Kế hoạch vũ khí nguyên tử và hỏa tiễn của Bắc Hàn đã kéo theo một cuộc chạy đua phát triển lực lượng hỏa tiễn phòng thủ cũng như tấn công ở tất cả các nước Đông Á.
Bắc Hàn
Kể từ khi Kim Jong-un lên nắm quyền lực Tháng Mười Hai, năm 2011, Bắc Hàn đã đẩy mạnh chương trình phát triển hỏa tiễn và nhịp độ thử nghiệm tăng lên đáng kể so với thời ông bố là Kim Jong-il. Sau những lần thất bại năm 2016, hiện nay Bắc Hàn đạt nhiều tiến bộ kỹ thuật nhanh chóng và Bộ Quốc Phòng Mỹ cho rằng trong vòng năm 2018 có thể có được hệ thống hỏa tiễn đạn đạo mang đầu đạn nguyên tử nhắm tới lục địa Mỹ.
Số lượng hỏa tiễn mà Bắc Hàn hiện có vẫn còn là bí ẩn và nhiều loại mới chỉ thử nghiệm chưa tới giai đoạn sản xuất và sử dụng. Nhiều loại hỏa tiễn đạn đạo tầm ngắn và tầm trung có khả năng bắn tới tất cả mục tiêu trên lãnh thổ Nam Hàn và Nhât Bản. Hỏa tiễn tầm xa Hwasong-10 hay Musudan triển khai từ năm 2010, hiện nay được cải tiến, có tầm bắn 3,200 km đủ đe dọa tới Guam.
Ngoài việc hoàn thiện các loại hỏa tiễn tầm ngắn và tầm trung, mục tiêu chính của Bắc Hàn là phát triển hỏa tiễn đạn đạo xuyên lục địa có tầm bắn xa từ 10,000 đến 13,000 km. Trong năm 2017, bất chấp lệnh cấm vận Bắc Hàn đã thử nghiệm các hỏa tiễn hạng này bao gồm Hwasong-14, 15, 16 với mức độ thành công chưa thể biết chính xác. Là một đất nước quá nhỏ bé, Bắc Hàn phải thử nghiệm hỏa tiễn bằng đường phóng thẳng lên cao để tránh bay qua không phận các quốc gia khác, do đó khó đánh giá khả năng đánh trúng mục tiêu.
Trung Quốc
Cho tới đầu thế kỷ này, triển khai hỏa lực chiến thuật tầm xa của Trung Quốc đặt căn bản trên hỏa tiễn đạn đạo thay vì dùng máy bay oanh tạc hay chiến hạm. Do đó quốc gia này đã sản xuất hàng trăm loại hỏa tiễn tầm ngắn, tầm trung và liên lục địa.
Các hỏa tiễn tầm trung DF-21 tầm bắn 1,700 km và DF-26 trên 3,000 km, đặt trên xe di động, có khả năng tấn công đến tất cả các mục tiêu ở Đông Bắc Á, Đài Loan, Nhật Bản, Guam. Hai kiểu hỏa tiễn này cũng có phiên bản được biến thể thành hỏa tiễn diệt hạm chuyên dùng vào mục đích tấn công các chiến hạm kể cả hàng không mẩu hạm.
Trung Quốc cũng đang chú trọng phát triển các loại hỏa tiễn bình phi như DF-10A có tầm bắn xa 1,500 km đặt căn cứ trên mặt đất hay chiến hạm. Hỏa tiễn bình phi bay thấp chỉ có vận tốc cận thanh với động cơ phản lực như một máy bay thường, nhưng có ưu điểm là tránh bị radar phát hiện và được điều khiển suốt hành trình cho tới mục tiêu.
Hỏa tiễn đạn đạo đi theo quỹ đạo cố định, nếu là liên lục địa thì lên rất cao ra ngoài khí quyển nhưng không vào quỹ đạo thành một vệ tinh nhân tạo, còn nếu là tầm xa hay tầm trung thì không ra ngoài khí quyển. Trong hầu hết thời gian bay, hỏa tiễn đạn đạo không có lực đẩy, chỉ nhờ trọng lực và sức cản của không khí, và chỉ có sự hướng dẫn trong một khoảnh khắc rất ngắn khi gần đến mục tiêu.
Mỹ, Nga, Trung Quốc đều đang nỗ lực phát triển loại hỏa tiễn “bội thanh” (hypersonic) nghĩa là bay với vận tốc trên 5 lần vận tốc âm thanh khi đi đến mục tiêu, và đến nay dường như Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới về kỹ thuật. Hồi Tháng Mười Một năm ngoái, lực lượng hỏa tiễn của Quân Đội Giải Phóng Nhân Dân Trung Quốc đã thử nghiệm hỏa tiễn mới DF-17, đầu tiên thuộc loại này, và tình báo Mỹ dự đoán sẽ được đưa vào sử dụng từ năm 2020.
Hỏa tiễn bội thanh sẽ là mối đe dọa nặng nề vì có thể vượt qua tất cả tất cả những hệ thống phòng thủ chống hỏa tiễn đạn đạo và bình phi thông thường.
Nam Hàn, Nhật, Đài Loan
Từ trước đến nay các quốc gia này đều chỉ chú trọng đến mục tiêu phòng thủ với các hệ thống hỏa tiễn mua của Mỹ.
Theo hiến pháp hòa bình, Nhật không chủ trương trang bị vũ khí tấn công, nhưng gần đây bị đe dọa bởi thái độ hiếu chiến của Bắc Hàn, Nhật muốn mua loại hỏa tiển bình phi AGM-158 JASSM-ER của Không Quân Mỹ, phóng đi từ máy bay chiến đấu tới mục tiêu xa trên 1,000 km với đầu đạn mang chất nổ quy ước nặng 470 kg.
Nam Hàn có các hỏa tiễn đạn đạo Hyunmoo trong đó Hyunmoo-4 có tầm bắn xa 1,000 km mang đầu đạn 1,000 kg thuốc nổ. Ngoài ra các hỏa tiễn bình phi KEPD 350 mua của Đức, phóng từ máy bay đánh các mục tiêu dưới đất và hỏa tiễn bình phi Hyunmoo 3 do Nam Hàn sản xuất với tầm xa trên 500 km.
Đài Loan sản xuất hoả tiễn bình phi Hsiung Feng IIE (HF-2E) đặt căn cứ trên mặt đất phóng đi từ xe di động, nhằm mục đích phòng thủ eo biển, nhưng với tầm xa tối đa 600 km có thể tần công vào lục địa Trung Quốc qua eo biển bề ngang trên 200 km. Đài Loan cũng đang phát triển hỏa tiễn bình phi Vạn Kiếm (Wan Chien) phóng đi từ máy bay chiến đấu với tầm bắn xa 2,000 km đẩ có thể đe dọa Bắc Kinh.
Trong tình thế mỗi quốc gia đều bí mật sản xuất hay đặt mua những hệ thống hỏa tiễn mới, hậu quả sẽ là sự gia tăng nguy cơ chiến tranh tới mức độ lớn trong khu vực. (Hà Tường Cát)
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Tuy là thành phố lớn nhất nước nhưng cơ sở hạ tầng đặc biệt là giao thông của Sài Gòn được coi là “tồi tệ” với khoảng 200 cây cầu yếu, chờ sập bất cứ lúc nào.
VNExpress hôm 29 Tháng Giêng dẫn lời ông Bùi Xuân Cường, giám đốc Sở Giao Thông-Vận Tải Sài Gòn, nói rằng “hiện các trục đường chính có 30 cầu yếu. Còn nếu tính cả trong các khu dân cư thì hiện có khoảng 200 cầu yếu và 55 cầu không đồng bộ tải trọng.”
Vẫn theo lời ông Cường, “Trước mắt vẫn khai thác hiệu quả hạ tầng hiện hữu nhưng vẫn phải bảo đảm tuyệt đối an toàn và đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.”
Vụ tai nạn mới nhất là sập cầu Long Kiểng trên đường Lê Văn Lương, huyện Nhà Bè, 10 ngày trước. Nhịp cầu bị gãy được thay, đồng thời gia cố lại các trụ mống để đảm bảo sử dụng lâu dài.
Cầu Long Kiểng là nơi đi lại của người dân từ huyện Nhà Bè, Long An vào trung tâm thành phố hoặc từ trung tâm thành phố trở về nhà. Nhiều ngày qua, người dân phải đi đường vòng xa hơn cả chục km.
Cầu Rạch Dơi đã được sửa chữa nhiều lần nhưng người dân vẫn lo lắng mỗi khi đi qua. (Hình: VNE)
VNExpress ghi nhận, “Trên đường Lê Văn Lương thuộc xã Nhơn Đức đi Cần Giuộc (Long An), ngoài cầu Long Kiểng mới bị sập còn nhiều cầu sắt cũ khác như cầu Rạch Đĩa 1, Rạch Tôm, Rạch Dơi cũng trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Các cây cầu này đều được xây dựng từ trước năm 1975. Chỉ cần một xe máy chạy qua, cầu đã rung bần bật.”
Tại cầu Rạch Dơi, nhiều chân cầu bằng trụ sắt gỉ sét, một số nơi thủng lỗ chỗ. Dù cầu đã xuống cấp nhưng xe tải liên tục lưu thông; phía dưới là ghe tàu, sà lan chất đầy cát không ngớt qua lại.
Còn cầu Rạch Tôm mỗi lần có xe tải chở hàng chạy qua lại rung lắc mạnh, phát ra những tiếng kêu lớn.
Tương tự là cầu Phước Lộc 1 nối hai xã Phước Lộc và Phước Kiểng. Bề ngang cầu chỉ khoảng 2m, vừa đủ hai xe máy đi ngược nhau.
Và không chỉ ở huyện Nhà Bè mà ở nhiều nơi khác cũng còn hàng loạt cây cầu yếu, nguy cơ sập bất cứ lúc nào như: Bà Hom (Tỉnh lộ 10, quận Bình Tân), Xáng Dọc (đường Vườn Thơm), Thanh Niên (bắc qua Kênh Xáng Ngang, huyện Bình Chánh ), Thi Đua (Tỉnh lộ 9, huyện Củ Chi)… (KN)
Quảng Nam đình chỉ giám đốc Sở Kế Hoạch Đầu Tư ‘trẻ nhất’ Việt Nam
WASHINGTON, D.C. (NV) – Một chiến đấu cơ Nga, loại Su-27, khi làm nhiệm vụ ngăn chặn đã có thái độ đe dọa một phi cơ trinh sát của hải quân Mỹ lúc đang bay trong không phận quốc tế ở Hắc Hải hôm Thứ Hai, theo nguồn tin CNN.
Các phi công Mỹ cho hay chiếc phi cơ bay sát chỉ cách chừng 5 feet (khoảng 1.5 mét).
Nguồn tin này cho biết thêm thái độ hung hăng của chiến đấu cơ Nga khiến chiếc phi cơ Hải Quân Mỹ phải chấm dứt sớm chuyến bay tuần tiễu.
Bộ Chỉ Huy Hải Quân Mỹ ở Âu Châu sau đó xác nhận sự kiện này, cho hay rằng cuộc gặp gỡ trên không được coi là không an toàn vì chiếc Su-27 bay quá sát và vượt ngang trước mặt đường bay của chiếc trinh sát cơ EP-3, theo lời đại tá Pamela Kunze, phát ngôn viên hải quân Mỹ.
Phía Nga nói rằng phi cơ của họ hoạt động theo đúng các quy luật quốc tế khi nghênh cản chiếc phi cơ Mỹ.
Phát ngôn viên Kunze cho hay các hành động không an toàn của phía Nga làm gia tăng nguy cơ có các tính toán sai lầm và có tai nạn trên không. (V.Giang)
Máy bay trục trặc, phi công hạ cánh an toàn trên xa lộ
WESTMINSTER, California (NV) – “Chúng ta rồi cũng sẽ già” là câu bật lên trong đầu tôi sau nhiều giờ ngồi lặng yên nghe các “tiền bối” đọc thơ, giới thiệu thơ, rồi nghe dòng nhạc của “đại thụ” Phạm Duy qua những tiếng hát vượt thời gian, không gian và qua cả những giọng ca thân quen nơi này. Tất cả diễn ra trong đêm “Ngàn Lời Thơ – Nhớ Phạm Duy” tổ chức tại hội trường Việt Báo đêm tối Thứ Sáu, 26 Tháng Giêng.
Những đêm nhạc như đêm kỷ niệm 5 năm ngày mất của tác giả “Nghìn Trùng Xa Cách” mà tôi vừa nhắc trên do nhóm thân hữu của Nina Hòa Bình, con gái vợ chồng nhà thơ Trần Dạ Từ – Nhã Ca, tổ chức, không bao giờ giống những chương trình ca nhạc người ta thường thấy. Nó khác từ cách bày trí, từ cách gửi lời mời, khác đến cả nội dung. Để rồi, người tham dự sẽ luôn luôn nhìn ra, tìm thấy một điều gì đó hoàn toàn mới mẻ, khác lạ khi dõi theo chương trình và vướng víu những suy nghĩ sau bước chân ra về.
Thật sự tôi là người không thích nghe ngâm thơ. Tôi cũng không tha thiết nghe đọc thơ. Có lẽ vì ngâm thơ dễ bị “rợn óc”, còn đọc thơ dễ bị… đơ chăng? Tôi không biết. Tôi chỉ đọc thơ bằng mắt, bằng hồn. Và, tôi thích tự đọc lấy những dòng thơ mình tâm đắc.
Nhớ trước lúc đêm thơ nhạc bắt đầu, ông già đội mũ beret cùng ban biên tập với tôi, tay cầm tẩu, tay quàng chiếc ba lô lên vai chuẩn bị sang bên Việt Báo, hỏi “Tối nay có ai muốn nghe tôi đọc thơ không?” – 5 giây trôi qua. Ông trả lời luôn cùng nụ cười hóm hỉnh vốn có “Không có ai hết.”
Nhà thơ Đỗ Quý Toàn, ông già đội mũ beret (Hình: Facebook Nina Hoabinh Le)
Tôi ngừng gõ trên máy tính, quay qua ông, “Dạ có con, con phải đi nghe chú đây.” Ông bật cười khi nghe tôi nhấn mạnh chữ “phải đi.”
Nhưng rồi. Tôi đã nhận ra có gì đó thật thú vị, thật lạ khi ngồi riêng một mình, và, nghe những người làm thơ – nổi tiếng – đọc thơ, thơ của bạn bè, hay của chính họ.
Nhà thơ Đỗ Quý Toàn, nhà thơ Du Tử Lê, nhà thơ Nhã Ca, nhà thơ Trần Dạ Từ.
Mỗi người mỗi nét. Mỗi phong cách. Mỗi điệu bộ.
Ông già đội mũ beret, hay ngậm tẩu – vẫn điệu bộ tôi nhìn thấy mỗi ngày khi ông “nhắn nhe” điều gì đó với đám phóng viên trẻ – nhưng hôm nay, trên sân khấu, là một nhà thơ Đỗ Quý Toàn có thể “giả bộ” ngâm nga vài câu thơ của ông bạn Trần Dạ Từ “Lần đầu ta ghé môi hôn /Những con ve nhỏ hết hồn kêu vang,” nghe thật tếu.
Để rồi từ tiếng cười bật lên, ông chỉ ra sự khác nhau giữa ngâm thơ và đọc thơ là như thế nào, ông lại làm người nghe cũng phải đắm chìm trong những “khám phá” mà ông nhìn ra khi đọc những câu thơ “đắc địa” của Quách Thoại, của Nguyễn Bá Trạc.
“Có người trước lạ sau quen/Có người trước lạ sau điên cái đầu”
Hay: “Một mình một ấm nước trà/Ngồi ở trong nhà với sáu cái ly”
“Thơ làm cho mình bị quyến rũ là bởi vì có những chuyện mình nhìn hằng ngày, nghe hằng ngày, tự dưng có anh thi sĩ đụng vào, viết ra những điều đó – cũng là những điều mình vẫn thấy đó, nhưng, hình như cách nhìn của mình về thực tại đã thay đổi,” ông dẫn giải.
Hình như ông nói đúng. Một bình trà. Sáu cái ly. Mình nhìn quen quá trong ngôi nhà mỗi ngày. Nhưng giờ, qua cách chắt chiu câu chữ của tác giả, qua giọng đọc chậm rãi của một người già từng trải. Bỗng, có gì như thảng thốt khi nhận ra một nỗi cô độc đến tận cùng.
“Một mình – một ấm nước trà – Ngồi ở trong nhà – với sáu cái ly”
Hay như khi tác giả của “Khúc Thụy Du” đọc bài “Tôi trôi theo tôi con sông” của chính ông:
“tôi đi xuyên qua lời thề/thấy tôi thơ ấu bèo nhèo chiến tranh. tôi đi xuyên qua màu xanh/thấy trên khung vải nổi gân nỗi buồn.”
Nhà thơ Du Tử Lê trong đêm “Ngàn Lời Thơ – Nhớ Phạm Duy” (Hình: Facebook Nina Hoabinh Le)
Tôi chợt thấy bốn chữ “bèo nhèo chiến tranh” sao kinh khủng! Bao nhiêu câu chữ mình từng dùng để mô tả cái khốc liệt, cái tàn nhẫn của chiến tranh sao vẫn không lột tả hết được những gì mà người ta phải hứng chịu bằng những con chữ “thấy tôi thơ ấu bèo nhèo chiến tranh” như nhà thơ Du Tử Lê đang dùng.
Vâng, ông già đội beret Đỗ Quý Toàn nói đúng, “Mình sống trong một thói quen, nhìn thế giới bằng thói quen, và nói ra lời để mô tả thế giới bằng thói quen của mình. Bỗng một hôm, đọc lên câu thơ, cũng nói về thế giới đó, nhưng mình bỗng thấy lạ, thấy khác hẳn thói quen của mình, khác hẳn với cái nhãn quan của mình về thế giới, đó chính là vai trò của thơ.”
Cảm xúc lôi theo cảm xúc. Tôi thấy mình bỗng chênh vênh giữa những vần thơ mà cô Nhã Ca cất giọng:
“Tôi bỏ nhà ra đi năm mười chín tuổi/Đêm trước ngày đi nằm đợi tiếng chuông/Tiếng chuông tan lâu như mưa ngoài phố/Tiếng chuông tan dài như đêm không ngủ/Tiếng chuông tan tành như tiếng vỡ trong tôi” (Tiếng Chuông Thiên Mụ)
Nhà thơ Nhã Ca trong đêm “Ngàn Lời Thơ – Nhớ Phạm Duy” (Hình: Facebook Nina Hoabinh Le)
Hay giọng nhà thơ Trần Dạ Từ trong bài “Biệt Tăm” của Tô Thùy Yên.
“Chỉ là một bước, bước trờ/Mà rồi từ đó tới giờ biệt tăm/Bao lần chạy vạy hỏi thăm/Hỏi chưa ra, đã trăm năm, sững sờ”
Không biết do câu chữ các vần thơ, do giọng đọc không lẫn được với bất kỳ ai của các nhà thơ có mặt, mà vướng víu trong đầu tôi trong suốt phần chương trình còn lại cho đến tận bây giờ, khi ngồi gõ những dòng này, là cảm giác – sẽ – hụt hẫng, mất mát, tiếc nuối những thứ vô giá vốn còn đang hiện diện với mình.
Nó như thể tâm trạng “Ôm em trong tay mà đã nhớ em ngày sắp tới” trong bài Dạ Khúc của Thanh Tâm Tuyền vậy.
Nhà thơ Trần Dạ Từ trong đêm “Ngàn Lời Thơ – Nhớ Phạm Duy” (Hình: Facebook Nina Hoabinh Le)
Họ, những nhân vật chính của đêm, Nhã Ca, Trần Dạ Từ, Du Tử Lê, Đỗ Quý Toàn, Kiều Chinh, Khánh Ly, là những người đã cùng trải qua thời “thơ ấu bèo nhèo chiến tranh,” họ cùng lứa, là bạn, là tri kỷ, là những người ngưỡng mộ nhau, từ những ngày tuổi đếm mới từ số mười chứ không phải số hai mươi.
Họ xuất hiện đó, không chỉ như những chứng nhân của lịch sử, mà với tôi, họ như những người giữ hồn cho cái gốc thuần Việt nơi đất khách.
Tôi nhìn lên sân khấu, Ysa trong vai trò của một MC được xem là có vốn hiểu biết rất thấu đáo về những nhân vật chị giới thiệu, nhưng liệu Ysa hay Hòa Bình hay một ai đó, có thể thay thế những tiền bối kia, để kể với tôi, với những người còn “lấm” hồn dân Việt về những khoảnh khắc lịch sử đã làm nên một thế hệ mà họ được may mắn dự phần, để trở thành những chứng nhân, trở thành người có thể cho tôi biết mình đúng hay chưa đúng khi nghĩ về gốc rễ cội nguồn hay không?
Lại thêm giọng hát của Bác sĩ Bích Liên cứ như đang kể chuyện với nhiều tâm trạng day dứt trong một “trường ca” góp lại từ ba bài “Tôi Trôi Theo Tôi – Con Sông” của Du Tử Lê, “Gọi tên dòng sông” của Trần Dạ Từ, và “Chiều Về Trên Sông” của Phạm Duy:
“Về đâu ôi giấc mơ. Chàng thi sĩ ngu ngơ. Và năm tháng bơ vơ/ Bờ nắng bờ mưa. Mẹ già khô héo/Nợ nần kêu réo. Ân oán mè nheo/ Xương máu hò reo… Bài ca sự sống. Trời đất mênh mông/Mảnh vỡ. Cơn giông. Anh nhớ gì không/ Gọi mãi dòng sông. Tình yêu của tôi/ Một đóa hư không. Về với vô cùng.”
Cứ vậy mà cảm giác về sự mất mát cứ hiện hình trong tôi, khi lờ nhờ, khi rất rõ.
Ca sĩ Khánh Ly trong đêm “Ngàn Lời Thơ – Nhớ Phạm Duy” (Hình: Facebook Nina Hoabinh Le)
Để rồi khi nghe cô Khánh Ly hát “Đường Em Đi” của Phạm Duy:
“Ðường em có đi, hằng đêm gót hoa/Nở những đóa thơ, ôi dị kỳ/Ðường êm có khi chờ em bước qua Là nghiêng giấc mơ ước thề…”
Hay “Xuân Thì”:
“Tình Xuân chớm nở đêm qua/Khi mùa chinh chiến đã lui ra ngoài đời/Ngày Xuân con én đưa thoi/Có người nhớ tới những lời yêu mến nhau…”
Tôi thấy mắt mình cay.
Giọng cô mỗi lúc một khàn hơn, đục hơn. Nhưng có ai đến với những đêm đặc biệt này để tìm một giọng hát trong? Người ta đến vì những điều không gì có thể thay thế. Vì những điều mà cơ hội được đối diện, được chạm tay hãy còn rất ít.
Cám ơn những người luôn suy tư tạo nên những chương trình thật lạ, như đêm “Ngàn Lời Thơ – Nhớ Phạm Duy,” một đêm không chỉ có nhạc, có thơ, mà còn có họa, một chương trình không có khoảng cách giữa ca sĩ và khán giả, một chương trình mà ai cũng thấy mình thật gần gũi với nhau.
Sau cùng, thật sự tôi không nhớ Phạm Duy, ông xa tôi quá, nhưng, tôi sẽ nhớ những người tôi còn đang được chuyện trò, những người đang còn truyền được cho tôi cảm hứng sẽ yêu thơ, yêu nhạc, trước cảm nghĩ “chúng ta rồi cũng sẽ già,” để biết chắt chiu những gì mình còn đang được chạm đến hôm nay.
-Nhà sáng lập hãng nội thất Thụy Điển IKEA qua đời, hưởng thọ 91 tuổi
-Bắc Hàn bất ngờ hủy buổi biểu diễn ở Thế Vận Hội tại Nam Hàn
-Một ông ở Pennsylvania bắn chết bốn người rồi tự sát vì ghen tuông
KABUL, Afghanistan (AP) – Thành phần phiến quân ISIS hôm Thứ Hai mở cuộc tấn công nhắm vào các quân nhân canh gác một học viện quân sự tại thủ đô Kabul, làm thiệt mạng ít nhất 11 người và làm bị thương 16 người khác.
Đây là vụ mới nhất trong hàng loạt các cuộc tấn công xảy ra ở Kabul trong tháng này, do thành phần Taliban và ISIS gây ra, khiến hàng trăm người thiệt mạng và bị thương.
Cuộc tấn công hôm Thứ Hai khởi sự vào lúc khoảng 4 giờ sáng, theo các nhân chứng, và cuộc giao tranh kéo dài mãi cho tới sau lúc rạng đông vẫn chưa chấm dứt.
Dawlat Waziri, phát ngôn viên Bộ Quốc Phòng Afghanistan, cho hay một tay nổ bom tự sát mở đầu cuộc tấn công và sau đó là cuộc chạm súng dữ dội.
Ông Waziri cho hay có ít nhất năm phiến quân tham dự cuộc tấn công. Hai người trong số này chết trong cuộc giao tranh, hai người cho nổ bom mang theo và một bị quân chính phủ bắt giữ.
Học viện này là nơi sĩ quan cao cấp nhất của Mỹ trong cuộc chiến Iraq và Afghanistan bị thiệt mạng.
Thiếu Tướng Harold J. Greene, bị một binh sĩ Afghanistan nổ súng bắn chết nơi đây hồi Tháng Tám năm 2014. Lúc đó, ông là tư lệnh phó lực lượng chuyển tiếp ở quốc gia này. Phía Taliban sau đó cho hay hung thủ là người của họ cài vào. (V.Giang)
Y tá Nga vứt bệnh nhân ngoài bệnh viện giữa trời 0 độ
WASHINGTON, DC (AP) – Ông Andrew McCabe, một người thường là mục tiêu chỉ trích của Tổng Thống Donald Trump, hôm Thứ Hai bất ngờ từ chức trước khi tới ngày nghỉ hưu vào Tháng Ba.
Ông McCabe, làm việc cho FBI trong 22 năm, thường bị Tổng Thống Trump công khai chỉ trích trong thời gian qua và bị tố cáo là thiên vị vì quan hệ chính trị của vợ ông và vì cuộc điều tra của FBI kết luận bà Hillary Clinton không có tội trong vụ sử dụng email riêng.
Vị phó giám đốc này từng tham gia các cuộc điều tra lớn, bao gồm vụ đánh bom trong cuộc đua Marathon ở Boston, sẽ đủ thời hạn nghỉ hưu chính thức trong vài tuần nữa.
Hôm Thứ Hai, nhân viên FBI được thông báo rằng ông McCabe, nhân vật số 2 của cơ quan này, sẽ thôi việc bắt đầu từ ngày Thứ Ba, theo các nguồn tin bên trong cho biết.
Ông McCabe sẽ được hưởng đầy đủ hưu bổng.
Sự từ chức của ông McCabe diễn ra vào lúc ông Christopher Wray, giám đốc FBI, thực hiện một số thay đổi nhân sự cấp cao, thay hai phụ tá cao cấp hồi tuần trước.
Những thay đổi này là bình thường khi FBI thay đổi lãnh đạo, nhưng lại được công luận chú ý vì có áp lực của tổng thống đòi ông Wray thay những người bị coi là tín cẩn với ông James Comey, người bị ông Trump sa thải hồi Tháng Năm, 2017.
Tòa Bạch Ốc bác bỏ bất cứ liên quan nào đến chuyện từ chức của ông McCabe.
Trong thông báo gởi cho nhân viên hôm Thứ Hai, Giám Đốc Wray nói rằng Phó Giám Đốc McCabe sẽ nghỉ hưu vào ngày 18 Tháng Ba, và bác bỏ bất cứ áp lực chính trị nào trong chuyện này.
“Không có bất cứ áp lực nào ảnh hưởng quyết định của tôi,” ông Wray viết.
Sự từ chức của ông McCabe cũng diễn ra vào lúc có nhiều cuộc điều tra, bao gồm một vụ của Bộ Tư Pháp đối với ông và các nhân vật cao cấp khác của FBI trong vụ bà Clinton sử dụng email riêng.
Ngoài ra, ông Robert Mueller, điều tra viên đặc biệt, lại đang điều tra xem ban vận động của ông Trump có thông đồng với người Nga trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 hay không, cùng với những chuyện khác, trong đó có chuyện sa thải ông Comey.
Kể từ cuối năm 2016, ông McCabe luôn bị ông Trump chỉ trích mạnh mẽ, khi người ta khám phá là vợ ông có nhận tiền của một nhóm hành động chính trị, do ông Terry McAuliffe, lúc đó là thống đốc Virginia, đứng đầu, trong cuộc tranh cử không thành công vào Thượng Viện Virginia.
Ông McAuliffe là bạn thân của gia đình Clinton. (Đ.D.)
BẮC GIANG, Việt Nam (NV) – Công an đem giấy thông báo “Đình chỉ điều tra” đến cho một người đã chết cách đây 5 năm ở Bắc Giang, trong khi có tin một gia đình có 8 người bị tù oan ở Tây Ninh.
Một số báo tại Việt Nam cho hay đại diện công an tỉnh Bắc Giang đã đến nhà ông Mưu Quý Sường để trao giấy “Đình chỉ điều tra” và tổ chức xin lỗi công khai đã quy chụp cho ông tội giết vợ trong một vụ án từ 40 nước trước, bỏ tù ông dù không có phiên tòa nào được mở ra xử ông về tội giết người.
Sự oái oăm là ông Sường đã qua đời từ năm 2013 vì bệnh ung thư. Trước đó, ông đã đi kêu oan khắp nơi không có kết quả. Ông dặn dò con và bà vợ kế “tiếp tục kêu oan và mong có ngày con cháu không phải mang tiếng với người đời.”
Theo hồ sơ vụ án, VNExpress thuật lại tóm tắt, “Tháng Chín, 1977, thi thể vợ ông Sường được phát hiện ở con suối gần nhà. Gia đình cho rằng bà bị ngã trong lúc đi qua cầu tre ra đồng. Gia đình chưa kịp tổ chức đám tang thì ông Sường bị công an bắt vì nghi giết vợ, dựng hiện trường giả.”
“Ông Sường bị giam hơn 7 năm và không có phiên tòa nào được mở. Trong thời gian này, trong buồng giam xảy ra vụ phạm nhân đánh nhau và ông bị phạt bốn năm tù. Thụ án xong hình phạt này, ông Sường được về nhà sau hơn 11 năm bị bắt.”
Ông liên tục kêu oan sau đó rồi qua đời do tuổi già và mắc ung thư các đây 5 năm. Đến bây giờ, cái tờ giấy vô dụng “Đình chỉ điều tra” của công an tỉnh Bắc Giang mới xác định hành vi “không cấu thành tội phạm giết người” của ông Mưu Quý Sường.
Công an CSVN luôn luôn có thói quen tra tấn nhục hình nghi can để ép nhận tội. Mỗi năm đều có hàng chục người chết vì bị tra tấn ép cung chỉ vài giờ hay một hai ngày vừa bị bắt. Nhiều người bị tra tấn khủng khiếp quá đã đành nhận tội giết người và bị kết án tử hình. Những năm gần đây, một số trường hợp được luật sư và gia đình ráo riết kêu cứu mới được giải oan nhưng một số trường hợp vẫn còn đang chờ bị hành hình như Hồ Duy Hải.
Các chứng cứ từ dấu vân tay, vật chứng đến nhân chứng đều xác định Hồ Duy Hải không phải là thủ phạm nhưng anh ta vẫn đang chờ bị hành quyết không biết lúc nào. Mẹ của Hồ Duy Hải kiên nhẫn mang đơn kêu oan cho con đi gõ khắp các cửa nhưng chưa thấy kết quả gì chắc chắn.
Trong khi công an Bắc Giang tổ chức “xin lỗi” một người đã bị bỏ tù oan ở Bắc Giang dù ông ta đã chết được 5 năm, thì tại Tây Ninh, tờ Người Lao Động cho hay một gia đình có 8 người đã bị bỏ tù oan mà chỉ có 1 trong 8 người bị giam oan được bồi thường với số tiền ít ỏi sau khi được “đình chỉ điều tra vụ án.”
Ông Nguyễn Văn Dũng (thứ tư, từ trái sang) và người thân trình bày vụ việc với phóng viên báo Người Lao Động. (Hình: Người Lao Động)
Theo ông Nguyễn Văn Dũng ở xã Phước Thạnh, huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh, kể lại trên tờ Người Lao Động (NLĐ), “Tháng Bảy, 1979, ông từ chiến trường Cambodia về nước kết hợp thăm gia đình. Được ít ngày, ông Dũng bị lực lượng chức năng xã Đôn Thuận (huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh) bắt vì nghi cướp tài sản.”
Khoảng thời gian đó xảy ra vụ cướp có võ khí tại nhà ông Nguyễn Văn Dơ (ấp Bùng Binh, xã Đôn Thuận). “Do ông Dơ báo trong đám cướp ngoài súng M16, súng ngắn còn có con dao trắng thường sử dụng bán bánh mì. Nghi vấn Hồ Long Chánh có con dao loại này, công an bắt ngay Chánh để điều tra. Chánh khai thêm Nguyễn Văn Dũng, Nguyễn Văn Chiến (anh ruột ông Dũng), Nguyễn Thành Nghị và Nguyễn Văn Dũng (con ông Nghị). Chính quyền xã đã bắt tiếp số người này,” NLĐ thuật lại theo lời kể.
Tờ NLĐ kể tiếp: “Sau khi bị đưa về công an huyện và bị dùng nhục hình buộc phải nhận tội cướp tài sản đem về cho vợ con họ cất giấu, cơ quan điều tra lại bắt tiếp bà Nguyễn Thị Ngọc Lan (chị ông Dũng), Nguyễn Thị Lan (vợ ông Chiến) cùng Nguyễn Thị Kim Chung (con ông Chiến, lúc đó được 2 ruổi rưỡi), Võ Thị Thương (vợ ông Nghị) và cũng dùng nhục hình buộc họ phải nhận có cất giấu tài sản cướp được. Tuy nhiên, nhiều lần đến kiểm tra, công an không thu được gì là tang vật của vụ án nên ngày 11 Tháng Năm, 1983, VKSND tỉnh Tây Ninh đình chỉ điều tra vụ án.”
Sau khi có “Quyết định đình chỉ điều tra,” ông Dũng “gõ cửa khắp nơi từ địa phương lên trung ương để kêu oan.” Mãi đến Tháng Tư, 2017, VKSND tỉnh Tây Ninh mới mời ông Dũng lên làm việc liên quan đến việc bồi thường nhưng “chỉ đồng ý bồi thường với số tiền gần 600 triệu đồng.”
Ngoài ông Dũng, tất cả những người khác đều không được bồi thường gì dù bị khiếu nại.
“Tôi bị bắt giam oan, bị dùng nhục hình để buộc nhận tội. Danh dự nhân phẩm của tôi bị chà đạp, gia đình ly tán, mất cơ hội làm quân nhân, công dân tốt. Thế nhưng, sau khi được giải oan và hơn 34 năm gõ cửa khắp nơi, tôi chỉ nhận được chừng đó tiền. Họ còn nói chỉ bồi thường nhiêu đó, nếu không đồng ý thì kiện ra tòa,” ông Nguyễn Văn Dũng được tờ Người Lao Động dẫn lại lời nói. (TN)
Hãng VietJet sẽ bị phạt vì người mẫu mặc bikini đón cầu thủ U-23 Việt Nam
Không riêng gì game, con người vẫn có thể nghiện bất cứ điều gì và bất cứ dưới hình thức nào. Từ chất gây nghiện như ma túy, thuốc lá, nghiện cờ bạc, nghiện sex, nghiện ăn, nghiện mua sắm kể cả nghiện đi làm kiếm tiền v.v… Tất cả đều được tất cả chúng ta quan tâm dưới cái nhìn bệnh tâm lý. Hay nói cách khác đó chính là Tâm Bệnh. Bác sĩ tâm lý Đông Xuyến chia sẻ với chúng ta cái nhìn bao dung hơn, với những người trong tình trạng đang cai nghiện, để giúp họ vượt qua được Tâm Bệnh này.
MANILA, Philippines (NV) – Tổng Thống Philippines Rodrigo Duterte hôm Thứ Hai có biện pháp trừng phạt một công tố viên chống tham nhũng, bị tình nghi là để lộ các trương mục bí mật của ông, sau khi một chính trị gia đối lập cáo buộc ông Duterte có hành vi tham nhũng.
Bản tin hãng thông tấn AFP cho hay khi còn là ứng cử viên tổng thống năm 2016, ông Duterte bị cáo buộc là không tiết lộ số tiền 211 triệu pesos (khoảng $4.1 triệu Mỹ kim) để trong các trương mục bí mật. Cáo buộc này được nộp cho công tố viên có trách nhiệm điều tra tham nhũng.
Ông Duterte bác bỏ cáo buộc này. Hôm Thứ Hai, phát ngôn viên Harry Roque của Tổng Thống Duterte nói rằng ông đã ra lệnh tạm ngưng chức phó công tố của ông Melchor Arthur Carandang trong ba tháng.
Ông Carandang hồi năm ngoái cho một đài truyền hình địa phương hay rằng văn phòng công tố chống tham nhũng từ năm 2016 đã lặng lẽ mở cuộc điều tra các trương mục của ông Duterte và gia đình.
Cuộc điều tra được mở ra tiếp theo sau đơn kiện của Thượng Nghị Sĩ Antonio Trillanes, một đối thủ chính trị của ông Duterte.
Ông Trillanes nói rằng ông Duterte có hành động vi hiến vì văn phòng công tố chống tham nhũng là một cơ quan độc lập, không thể bị tổng thống cản trở. (V.Giang)\
Cho rằng biểu diễn thời trang khi chưa xin phép, Thanh tra Bộ Văn hóa đề nghị Cục Hàng không xử phạt Vietjet do vi phạm quy định trong lĩnh vực hàng không dân dụng.
Một nam phi công lão luyện đã bay dưới gầm cầu vượt ở xa lộ và đáp khẩn cấp an toàn trên Freeway 55, trong khu vực thành phố Costa Mesa, miền Nam California, sau khi chiếc máy bay của ông bị hư máy.
Một phụ nữ được mệnh danh là “kẻ đi lậu hàng loạt”, bị nhà chức trách bắt tại sân bay quốc tế O’Hare, thành phố Chicago. Người phụ nữ này là Marilyn Hartman, 66 tuổi, bị bắt hôm 28 Tháng Giêng, sau khi cảnh sát nhận được cuộc gọi báo tin một phụ nữ không chịu rời khỏi sân bay quốc tế O’Hare, thành phố Chicago.
Ấn Độ (NV) – Khán giả Trung Quốc đang đua nhau đi coi phim ngoại quốc, từ Ấn Độ tới Thái Lan, Tây Ban Nha, chứ không riêng gì các phim vĩ đại và tốn tiền của Mỹ.
Phim Siêu Sao Bí Mật (Secret Superstar), kể chuyện một cô nàng Ấn Độ 14 tuổi, theo Hồi Giáo, với tham vọng trở thành ca sĩ, đã đứng hàng đầu về số thu ở quầy vé tại các rạp chiếu bóng kể từ ngày bắt đầu chiếu ngày 19 tháng Giêng 2018. Phim này đã qua mặt số thu của phim Mỹ “Star Wars: Last Jedi” cũng đang được chiếu.
Hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã trong khi loan tin này đã không quên giải thích theo lối chính trị: Khán giả điện ảnh Trung Quốc hâm mộ tài tử Aamir Khan cho thấy hai dân tộc Trung Quốc và Ấn Độ cùng chung một khiếu thẩm mỹ; từ đó có thể lan từ nghệ thuật qua các lãnh vực khác, như chính trị và kinh tế!
Năm 2017, cuốn phim khác của cô Aamir Khan mang tên Dangal đã thâu được 193 triệu mỹ kim trong thị trường Trung Quốc. Nên biết, cuốn phim Tàu nổi tiếng, Tàng Long Phục Hổ (Crouching Tiger, Hidden Dragon) khi vào thị trường Mỹ chỉ thâu được 128 triệu mỹ kim. Phim Secret Superstar hy vọng sẽ thâu được 743 đồng nguyên, bằng 117 triệu mỹ kim, leo lên hàng thứ nhì sau cuốn phim trước của cô Khan.
Trước đây, năm 2017 phim “Bad Genius,” của Thái Lan, kể chuyện hai sinh viên nghèo kiếm sống bằng cách giúp các sinh viên nhà giầu gian lận thi cử, đã thâu được 41 triệu mỹ kim ở nước Tàu, gấp 13 lần số thu ở Thái Lan. Cũng trong năm ngoái, phim “Contratiempo” (Người khách vô hình) của Tây Ban Nha đã thâu được 26 triệu đô la, gấp 6 lần tiền kiếm ra ở chính quốc. Hiện nay phim nói tiếng Anh từ Hollywood vẫn chiếm địa vì số phim ngoại quốc lớn nhất, do thỏa thuận trong khuôn khổ Tổ chức WTO, theo đó mỗi năm Trung Quốc nhập cảng 34 phim Mỹ.
Phim “Fast and Furious” của Mỹ nằm trong 5 cuốn phim kiếm nhiều tiền nhất trong thị trường Trung Quốc; nhưng một vài phim Star Wars không thu được nhiều như trông đợi. Năm ngoái, phim hoạt họa “Coco” đã thâu được 190 triệu đô la, lớn bằng số thu ở Mỹ. Trong khi đó, phim “Cars 3” của Walt Disney thâu 150 triệu ở Mỹ khi sang Tàu chỉ kiếm thêm 20 triệu (TD).
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Việt Nam hiện đang có ít nhất 5,700 gia đình hay khoảng 19,700 người bị cần được cứu đói tại một số tỉnh cần được cứu trợ vào dịp Tết sắp đến.
Tài liệu thống kê của Tổng Cục Thống Kê (Bộ Kế Hoạch và Đầu Tư) được tờ Thời Đại viện dẫn được công bố hôm Thứ Hai, 29 Tháng Giêng 2018, nêu ra các con số kể trên.
Chi tiết nêu ra cho thấy tỉnh Đắk Lắk có nhiều người bị đói nhất với 2,100 gia đình, tương ứng với 5,300 người; kế đến là Lạng Sơn 1,400 gia đình, tương ứng với 5,000 người; Gia Lai 966 gia đình, tương ứng với 4,300 người.
Ngoài ba tỉnh vừa kể xin nhà cầm quyền trung ương trợ cấp chống đói, các tỉnh khác như Phú Yên, Thanh Hóa, Đắk Lắk, Đắk Nông, Hà Giang cũng yêu cầu được hỗ trợ gạo cứu đói dịp Tết Nguyên Đán và dịp giáp hạt đầu năm 2018.
Trong số các tỉnh vừa nêu, có tỉnh có những dự án “tượng đài” hay “công viên văn hóa” hàng ngàn tỉ đồng trong khi dân thiếu đói. Đã vậy, các khoản gạo cứu trợ về đến địa phương lại còn bị nhà cầm quyền sở tại xà xẻo, hoặc “cấp không đúng đối tượng.”
Trước đó, vào ngày 22 Tháng Giêng, 2018, nhà cầm quyền trung ương quyết định xuất cấp gạo từ nguồn dự trữ quốc gia cho các địa phương dịp Tết Nguyên Đán Mậu Tuất năm 2018. Theo đó, Bộ Tài Chính đã xuất 2,805 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia “cho các địa phương để hỗ trợ cứu đói cho nhân dân 4 tỉnh Nghệ An, Yên Bái, Lào Cai và Tuyên Quang trong dịp Tết Nguyên Đán Mậu Tuất 2018.”
Năm ngoái, 15 tỉnh đã yêu cầu nhà cầm quyền trung ương cấp gạo cứu đói dịp Tết và dịp đói giáp hạt. Năm nay mới thấy tin tức xin cứu đói tại 12 tỉnh.
Ngày 31 Tháng Mười Hai, năm 2017, báo chí tại Việt Nam cho hay, 44 gia đình với 121 nhân người tại thôn Phú Khê 2, xã Hòa Xuân Đông, huyện Đông Hòa, Phú Yên, đã trả lại số gạo được phát sau khi xảy ra bão số 12. Họ tức giận vì gạo cứu trợ bị “xà xẻo” và chia nhỏ phần được nhận để chia cho 180 gia đình không thuộc “đối tượng” hưởng thụ.
Chuyện phát gao cứu đói hàng năm vào dịp gần Tết và lúc giáp hạp là chuyện dài nhiều tập nên năm nào cũng thấy có những lời kêu ca về sự bất công, cửa quyền của cán bộ các địa phương. (TN)
Du khách Úc bị nhóm xe ôm Hội An đánh phải nhập viện
SYDNEY, Úc (NV) – Thủ Tướng Malcolm Turnbull hôm Thứ Hai cho hay các công ty sản xuất võ khí và quân dụng Úc sẽ được chính phủ giúp tài trợ để xuất cảng, nhằm đưa quốc gia này vào danh sách 10 quốc gia xuất cảng võ khí hàng đầu thế giới.
Bản tin của hãng thông tấn Reuters cho hay chính phủ Úc vào năm 2016 nói rằng sẽ tăng cường ngân sách quốc phòng thêm 30 tỉ Úc kim (khoảng $24 tỉ 300 triệu) từ nay tới năm 2021, để mua các hộ tống hạm, thiết vận xa, chiến đấu cơ, phi cơ không người lái và tàu ngầm.
Nhiều món trong số này sẽ được sản xuất ngay trong nước.
Kỹ nghệ quốc phòng Úc đang gặp khó khăn để có được tín dụng từ các ngân hàng truyền thống nhằm hỗ trợ xuất cảng, do đó chính phủ Úc tạo ra quỹ trị giá $3.1 tỉ nhằm giúp các công ty cần tài trợ để xuất cảng võ khí, quân dụng.
“Úc hiện là quốc gia xuất cảng võ khí đứng hàng 20 trên thế giới, chúng ta có thể vượt lên cao hơn nữa,” ông Turnbull cho báo chí hay tại Sydney, theo bản tin của Reuters.
“Mục tiêu của chúng ta là lọt vào hàng ‘top ten’’’, ông Turnbull khẳng định.
Christopher Pyne, bộ trưởng đặc trách kỹ nghệ quốc phòng, nói rằng sẽ nhắm vào các thị trường Mỹ, Canada, Anh và Tân Tây Lan, cũng theo Reuters. (V.Giang)
Một hành khách bị bắt vì nhiều lần “đi lậu” máy bay ở Mỹ
Bước phát triển bền vững nào thì cũng phải tính tới cái giá môi sinh/environmental costs phải trả đối với sức khỏe của người dân và cả trên nguồn tài nguyên lâu dài của đất nước. NGÔ THẾ VINH
Gửi Nhóm Bạn Cửu Long
Cửu Long Chín Cửa Hai Dòng, nay chỉ còn Bảy Cửa: Sông Hậu ba cửa nay còn hai: (1) cửa Trần Đề, (2) cửa Định An, (cửa Ba Thắc/Bassac đã bị lấp). Sông Tiền sáu cửa nay còn năm: (3) cửa Cung Hầu, (4) cửa Cổ Chiên, (5) cửa Hàm Luông, (cửa Ba Lai đã bị đắp đập làm cống từ năm 2000), (6) cửa Đại, (7) cửa Tiểu. [nguồn: CLCD BĐDS p.360].Tỉnh Bạc Liêu với Khu Điện Gió, Sóc Trăng với 3 nhà máy Điện Than Long Phú 4.400 MW và Trà Vinh với 4 nhà máy Điện Than Duyên hải 4,260 MW trong tổng số14 nhà máy Điện Than trên khắp 12 tỉnh ĐBSCL.[Nguồn: Dragon/CTU, với phần ghi chú của Ngô Thế Vinh]ĐỊA LÝ TỈNH BẠC LIÊU
Bạc Liêu có diện tích 2,526 km2, có 56 km bờ biển dân số 876,800 gồm các sắc tộc Việt, Hoa, Khmer. Người Hoa gốc Triều Châu khá đông nêncó câu ca dao: “Bạc Liêu là xứ cơ cầu, dưới sông cá chốt trên bờ Triều Châu.”
Bạc Liêu có một số tụ điểm du lịch thu hút khách phương xa: nhà Công tử Bạc Liêu, một công trình kiến trúc thời Pháp xây từ 1919 nay là khách sạn vẫn lấy tên Công tử Bạc Liêu; tên tuổi nhạc sĩ Cao Văn Lầu với bài Dạ Cổ Hoài Lang đặt nền móng cho nền cổ nhạc Nam Bộ cũng gắn liền với vùng đất này. Rồi những ruộng muối trắng toát ở 2 huyện Hoà Bình và Đông Hải, Sân Chim Bạc Liêu với thảm rừng nguyên sinh ngập mặn, tới ngôi Chùa Khmer Xiêm Cán được xây từ 1887 lớn nhất Miền Tây, rồi là vườn nhãn trăm tuổi nổi tiếng là ngon nơi hai xã Hiệp Thành và Vĩnh Trạch Đông.
Trên trái: Nhà Công tử Bạc Liêu; trên phải: Chùa Xiêm Cán Bạc Liêu; dưới trái: Sân chim Bạc Liêu; dưới phải: Ruộng muối Bạc Liêu.[Nguồn: internet]ĐẾN VỚI KHU ĐIỆN GIÓ BẠC LIÊU
Khu Điện Gió/Windfarm Bạc Liêu là nơi sản xuất điện, rất thân thiện và hấp dẫn du khách. Từ trung tâm thành phố Bạc Liêu, xe chạy thẳng đường Cao Văn Lầu, đến ngã tư giao với đường Đô Thị 31 thì rẽ trái đi đến ngã tư tiếp theo rẽ phải là đường ven biển dẫn đến khu điện gió.
Có thể coi Bạc Liêu như là một trong số những tỉnh tiên phong có dự án dùng năng lượng gió sản xuất điện tại Việt Nam. Nhà máy điện gió Bạc Liêu hoàn toàn đặt trên biển thuộc khu vực ấp Biển Đông A, xã Vĩnh Trạch Đông, tỉnh Bạc Liêu. Công trình xây dựng nhà máy trải qua 2 giai đoạn:
-Giai đoạn 1: khởi công ngày 9.9.2010, tính đến tháng 10, 2012, đã có 10 turbin điện gió được hoàn tất.
-Giai đoạn 2: hoàn tất 52 turbin điện gió còn lại, tổng cộng 62 turbin điện gió hoàn toàn đặt trên biển.
Mỗi turbin điện gió có công suất 1.6 MW [megawatt], nếu toàn thể 62 turbin cùng hoạt động tổng công suấtnhà máy điện gió Bạc Liêu lên tới 99.2MW.
Các chi tiết kỹ thuật về nhà máy điện gió Bạc Liêu khá đảm bảo: turbin do hãng GE/General Electric cung cấp, mỗi cột trụ gió nặng trên 200 tấn, cao 82.5 m, cột trụ có đường kính 4 m, gồm 3 cánh quạt dài 42 m.
Vé vào thăm Khu Điện Gió Bạc Liêu sản xuất nguồn năng lượng sạch, còn được khai thác như một tụ điểm du lịch. [Tư liệu Ngô Thế Vinh]TS Lê Anh Tuấn phát biểu: “Nhà máy điện gió Bạc Liêu như một điển hình, chứng minh tiềm năng nguồn điện gió phong phú từ các vùng duyên hải Việt Nam cho đến nay vẫn chưa được khai thác đúng mức. Các sinh viên vẫn được hướng dẫn tới đây để các em có được ý niệm rõ ràng thế nào là năng lượng xanh, năng lượng sạch và thân thiện, khác với năng lượng đen hay xám từ các nhà máy điện than gây ra môi trường ô nhiễm.”
Một số anh trong đoàn cùng nói tới khả năng mở rộng khu điện gió ra khơi/offshore xa hơn, và cả khả năng kết hợp điện gió với pin mặt trời sẽ rất tiết kiệm vì đã có sẵn mạng lưới dẫn điện nên chỉ gắn các tấm pin làm mái che cho hệ thống sàn liên kết nối các trụ điện gió đã dựng sẵn.
Việt Nam là vùng nhiệt đới gió mùa với 2,200 km bờ biển, xứ sở đầy nắng và gió là nguồn năng lượng tái tạo/NLTT là năng lượng sạch nhưng chưa được quan tâmđúng mức. [Hình: Dương Văn Ni]Ngày 17.01.2016 nhà máy Điện gió Bạc Liêu được chính thức khánh thành. Dự án được khởi công từ ngày 09.09.2010, xây dựng trên một diện tích 1,300 hecta với các turbin được đặt trên biển trải dài từ phường Nhà Mát tới ranh giới Sóc Trăng. Dự án hoàn thành sau hơn 5 năm, đạt công suất 99.2 MW. Hiện nay là nhà máy điện gió lớn nhất Việt Nam.
Bạc Liêu có dự án phát triển tiếp theo, sẽ xây dựng thêm 71 trụ turbin gió (loại 2MW/trụ) với tổng công suất 142 MW dự trù hoàn tất trong 36 tháng, đưa thêm nguồn điện từ NLTT vào mạng lưới điện quốc gia.
TS Lê Anh Tuấn chuyên gia nghiên cứu Biến Đổi Khí Hậu/Climate Change ĐHCT, đang thuyết trình về tiềm năng trên biển của khu Điện Gió Bạc Liêu, Anh Tuấn có các hoạt động hỗ trợ cho tổ chức “Save the Mekong, Our River Feeds Millions” có trụ sở tại Bangkok, Thái Lan. [Hình: Ngô Thế Vinh]Trước Bạc Liêu, tỉnh duyên hải Bình Thuận cũng đã có nhà máy điện gió tại huyện Tuy Phong, quy mô nhỏ hơn gồm 20 trụ turbin điện gió với công suất 30 MW. Bình Thuận, còn có dự án Điện gió trên đảo Phú Quý với 3 trụ turbin công suất 6 MW. Về khai thác điện gió, Bình Thuận là tỉnh “đi trước về sau” so với tỉnh Bạc Liêu nơi ĐBSCL. Hiện có 5 nhà máy điện gió đã đi vào hoạt động ở Việt Nam với tổng công suất 160 MW, tuy chậm và sơ khai nhưng nhiều hứa hẹn, sẽ cùng với điện năng mặt trời dần thay thế cho nguồn điện than gây ô nhiễm khủng khiếp.
GÂY LẠI RỪNG NGẬP MẶN CHỐNG SẠT LỞ
Trên một mặt biển màu nước nâu đẫm phù sa, nhô lên những đọt cây xanh non, được vây quanh bởi những rào tre chắn sóng/wavebreaker để bảo vệ cho những cây non mới trồng. Th.S Nguyễn Hữu Thiện nói, đây là một dự án thử nghiệm của GIZ-Đức [GIZ /Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức] giúp Việt Nam gây lại rừng ngập mặn bảo vệ bờ biển không bị sạt lở. Cũng cần thời gian từ 2-3 năm để các câynon đủ lớn bám rễ và có thể tự chắn sóng.
Từ trái, TS Lê Phát Quới, BS Nguyễn Văn Hưng, TS Lê Anh Tuấn, KS Phạm Phan Long, TS Dương Văn Ni, Ngô Thế Vinh, ThS Nguyễn Hữu Thiện, cùng với hai người bạn Khmer bán cua biển. Khi Thiện hỏi cua đẻ ở đâu,họ hồn nhiên chỉ cho Thiện chỗ đẻ trên mang bụng con cua cái. [Hình: tài xế Sang]Th.S Nguyễn Hữu Thiện nói về dự án thử nghiệm của GIZ-Đức giúp Việt Nam gây lại rừngngập mặn, trồng những cây non bên trong rào tre chắn sóng. Cũng phải thời gian từ2 tới 3 năm, những câynonđómới bám rễ tự đứng vững để chắn sóng. [Hình: Ngô Thế Vinh]ĐỊA LÝ TỈNH SÓC TRĂNG
Sóc Trăng là tỉnh ven biển, diện tích 3,312 km2, có đường bờ biển dài 72 km; dân số 1.3 triệu. Là tỉnh đứng thứ 6 cả về diện tích và dân số trong ĐBSCL, phía tây bắc giáp tỉnh Hậu Giang, phía Tây Nam giáp tỉnh Bạc Liêu, phía Đông Bắc giáp tỉnh Trà Vinh, phía Đông và Đông Nam giáp Biển Đông, phía hữu ngạn Sông Hậu, đổ ra Biển Đông qua hai cửa Định An và Trần Đề, là vùng nước lợ cũng lànơi có rất nhiều tôm cá. Tên gọi Sóc Trăng có nguồn từ tiếng Khmer, Srok là “xứ,” Kh’leang là “vựa” nơi có đông đảo người Khmer, người Hoa và người Việt chung sống. Sóc Trăng cách Cần Thơ 62 km, cách Sài Gòn 230 km. [Hình 2]
Đất đai của Sóc Trăng màu mỡ, thích hợp cho việc trồng lúa, mía, đậu nành, bắp, hành, tỏi và các loại cây trái như bưởi, xoài, sầu riêng… Hiện đất nông nghiệp chiếm 82%, đất lâm nghiệp có rừng chiếm 3,43%, đất nuôi trồng thuỷ sản chiếm 16.42%, đất làm muối chiếm 0.97%. Sóc Trăng còn có nguồn tài nguyên rừng ngập mặn với các loài cây như tràm, bần, giá, vẹt, đước và dừa nước.
Sóc Trang còn có con Sông Nguyệt/Sông Maspero chảy qua thị xã Sóc Trăng cùng với hệ thống kinh rạch với thuỷ triều lên xuống 2 lần trong ngày với mực triều dao động trung bình từ 0.4 m đến 1m. Sông Nguyệt cũng là nơi diễn ra các cuộc đua Ghe Ngo, một thứ lễ hội truyền thống của người Khmer diễn ra vào tháng 11 hàng năm.
Lễ hội đua Ghe Ngo Ok Om Bok tưng bừng diễn ra trên Sông Nguyệt/Maspero tỉnh Sóc Trăng vào rằm tháng 10 theo lịch người Khmer, [khoảng đầu tháng 11 hàng năm], với các hoạt động như đua ghe Ngo; lễ hội Cúng Trăng;H. trên: khai mạc Lễ hội đua Ghe Ngo Ok Om Bok 2017; H. dưới: các đội Ghe Ngo tham dự cuộc đua trong năm nay. [Nguồn: STV Truyền hình Sóc Trăng]BA NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN THAN LONG PHÚ SÓC TRĂNG
Hiện có hai dự án nhà máy nhiệt điện ở Sóc Trăng có tên là Long Phú I và II (nằm ở xã Long Đức huyện Long Phú) đang xây dựng, chưa vận hành,công suất của Long Phú I và II là 1,200 MW cho mỗi nhà máy.Riêng Long Phú III (chưa triển khai xây dựng) là 2,000 MW.Tổng công suất 3 nhà máy điện than chỉ riêng tỉnh Sóc Trăng lên tới 4,400 MW [lớn gấp 2 lần công suất nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình, lớn hơn công suất con Đập Mẹ Xiaowan/Tiểu Loan chắn ngang dòng chính Sông Mekong, Vân Nam Trung Quốc].Nhà máy nhiệt điện Long Phú I dự trù sẽ phát điện vào cuối năm 2018.
Những hệ lụy với ba nhà máy nhiệt điện Long Phú Sóc Trăng trong tương lai cũng là hệ luỵ của cụm nhà máy nhiệt điện Duyên hải đang hoạt độnglàm khốn đốn cư dân sống tại tỉnh Trà Vinh.
ĐỊA LÝ TỈNH TRÀ VINH
Là một tỉnh duyên hải thuộc ĐBSCL, diện tích 2,341 km2, có 65 km bờ biển, dân số hơn 1 triệu gồm các sắc tộc Việt, Hoa, Chăm, Khmer; bao bọc bởi hai con Sông Tiền và Sông Hậu, với 2 cửa Cung Hầu và Định An; phía Đông giáp Biển Đông, phía Tây giáp Vĩnh Long, phía Nam giáp Sóc Trăng, phía Bắc giáp Bến Tre.
Nếu đến Trà Vinh như khách du lịch, không thể không tới thăm những những địa danh nổi tiếng và các di tích cổ kính của nền văn hoá Khmer Nam Bộ: bãi biển Ba Động có từ thời Pháp, Ao Bà Om rộng 100,000 m2 được coi là một trong những thắng cảnh đẹp nhất tỉnh Trà Vinh, rồi Chùa Hang, Chùa Âng, Chùa Vàm Rây, đều mang nét đặc thù kiến trúc hệ thống Chùa Khmer, cũng là những trung tâm văn hoá và giáo dục của người Khmer, rồi tới khu du lịch sinh thái Rừng Đước vẫn còn một số động vật hoang dã, rồi Cù lao Tân Quy nằm giữa Sông Hậu như một thiên đường cây trái đặc trưng của Đồng bằng Nam Bộ.
H.trên, Chùa Hang với kiến trúc cổng chùa giống như cái hang và khuôn viênchùa rất rộng là rừng tự nhiên với những cây cổ thụnơi sinh sống của nhiều loại chim muông;H.dưới, Cù lao Quy nằm giữa Sông Hậu như một thiên đường cây trái đặc trưng của Đồng bằng Nam Bộ. [Nguồn: internet]Cho dù biết đó là những nơi rất đáng thăm nhưng đoàn chúng tôi cũng phải bỏ qua, để dành thời gian tới được nơi cần tới.
ĐIỆN THAN DUYÊN HẢI TRÀ VINH VÀ Ô NHIỄM NHÃN TIỀN
Th.S Nguyễn Hữu Thiện thuật lại những sự cố khi các tổ nhiệt điện Trà Vinh bắt đi vào giai đoạn thử vận hành vào tháng 10 năm 2016:
“Hồi mùa khô năm 2016, lúc chạy thử nghiệm nhà máy nhiệt điện Duyên Hải, khói đen bay ra đáp xuống làm đen đồng muối ở Cồn Cù gây thiệt hại cho dân. Muối Cồn Cù nổi tiếng ở ĐBSCL do trắng xốp mà độ mặn vừa phải. Thông thường muối Cồn Cù giá gấp đôi muối khác, nhưng năm đó bị khói đen nên bán chỉ được một nửa giá. Các ao nuôi tôm sú trong vùng cũng bị ảnh hưởng. Nhà máy đứng án ngữ phía biển nên các xóm phía bên trong bị nước tù đọng, hôi thối, ngập nhà dân.Có lần cả xóm bị sốt.”
Th.S Nguyễn Hữu Thiện phân tích:
“Các nhà máy nhiệt điện luôn luôn cần một lượng nước cực lớn để làm mát máy cho nên họ luôn đặt gần biển, gần sông. Nước nóng được xả vào môi trường nước sẽ làm cho nước biển, nước sông nóng lên, ảnh hưởng thủy sinh. Ngư dân địa phương phản ánh là lượng đánh bắt thủy sản vùng biển gần khu nhà máy sút giảm đáng kể.
Th.S Nguyễn Hữu Thiện tiếp:
“Vùng biển rộng lớn hơn còn bị như vậy, nói chi khi xả nước nóng vào một đoạn sông. Ví dụ sau này các nhà máy nhiệt điện Long Phú và Sông Hậu xả nước nóng liên tục ra sông như vậy thì cá mắm nào mà còn được.Nước nó không đủ nóng để làm chết cá, nhưng tôm cá sẽ bị dội lại không thể vượt qua đoạn sông nóng được để di cư sinh sản.Như vậy cũng sẽ khó có bằng chứng khoa học nào vì đâu có thấy cá chết. Có thể gọi đây là những ‘đập nhiệt’ (thermal dam) trên sông, tác hại đối với thủy sản có khi còn hơn các đập thủy điện nhưng sẽ khó thấy hơn.”
Một con số khủng khiếp: hoạt động của một nhà máy nhiệt điện mỗi ngày sử dụng hơn 12,000 tấn than để lại một lượng chất thải khổng lồ với tro, xỉ than thải ra hơn 4,500 tấn.Với số lượng lớn như vậy, bãi thải bị quá tải và vẫn chưa biết giải quyết ra sao, tiếp tục gây ô nhiễm mặt bằng trên một quy mô rộng lớn.
Theo báo cáo ĐTM [Đánh Giá Tác Động Môi Trường/EIA/Environment Impact Assessment] trang 153, bãi xỉ chỉ đủ chứa 10 ngày hoạt động sau đó phải giải quyết hết bằng cách chuyển đi nơi khác, phương án dựa vào công nghệ khác sẽ mua và thu dụng không thể chấp nhận là giải pháp thoả đáng mà còn đầy bất trắc.
Cũng theo báo cáo ĐTM trang 95-96, thì tổng số nước thải từ nhà máy là 4.8 triệu m3/ngày,nóng hơn 7 độ C trong đó có 1.8 triệu m3/ngày là dạng acid có độ pH acid xuống đến 3 không xử lý, lượng được xử lý chỉ vỏn vẹn 2,500m3/ngày. Không hề đề cập số acid thải ra hàng ngày liên tục to lớn ấy sẽ huỷ hoại môi sinh duyên hải và kinh tế ngư nghiệp ra sao.
Còn phải kể tới khí thải và bụi nguy hại rất nhiều: bụi than mà mắt thường còn thấy được, khi nhuốm đen ruộng muối haycánh đồng nuôi tôm, chúng mang hàm lượng nhỏ/trace amount các chất độc như thuỷ ngân, chì, cadmi và cả arsen sẽ xâm nhập vào môi trường đất, nước, rồi nhiễm vào thực vật, và cả động vật như nguồn thực phẩm tác hại trên dân cư. Nhưng tác nhân nguy hại nhất vẫn là khí thải lơ lửng cực mịn 2.5 micron hay PM2.5 từ lò nhiệt điện mang theo độc tố Benzo(a)pyrene hay BaP – chất độc này cũng có trong khói thuốc lá có khả năng gây ung thư. Bụi lơ lửng này theo những cơn gió phát tán đi rất xa, dễ dàng hít vào phổi là nguyên nhân của các bệnh đường hô hấp, ung thư phổi và cả các bệnh về tim mạch.
Báo cáo ĐTM của dự án đáng lý phải bác bỏ ngay từ lúc đệ nạp vì chủ đầu tư hoàn toàn né tránh không chạy mô hình bụi lơ lửng PM2.5 từ nhà máy để xét xem có đạt quy chuẩn nhiệt điện và quy chuẩn chung quanh khi phát tán ra ngoài trong điều kiện tệ hại nhất trong lịch sử.
Bộ Y Tế Việt Nam thì chưa hề có thống kê, nhưng theo nhóm nghiên cứu của Đại học Havard thì số trường hợp tử vong sớm do điện than ở Việt Nam sẽ tăng gấp năm lần: từ 4,300 lên 15,700 vào năm 2030. (5)
Bao nhiêu tác động tiêu cực trên môi trường từ nhà máy nhiệt điện than không chỉ khiến người dân lo sợ đến mất ăn mất ngủ, cả đến giới lãnh đạo địa phương cũng thấy rất quan ngại và cả bất an. Câu hỏi lợi ích kinh tế có đánh đổi được tổn thất xã hội cho dân cư không? Chưa thấy câu trả lời nhưng đã thấy rõ những đám mây đen ô nhiễm ngày càng dầy đặc, đang phủ lên toàn ĐBSCL, và toàn cõi Việt Nam nói chung.Và rõ ràng ngót 20 triệu cư dânĐBSCL, ngót 100 triệu cư dân trên cả nước cho dù rất “bất ưng” nhưng không có quyền chọn lựa nào khác, họ vẫn phải ôm lấy những “trái bom nổ chậm/time bombs” như thêm một “phát súng thi ân/coup de grâce” đến từ Phương Bắc.
CÔ GÁI BẮC KỲ TỪ BẢO LỘC
Tới được hai khu nhà máy nhiệt điện Duyên Hải thì trời đã sẩm tối, nhưng bên trong khu nhà máy thì đèn điện sáng choang và các ổ máy vẫn ầm ì hoạt động. Xe chạy trên một con đường hẹp quanh nhà máy, chỉ có thể chụp được những tấm hình từ cửa xe đang chạy trong màn đêm.
Trơ trọi bên kia đường là một mái nhà thấp, là một quán ăn với bảng hiệu toàn chữ Tàu Trung Quốc Thương Điếm, xen vào một chữ Việt Tạp Hóa duy nhất. Rồi ra nơi đây sẽ manh nha cho một Little China Town trong tương lai.Trong quán chỉ có mấy chiếc bàn tròn, bày sẵn chén đũa và cả mấy đĩa thức ăn.Tôi nhận ra ngay đây như một phạn điếm, quán nấu cơm tháng cho đám công nhân Tàu làm việc bên trong nhà máy.Chỉ nghe rổn rảng tiếng Tàu từ mấy bàn đã có thực khách.Chọn một chiếc bàn còn trống đủ chỗ ngồi cho 8 người, chúng tôi quyết định dừng chân ăn bữa tối tại đây và cũng để có cơ hội quan sát.
Trái: Trung Quốc thương điếm, tấm bảng kê những thứ hàng tiệm tạp hóa ấy bán: Trung Quốc thực phẩm, ti tửu (rượu bia), bạch tửu (rượu trắng), hương yên (khói thơm – thuốc lá), Việt Nam đặc sản, già phi (cà phê), yến oa (tổ yến), lộc nhung (sừng hươu non)…Dưới cùng là số điện thoại của tiệm; giữa: Nhà hàng Quê hương Tứ Xuyên; phải: trên kệ với các loại rượu Made in China. [Hình: Ngô Thế Vinh]Chủ quán là một cô Bắc kỳ, nước da trắng và khá xinh xắn, tuổi chưa tới 30. Cô mau mắn hỏi: “Các bác ở đâu mà ghé qua, lại cả chụp hình quán nhà cháu,” rồi cô cho biết thức ăn chỉ đủ cho khách đặt sẵn, nhưng nếu muốn thì nhà cháu cũng sẽ nấu thêm nhưng phải chờ. Thức ăn chỉ có những món Tàu, dĩ nhiên nhiều dầu mỡ.
Thức ăn đơn giản 3 món nhưng là một bữa ăn nóng, với bia Tsing Tao nhập từ Trung Quốc. Qua câu chuyện trao đổi, tôi có thể có ngay một lý lịch trích ngang của cô chủ quán. Gia đình di cư sau 75 từ ngoài Bắc vào Bảo Lộc, cô sinh đẻ trong Nam nhưng cô vẫn nói tiếng Bắc, bố mẹ cô vẫn còn sống ở Bảo Lộc, cô được đi học và cả về báo chí: “Cháu học truyền thông, về làm ở đài Truyền hình huyện Đắc Nông.” Tôi hỏi:“ở huyện cũng có đài truyền hình à,” cô đáp: “à, đôi khi đài truyền thanh cũng gọi là đài truyền hình đấy ạ, sau đó cháu về làm công nhân ở Bình Dương.” Cũng tại đặc khu Bình Dương, cô đã lập gia đình với một người Tàu họ Lý, đến từ Hoa Lục có lẽ là một kỹ sư cũng đang làm việc tại đây. Cô có một đứa con trai lấy họ bố tên Lý Hảo nay cũng đã 3 tuổi. Không tiện hỏi thêm, nhưng biết chồng cô hiện làm việc bên tổ nhà máy nhiệt điện Duyên Hải bên kia đường. Cô theo chồng dọn về đây, nay mở thêm một quán ăn, chủ yếu phục vụ cho đám công nhân Tàu làm việc bên nhà máy. Cô và đứa con đều nói được tiếng Tàu, nhưng “cháu cũng dạy thêm cho cháu chút tiếng Việt.”
Đây có lẽ là trường hợp điển hình cho những cuộc hôn nhân Tàu-Việt, đang rất được Bắc Kinh khuyến khích tại Việt Nam. Nơi mà số công nhân Tàu sang làm việc ở Việt Nam, ngày càng đông hợp pháp hay không.
Các cô gái Việt đang thất nghiệp bị bỏ rơi, nay có cơ hội lấy chồng ngoại quốc, được ổn định về kinh tế mà không phải “xa quê” đang là chọn lựa xem ra rất thuận cảnh, thuận tình đối với các cô gái Việt.
Từ Việt Nam, nhìn sang hai nước láng giềng Lào, Cambodia và nhìn xa sang tận các nước Phi Châu, đang không ngừng xuất hiện những “đặc khu kinh tế” nơi Trung Quốc xây các nhà máy, khu vực nghiễm nghiên trở thành một thứ “lãnh địa” hoàn toàn thuộc quyền kiểm soát của họ.
Nhà máy nhiệt điện Duyên Hải I & III hoạt động phát điện 7/24; do hình chụp ban đêm không thấy được những cụm khói than đen thoát ra khỏi ống khói nhà máy. [Hình: Ngô Thế Vinh, 12.12.2017]VIỆT NAM: BÃI PHẾ THẢI CỦA TRUNG QUỐC
Trên khắp lãnh thổ Việt Nam, hiện có:
-26 nhà máy nhiệt điện than đang hoạt động, trong số đó chỉ có 3 nhà máy có trước năm 2000 [Ninh Bình 1974, Hải Dương 1983, Uông Bí 1975], 23 nhà máy điện than còn lại đều được tăng tốc xây dựng từ sau năm 2000, đưa tổng công suất điện than lên tới 15,203 MW.
-18 nhà máy nhiệt điện than hiện đang xây, dự trù tổng công xuất lên tới 14,915 MW, 15 dự án khác đã có chủ đầu tư với tổng công suất 20,560 MW; vẫn chưa hết còn thêm 8 dự án nữa đang tìm chủ đầu tư với công suất 8,350 MW.
Với tham vọng đạt được 59,068 MW cho tới năm 2030,nhưng với bao nhiêu câu hỏi cần đặt ra: ngoài con tính đơn giản giá thành của điện than của nhà nước với những nhóm lợi ích chủ đầu tư, chủ yếu là Trung Quốc với những tổn thất phụ/collateral damages [Chuyên gia kinh tế môi sinh còn gọi là ngoại phí/external costs]luôn luôn bị che dấu: đó là cái giá phải trả lâu dài về tàn phá môi trường trên đất đai, nguồn nước, không khí với sức khoẻ của người dân bị hy sinh trong một nền Y tế vốn đã là một cỗ xe èo uột, trong khi số người bệnhnạn nhân của môi trường ô nhiễm ngày càng gia tăng theo cấp số nhân. Y khoa Phòng ngừa/Preventive Medicine trong đó có Y khoa Môi trường có thể coi như một con số không của nền Y tế Việt Nam hiện nay. Đến bao giờ các trường Đại học Y khoa, Bộ Y tế mới có tiếng nói báo động mạnh mẽ để bảo vệ sức khỏe của người dân? Nhà nước luôn luôn khoe thành tích về chỉ số tăng trưởng, nhưng có bao giờ con số chi phí sức khoẻ hàng bao nhiêu tỷ USD, con số bao nhiêu người chết gây ra do ô nhiễm môi trường do điện than, cái giá của thiệt hại môi sinh ấy có được bao gồm trong con toán kinh tế không hiệu quả ấy không?
Quy hoạch phát triển điện lực giai đoạn 2011-2020 đến năm 2030 với đầu tư khoảng 148 tỷ USD. Quy hoạch Điện VII điều chỉnh, Bộ Công Thương 18/3/2016.(4)
LESSONS UNLEARNED
Vẫn theo quy hoạch điện đã được phê duyệt, đến năm 2030, ĐBSCL sẽ có 14 nhà máy nhiệt điện than được xây dựng ở Trà Vinh, Sóc Trăng, Tiền Giang, Hậu Giang, Long An, Bạc Liêu và TP Cần Thơ; và2 trung tâm sản xuất điện than lớn nhất ĐBSCL mà chúng tôi đã đi qua, là cụm nhà máy Duyên Hải tỉnh Trà Vinh và Long Phú I, II, III tỉnh Sóc Trăng),với tổng công suất khoảng 18,270 MW.
Cùng đi với chúng tôi, TS Lê Anh Tuấn, thuộc Viện Nghiên cứu Biến đổi khí hậu, ĐH Cần Thơ đưa ra một nhận định bi quan: “Vùng ĐBSCL không có nguồn nguyên liệu than cho các nhà máy, và do phụ thuộc nguồn cung cấp nhiên liệu than và trang thiết bị từ nước ngoài [chủ yếu là Trung Quốc], sẽ dẫn đến nguy cơ không có đảm bảo an ninh năng lượng cho toàn vùng ĐBSCL. Và quan trọng hơn, việc phát thải khí nhà kính của các nhà máy điện là rất lớn, sẽ gây những ảnh hưởng tiêu cực đến biến đổi khí hậu, và cả tàn phá môi trường sống tác hại tới mạng sống và sức khoẻ của hàng triệu cư dân.”
Lẽ ra, trong bất cứ dự án phát triển nào, luôn luôn không thể thiếu là phải đưa vào bài toán kinh tế “cái giá môi sinh/environmental costs” phải trả về lâu về dài. Điển hình là khi đưa 4 ổ nhà máy nhiệt điện than duyên hải vào tỉnh Trà Vinh, người ta chỉ nói tới lợi ích có thêm 2,400 MW điện phục vụ cho nhu cầu thêm năng lương và sản xuất. Nhưng các dự án này sẽ tàn phá môi trường sống: đất, nước, không khí, ảnh hưởng tới sản xuất nông sản, thuỷ sản và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh mạng đến sức khoẻ của người dân ra sao thì không được ngó ngàng tới, với cái giá về gánh nặng y tế khủng khiếp phải trả thì cũng không được tính tới.
Đã đến lúc người dân cần ý thức được rằng họ có quyền được sống trong môi trường trong lành trên mảnh đất của cha ông dày công khai phá, uống được dòng nước mát lành từ dòng sông quê hương. Việt Nam không nên ham của rẻ, chạy theo những công nghệ lạc hậu, bẩn của Trung Quốc để rồi sẽ “chết dưới tay Trung Quốc” (Death by China)* như tựa đề một cuốn sách nổi tiếng.
VIỆT NAM ĐANG ĐI NGƯỢC TRÀO LƯU THẾ GIỚI
Khi mà toàn thế giới đang có khuynh hướng loại bỏ dần đầu tư cho nhiệt điện than, kể cả Trung Quốc là nước vô địch gây ô nhiễm từ điện than trước đây, từng là nước phát thải CO2 lớn nhất hành tinh này. Biết đất nước họ đã đi tới tận cùng ô nhiễm, họ đã tỉnh ngộ, đóng cửa hàng loạt các nhà máy điện than và tập trung mọi nỗ lực vào nguồn năng lượng sạch, năng lượng tái tạo/ NLTT. TQ hiện nay đã vượt Mỹ về về sản xuất công nghệ năng lượng tái tạo, cung cấp 2/3 số tấm pin mặt trời và một nửa số turbin gió của thế giới.
Nhưng song song với nỗ lực “giữ xanh/keep green Trung Quốc” họ đã tiến hành chiến lược xuất khẩu công nghệ nhiệt điện than thặng dư. Theo đánh giá của Viện Nghiên Cứu Môi Trường Thế Giới (Global Environmental Institute) TQ là nước xuất khẩu các nhà máy điện than lớn nhất thế giới, và tính đến cuối năm 2016, TQ đang tiến hành 106 dự án xây dựng nhà máy điện than trên 25 quốc gia, trong đó có Việt Nam, được xem là khách hàng thiếu khôn ngoan nhất của họ.Và tệ hại hơn nữa, VN ồ ạt mua các thiết bị kỹ thuật nhiệt điện hạng hai của Trung Quốc mà lẽ ra họ phải phế bỏ. Không những thế, VN bán cho TQ than tốt, đồng thờ imua lại than bùn xấu để dùng cho các nhà máy nhiệt điện do chính TQ thiết kế, khiến nạn ô nhiễm càng nặng nề hơn bao giờ hết.
Đi ngược dòng trào lưu của thế giới, Việt Nam ào ạt gia tăng đầu tư ngày càng sâu vào kỹ nghệ điện than bất chấp hậu quả tàn phá môi sinh và sức khoẻ của người dân ra sao. Các nhà máy nhiệt điện than hạng hai ấy, với đám kỹ sư và công nhân Trung Quốc, đang tự do hoành hành trên lãnh thổ Việt Nam, tự do xả khí thải, chất thải và nhiệt, tàn phá môi trường sống và ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ lâu dài của người dân nhưng họ thì phải cam chịu, hoàn toàn không có tiếng nói.
Với hướng đi “ngược dòng” này, giới lãnh đạo Việt Nam hiện nay đang thực hiện một kỳ tích: đẩy Việt Nam vào danh sách 10 quốc gia ô nhiễm nhất thế giới.
Môi trường sống của người dân đang bị hy sinh vì cách nhìn ngắn hạn và kể cả lợi ích nhóm. Người viết đã hơn một lần xác định: môi sinh và dân chủphải là một “bộ đôi/duo” không thể tách rời.
CÓ THỂ ĐẠT 100% NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO VÀO NĂM 2050
Đó cũng là tiêu đề bài viết mới đây của GS Nguyễn Khắc Nhẫn, một tiếng nói có uy tín quốc tế vể chính sách năng lượng, nguyên Giám đốc trường Cao Đẳng Điện học TT Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ [trước 1975], Cố vấn Nha kinh tế, dự báo chiến lược EDF Paris, GS Viện Kinh tế, chính sách năng lượng Grenoble, GS Trường ĐH Bách khoa Grenoble.
GS Nhẫn có nhắc tới một nghiên cứu của đại học Stanford năm 2016, dành cho 139 nước trên thế giới, viễn cảnh 100% năng lượng tái tạo/NLTT năm 2050 là khả thi. Công trình nghiên cứu của Stanford đã đánh giá tiềm năng của NLTT, tạo công ăn việc làm, cùng với lợi ích tránh ô nhiễm đối với sức khỏe người dân. Kết luận đó cũng được áp dụng cho nước Pháp: Pháp có khả năng đạt 100% NLTTnăm 2050, với 55% từ gió, 35% tử pin mặt trời, 6% thuỷ điện, phần còn lại từ năng lượng biển. Với cơ cấu như vậy, tiêu thụ năng lượng sẽ ít hơn 36% so với hiện nay. Tạo thêm được 700,000 việc làm, Pháp tiết kiệm được 200 tỷ euro liên quan tới chi phí sức khoẻ gây ra do ô nghiễm hàng năm, tránh được khoảng 20,000 người chết. [6]
VIỆT NAM CÓ THỂ ĐẠT 100% NLTT VÀO NĂM 2050
Là người từng đào tạo bao nhiêu thế hệ kỹ sư điện đầy khả năng trước 1975, GS Nguyễn Khắc Nhẫn đã đưa ra một “tầm nhìn xa/ vision” với những đề xuất cụ thể:
Có thể tiết kiệm khoảng 25-30% tiêu thụ năng lượng quốc gia.Cải thiện hiệu quả năng lượng có thể giảm 20% tiêu thụ năng lượng.Đầu tư mạnh mẽ vào NLTT theo một chương trình nhiều năm với một lộ trình rõ ràng theo thứ tự ưu tiên: sinh khối, pin mặt trời, nhiệt mặt trời, gió đất liền và ngoài khơi, nhiệt động mặt trời, địa nhiệt, năng lượng biển.
GS Nguyễn Khắc Nhẫn, một tiếng nói có uy tín quốc tế vể chính sách năng lượng, nguyên Giám đốc trường Cao Đẳng Điện học TT Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ [trước 1975], Cố vấn Nha kinh tế, dự báo chiến lược EDF Paris, GS Viện Kinh tế, chính sách năng lượng Grenoble, GS Trường ĐH Bách khoa Grenoble. [Nguồn: internet]GS Nguyễn Khắc Nhẫn cũng đưa ra những biện pháp cụ thể:
Thành lập Bộ Năng Lượng Tái Tạo/NLTT, giảm mạnh tốc độ tăng trưởng điện mỗi năm dưới 5%, giáo dục từ phổ thông tới đại học, tăng cường thông tin công cộng, thay đổi hành vi suy nghĩ, các vùng phải tự chủ năng lượng, hỗ trợ đổi mới và sáng kiến địa phương, triển khai các dự án thí điểm về năng lượng tích cực, khuyến khích xây dựng thành phố thông minh / smart city, phát triển nhanh mạng lưới điện thông minh / smart grid, đầu tư mạnh vào các phương pháp tích trữ năng lượng khác, dừng việc xây dựng các nhà máy điện than… và GS Nguyễn Khắc Nhẫn nhấn mạnh: “Sự thành công phụ thuộc phần lớn vào quyết tâm chính trị của chính phủ.”
Với kết luận là mục tiêu 100% NLTT cho Việt Nam năm 2050 là hoàn toàn khả thi,bước vào tuổi gần 90, GS Nguyễn Khắc Nhẫn vẫn hướng về quê hương đất nước nói lên những lời kêu gọi: “Tôi trân trọng và thiết tha đề nghị chính phủ huy động toàn dân và tiềm năng để đạt mục tiêu trên vô cùng quan trọng cho đất nước.” [6]
NGƯỜI DÂN PHẢI BIẾT NÓI KHÔNG
Một ví dụ, như cụm nhà máy thủy điện Long Phú 4,400 MW xây xong và bắt đầu vận hành từ 2018, nếu tính trung bình tuổi thọ nhà máy là 70 năm, tới 2088, dài hơn tuổi thọ trung bình của một đời người.
Chỉ riêng ĐBSCL, 14 nhà máy điện than ấy như 14 con khủng long ngày đêm nhả khói đen, không ngừng thải ra các chất độc hại vào đất đai, nước sông nước biển và không khí: hậu quả mà ai cũng biết là gây tổn hại lâu dài trên sức khoẻ kể rút ngắn tuổi thọ của người dân.
Lợi ích kinh tế đem lại cho người dân chưa biết tới đâu nhưng những tổn thương trên môi trường và sức khoẻ của họ là điều chắc chắn.Vậy thì chính người dân phải làm gì để giữ gìn mảnh đất cha ông để lại, để Việt Nam vẫn là một nơi đáng sống?
-Trước hết họ: người dân và cả các lãnh đạo cấp tỉnh phải biết đồng loạt lên tiếng nói “không” với những dự án điện than sắp áp đặt trên vùng đất lành của họ.
-Ý thức được mối hiểm nguy thường trực ngày đêm do những nhà máy đã và đang vận hành, người dân có quyền đòi hỏi những kiểm tra gắt gao nhằm giảm thiểu những tác hại/control damage tới mức thấp nhất.
-Yêu cầu một quỹ bảo hiểm y tế, bảo hiểm nhân thọ tương xứng cho những nạn nhân bị ô nhiễm, số tiền đó như “thuế carbon/carbon pollution tax” được triết xuất từ lợi nhuận của những nhà máy điện than.
Người dân cần được tăng thêm thông tin, để họ hiểu rằng thay thế điện than gây ô nhiễm bằng nguồn NLTT đang là một xu hướng toàn cầu [với một Trung Quốc đã tỉnh ngộ], người dân cần được trấn an Việt Nam là một xứ sở đầy nắng và gió, với quyết tâm của người dân và của lãnh đạo biết đổi mới tư duy, thì Việt Nam không thiếu điện, có khả năng đạt 100% NLTT và bảo đảm cho họ quê hương không phải chỉ còn là một vùng trời và đất đầy ô nhiễm, nhưng là nơi thực sự đáng sống, và vẫn là một vùng đất lành.
NGÔ THẾ VINH
Bạc Liêu-Sóc Trăng-Trà Vinh
12.2017
* Đây là trích đoạn từ một bút ký về chuyến khảo sát Đồng Bằng Sông Cửu Long tháng 12.2017 vừa qua
** Death by China: Confronting the Dragon – A Global Call to Action. Peter Navarro, Greg Autry. Pearson FT Press, May 15, 2011
Tham khảo:
1) Năm 2018: Cần hành động để “bức tranh môi trường” sáng hơn. TS Lê Anh Tuấn, Viện Nghiên Cứu Biến Đổi Khí Hậu. Tuổi Trẻ 02.01.2018
2) Dân phản ánh Nhiệt điện Duyên Hải “có lúc làm chết cá, chết tôm.” Báo Mới; 01.10.2016https://m.baomoi.com/dan-phan-anh-nhiet-dien-duyen-hai-co-luc-lam-chet-ca-chet-tom-cum-nha-may-nhiet-dien-duyen-hai-do-tap-doan-dien-luc-viet-nam-lam-chu-dau-tu-tong-cong-suat-khoang-4-308mw-duoc-xay-dung-tren-dien-tich-gan-879ha-tai-ap-mu-u-xa-dan-thanh-thi-xa-duyen-ha/c/20462640.epi
3) Kiểm Soát Ô Nhiễm Nhiệt Điện Than và Lựa Chọn Công Nghệ vì Sự Phát Triển Bền Vững. GreenID 07.2017. www.greenidvietnam.org.vn
4) Quy Hoạch phát triển Điện lực Quốc gia giai đoạn 2011-2020, có xét đến năm 2030 là Quy hoạch Huỷ diệt Sức Khoẻ và Môi trường Sinh thái, đổi lấy Kinh tế không hiệu quả. Nguyễn Đức Thắng, 14.19.2017 http://vietecology.org/Article/Article/278
5) Môi Trường Việt Nam 2017: Ô nhiễm do công nghiệp và do chính con người. RFA 01/02.2018,http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/Vietnam-environment-2017-pollution-induced-by-industrial-and-human-01022018122751.html
6) Việt Nam có thể đạt 100% năng lượng tái tạo vào năm 2050. Nguyễn Khắc Nhẫn. Viet Ecology Foundation, 22.6.2017 http://vietecology.org/Article/Article/246
Mời độc giả xem Điểm tin buổi sáng Thứ Hai, 29 tháng 1 năm 2018
Hai nữ y tá bị đuổi việc, sau khi vứt bệnh nhân khỏi một bệnh viện ở thành phố Sochi, Nga. Theo Daily Mail, sự việc xảy ra tại Bệnh viện số 4, thành phố Sochi, Nga. Đoạn video do camera giám sát tại hiện trường cho thấy, hai nữ y tá dùng xe lăn đưa một bệnh nhân khỏi khoa cấp cứu và bỏ bên ngoài trời lạnh.
Nam du khách Úc bị nhóm người chạy xe ôm ở thành phố Hội An cướp tiền, đánh đổ máu phải may 11 mũi. Theo truyền thông trong nước, sáng 29 Tháng Giêng, ông Đinh Xuân Nghĩ, Trưởng Công an TP Hội An, cho biết đang điều tra việc nam du khách tên Margan, bị đánh phải khâu 11 mũi.
SYDNEY, Úc (NV) – Gần một tuần sau khi ông Lê Đình Hồ, một luật sư hình sự gốc Việt bị bắn chết tại khu Bankstown của thành phố Sydney, cảnh sát cho biết thêm một số chi tiết về vụ án đầy bí ẩn này.
Theo tin của báo Daily Telegraph, cảnh sát được một nguồn tin cho biết các tội phạm có ý định bắt cóc một luật sư, nhưng phải giết ông vì có nhiều người chung quanh.
Tuy nhiên, nguồn tin còn cho hay nghi can là người gốc Á Châu Thái Bình Dương, trùng với mô tả về hung thủ bắn bốn phát vào người ông Hồ rồi bỏ chạy.
Cảnh sát vẫn chưa khẳng định được giả thuyết này thực hư ra sao vì còn rất bận rộn với các thông tin liên quan đến tài chính và đời tư của ông Hồ cũng như đang rất thận trọng để không điều tra lệch hướng.
Về tình hình tài chính của ông Hồ, cảnh sát cho rằng đây cũng có thể là một lý do khiến ông bị giết vì có thể ông đang thiếu nợ tiền của những người không tốt. Một nguồn tin cho biết tiền nợ của ông lên đến sáu con số.
Một nguồn tin chưa được xác nhận khác thì cho rằng, một đường dây buôn bán ma túy ở Việt Nam và Úc đóng vai trò lớn trong cái chết của ông.
Ông Hồ là một luật sư hình sự và phải làm việc với nhiều nhân vật trong các tổ chức tội phạm. Ông từng làm đại diện cho Philip Nguyễn, một người buôn ma túy đang ngồi tù ít nhất 12 năm vì bắn chết cảnh sát viên tập sự Bill Crews hồi năm 2010.
Tuy có thêm nhiều giả thuyết về cái chết của vị luật sư gốc Việt này, nhưng cảnh sát vẫn lạc quan là sẽ thu thập được đủ thông tin từ những video trong máy ghi hình trên đường và từ điện thoại của người dân tại hiện trường để tìm ra hung thủ.
Ông Scott Cook, chỉ huy trưởng cảnh sát, cho biết cảnh sát đang phỏng vấn bà con họ hàng của ông Hồ để hiểu biết thêm sự việc và về nạn nhân. (TL)
