo cộng đồng hoặc một dân cử nào đều biết đối phó với một cuộc khủng hoảng mang tính sống còn là gần như – hoặc trên thực tế – không thể thành công nếu không được cung cấp phương tiện đầy đủ. Trong trường hợp này, số tiền chi ra rất nhỏ, nhưng cái lợi trong việc giúp cư dân California có thông tin đầy đủ là cần thiết cho nhiều thế hệ.
Vì những lý do này, tôi đại diện hơn 300 cơ quan truyền thông cộng đồng California làm việc với ACoM, viết bài xã luận này kêu gọi các nhà lập pháp tiếp tục ủng hộ sáng kiến CPLNI, bao gồm chương trình học bổng “California Local News Fellowship” tại đại học UC Berkeley.
Chúng tôi cũng kêu gọi Thống Đốc Gavin Newsom chuẩn thuận ngân sách California tài khóa 2025-2026 trong đó có $15 triệu tài trợ các cơ quan truyền thông thiểu số.
Cập nhật: Hôm 30 Tháng Sáu, Thống Đốc Gavin Newsom ký ban hành ngân sách California 2025-2026, bao gồm $15 triệu cho CPLNI. (Đ.D.)
WASHINGTON, DC (NV) – Hàng triệu người lao động khắp nước Mỹ sẽ được tăng lương khi luật mới về lương tối thiểu bắt đầu có hiệu lực trong tháng này, theo Yahoo Finance hôm Thứ Bảy, 5 Tháng Bảy.
Lương tối thiểu của hơn 880,000 người lao động ở Alaska, Oregon, và Washington, DC, tăng từ ngày 1 Tháng Bảy. Lương tối thiểu ở DC tăng từ $17.50 lên $17.95 một giờ.
Nhân viên pha thức uống trong bếp nhà hàng The Hamilton ở Washington, DC, hôm 2 Tháng Bảy. (Hình: Drew Angerer/AFP via Getty Images)
Hàng chục thành phố và quận hạt, như Chicago của Illinois, và Los Angeles và San Francisco của California, cũng sẽ tăng lương tối thiểu.
Cứ 10 người lao động được tăng lương thì gần sáu người là phụ nữ và gần một nửa làm việc toàn thời gian (full-time), theo bản phúc trình Viện Chính Sách Kinh Tế (EPI).
Tăng lương tối thiểu chủ yếu để giúp người lao động theo kịp lạm phát, từng lên cao kỷ lục 9.1% giữa năm 2022 trước khi giảm còn 2.4% mới đây.
“Rõ ràng đang có khủng hoảng giá cả khắp đất nước, nên lương tối thiểu tăng sẽ làm giảm gánh nặng cho những người lao động đang khó nhọc trang trải những thứ căn bản,” bà Yannet Lathrop, nhà nghiên cứu và nhà phân tích chính sách của tổ chức bất vụ lợi Dự Án Luật Lao Động Quốc Gia (NELP), nói với Yahoo Finance. “Nhưng vẫn cần tăng nữa, đặc biệt ở cấp liên bang, nơi mà Quốc Hội giữ mức lương tối thiểu thê thảm $7.25 một giờ suốt hơn 15 năm nay.”
Theo Công Cụ Theo Dõi Lương Tối Thiểu của EPI, lương tối thiểu ở 30 tiểu bang và DC cao hơn của liên bang.
Tổng cộng 88 khu vực khắp 23 tiểu bang sẽ tăng lương tối thiểu từ nay tới cuối năm 2025, theo bản phúc trình NELP.
Hơn 3 triệu người lao động nhận lương tối thiểu sẽ trực tiếp hưởng lợi nhờ lương tối thiểu tăng năm nay, và hơn 6.2 người lao động nhận lương cao hơn sẽ được gián tiếp tăng lương vì tác động dây chuyền trong bảng lương của công ty, theo dữ liệu EPI. (Th.Long) [qd]
LITTLE SAIGON, California (NV) – Có hai người gốc Việt tuyên bố ứng cử dân biểu liên bang Hoa Kỳ trong cuộc bầu cử năm 2026, một ở California và một ở Illinois.
Đó là bà Nina Linh, một nữ doanh nhân trong Địa Hạt 40 của California, và ông Hoan Huỳnh, hiện là dân biểu tiểu bang Illinois, Địa Hạt 13.
Hai người gốc Việt ứng cử dân biểu liên bang Hoa Kỳ, Dân Biểu Tiểu Bang Illinois Hoan Huỳnh (trái) và bà Nina Linh. (Hình: Facebook Hoan Huynh và ninalinhforcongress.com)
Bà Nina Linh sẽ ứng cử dân biểu liên bang Địa Hạt 40 của California, trong khi ông Hoan Huỳnh ứng cử dân biểu liên bang Địa Hạt 9 của Illinois.
Cả hai đều thuộc đảng Dân Chủ.
Bà Nina Linh tuyên bố tranh cử hồi Tháng Tư. Còn Dân Biểu Hoan Huỳnh tuyên bố tranh cử hôm 2 Tháng Bảy.
Địa Hạt 40 của California hiện do Dân Biểu Young Kim (Cộng Hòa) nắm giữ.
Địa Hạt 9 của Illinois do Dân Biểu Jan Schakowsky (Dân Chủ) nắm giữ. Dân Biểu Jan Schakowsky sẽ nghỉ hưu vào năm 2026.
Theo tiểu sử trên trang web tranh cử, bà Nina Linh sinh ra tại Việt Nam, là con một cựu quân nhân VNCH, đến Mỹ lúc còn nhỏ, cùng với mẹ và các anh chị em.
Bà lớn lên trong một gia đình lao động, trải qua tình trạng bạo động gia đình, và hiểu hệ thống xã hội không bảo vệ những gia đình dễ bị tổn thương như thế nào.
Sau khi học xong, với đầu óc có tính kinh doanh, bà trải qua nhiều công việc, vượt qua nhiều thử thách.
Trong vai trò điều hành giải trí, bà làm việc trong lĩnh vực truyền hình và âm nhạc, sản xuất các chương trình đẳng cấp quốc gia. Trong lĩnh vực tài chính và địa ốc, bà hướng dẫn khách hàng qua các thử thách phức tạp để thiết lập các doanh nghiệp thành công.
Bà sáng lập WonderSeed Foundation, một tổ chức bất vụ lợi phối hợp kỹ thuật và khoa học nhận thức, giúp thanh thiếu niên trở thành những công dân khỏe mạnh và giúp ích cho xã hội. Cho tới nay, WonderSeed tiếp tục thay đổi cuộc đời của hàng trăm thanh thiếu niên khắp Hoa Kỳ.
Bà Nina Linh là một trong bảy ứng cử viên tranh chức của Dân Biểu Young Kim.
Địa Hạt 40 bao gồm một phần hoặc toàn bộ một số thành phố thuộc ba quận hạt Orange, Riverside, và San Bernardino ở miền Nam California, như Aliso Viejo, Anaheim, Brea, Chino Hills, Corona, Lake Forest, Laguna Hills, Laguna Woods, Mission Viejo, Orange, Rancho Santa Margarita, Tustin, Villa Park, Yorba Linda, Coto De Caza, và North Tustin.
Theo trang web của Dân Biểu Hoan Huỳnh, ông là người Mỹ gốc Việt đầu tiêu đắc cử Quốc Hội Illinois trong lịch sử 206 năm, sau khi thắng đối thủ thuộc đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử Tháng Mười Một, 2022.
Ông Hoan ra đời trong một gia đình có cha là người Việt và mẹ là người Hoa. Gia đình ông đến Mỹ tị nạn hồi thập niên 1990.
Sau khi học xong trung học, ông vào đại học Yale University (New Haven, Connecticut), tốt nghiệp cử nhân, rồi học các đại học University of Cambridge at King’s College (Anh), Harvard University (Cambridge, Massachusetts), và University of Chicago, và tốt nghiệp bằng cao học.
Sau đó, ông làm việc và nghiên cứu tại Khoa Xã Hội Học đại học Yale University.
Từ đó, ông làm việc trong lĩnh vực kỹ thuật giáo dục, sáng kiến xã hội, và thiết kế nhiều công ty và doanh nghiệp nhỏ. Sau đó, ông làm việc trong lĩnh vực đầu tư tạo ảnh hưởng xã hội để phát triển kinh tế và cộng đồng ở Chicago.
Tại Hạ Viện Illinois, Dân Biểu Hoan Huỳnh là thành viên các nhóm Legislative Progressive Caucus, Asian American Legislative Caucus, và Green Caucus.
Ông là một trong 11 ứng cử viên tranh chiếc ghế trống của Dân Biểu Jan Schakowsky.
Địa Hạt 9 tọa lạc tại phía Bắc Chicago, bao gồm các thành phố và khu vực như Evanston, Skokie, Arlington Heights, Des Plaines, Mount Prospect, Glenview, và Wilmette.
Theo luật bầu cử tiểu bang, bà Nina Linh và Dân Biểu Hoan Huỳnh phải trải qua cuộc bầu cử sơ bộ, và nếu thắng, sẽ tranh cử chung cuộc vào Tháng Mười Một, 2026.
Ngày bầu cử sơ bộ ở California là Thứ Ba, 2 Tháng Sáu, 2026. Còn bầu cử sơ bộ ở Illinois là Thứ Ba, 17 Tháng Ba, 2026. (Đ.D.)
WASHINGTON, DC (NV) – Tỷ phú Elon Musk hôm Thứ Bảy, 5 Tháng Bảy, tuyên bố “đảng Nước Mỹ được thành lập,” theo Reuters.
Ông Musk công bố thông tin này sau một ngày ông hỏi ủng hộ viên của ông trên mạng xã hội X có nên thành lập đảng chính trị mới cho Mỹ không.
Ông Elon Musk. (Hình minh họa: Kevin Dietsch/Getty Images)
“Với tỉ lệ 2-1, quý vị muốn có đảng chính trị mới và quý vị sẽ có!” ông Musk viết trên X.
“Hôm nay, đảng Nước Mỹ được thành lập để trả lại quyền tự do cho quý vị.”
Ông Musk thông báo thành lập đảng mới sau khi Tổng Thống Donald Trump ký dự luật thuế và chi tiêu quan trọng hôm Thứ Sáu, dự luật mà tỷ phú này kịch liệt phản đối.
Ông Musk từng chi khoảng $250 triệu giúp ông Trump tái đắc cử năm ngoái, rồi được ông Trump giao phụ trách Cơ Quan Cải Tổ Chính Phủ (DOGE) để cắt giảm chi tiêu và quy mô chính phủ liên bang. Nhưng gần đây, mối quan hệ thân thiết giữa hai ông tan vỡ do bất đồng về “Dự Luật Lớn, Đẹp.”
Trước đây trong tuần này, Tổng Thống Trump đe dọa cắt hàng tỷ đô la tiền liên bang trợ cấp cho công ty của ông Musk.
Trước đó, ông Musk cảnh báo sẽ thành lập đảng chính trị mới và tung tiền ra truất phế nhà lập pháp nào bỏ phiếu ủng hộ dự luật nêu trên.
Đảng Cộng Hòa đang lo ngại mối quan hệ xấu đi giữa ông Musk với ông Trump có thể làm đảng này mất cơ hội giữ được thế đa số ở Quốc Hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào năm 2026. (Th.Long) [qd]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Hai giám sát viên Orange County, ông Vicente Sarmiento (Địa Hạt 2) và ông Doug Chaffee (Địa Hạt 4), tuyên bố hôm 30 Tháng Sáu rằng họ sẽ không nhận khoản tăng lương $49,000 mỗi năm của mình, vừa được tăng trong cuộc họp Hội Đồng Giám Sát hôm 24 Tháng Sáu, theo báo mạng Voice of OC hôm 1 Tháng Bảy.
Thay vào đó, hai vị dân cử sẽ ủng hộ số tiền tăng lương này cho các công việc mang tính từ thiện và giáo dục.
Giám Sát Viên Vicente Sarmiento (trái) và Giám Sát Viên Doug Chaffee tuyên bố sẽ tặng số tiền tăng lương cho công việc từ thiện và giáo dục. (Hình: OCgov.com)
Sự việc diễn ra sau khi các dân cử này vấp phải làn sóng phản đối của cư dân vì đã bỏ phiếu tăng lương cho chính họ, vẫn theo Voice of OC.
Bốn trong số năm giám sát viên của quận hạt bỏ phiếu thông qua quyết định tăng lương này, chỉ riêng Giám Sát Viên Katrina Foley (Địa Hạt 5) bỏ phiếu chống.
Cuộc bỏ phiếu nâng mức lương cơ bản của các giám sát viên từ $195,000/năm lên hơn $244,000/năm, trong lúc họ cảnh báo về ngân sách $10 tỷ của năm nay đang bị thắt chặt.
Việc tăng lương này cũng đồng thời làm tăng khoản lương hưu mà các giám sát viên sẽ nhận được sau khi rời nhiệm sở, vì mức lương hưu được tính dựa trên mức lương gần nhất.
Theo dữ liệu Thống Kê Dân Số Hoa Kỳ năm 2023, thu nhập trung bình của một gia đình ở Orange County là khoảng $113,000/năm.
Giám Sát Viên Vicente Sarmiento là người đầu tiên tuyên bố sẽ dành toàn bộ khoản tăng lương để hỗ trợ người nhập cư không giấy tờ trang trải chi phí pháp lý trong các phiên tòa di trú.
“Sau khi trò chuyện kỹ lưỡng với gia đình và suy ngẫm về sự chênh lệch quá lớn giữa mức tăng lương này và những khó khăn dai dẳng mà các gia đình nhập cư phải đối mặt, tôi quyết định dành 100% khoản tăng lương để hỗ trợ các gia đình đang gặp khủng hoảng,” ông Sarmiento viết trong một tuyên bố hôm 30 Tháng Sáu.
Trước đó, ông Sarmiento từng công khai ủng hộ việc tăng lương, cho rằng điều này sẽ khuyến khích thêm nhiều người ra tranh cử vào vị trí giám sát viên, một trong những chức vụ dân cử cao nhất cấp địa phương.
“Sau khi rà soát và so sánh mức lương của các giám sát viên ở các quận hạt tương đương lân cận, quy định mới sẽ điều chỉnh mức thù lao để phù hợp với lương năm của một chánh án Tòa Thượng Thẩm California,” ông viết trong một tuyên bố ngay trước khi bỏ phiếu thuận.
Vài giờ sau khi ông Sarmiento tuyên bố “không bỏ túi” số tiền $49,000, Giám Sát Viên Doug Chaffee cũng tuyên bố sẽ tặng khoản tăng lương cho quỹ học bổng mà ông và vợ thành lập tại đại học University of Redlands, dành cho sinh viên ngành môi trường.
“Chúng tôi tự hào mở rộng chương trình học bổng này để tạo thêm cơ hội cho những sinh viên đam mê phát triển sự bền vững, hành động vì khí hậu và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên,” ông Chaffee cho biết trong một tuyên bố.
Trước đó, ông Chaffee từ chối bình luận về việc tăng lương cho đến khi ông Sarmiento công bố quyết định của mình.
Hiện tại, đa số các giám sát viên Riverside County có mức lương cơ bản khoảng $226,000/năm, trong khi giám sát viên Los Angeles County gần bằng mức $244,000/năm. Lương của Thống Đốc Gavin Newsom khoảng $242,000/năm.
Lương cơ bản không phải là khoản duy nhất mà các giám sát viên nhận được. Họ còn có quyền lợi hưu trí, phụ cấp xe hơi, bảo hiểm y tế, và các khoản phí được chi trả khi tham dự các cuộc họp của nhiều hội đồng khu vực, như Cơ Quan Quản Lý Phẩm Chất Không Khí Nam California, nơi từng cung cấp cả xe tiết kiệm nhiên liệu.
Riêng trong năm 2023, ngoài tiền lương, mỗi giám sát viên nhận thêm quyền lợi trị giá gần $100,000, theo dữ liệu từ trang web Transparent California.
Hội Đồng Giám Sát Orange County họp hôm 24 Tháng Sáu. (Hình: OC Board of Supervisors)
Các cam kết của ông Sarmiento và ông Chaffee dự kiến sẽ được thực hiện vào Tháng Mười, khi mức tăng lương có hiệu lực. Theo phát ngôn viên của ông Sarmiento, chi tiết về số tiền cụ thể và cách tặng vẫn đang được sắp xếp.
Trong ngân sách mới, mỗi giám sát viên được tăng lương đáng kể, cũng như tân tổng quản trị và luật sư quận hạt. Các giám sát viên tán thành tăng lương của họ lên bằng với lương chánh án tòa thượng thẩm tiểu bang – hiện tại là $244,000/năm. Tính tới lúc này, lương giám sát viên bằng 80% lương chánh án.(T.Nhiên) [đ.d.]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Ít nhất bốn vụ cháy xảy ra ở Orange County ngày Lễ Độc Lập vừa qua, Cơ Quan Cứu Hỏa Orange County (OCFA) loan báo hôm Thứ Bảy, 5 Tháng Bảy.
Tối Thứ Sáu, lính cứu hỏa Đồn 46 thấy khói bốc lên cuồn cuộn từ một chung cư ở Stanton. Khi tới hiện trường, họ thấy lửa đang lan nhanh tại căn nhà hai tầng trong khu 7100 đường Kelton, đe dọa chung cư kế bên, OCFA cho hay.
Lính cứu hỏa đối phó với đám cháy tại chung cư ở Stanton, California, hôm 4 Tháng Bảy. (Hình: OCFA)
Sau đó, thêm 50 lính cứu hỏa được điều tới hiện trường giúp ngăn chặn lửa lan ra. Hai cư dân được chở đi bệnh viện để kiểm tra, OCFA cho biết.
Khoảng 9 giờ tối ngày Lễ Độc Lập, OCFA nhận được một loạt cuộc điện thoại thông báo có đám cháy cây cỏ trong khu 300 đường Avenida San Pablo ở San Clemente. Tại hiện trường, lính cứu hỏa thấy một đám cháy rộng nửa acre trong hẻm núi, đe dọa nhà cửa gần đó. Trực thăng cứu hỏa liên tục dội nước xuống, trong khi bên dưới, lính cứu hỏa cố gắng kiểm soát đám cháy này. Nguyên nhân vụ cháy này đang được điều tra.
Cũng tối Thứ Sáu, ở Irvine, garage căn nhà trên đường Greenmoor bị cháy, khiến nhiều căn nhà gần đó gặp nguy hiểm. Rất may, lính cứu hỏa ngăn chặn được lửa lan ra, theo OCFA. Nguyên nhân đang được điều tra.
ANAHEIM, California (NV) – Jake Paul, “tay đấm YouTuber,” vừa gây chấn động với trận thắng knock-out trước Julio Cesar Chavez Jr. với hình ảnh ấn tượng nhất là cú móc trái làm nổ tung nhà thi đấu Honda Center, Anaheim, theo Los Angeles Times ngày 3 Tháng Bảy.
Một cú đấm mạnh đến mức nào để khán giả phải đứng bật dậy reo hò? Ngạc nhiên hơn khi đấy là cú đấm trái tay của một tay ngang được biết đến nhiều hơn trong vai trò của một YouTuber – võ sĩ Jake Paul.
Cú móc trái của Jake Paul (trái) vào mặt Julio Cesar Chavez Jr. khiến cả nhà thi đấu Honda Center, Anaheim, như muốn nổ tung. (Hình: Patrick T. Fallon/AFP via Getty Images)
Sau khi gây tranh cãi trong làng boxing thế giới bằng chiến thắng trước “ông già” Mike Tyson, nhiều người nghĩ rằng Jake Paul, 28 tuổi, chỉ là hiện tượng nhất thời. Thế nhưng tại sự kiện vừa qua, “tay đấm YouTuber” đã khiến Julio Cesar Chavez Jr., 39 tuổi – con trai huyền thoại Mexico – ngờ nghệch như một võ sĩ nghiệp dư mới vào nghề.
Jake Paul bước vào sàn đấu với thần thái của một võ sĩ đã nếm trải. Ngay hiệp đầu, khi Chavez Jr. chưa kịp bắt nhịp thì Paul đã dồn ép bằng những cú jab sắc lẹm kết hợp footwork nhanh nhẹn.
Đến hiệp 3, khi Chavez Jr. nhận một cú móc trái ghim trúng hàm thì cả nhà thi đấu như nổ tung. Trận đấu kết thúc chóng vánh ở hiệp 4 bằng một chuỗi đòn liên hoàn.
Jake Paul chiến thắng bằng TKO. Chiến thắng được những nhà bình luận rằng nó không đơn thuần là con số thống kê mà là cú chốt hạ xóa tan mọi sự hoài nghi về một tay đấm ngang nổi tiếng từ lĩnh vực giải trí lấn sân sang quyền anh.
Cùng thời điểm đó, sự hỗn loạn trên sàn đấu ở Đông Nam Á diễn ra một khoảnh khắc hãi hùng. Võ sĩ Ivan Parshikov, người Nga, sau khi giành chiến thắng tại sự kiện “Weed Boxing” ở Thái Lan đã gặp tai nạn chưa từng có khiến cả ban tổ chức và tất cả khán giả tại nhà thi đấu một phen hoảng hốt.
Đúng sau thời điểm Ivan Parshikov giành chiến thắng nâng thành tích chuyên nghiệp của mình lên 16 chiến thắng sau 21 trận thượng đài, anh trèo lên dây đài ăn mừng thì vô tình chạm vào đèn sân khấu. Sau động tác mừng chiến thắng là toàn thân Parshikov cứng đơ do bị dòng điện chạy khắp người rồi đổ gục xuống sàn. May mà sau đó võ sĩ người Nga đã được cấp cứu kịp thời sau tai nạn giật điện hy hữu.
Võ sĩ Ivan Parshikov bị điện giật khi trèo lên dây đài ăn mừng, chạm vào đèn sân khấu và bị điện giật. (Hình: Chụp màn hình Iliria News)
Cùng thời điểm tại xứ sở sương mù, sàn đấu ở Anh vừa hồi sinh với thông tin đang được lan truyền về trận tái đấu giữa Chris Eubank Jr. và Conor Benn sẽ diễn ra cuối năm 2025. Trước đó, lịch thượng đài của hai tay đấm này đã ấn định trong năm 2022, nhưng vài ngày trước sự kiện, Benn bị phát hiện dương tính với chất cấm.
Phải ba năm sau thì trận đấu được chờ đợi mới được lập lại sau những ồn ào, scandal và cả thời gian dài phục hồi danh dự.
Sàn đấu thế giới tuần qua quả là quá nhiều sự kiện hy hữu. (Yến Nhi) [qd]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Đài Truyền Hình Việt Nam (VTV) phát đi thông báo “chân thành xin lỗi” ông Phạm Minh Chính, thủ tướng Việt Nam, vì đổi họ ông này thành Nguyễn Minh Chính trong một chương trình phát sóng vào đêm 4 Tháng Bảy.
Trong thông báo, VTV gọi đây là “sai sót” và cho biết đã gỡ bỏ video clip chương trình “Khát Vọng Phát Triển” trên các nền tảng để chỉnh sửa lại họ của ông Chính.
Tên ông Phạm Minh Chính, thủ tướng Việt Nam, bị viết sai thành Nguyễn Minh Chính trong chương trình “Khát Vọng Phát Triển” phát sóng trên kênh VTV1 vào đêm 4 Tháng Bảy. (Hình: Chụp qua màn hình)
Nhà đài hứa hẹn “xem xét trách nhiệm và xử lý nghiêm những cá nhân, đơn vị để xảy ra sai sót này.”
Một ngày trước, bản tin của kênh VTV2 về cái chết của cầu thủ Diogo Jota, câu lạc bộ Liverpool, được nhìn thấy ghi sai năm 2025 thành 2005, tức cầu thủ này thiệt mạng lúc mới 9 tuổi.
Trước đó, hôm 30 Tháng Tư, cư dân mạng bất bình về chuyện VTV phát sóng trực tiếp hoạt động diễn binh tại Sài Gòn với phẩm chất hình ảnh, âm thanh quá kém.
Trong phần lớn sự kiện này, người ta chỉ thấy hình ảnh nhòe nhoẹt của binh lính xuất hiện trên màn hình như những bóng ma.
Các vụ sai sót liên tiếp của VTV khiến nhiều ý kiến trên mạng xã hội hôm 5 Tháng Bảy bày tỏ sự ngán ngẩm về tình trạng cẩu thả của một cơ quan tuyên truyền mang danh đài truyền hình quốc gia.
Theo bản tin của trang web VTV hồi đầu Tháng Mười Một năm ngoái, ông Phạm Minh Chính dự lễ bổ nhiệm ông Nguyễn Thanh Lâm, thứ trưởng Thông Tin Truyền Thông, làm tổng giám đốc VTV.
Ông Nguyễn Thanh Lâm được ghi nhận phát biểu rằng những người làm ở VTV “cần có thêm những luồng sinh khí và cảm hứng sáng tạo mới cùng bản lĩnh chính trị vững vàng để dẫn dắt sự đổi thay, chuyển mình của hệ thống chính trị, của các doanh nghiệp và hơn 100 triệu người dân Việt Nam.”
Tiếp đó, theo báo Dân Trí, tại buổi họp diễn ra hồi Tháng Giêng, ông Phạm Minh Chính chỉ đạo đài VTV “tiếp tục phát huy đổi mới sáng tạo” và “làm chủ trên mặt trận tuyên truyền, không để xảy ra khủng hoảng truyền thông, tích cực đấu tranh, phản bác thông tin sai trái, xấu độc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng, lợi ích quốc gia, dân tộc…”
Bản tin của kênh VTV2 về cái chết của cầu thủ Diogo Jota, câu lạc bộ Liverpool, được nhìn thấy ghi sai năm 2025 thành 2005. (Hình: Chụp qua màn hình)
Ông Chính nhấn mạnh rằng VTV đưa tin “phải khách quan, trung thực, tạo phong trào lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực.”
VTV được biết đến là đài truyền hình hoạt động nhờ tiền thuế dân và có doanh thu từ quảng cáo phát trong các chương trình phim truyền hình, ca nhạc, sự kiện thể thao.
VTV được đặc quyền bắt buộc các đài truyền hình khác ở Việt Nam phải tiếp sóng chương trình “Thời Sự” phát lúc 7 giờ tối mỗi ngày, chủ yếu đưa tin tuyên truyền cho nhà cầm quyền. (N.H.K) [qd]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Hơn 500 người được giải cứu khỏi nước xoáy ở hai bãi biển nổi tiếng của Orange County trong ngày Lễ Độc Lập, giới chức cho hay, theo nhật báo The Orange County Register hôm Thứ Bảy, 5 Tháng Bảy.
Ở Newport Beach, nhân viên cứu đắm giải cứu được hơn 350 người hôm Thứ Sáu, 4 Tháng Bảy.
Lực Lượng Cứu Đắm Newport Beach giải cứu 10 người vướng vào “dòng nước xoáy mạnh như quái vật” hôm 4 Tháng Bảy. (Hình: Newport Beach Lifeguards)
Trong vụ giải cứu nghiêm trọng nhất, Lực Lượng Cứu Đắm Newport Beach cho hay họ kéo tổng cộng 10 người ra khỏi “dòng nước xoáy mạnh như quái vật.”
Còn ở Huntington Beach, nơi sóng liên tục cao hơn 8 foot hôm Lễ Độc Lập, nhân viên cứu đắm giải cứu 152 người, theo thông cáo báo chí của lực lượng này.
Giới chức cũng cảnh báo nước xoáy nguy hiểm và sóng lớn ở bãi biển khắp Los Angeles County tới tối Chủ Nhật, gồm Catalina, làm tăng rủi ro chết đuối.
Nước xoáy có thể kéo người tắm biển và người chơi lướt sóng ra xa, còn sóng lớn có thể cuốn trôi người trên bãi biển, bãi đá, và có thể làm lật thuyền nhỏ gần bờ.
Nếu bị vướng vào nước xoáy, hãy bình tĩnh và đừng bơi ngược lại dòng nước xoáy, nhân viên cứu đắm khuyên. Hãy bơi ra bên hông dòng nước xoáy để thoát ra. Nếu không thoát được, hãy đứng nước hoặc thả nổi cơ thể. Nếu cần giúp đỡ, hãy gọi hoặc vẫy tay kêu cứu.
Nhân viên cứu đắm cũng khuyên công chúng nên tắm biển chỗ nào có họ trực và đừng nên tắm một mình. (Th.Long) [qd]
KHÁNH HÒA, Việt Nam (NV) – Facebooker Nguyễn Huyền, biệt danh “cô giáo vùng cao,” bị nhà chức trách phạt hành chính 5 triệu đồng ($190) do bài đăng tố cáo những người mặc thường phục khóa bánh xe hơi đậu ở quảng trường 2 Tháng Tư của phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.
Theo báo Tiền Phong hôm 5 Tháng Bảy, hồi cuối tháng trước, mạng xã hội xôn xao với đoạn video clip cho thấy cô Huyền nói cô “run sợ khi đến Nha Trang” và “không biết có dám đi Nha Trang nữa hay không.”
Facebooker Nguyễn Huyền (phải) trong sự việc xảy ra tại phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. (Hình: Phòng Cảnh Sát Giao Thông Tỉnh Khánh Hòa/Người Lao Động)
Người phụ nữ cho biết cô lái xe hơi đi chơi từ tỉnh Hà Giang đến phường Nha Trang.
Vào đêm 24 Tháng Sáu, khi cô đậu xe trước quảng trường 2 Tháng Tư để ghé vào chợ đêm Nha Trang thì bị những người mặc thường phục khóa bánh xe và sau đó bị công an đưa về đồn.
Trong đoạn clip, cô tỏ ý nghi ngờ về “những người mặc thường phục” đang làm thay công việc của công an khi tự tiện khóa bánh xe ở phường Nha Trang.
Facebooker Nguyễn Huyền cho biết, không chỉ trường hợp của cô mà 20 tài xế xe khác cũng phải lên đồn do vi phạm lỗi đậu xe.
“Mình chỉ đến Nha Trang một lần này thôi nếu đi phượt không bao giờ mình dám rẽ vào Nha Trang nữa, dù có đẹp thế nào mình sẽ không bao giờ đến bằng cách tự lái xe hơi nữa. Vì mình là khách du lịch không biết đậu xe ở đâu, không một ai hướng dẫn nên rất thất vọng khi đến Nha Trang, mọi người cần lưu ý,” cô Huyền nói trong đoạn clip.
Đoạn clip của cô Huyền thu hút hàng chục ngàn lượt “view” và làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều về du lịch Nha Trang cũng như hành xử của công an.
Biển báo “Cấm dừng đỗ” tại khu vực quảng trường 2 Tháng 4, phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. (Hình: Nguyễn Hoàng/Tuổi Trẻ)
Công An Khánh Hòa sau đó phản hồi rằng họ đã cắm các biển báo “Cấm dừng đỗ” tại quảng trường 2 Tháng Tư và rằng do là du khách, cô Huyền chỉ bị nhắc nhở chứ không bị phạt tiền khi đậu xe sai chỗ.
Theo bản tin của báo Tiền Phong, cô Huyền bị phạt tiền vì đoạn clip “gây xôn xao dư luận.”
Tương tự những Facebooker khác khi bị triệu tập, người phụ nữ này phải “tự nguyện gỡ bỏ clip” và “cam kết không tái phạm.” (N.H.K) [qd]
BUENA PARK, California (NV) – Bé gái 8 tuổi thiệt mạng do pháo bông mừng Lễ Độc Lập trong khu phố ở Buena Park mà cảnh sát nghi là pháo bông lậu, và một chủ nhà bị bắt, cảnh sát cho hay hôm Thứ Bảy, 5 Tháng Bảy, theo nhật báo The Orange County Register.
Ngay trước 9 giờ 45 phút tối Thứ Sáu, cảnh sát đang tuần tiễu khu 8000 đường Cornflower sau khi thấy pháo bông nổ vang ở đó, Sở Cảnh Sát Buena Park (BPPD) ra thông cáo báo chí cho biết.
Cư dân đốt pháo bông lậu mừng Lễ Độc Lập ở Los Angeles, California, hôm 4 Tháng Bảy. (Hình minh họa: Etienne Laurent/AFP via Getty Images)
Cảnh sát thấy gia đình nọ “cuống cuồng” đưa một bé gái vào nhà, và họ lập tức dừng lại giúp đỡ, theo BPPD.
Cô bé bị thương nặng do pháo bông, cảnh sát xác nhận. Nhân viên cấp cứu Cơ Quan Cứu Hỏa Orange County (OCFA) điều trị cho cô bé tại hiện trường rồi chở đi bệnh viện UCI Medical Center, nhưng sau đó, cô bé được công bố thiệt mạng.
Chủ nhà này đang đãi tiệc mừng Lễ Độc Lập, và cô bé là con của khách mời, Trung Sĩ Jon Shaddow, phát ngôn viên Sở Cảnh Sát Buena Park (BPPD), cho hay.
“Theo điều tra ban đầu, chủ nhà này đặt rất nhiều pháo bông lậu ngoài đường và pháo bông bất thình lình phát nổ, bay về phía căn nhà chỗ cô bé đang đứng,” BPPD cho biết. “Vụ này làm cho số pháo bông lậu khác gần cô bé và những người khác nổ theo.”
Cô bé bị pháo bông nổ trúng, bị thương và thiệt mạng. Một số người khác có mặt ở đó nhưng không bị thương nặng, theo BPPD.
Chủ nhà này bị bắt và đang chờ Biện Lý Cuộc Orange County xem xét truy tố. BPPD đang làm việc với điều tra viên OCFA và nhóm phá bom của Sở Cảnh Sát Orange County.
Cảnh sát không nêu tên cô bé để bảo vệ quyền riêng tư của gia đình. Cảnh sát cũng chưa công bố danh tánh chủ nhà này.
Năm 2024, Mỹ có 11 người chết do pháo bông, phần lớn vì sử dụng không đúng cách và pháo bông nổ bất thình lình, tăng 38% so với năm 2023, theo Ủy Ban An Toàn Sản Phẩm Tiêu Dùng. Ngoài ra, năm ngoái cũng có khoảng 14,700 người bị thương do pháo bông, tăng 52% so với năm 2023.
Hôm Thứ Năm tuần này, trong khu Pacoima của Los Angeles, pháo bông phát nổ gây hỏa hoạn làm một người đàn ông thiệt mạng và một phụ nữ bị thương, khiến 18 người mất chỗ ở và vài căn nhà bị hư hại. (Th.Long) [qd]
ĐỒNG THÁP, Việt Nam (NV) – Bị can Ngô Ngụy Ý, 27 tuổi, ở xã Nhơn Phú, tỉnh Vĩnh Long, bị khởi tố với cáo buộc nhận 100 triệu đồng ($3,819) do một người chuyển nhầm vào tài khoản nhưng không trả cho khổ chủ mà rút ra tiêu xài.
Theo báo Thanh Niên hôm 5 Tháng Bảy, bị can Ngụy Ý bị Công An Đồng Tháp quy tội “chiếm giữ trái phép tài sản.”
Bị can Ngô Ngụy Ý (trái) tại đồn công an. (Hình: Thanh Niên)
Kết quả điều tra sơ bộ cho hay, vào ngày 17 Tháng Mười một năm ngoái, tài khoản ngân hàng của bị can Ngụy Ý bất ngờ nhận được 100 triệu đồng do một người ở tỉnh Đồng Tháp chuyển nhầm.
Sau đó, khổ chủ đã nhiều lần liên lạc với nữ bị can đề nghị trả lại số tiền, đồng thời nhờ đại diện ngân hàng cùng công an giải quyết sự việc.
Thay vì trả lại tiền cho khổ chủ, bị can Ngụy Ý chuyển toàn bộ số tiền này sang một tài khoản ngân hàng khác đứng tên mình rồi tiêu xài.
Theo luật pháp Việt Nam, những người chiếm giữ trái phép từ 10 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng ($381-$7,639) có nguy cơ bị phạt đến 50 triệu đồng ($1,909) hoặc nhận án hai năm tù.
Vụ khởi tố bị can Ngô Ngụy Ý xảy ra trong bối cảnh các vụ chuyển khoản nhầm người diễn ra thường xuyên tại Việt Nam và khổ chủ phải gian nan mới đòi lại được tiền.
Hồi giữa tháng trước, một bản tin khác của tờ Thanh Niên cho hay, một bà ở tỉnh Đắk Lắk dùng ứng dụng ngân hàng (app) trên điện thoại di động, chuyển khoản nhầm 400 triệu đồng ($15,278) vào tài khoản ngân hàng của một người đã qua đời vào năm 2020.
Khi liên lạc ngân hàng để nhờ thu hồi số tiền, bà được thông báo rằng không liên lạc được với chủ tài khoản.
Đến khi nhờ công an điều tra và đến nhà chủ tài khoản, người phụ nữ mới biết chủ tài khoản đã qua đời năm năm.
Các vụ chuyển khoản nhầm người diễn ra thường xuyên tại Việt Nam và khổ chủ phải gian nan mới đòi lại được tiền. (Hình minh họa: Thanh Niên)
Theo Luật Sư Nguyễn Thành Công, trong tình huống hy hữu này, ngân hàng phải có trách nhiệm đóng tài khoản khi nhận thông báo rằng chủ tài khoản đã chết.
Toàn bộ số dư còn lại trong tài sản sẽ được tạm giữ để chuyển giao cho người thừa kế hợp pháp sau khi họ làm thủ tục khai nhận di sản.
Do vậy, người chuyển khoản nhầm cần liên lạc ngân hàng yêu cầu họ làm việc với người thừa kế của người quá cố để làm thủ tục nhận lại tiền. (N.H.K) [qd]
SPIELBERG, Áo (NV) – Để chọn hình ảnh ấn tượng cho giải F1 Grand Prix Áo 2025 thì đó không phải là cảnh ăn mừng của đội McLaren, mà là ánh mắt sững sờ của ngôi sao Verstappen khi thấy tên mình rơi khỏi top 10 sau 71 vòng đua, theo F1austria ngày 4 Tháng Bảy.
Chuỗi ghi điểm kéo dài hơn hai mùa giải của đội đua thống trị F1 đã chính thức dừng lại. Điều đặc biệt là nó không đến do lỗi kỹ thuật hay tai nạn như thường thấy mà đến từ những đối thủ đang lên, đặc biệt là hai cái tên khoác áo màu cam của McLaren: Lando Norris và Oscar Piastri.
Hai chiếc màu cam của McLaren vọt lên ngay sau vạch xuất phát, thiết lập lại trật tự mới dù đây là đường đua Red Bull Ring được ví là pháo đài bất khả xâm phạm của đội đua “Bò Húc.” (Hình: Mark Thompson/Getty Images)
Khán đài Red Bull Ring được xem là pháo đài bất khả xâm phạm của đội đua “Bò Húc” nhưng lần này thì kẻ lên ngôi lại chính là những nhân vật của thế hệ mới.
Bộ đôi McLaren với hai cái tên Norris và Piastri điều khiển hai chiếc xe cam mạnh mẽ vọt lên ngay sau vạch xuất phát vượt qua Ferrari lẫn Mercedes, đẩy Red Bull vào cảnh ngửi khói.
Các bình luận viên ví von Norris cầm lái như đang khiêu vũ bên từng khúc cua, còn Piastri lạnh lùng xử lý từng pha tấn công lẫn phòng thủ.
Trong khi Red Bull thực sự hụt hơi thì những đội đua “chiếu dưới” lại tỏa sáng rực rỡ. Racing Bulls (đội đua vệ tinh của Red Bull) ghi điểm đầy bất ngờ với vị trí thứ 7. Kick Sauber lượt trước còn bị chê là thiếu đột phá thì lần này đội đua Thụy Sĩ lần đầu trong mùa giải có cả hai tay đua vào top 10.
Với những ai thích đường đua ngày càng hấp dẫn cùng tính cạnh tranh lên cao trào thì thời điểm này, khi Red Bull “mất đà,” đường đua F1 trở nên hấp dẫn hơn.
Grand Prix Áo 2025 kịch tính bởi vì vừa phá vỡ mọi trật tự và mang lại cảm giác đua tranh thực sự khi những vị trí quen thuộc bị đảo lộn. Các bình luận viên vì thế đã thốt lên: “Chính sự không chắc chắn của những đội đua hàng đầu, chính thứ hạng đảo lộn, mới mang đến nét đẹp nhất của đường đua F1.”
Lando Norris và Oscar Piastri của đội McLaren mở Champagne ăn mừng chiến thắng sau chặng đua F1 Grand Prix Áo 2025. (Hình: Joe Portlock/Getty Images)
Nhìn vào bảng xếp hạng mùa giải đang co giãn không theo trật tự thường thấy thật thú vị: McLaren, Ferrari, Mercedes và thậm chí cả Aston Martin đều ẩn chứa những cơ hội ở những vòng kế tiếp. Không còn thấy sự thống trị của những cái tên quen thuộc trên bục đăng quang.
Cú hụt chân ngay trên sân nhà của Red Bull vẽ ra nhiều bình luận cùng những dự đoán thú vị trong làn sóng trẻ trung và quyết liệt hơn là những tên tuổi và kinh nghiệm.
Grand Prix Áo 2025 mới chỉ là khởi đầu của một chương mới nơi những chiếc “Bò Húc” cảm nhận được cảm giác của những kẻ về sau trong làn khói bụi trường đua F1. (Anh Khoa) [qd]
Có nỗi nhớ nào lạ lắm, cứ len lỏi trong tôi ngày đầu mùa hạ. Nỗi nhớ giăng mắc, buông tơ vào tâm hồn tôi khi bóng nắng ngoài kia đang đu đưa cùng gió. Phải rồi, là nỗi nhớ mơ hồ về khoảnh khắc tháng năm xưa. Tiếng tu hú gọi bầy bên rặng tre già khắc khoải. Làng xóm vắng lặng, thi thoảng nghe tiếng gà cục tác bên ổ rơm xao xác đưa tôi về miền ký ức.
Ngày đấy, làng xóm còn nghèo. Đường làng, ngõ xóm đều một màu đất sét, hiếm hoi mới có một số con ngõ được kê những hòn đá xanh rêu. Những ngôi nhà vách đất, mái tranh lúp xúp nối nhau bằng những cái ao, mảnh vườn thành làng. Nhà xây ít lắm, cả một làng, đếm được không đủ một bàn tay nhà có tường bao bằng gạch. Ranh giới giữa nhà nọ với nhà kia thường là hàng rào trồng bằng cây xanh. Cẩn thận thì chủ nhà cắt xén, không thì buộc chúng vào với nhau cho gọn.
Ông tôi thường cắt tỉa chúng bằng phẳng, (Hình: Thanh Niên)
Làng tôi có nhiề hàng giậu như thế. Vườn nhà bác Hiên có hàng rào dâm bụt cao ngang đầu tôi. Thi thoảng, anh Yên lại cắt những cành mọc chồi lên thành thử hàng giậu đó cứ bằng tăm tắp. Riêng từ mùa xuân cho đến mùa hạ, anh để cây vươn cành lên cao rồi trổ hoa. Mùa hè, lũ trẻ chúng tôi hay ra hái hoa chơi. Có loại hoa màu đỏ thắm, cánh đơn, nhụy vàng. Có loại hoa màu đỏ gạch pha những đốm trắng, cánh đơn mỏng, nhiều tua, khi nở cánh hoa chụm vào nhau cong lên như chiếc đèn lồng xinh xắn. Có lẽ vì thế mà người ta gọi đó là dâm bụt lồng đèn. Hồi đó tôi chẳng thích loài hoa này, chúng mỏng manh, còi cọc bên vườn, màu hoa đỏ gạch nhạt nhòa bên cạnh những bông hoa dâm bụt đỏ thắm. Vậy mà bây giờ lại thấy nó đẹp mà tìm mãi, chả có chỗ nào còn giống cây này.
Bọn con gái thường tước cánh hoa dán lên mặt, chỉ là trò chơi thôi, nó hơi dị nhưng khi bóc cánh hoa đi, mặt đứa nào cũng hồng lên như bôi son. Khi bóc hết cánh, bông hoa chỉ còn đài và nhị trông giống chiếc cần câu bé xíu để chơi trò câu cá. Những chiếc lá ngắt rồi bó lại giả vờ làm rau, người bán, người mua rôm rả cả con ngõ nhỏ.
Nhà tôi nuôi thỏ, tôi hay hái lá dâm bụt non cho thỏ ăn. Những chiếc lá nhơn nhớt tựa như lá rau đay khi bị vò nát là món khoái khẩu của những con thỏ trắng xinh xắn. Mỗi bận đi câu, tôi chạy ào ra bờ giậu, ngắt những tổ sâu được cuốn từ lá dâm bụt thành những cái kèn. Lá càng to thì sâu càng to, ngoắc mồi câu rất tiện, những chú cá rô rất thích ăn món mồi nhử này.
Có những loài cây được trồng quanh vườn làm giậu mà bọn trẻ chúng tôi rất thích, đó là giậu cúc tần. Những cây cúc tần nhà bác Miên cứ thoải mái mà vươn lên trong nắng, gió, chả bị ai cắt xén bao giờ, xoà ra cả đường đi. Có những chỗ thưa, trống huếch trống hoác, chúng tôi thường chui vào trộm ổi, trộm táo. Chị Xuyên và bác thường hay mải làm nan đan ấm giỏ hoặc lồng bàn nên cũng chả có thời gian để ý đến khu vườn. Vườn nhà bác khuất sau nhà nên mùa ổi, mùa táo chúng tôi cứ ăn thoả thích. Bù lại, những lúc rảnh, lũ trẻ chúng tôi kéo nhau vào sân nhà bác. Những nan nứa bác vừa chẻ ra, mỗi đứa một bó ngồi đạp chân cho đến khi cả bó nan sạch sẽ và tròn đều tăm tắp nằm trên lớp bụi nứa mịn màng.
Một ngày, hàng cúc tần già cỗi ấy mang dáng vẻ mới mẻ, tươi đẹp là ngày dây tơ hồng ở đâu leo đầy lên bụi cây. Chả hiểu sao, gọi là dây tơ hồng nhưng chúng lại vàng óng, nhỏ như sợi cước câu. Chẳng biết chúng được sinh ra từ đâu mà bám đầy giậu. Có những cây cúc tần cao, tơ vàng như một suối tóc của các cô gái châu Âu óng mượt thả dài xuống tận gốc. Thế rồi không ai để ý, chúng cũng lại tự dưng biến mất để lại dáng vẻ cũ kỹ, hiền lành cho những bụi cúc tần bên ngõ xóm như xưa. Đêm đến, học khuya, tôi còn nghe rõ tiếng ho của bác Miên trai qua hàng giậu cúc tần vọng vào mỗi đêm một nhiều thêm. Rồi một ngày, những tiếng ho dai dẳng hàng đêm ấy im bặt, từ đó lũ trẻ chúng tôi chẳng còn đứa nào muốn chui qua hàng giậu vào vườn hái ổi nhà bác nữa. Thương cả hàng giậu cúc tần bạc phếch lá, cô đơn dưới nắng trưa!
Khi nở cánh hoa chụm vào nhau cong lên như chiếc đèn lồng xinh xắn. (Hình: Tuổi Trẻ Online)
Cũng là giậu cúc tần nhưng nhà bác Huy lại xén tỉa đi trông cũng rất đẹp mắt. Lẽ tất nhiên, hàng giậu này chả đứa nào dại mà chui vào vì dễ bị phát hiện. Những chiếc lá non màu xanh bạc làm cho bức tường cúc tần trông dễ thương. Mỗi khi trở trời, gió lần giở đếm những đốt xương, tôi thường ra bụi cúc tần ấy hái lá về rang với cám nóng rồi quấn trong chiếc khăn vuông để đánh cảm cho bà. Vị thuốc rẻ tiền từ cúc tần bờ giậu với cám gạo ấm nóng, thơm thơm mà rất hữu ích, đã xua đi sương, gió từ bao ngày dầm mưa, dãi nắng tích tụ trong người của những người nông dân một nắng hai sương như bà, như mẹ.
Ngay mặt đường làng là bờ giậu được trồng bằng cây ô rô trông thật đẹp, đều tăm tắp. Ngày mưa, những chiếc lá bé xíu hứng giọt mưa mơn mởn, nước đọng lại long la long lanh.
Xung quanh nhà tôi là hàng giậu duối cao quá đầu người. Ông tôi thường cắt tỉa chúng bằng phẳng, cảm giác như có thể ngồi vắt vẻo được trên đó. Mỗi lần mở cửa sổ ra là thấy bờ giậu với những chiếc lá duối ram ráp, xanh thẫm làm dịu hẳn những cơn nắng oi nồng. Chúng tôi thường hái những quả duối chín mọng, vàng ươm lấp ló để “liên hoan.” Bờ giậu này là sân tắm nắng của mấy con thằn lằn, kỳ nhông. Thế mà đến đúng giờ Ngọ mùng 5 Tháng Năm Âm thì chúng trốn đâu biệt tăm biệt tích.
Ngày tết Đoan Ngọ đúng giờ Ngọ, mẹ tôi thường đi cắt lá cây về làm thuốc, trong đó có cúc tần, lá duối, lá tre và một số loại lá khác về phơi khô để dùng dần. Những loại lá ấy có đầy trong ngõ xóm. Người dân làng tôi truyền rằng, những chiếc lá cây thuốc nam được hái đúng giờ đó, có tác dụng rất tốt. Tôi chẳng biết nó tốt như thế nào nhưng mỗi bận đi học xa, tôi lại gói theo một bọc lá khô to tướng để lên thành phố đun nước gội đầu. Mùi hương của các loại lá nao nao gợi nỗi nhớ quê nhà, nhớ cái nắng chang chang với những hàng rào cây xanh mọc khắp làng, nhớ dáng mẹ tảo tần, bươn bả sớm khuya.
Gió bốn mùa cứ thả sức nô đùa trên các bờ giậu. Bướm ong thỏa sức bay. Cổng nhà gần như không có, nếu có cũng được đóng bằng tre đơn sơ, mộc mạc, chủ yếu để chó và gà đỡ chạy ra ngoài. Xóm nghèo nhưng thân thiện, đầm ấm, chỉ với tay qua bờ rào là cho nhau những món quà quê một cách dễ dàng. Quà chỉ đơn giản là củ khoai luộc, bắp ngô nướng hay bát chè xanh… Bọn trẻ chúng tôi cũng ào một cái là sang nhà nhau chơi được. Tình quê là vậy, mộc mạc mà thân thiết, gần gũi, gắn bó.
Xóm làng bây giờ cứ thưa dần rồi mất hẳn những bờ giậu xanh ngày xưa. Thay vào đó, những bức tường kín cổng cao tường mọc lên. Gió bơ vơ thổi bên ngoài tường bao. Còn đâu những hàng rào cho lũ chuồn chuồn đậu trêu ngươi lũ trẻ, chúng ngẩn ngơ tìm đậu ở nơi nào? Trẻ con ít khi được chơi đùa như bọn tôi thuở ấy. Màu xanh bớt dần đi trên những con đường làng, ngõ xóm. Những bức tường rào, những bờ giậu xanh một thuở, giờ về đâu?
