Nơi đây không nhận tiền mặt. No cash, please! Chỉ nhận credit card, hay từ máy điện thoại cầm tay.

Tại sao làm vậy, bà chủ trả lời rằng mọi người biết mà, vì quá tiện lợi. Xu thế thời đại, máy làm hết, mình khỏi lo. Khỏi cần người đứng thu tiền, không cần hộc để tiền với nhiều ngăn để bạc cắc, tiền giấy. Nơi đây, không có tiền mặt.

Có tiền là phải lo giữ tiền. Giấu tiền. Mỗi lần có kẻ hung hăng bước vào là một lần lo lắng. Bây giờ thì khỏe rồi. 

Mời đi nơi khác

Nơi đây không có tiền mặt. Cashless! Mấy chú cần tiền, đem dao, súng tới chỗ khác. Caisse không có tiền. Khách hàng ăn của chúng tôi thuộc thế hệ mới, đeo đồ giả, trang sức cho vui chứ không phải khoe của.

Thế nhưng nhà hàng phải trả hoa hồng cho công ty quản trị cards. Ðồng ý, chúng tôi mặc cả tới mức tối thiểu.

Công ty cung cấp credit card dành cho khách hàng một số bảo đảm khác mà nơi khác không có. Có qua có lại. 

Luật cho phép hay không

Không lấy tiền mặt, không sợ mất khách? Khách nào? Thời buổi này, người ta chỉ có tấm thẻ trên người và điện thoại. Nhất là du khách, người trẻ. Luôn luôn trả bằng card, không như khách quen trong khu phố.

Thế không sợ máy móc trục trặc? Mạng lưới bỗng dưng tắt nghẽn hay là điện không chạy. Ôi, ba thì mười họa mới có.

Tất cả những chuyện đó đã được tính trước rồi khách hàng hay bạn đọc khỏi lo. Chỉ lo rằng luật pháp không cho phép nhà hàng này làm như vậy mà thôi.

Nơi nào không có phép thì rồi đây, luật sẽ thay đổi, tập quán mới khó, luật dễ mà. 

Malmo tiên phong

Trên đây không phải là chuyện hoang tưởng. Malmo, thành phố phía Nam Thụy Ðiển đã có nhiều hiệu ăn, cửa hàng làm như vậy. Chúng tôi chỉ nhận thẻ tín dụng. Ngay trước cửa đi vào, tấm bảng ghi rõ như vậy không thể lọt qua mắt ai.

Trong phòng, để cho ai đi vào mà không thấy, còn được nhắc thêm: Ðây là tiệm ăn không xài bạc giấy.

Xe buýt ở Malmo cũng vậy. Từ năm 2011, xe buýt không nhận tiền mặt, chỉ nhận card. Nhà thờ Saint Jean ở Malmo khuyến khích con chiên tặng tiền bằng SMS hay qua mạng Swish, một mạng để chuyển tiền tại các ngân hàng lớn. 

Thụy Ðiển, nước đầu tiên

Thụy Ðiển là nước đầu tiên trên thế giới dùng bạc giấy, tiền kẽm. Ðó là từ năm 1661. Ngày nay, Thụy Ðiển sẽ là nước đầu tiên từ bỏ bạc giấy, tiền kẽm, chính thức kể từ năm 2021.

Nhà nước ngưng in tiền từ lâu. Năm 2002, Thụy Ðiển nhượng quyền quản trị Sở Ðúc Tiền cho nước láng giềng Phần Lan, nhưng rồi Phần Lan cũng dẹp bỏ chín năm sau.

Trong nước chỉ có 2% giao thương bằng tiền mặt. Nhà nước cho phép thương gia từ chối không nhận tiền mặt, một điều trái ngược với nguyên tắc căn bản chung của thế giới. Ðan Mạch, nước láng giềng, giành quyền quyết định này cho các thương gia. 

Dân xứ nào muốn bỏ?

41% người Ý được hỏi, cho biết muốn bỏ tiền giấy. Hoa Kỳ, 38%, Tây Ban Nha 37%, cả Âu Châu 34%.

Pháp có 30% muốn bỏ, cũng như Ðức, 30%. 23% người Hòa Lan, 21% người Anh. Chuyện lạ là nơi nào tiền giấy đang được dùng nhiều, nơi đó có đông người kh ông muốn dùng tới nữa. (Theo ING International Survey) 

Nước Pháp, còn lâu!

Ở Pháp, không ai có quyền từ chối người khác trả tiền cho mình bằng tiền giấy, nếu số tiền đó dưới mức luật ấn định.

Mức luật định là 1,000 euro (là 10,000 nếu cư trú ngoài nước Pháp). Nếu khách hàng trả dưới 1,000 euro bằng tiền mặt, người bán phải nhận. Quá số đó, phải trả bằng cách khác (chi phiếu, thẻ tín dụng…) không được trả bằng tiền giấy.

Chưa đổi luật đó, không ai có thể từ chối tiền mặt khi trả vài trăm euro. Chưa làm được như ở Malmo! Một vài cửa hàng phá lệ, tuy nhiên, cho tới nay, chưa bị thưa kiện. 

Tài liệu của Liên Hiệp Âu Châu

Ðầu năm nay, một tài liệu nghiên cứu của Liên Hiệp Âu Châu dự phóng không còn xài tiền giấy kể từ năm 2018. Tài liệu này được xếp hồ sơ, đề nghị không được giữ lại, vấn đề không được đem ra thảo luận một cách chính thức.

Thế mà tài liệu đã bị tiết lộ và còn bị xuyên tạc, nói rằng LHAC sẽ quyết định như vậy. Làm nhiều nước hoảng hồn.

Dù sao, ngày đó, không sớm thì muộn, thế nào cũng tới. Ngày mà thế giới không còn dùng bạc giấy, không dùng đồng tiền. Bạc giấy, giấy bạc chỉ còn là những vật kỷ niệm của một thời đã qua! Quanh ta, tất cả, là những con số trên màn kiếng.

Gia đình tôi cổ hủ, và tôi là đứa con gái duy nhất nên bị ràng buộc trong tầm suy nghĩ của mẹ. “Trai thời trung hiếu làm đầu, gái thời tiết hạnh làm câu trau mình.” Cái ông Khổng Tử ở tuốt bên Tàu vậy mà uy lực ổng thật to rộng. Một người phụ nữ ít học, quê mùa như má tôi lại thuộc nằm lòng mấy câu giáo điều đó. Thuộc để ép mình vào khuôn khổ cả một đời và truyền lại cho con gái.

Vợ chồng tôi cùng dạy tư cho một trường trung học Công Giáo do cha đạo mở ra. Khi ấy anh đã là lính mang lon chuẩn úy. Có nghĩa là anh cũng thuộc lính mới tò te. Một sĩ quan mới ra trường còn mang nhiều món nợ áo cơm từ cha mẹ. Nơi anh được bổ nhiệm là một quận lỵ nằm giữa những vùng xôi đậu. Ban ngày là của Quốc Gia, ban đêm Việt Cộng về “thăm” dân. Họ nhận tiếp tế, tuyên truyền và rải truyền đơn. Người dân như mang mặt nạ, không dám biểu lộ tình cảm của mình với lính Quốc Gia. Xung quanh hàng xóm không biết ai là bạn, ai là Việt Cộng nằm vùng. Cuộc sống bấp bênh trong những trận càn của lính và đêm sục sạo, gõ cửa rình mò của phía bên kia. Ấp chiến lược sau khi Tổng Thống Ngô Ðình Diệm bị giết đã không còn hiệu lực. Một con đường vô hình đã mở ra cho sự phát triển của phe đối nghịch,đưa đẩy người dân vô tội vào hai gọng kìm Quốc Gia và Việt Cộng…

Khi những người bạn đồng minh lần lượt đổ quân vào thôn xóm thì như giọt nước đã tràn ly. Người dân càng mù mờ không biết đâu là chính nghĩa. Những người Mỹ, Ðại Hàn, Thái Lan súng ống rầm rộ khắp mọi ngõ ngách xóm làng. Người dân quê sợ sệt vì lần đầu tiên thấy người ngoại quốc lùng sục khắp nơi. Ðó là cái mồi lửa thật tốt châm ngòi cho phía bên kia. Họ tuyên truyền trong dân chúng để kéo chính nghĩa về phía họ.

Tôi nói điều này ra có nhiều người sẽ phản đối. Nhưng đó là sự thật khi người dân không có được một sự giáo dục rõ ràng về phía chính phủ. Họ không hiểu thế nào là Thế Giới Tự Do và thế nào là Cộng Sản. Họ không hiểu tại sao người Mỹ có mặt ở nước mình.

Nhan nhản trên đường những người lính Mỹ say sưa. Những cô gái thôn quê bỗng chốc thay da đổi thịt. Từ ăn mặc đơn giản lại lòe loẹt chói mắt. Một số biến thành gái mại dâm mua vui cho những người lính Mỹ đen-trắng. Những người phụ nữ bỏ quên chồng con, diêm dúa trong những bộ quần áo mini ngắn ngủn, son phấn sặc sỡ đi làm sở Mỹ. Những áp phe buôn đồ Mỹ, bán đồ quân tiếp vụ Mỹ, quán rượu mọc ra như nấm. Những đứa bé con lai ra đời, những bào thai bị vất bên đường và thỉnh thoảng phát hiện xác con gái nằm chết trong bãi rác. Những tin xấu tràn về thôn xóm, những hình ảnh sa đọa lung lay xã hội.

Ðau đớn là ở chỗ chính nghĩa bị hiểu lầm và kẻ gian ngoa đã giành cảm tình. Những người học sinh trong bộ đồng phục tới lớp buổi sáng, mà chúng sẽ là một liên lạc viên báo cáo tin tức vào buổi tối cho phía bên kia. Những em học sinh mặt thì già nhưng giấy tờ nhỏ tuổi. Có em đã có vợ, có con nhưng vẫn mang giấy tờ giả đến trường để trốn lính. Những chị ngồi trên xe lam đi chợ nói nói cười cười. Những cô gái đẹp làm người tình hờ của lính. Họ là những người nằm vùng của phía bên kia. Nhiệm vụ hoạt động mật, báo tin tức, tiếp tế lương thực, thuốc men và tiếp nhận chỉ thị của Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam.

Trong bộ ngực căng tròn của cô gái đẹp chứa đầy thuốc trụ sinh. Dưới lằn vải quần Mỹ A đen mượt mà kia là những lớp nylon bó thật chặt vào đùi để tiếp tế. Trong gà mên cơm đem đi ăn một ngày, họ ém thật chặt cho 2, 3 người ăn. Sau giờ làm, họ để lại bên rừng cho người của mặt trận về lấy đem đi. Trong làng, đa số là phụ nữ. Những đứa bé không cha tiếp tục ra đời mà không ai đặt vấn đề.

Chiến tranh đã đẩy những người dân chơn chất thành những kẻ phản bội “Ăn cơm Quốc Gia, thờ ma Cộng Sản.” Ðừng trách họ, mà phải biết là nhà cầm quyền không bảo vệ được họ. Những người có nhiệm vụ tuyên truyền không dẫn giải cho dân hiểu được sự thật, đâu là bạn, đâu là thù. Những người làm công tác chiến tranh chính trị chỉ trên giấy tờ mà không đáp ứng đúng vào cái gốc chính là người dân – những người dân quê an phận, hiền lành. Trong khi đó kẻ gian rình mò trong bóng đêm. Những bộ mặt giả nhân nghĩa vừa tỉ tê dụ dỗ, vừa hù dọa khủng bố đã len lỏi vào từng gia đình Những tổ chức bí mật được thành hình, biến người dân thiệt thà thành tai mắt của họ, những người đàn bà quê mùa thành những “bà mẹ anh hùng.”

Thành phố rộn rã tiếng cười, những bar rượu, những đêm vui thâu đêm suốt sáng. Thành phố không có chiến tranh cho nên thành phố đẹp, thành phố sang. Ðất nước Việt Nam không phải chỉ là thành phố mà có cả thôn làng, núi, đồi, sông, biển. Thôn làng càng xa xôi nghèo nàn thì Việt Cộng trà trộn càng nhiều, càng khó được bảo vệ. Người dân không thương yêu gì CS nhưng sợ bị trả thù, sợ bị theo dõi, sợ bị nghi ngờ và bị giết oan. Tội nghiệp người dân, một cổ hai tròng. Dù đang sống dưới chế độ Cộng Hòa nhưng vẫn bị Mặt Trận khống chế hàng ngày, hàng đêm.

Gần gũi dân nhất là những người lính Ðịa Phương Quân. Họ đóng quân ngay trong làng, sống với dân và người họ sợ nhất lại chính là những người dân. Ai đã từng đi lính thì khắc biết điều tôi nói là sự thật. Chỉ một câu nói lỡ lời về tin tức hành quân thì được bên kia nắm bắt. Và những chuyến phục kích kể như thất bại, hay bị đảo ngược thế cờ. Người lính sống trong đường tơ kẽ tóc và người con gái chấp nhận lấy lính là chấp nhận mọi sự rủi may trong đời. Ðám cưới đôi khi không dám tổ chức tại địa phương vì gia đình sợ bị theo dõi và trả thù. Thôn làng do chính phủ VNCH làm chủ mà người dân lại sợ Việt Cộng hơn Quốc Gia.

Ðã trễ quá rồi khi nói đến điều này, nhưng tất cả chúng ta đều là nạn nhân của một cuộc lừa đảo. Bao nhiêu nhân mạng oan khiên đã chết một cách thảm thương cho cuộc chiến tương tàn. Bao nhiêu thanh niên của nước Mỹ giàu đẹp đã bỏ thây một cách oan uổng trên chiến trường Việt Nam. Vì sự sai lầm của cả hai phía. Tất cả tang thương đó đã đổ lên vai, lên đầu của thế hệ chúng tôi. Những người lính, những người vợ lính và những trẻ thơ vô tội.

42 năm qua rồi, nhưng mỗi khi Tháng Tư Ðen lại về là tôi lại xoay cuồng trong suy nghĩ. Tôi khâm phục cái nhìn thật rõ ràng cốt lõi cuộc chiến Việt Nam của Tổng Thống Ngô Ðình Diệm: Ngài biết thật rõ ràng về CS kể cả sách lược bảo vệ quốc gia. Ngài không muốn người Mỹ hay đồng minh đổ bộ vào Việt Nam. Ngài chỉ muốn được tiếp tế vũ khí và ngân sách để bảo vệ và xây dựng đất nước. Ngài lập ra ấp chiến lược là để cắt đứt nguồn tiếp tế lương thực và thuốc men cho phía bên kia. Ðồng thời xây dựng một lực lượng bảo vệ xóm làng từ người dân. Nhưng tiếc thay ngài đã bị giết chết. Chế độ Ðệ Nhị Cộng Hòa chua đủ thờ gian để xoay nổi thế cờ chính trị: Mỹ bỏ rơi Việt Nam. Và sự thất trận đau thương xóa sổ Việt Nam Cộng Hòa trong ngày 30 Tháng Tư 1975 lịch sử. Vận mạng đất nước nhược tiểu nằm trong tay của những đại cường. Một cuộc mua bán, sang nhượng. Ðất nước ta, dân tộc ta là món hàng được đưa lên bàn cân ngã giá. Thế là thực chất thì kẻ thắng chẳng oai hùng mà người thua đầy uất ức.

Bốn mươi hai năm qua rồi, nhắc lại thêm ngậm ngùi, đau đớn. Bao nhiêu mạng người đã bỏ thây trong cuộc chiến, trên con đường chạy loạn 30 Tháng Tư 1975. Bao nhiêu thây tù CS bị bỏ trên rừng thiêng nước độc. Bao nhiêu xác người bị chết trên Biển Ðông và trong bàn tay hải tặc. Bao nhiêu? Bao nhiêu? Một câu hỏi làm nghẹn lòng người Việt trên khắp năm châu.

Thoắt một cái đã 42 năm. những người có mặt và tham dự trong cuộc chiến ngày đó nay đều đã già. Những mái tóc bạc trắng hay hoa râm, những tâm hồn đầy những vết thẹo quá khứ của chiến tranh và bất công. Mà họ vẫn phải cố gắng xây dựng một thế hệ tiếp nối. Cố gắng sống tốt và làm sống lại một thuở hào hùng trong bi thảm. Ðôi chân đã yếu, cơ thể hao mòn. Những người cha, người ông đã tận lực mình vì hai chữ tự do. Họ thật đáng kính trọng và tự hào. Nhưng trong họ vẫn còn biết bao nhiêu trăn trở, dằn vặt vì sức tàn, lực kiệt.

Sau 30 Tháng Tư, người sĩ quan VNCH bị tù đày nơi rừng thiêng nước độc. Không một bản án, không biết ngày về. Họ được thả ra với một thân thể suy nhược, một tâm hồn loang lổ những thương đau. Trong họ mọi thứ đều đỗ vỡ, bi thương. Ðược thả từ nhà tù hẹp ra nhà tù lớn với vài chục đồng lộ phí và một túi hành trang nhẹ tênh. Nhưng họ lại mang quá nặng cái lý lịch đen “Ngụy Quân” đè bẹp cuộc đời và cả gia đình. Có người tìm lại được mái ấm gia đình. Có vợ, có con để dựa nương, bám víu. Có người không còn nhà cửa, vợ con thân thích. Nếu không có chương trình HO thì không biết bây giờ cuộc sống của những người tù CS sẽ ra sao? Không có chương trình HO. Không có những người liều chết vượt biển tìm tự do… 42 năm cho những người di tản. Mấy chục năm cho những người HO đang sống ở một nước khác quê hương mình. Chúng ta sẽ không có một thế hệ thứ hai thứ ba thành công trên đất nước Hoa Kỳ hay trên thế giới. Chúng ta sẽ không bao giờ có được một Little Saigon trên đất Mỹ. Chúng ta sẽ không thể hãnh diện giơ cao lá cờ vàng và hát Quốc ca. Chúng ta không có xe hoa diễn hành ngày tết Nguyên Ðán. Chúng ta cũng không thể có những bảo tàng lịch sử “Quân Lực VNCH.” Không có tượng đài Ðức Trần Hưng Ðạo và cũng không thể có những nghị quyết “Vinh Danh Cờ Vàng” tại nhiều thành phố trên nước Mỹ, Úc, Canada. Cám ơn bà Hạnh Nhơn. Cám ơn những ân nhân đã cứu vớt, đã mở con đường sống cho những người liều chết tìm tự do như chúng tôi.

42 năm, một thời gian quá nửa đời người. Rất nhiều những chứng nhân lịch sử đã nằm xuống vì tuổi già, vì bệnh tật. Những văn nhân, thi sĩ, họa sĩ, nhạc sĩ nổi danh cũng quá nửa đã ra đi. Một thế hệ VNCH lần lần đi vào quá khứ. Thế hệ tiếp nối sinh ra tại Mỹ, lớn lên tại Mỹ, chúng gia nhập vào giòng chính để làm một người Mỹ thực thụ.

Hôm tuần trước tôi đi dự một đám ma. Người chết là một bà bác 90 tuổi. Con cái, người thân quen đến viếng tang đa phần là người Việt, nói tiếng Việt. Nhưng quỳ dưới kia các cháu dâu rể đa phần là người Mỹ. Bầy cháu cố cũng là những đứa bé Mỹ lai nói toàn tiếng Mỹ. Cả một đại gia đình nói chuyện với nhau bằng tiếng Mỹ. Người chết chắc hẳn sẽ buồn và không hiểu chúng đang nói chuyện gì. Người tham dự như tôi cũng xót xa cho ngay bản thân mình. Rồi thì cũng thế mà thôi hay sao?

Không? Chúng ta đã có những lớp dạy tiếng Việt.”Tiếng Việt còn, nước ta còn.” Chúng ta không thể không hòa nhập nhưng không thể để mất nguồn cội. Những thế hệ VNCH thứ hai thứ ba đang học hỏi để hiểu lý do tại sao chúng có mặt nơi này. Các cháu đang làm sống lại dòng sử Việt. Các cháu giương cao lá cờ vàng và các cháu tự hào về nó.

Nhưng chúng ta phải công nhận một thực tế: Dù muốn dù không chúng ta cũng đã rời khỏi Việt Nam. Mọi việc của quê hương đất nước phải do người trong nước trực tiếp quyết định: Có thay đổi được vận mệnh, có bảo vệ Việt Nam khỏi bàn tay xâm lược của Tàu Cộng hay không là do người trong nước thực hiện. Chúng ta chỉ có thể ủng hộ, tiếp tay đưa mọi việc ra dư luận quốc tế để làm áp lực.

Các bạn ơi! 42 năm rồi cho một cuộc chiến, cho một đời người. Con gái tôi sinh ra 3 tháng sau ngày mất nước. Bây giờ cháu đã 42 tuổi, là một phụ nữ trung niên, con cái nó đã vào trung học. Người lính VNCH trẻ nhất nay cũng đã ngoài 60. Những người lính già bây giờ đều đã gần cuối cuộc đời. Sống nơi xứ người tuy đầy đủ vật chất nhưng vẫn là nỗi khắc khoải khôn nguôi cho những giấc mơ về một Việt Nam tự do dân chủ.

Tôi yêu quê hương Việt Nam tôi lắm. Tôi nhớ gia đình, họ hàng anh em và bạn bè tôi. Tôi nhớ từng con đường, từng góc vườn kỷ niệm của tuổi thơ và tuổi trẻ. Thú thật tôi sợ một ngày nào đó tôi trở về mà không nhận ra đất nước của mình. Tôi sợ Trung Cộng sẽ chiếm trọn Việt Nam. Người Việt mình sẽ bị làn sóng người Tàu tràn xuống tịch thu nhà cửa, chiếm cứ ruộng vườn. Họ sẽ đày người Việt mình đi vào những nơi rừng núi hay đồng khô cỏ cháy. Họ sẽ xóa một nước Việt Nam như chính quyền hiện nay xóa sổ Việt Nam Cộng Hòa. Họ sẽ tàn bạo hơn, quyết liệt hơn, dã man hơn để đồng hóa chúng ta, vì mộng chiếm Việt Nam ấp ủ mấy ngàn năm nay đã toại nguyện.

Một Sài Gòn xưa đã mất. Một nền văn hóa nhân bản đã mất. Có thể rồi đây nước Việt Nam sẽ bị xóa sổ trên bản đồ thế giới. Chẳng ai còn nhớ đến bà Trưng, bà Triệu, Hưng Ðạo Vương, vua Quang Trung…

Tôi có bi quan quá hay không? Xin nhường câu trả lời cho tất cả mọi người. Chỉ mong những điều ấy sẽ không bao giờ là sự thật. Chỉ mong được như vậy.

Xin các đấng tiền nhân, hương linh những anh hùng tử sĩ phò hộ cho nước Việt mình vượt qua cơn bão giông này.

42 năm đã quá đủ cho những thương đau.

Tháng Tư 2017

(Nguồn: Titan Tran [email protected])

Lòng Này Gửi Mây Bay. Ðúng như tên mà nhà thơ Triệu Minh chọn làm tựa đề cho tập thơ của mình. Bởi đọc qua một loạt các bài thơ, tôi đã có cảm giác giác, cô nhà thơ mơ mộng này, một mặt trân quý, khao khát cái tình yêu mà cô xem là mặt trời, đại dương, rừng già, núi cao, mặt khác cô lại thảng thốt nhận ra tất cả lóng lánh ấy chỉ là ảo ảnh trước bức tường hiện thực sừng sững của cô đơn, và trong cuộc chiến đấu ấy cô đã tìm ra được một phương cách để giữ gìn cảm xúc mình không bị những vết cứa của ảo ảnh: Lòng Này Gửi Mây Bay. Mây kia tan rồi tụ, chả phải là cô gái đã rất khôn ngoan một cách thơ mộng, gửi những đổi thay của kiếp phù sinh vào kho biến hóa vô thường ấy?

*Hãy yêu em. Của tình yêu sông ngàn đời về biển

Nghe những lời này thì ta cũng biết được cái yểu điệu thục nữ của Triệu Minh, làm sao mà không có quân tử hảo cầu cho được?

Yêu em như mặt trời…
…Yêu em như núi cao…
…Yêu em như đại dương…
…Yêu em như rừng già
(Yêu Em, tr. 8, 9)

Có gì so sánh được với thiên nhiên? Họa chăng có người xem tình yêu là bảo trân. Chỉ tình yêu mới có thể kiêu hãnh thách với bao la ấy, và cũng chỉ tình yêu mới đủ dịu dàng để sánh với nụ cười khi cất tiếng gọi người yêu.

Hãy yêu em lòng trinh nguyên thật thà
Của tình yêu sông ngàn đời về biển
Của mùa xuân hoa thơm én liệng
Và của môi cười khi anh gọi tên em
(Viết Cho Anh. Người Ðàn Ông Giấu Mặt, tr.29)

Nỗi đam mê sao mà dịu dàng tha thiết. Giờ thì tôi biết tại sao người thơ nhìn tình yêu rộn ràng đến thế.

Vạn trùng khơi ngàn con sóng vội
Em chỉ thấy mắt anh cười nơi đáy tim em.
(Mùa Thu Ðã Lỡ, tr.23)

Tiếng khúc khích ấy là bàn tay vẫy gọi nàng đi:
Cứ yêu đi những tình nhân phiền muộn
Hỡi thế gian sao say đắm nhân tình
(Môi Nào Phai Dấu, tr.12)

*Tôi bắt gặp cô đơn trên con đường chạy trốn

Tại sao chạy trốn? Vì trao hết những điều đẹp đẽ nhất của tình cảm mình cho tình yêu, mà cô đã sống tận cảm xúc của tâm hồn lẫn giác quan khi cắn vào trái hoan lạc tròn đầy của hạnh phúc, đồng thời là con thú bị thương dưới mũi tên của đớn đau. Chạy trốn đau thương để rồi chạm trán cô đơn. Hai đầu đều là cái chẳng ai muốn chọn lựa, ở Triệu Minh, chạy trốn chỉ là một cách nói khác của đương đầu:

Ta như con thú bị thương
Tìm cách nhanh nhứt trốn khỏi khu rừng… (tr.21)

Nàng đã tìm cách nào khả dĩ? Thử tham dự vào cuộc chiến của người thơ đam mê, bướng bỉnh và đầy tinh nghịch này để xem người đã quy hàng hay khuất phục cái thú đau thương của tình yêu? Và với nội dung như thế thì Lòng Này Gửi Mây Bay được xem là một tập thơ tình.

Em không dám nhìn thẳng mình trong gương
Sợ ánh mắt tố cáo là em nhớ anh lắm…
(Buổi Chiều Mưa Lạnh Nhớ Người Yêu, tr.6)

Và như tự nghìn xưa, nỗi chờ hóa đá, nỗi đau kết ngọc chờ tan ra dưới hạt lệ tình nhân, nàng xin một dấu môi dẫu mơ hồ một kiếp sau. Cái chung tình và đa tình từ xưa đến nay gặp nhau ở một điểm diễm lệ ấy.

Giọt nước mắt hóa thạch trong tiềm thức
Kiếp sau đành xin tìm một dấu môi.
(Môi Nào Phai Dấu, tr.12, 13) […]

Chỉ có hai nhân vật: Tôi và Tình Yêu, cả hai thay nhau làm chủ cái chiến trường đa tình mộng mị: trái tim. Nên nó là cõi cô đơn. Tôi tự hỏi sao những tình nhân trên thế gian lại chính là những người hơn ai hết, cảm nhận rõ từng chân tơ kẽ tóc của cõi gọi là cô đơn…

Có những ngày buồn lắm
Một cái chớp mắt cũng nặng hơn bình thường
Một cái nhếch môi dài như thế kỷ
Cô đơn ký sinh lòng ta bền bỉ.
(Tôi Với Tôi, tr.88) […]

Và em chẳng chọn ai trong đời này (Bình Yên Một Cõi Riêng Mình, tr.32)

Tôi đi vào đám đông
Tìm manh mối để đặt tên cho nỗi cô đơn của mình
Nó khởi sinh và nên vóc tượng hình
Theo năm tháng tôi dò dẫm trong cuộc đời với đôi mắt bão…
… Một cách thực thà, cho tôi được làm lại những gì đã qua
Nhìn thấu mình qua lăng kính hội tụ xót xa và những điều giấu kín…
… Tôi thiệt biết trêu đùa số phận […]
Như mình đã từng mặc kệ những yêu thương đến và đi
(Cô Ðơn, tr.50, 51)

Ðể cười vào cô đơn, người thơ bèn trêu đùa mình, bằng một giọng mõ làng, bằng hồn nhiên đứa trẻ hát đồng dao. Ngoài thể thơ Tự Do, Triệu Minh ở đây cũng cho người đọc thấy được cái chất lục bát chân quê hồn hậu, cô dùng nó ở đây rất hiệu quả để hóa giải nhẹ nhàng cái thân phận cô đơn, đây là nét tinh nghịch hồn nhiên của cô gái thơ này:

Chợ đời đông cô đơn em bán
Phố lao xao quạnh quẽ em chào
Ai thương mua giúp không nào?
Kẻo em đổi ý cất vào trong tim 

Mua cô đơn em tặng cuộc tình
Anh mang về để làm tin trong nhà
Cuối năm thưa với mẹ cha
Sang xuân con hứa nhà ta thêm người 

Ai mua quạnh quẽ món hời
Em xin tặng cả cuộc đời của em
Không tin chàng cứ thử xem
Bỏ vốn một cắc bốn đồng lời to 

Lời rao tỏ ý hết rồi
Thì xin quân tử chớ bồi hồi nghi
Thương em hãy cất bước đi
Ðưa em về dưới uy nghi của chàng
(Rao Cái Cuộc Ðời, tr.100,101)

*Em nuôi mộng thiên thu trong khoảnh khắc…

Cõi bình yên của nàng để chấp với quán trọ kia, hơi thở ấy chỉ là phí qua đêm nơi cõi tạm, một quan niệm vừa buông vừa vướng, cho dù đã tự an ủi mình, tất cả chỉ là giấc mộng,

Ðời chỉ là quán trọ
Trả phí bằng tháng năm
Ta lỡ đường ở tạm
Vướng bận chi nhọc nhằn
(Tiếng Ðàn Ðêm, tr.36) […]

Tin một cách hồn nhiên. Chính cái thật thà hồn nhiên này là tiếng chuông mở cho tôi cánh cửa để bước vào thơ Triệu Minh. Có vẻ như cô đã sống đã viết vô cùng hạnh phúc bên cạnh những trắc trở của số phận, và cô đã kiêu hãnh: Chẳng thể nói gì về ngày mai. Nhưng đừng phải hối tiếc ngày hôm qua (Ðêm San Diego, tr.39)

Nơi ấy, là thiên thu mộng, nơi ấy lấp lánh ánh mắt em chỉ thấy mắt anh cười nơi đáy tim em… (tr.23). Thế thì sao còn băn khoăn: Về thôi Vô Kỵ đi rồi? (tr.82)

Trái tim ấy. Nơi nàng ra đi và cũng là trở về. Còn gì hơn. Ơi Triệu Minh đang ngồi trong bình minh mà mơ mộng một người kẻ cho mình đôi lông mày tình yêu. Tôi tin đó là ban mai có thật, một ngày được sống trọn vẹn niềm vui. Là trăm năm. Như trái tim trẻ trung của cô mách bảo.

Santa Ana, Apr 15, 2017

———–

Chú thích:
[…] Dấu hiệu của những đoạn trích ra trong nguyên văn của tác giả bài này. Trân trọng. (QV)

Trăng của tôi

Xin chào những giấc mơ của tôi
rạn vỡ theo dấu xe lăn
mỗi sáng trăng còn tỏ, đường không người
ngùn ngụt qua hàng thông tỉnh mặc
ngày ngày lập lại,
sáng muốn chóng qua, chiều thôi muốn qua.
Những giấc mơ của tôi
theo trăng có những vầng mây ôm
khuất tỏ đẹp lạ kỳ, như em
như em khuất tỏ, như tôi bất tường.
Tôi vẫn ôm giấc mơ của tôi
tròn khuyết theo một vầng trăng
đẹp sáng lẻ loi giữa mầu quái dị
vờn bay theo tôi, những cơn say…
ôi trăng đẹp quá, tôi đâu hỡi mình.
Tôi cúi chào giấc mơ của tôi
qua từng ngọn đèn đường,
thoáng hiện từng đoạn đời nhấp nháy
tôi lại thấy xưa yêu trăng ấu thì.
Những giấc mơ của tôi,
nhẹ ngã cõi hoang sơ
và cơn say của tôi, đâu thấm
để ôm trăng đùa với hư vô.
Tôi ngắm vầng trăng lẻ loi
một trời mây đen vũ khúc nghê thường
biết làm sao, thôi đành thôi
đừng hẹn xa lâu
lần sau trăng tỏ, biết còn thấy nhau.

‘Bốn Mùa’

1
Thiên thần vo nhỏ
Từng cụm mây hồng
Bông tuyết bềnh bồng
A, mùa Đông đến

2
Nước lười ngủ mãi
Trên đỉnh non vàng
Thái Dương nhẹ nhàng
Xoa đầu đánh thức

3
Mở bừng mắt dậy
Chim hót vang lừng
Hoa nở bừng bừng
A, Nàng Xuân đến

4
Anh Gió thổi mãi
Cho Nước theo cùng
Bay cao, cao mãi
Qua đỉnh non hùng

5
Mặt Trời ngóng mãi
Mây Trắng trải dài
Ai nhẹ bước hài
Ô kìa, Thần Hạ

6
Thần nhanh bước quá
Nước đi chưa về
Nắng chiếu não nề
Ủ ê cây cỏ

7
Gió thầm bảo nhỏ
Với cánh rừng hoang:
“Thay áo cho nàng,
Lá vàng cõi mộng”

8
Thiên thần ngơ ngác
Trái Đất xoay tròn
Một khắc nhẹ nhàng
Bốn mùa khoe sắc

9
Nghiêng mình xoay bước:
“Thế gian vô thường
Mong ai thức tỉnh,
Đừng đi sai đường”

Bằng hữu

Con phố nhỏ chìm yên trong giá lạnh
Ðêm gần tàn,
ta thức để nhớ chi?
Ðời vẫn thế,
vẫn đời chia trăm nhánh
Cội mai gầy e ấp đợi xuân về.

Này bằng hữu,
đã qua thời trai trẻ
Buổi tàn đông còn sót chút tình thân
Mấy mươi năm vẫn cuộc đời dâu bể
Người dẫu xa, nhưng tình mãi còn gần.

Bên Đời Mưa Nắng

Thương thì rác bỗng thành hoa
Ghét dù hoa đẹp… chỉ là rác thôi!
Thương thì vật hóa ra người
Ghét, người xem chẳng khác loài vật kia
Thương, xa cách mấy cũng kề
Ghét, bên cạnh vẫn sơn khê ngàn trùng
– Bởi thương, bởi ghét vô cùng
Nên nghìn duyên nghiệp mịt mùng nối nhau…

Vui thì hoa héo tươi màu
Buồn, dù rộn tiếng cười… sau vẫn buồn
Vui, đời bỗng đẹp lạ thường!
Buồn, ngồi trên đỉnh đế vương lạnh lùng!
Vui ngồi hát giữa vô thường
Buồn nhìn quanh những tấn tuồng…, thở ra!
Vui nghe chửi giống bài ca
Buồn bao tán thán xuýt xoa… vẫn buồn
Nắng, mưa còn có ngọn nguồn
Buồn vui nhân thế tâm hồn biết đâu?

Vạn duyên theo nước qua cầu
Vui buồn, thương ghét, khổ đau tại mình.
Ai không lục dục, thất tình?
Đời yên vui bởi cái nhìn trạm nhiên..
Vẫn là sống giữa trần duyên
Vẫn lòng sen ngát giữa miền trược ô…
Vui, buồn… muôn kiếp sóng xô
Đưa vào hết cõi hư vô. Mỉm cười…

(Nguồn: [email protected])