Phải có tới dăm sáu tin nhắn dồn dập đổ về máy của Trang. Mình nghe tín hiệu báo có tin mà cảm giác như đang xảy ra điều nguy cấp lắm. Trang đọc tin, chăm chú, căng thẳng. Mình rất muốn hỏi nhưng lại thôi. Bên ngoài, tầm nhìn đã bị mấy tán cây lớn choáng lấp, chỉ thấy dặt lá là lá kết díu vào nhau thành từng quầng. Thoát qua mấy tán cây lớn, khung cảnh bên dưới lại hiện ra và khói của khu khai thác đá đùn lên từng đụn, lục bục, quầng quã.
– Y như bãi chiến trường.
Hắn tỉnh từ lúc nào, thốt lên bằng giọng còn ngái ngủ. Kể cũng giống thật, cái khu khai thác đá nho nhỏ ấy. Theo lái xe thì dân ở đây mới có phong trào nghiền đá thành bột để dùng đóng gạch. Vừa rẻ vừa bền. Nhà trình tường vẫn lác đác xuất hiện nhưng không còn được ưa chuộng như trước nữa. Máy nghiền đá Tàu lại rất rẻ, chỉ vài triệu một chiếc. Hắn ngáp rõ to, không ý tứ, tham gia, bảo ở vùng cao này không có hàng Tàu thì đời sống quả là gay go to. Hàng Tàu cung cấp cho người dân từ A tới Z luôn. Trước mỗi xã có một trạm xây xát, nhiều gia đình phải đi cả nửa ngày mới xát được vài cân thóc. Giờ máy xát cỡ nhỏ giá chỉ dăm trăm nghìn, ăn bữa nào xát bữa ấy, rất tiện lợi. Máy tỉa ngô cũng rẻ, máy phát điện loại nhỏ cũng rẻ. Rồi vô tuyến, đài, quạt, nồi cơm điện, đèn pin, bật lửa…
– Vào nhà nào cũng chỉ thấy hàng của họ – Hắn kết luận chát chúa – khéo rồi biến thành họ lúc nào cũng không hay.
Mình không muốn bàn tới chủ đề này vì có thể dẫn đến tranh cãi lần nữa.
– Lại mất – Trang lầu bầu với chiếc điện thoại, rồi quay sang mình – lấy cho em phong kẹo cao su.
Lái xe hỏi có cần nghỉ không hay để xuống hẳn bên dưới nghỉ một thể. Hắn đồng tình với phương án hết dốc thì nghỉ.
– Có chuyện – Trang nghiêng rất nhanh sang mình nói nhỏ. Thấy mình nhướng lông mày định hỏi lại thì Trang bảo – tí nữa em nói.
Bầu trời thu nhỏ dần nhường chỗ cho những dãy núi vươn lên. Cuối cùng thì cũng hết dốc. Xe đỗ cạnh con suối nhỏ lót toàn sỏi. Mình vặn người, ngước nhìn lại dãy núi vừa mới vượt qua. Ở trên đó không nảy ra một ý nghĩ nào ra hồn.
Lái xe chọn một tảng đá sạch ngồi xoạc chân hút thuốc. Hắn ra một góc vuốt lại vạt áo bị nhàu. Mình với Trang bỏ giầy dép trên bờ, xắn quần lội ngược suối.
– Quých nhắn cho em là thằng Hiệp bị đâm chết ngay cửa chợ Sắt.
Trang nói nhanh. Mình ngạc nhiên:
– Ai đâm?
– Không rõ. Toàn bọn lạ mặt.
Mình nghe tiếng róc rách tràn ngập không gian.
– Nó có nói vì sao không?
– Không.
Nước suối trong, mát lạnh, sỏi nhiều màu, trơn nhẵn, cá từng đàn luồn lách qua những viên đá lớn phủ rêu xanh óng ả. Khi mình quay lại đã thấy hắn đang thọc tay vào túi đứng nói chuyện với mấy người dân tộc. Không biết họ ở đâu ra vì xung quanh chẳng có ngôi nhà nào. Mình nắm tay Trang kéo chạy ngược trở lại, đến chỗ hắn. Hắn nói rồi cười khơ khớ, rút thuốc ra mời hai người đàn ông. Hai người đó trịnh trọng, lóng ngóng cầm điếu thuốc, ghé mặt châm lửa, đưa lên miệng rít, vẻ mặt xun xoe với hắn. Mình thấy họ giống như những tên việt gian thời kỳ đầu tiếp xúc với người Pháp. Ðấy là ý nghĩ riêng tư của mình, thuần riêng tư, bột phát, không mảy may chút khinh thị.
Cánh đàn bà có vẻ còn rụt rè, chỉ đứng châu vào nhau, hết nhìn hắn lại nhìn mình và Trang. Bọn họ có tới năm người, trong đó hai rất khó đoán tuổi vì mặt bị che quá nửa bởi cái gùi chất đầy những cuộn lanh, còn lại ba cô gái trạc hai mốt hai hai, cô nào trông cũng khỏe mạnh, trong sáng. Trang phục của đám đàn bà con gái trông náo nhiệt, ngoạn mục, hao hao người Lô Lô.
– Dân tộc gì đấy ạ?
Trang hỏi, mắt hiếu kỳ dán chặt vào những chiếc khăn sặc sỡ vấn thành vành tròn trên đầu đám phụ nữ.
– Pà Thẻn đấy – Hắn đáp, ông ổng, thô lỗ rồi hất đầu về mấy cô gái – Kém gì gái miền xuôi đâu.
– Có khi còn hơn.
Trang đùa, hơi có chút giễu nhưng mình đoán hắn không nhận ra điều ấy.
– Khăn đẹp thế, có bán không?
Trang hỏi mấy cô gái khiến họ lúng túng. Một cô lắc đầu thật thà đáp:
– Không bán được đâu, chỉ có mỗi một cái thôi.
Một trong hai người khó đoán tuổi xồ ra một tràng dài. Thấy mình ngơ ngác, lái xe thủng thẳng tiến lại, bảo:
Số Phận Việt Nam Dưới Chế Độ Cộng Sản (Tự truyện của người từng viết tiểu sử Hồ Chí Minh)
Quý vị phải lắng nghe bài Đèn Cù. Tự mình hát lên, hát cho thấm thía vào lòng, cho những câu dân ca văng vẳng trong đầu trong khi đọc Đèn Cù của Trần Đĩnh. Khen ai khéo vẽ (ối a) đèn cù.Voi giấy (ối a) ngựa giấy, tít mù nó chạy vòng quanh… Voi giấy (ối a) ngựa giấy, vòng quanh nó chạy tít mù. Đèn Cù, cũng gọi là đèn kéo quân, là một trong số đèn Trung Thu, đồ chơi cho trẻ em và cho cả người lớn. Quý vị sẽ dần dần nhìn thấy hoạt cảnh xã hội Việt Nam những hình nhân voi giấy, ngựa giấy tít mù nó chạy vòng quanh trên màn ảnh đèn cù trong hơn nửa thế kỷ. Trong đó có tác giả. Một nhân chứng, một người tham dự trong đám Voi giấy (ối a) ngựa giấy lần lần hồi tưởng lại những cảnh cùng nhau chạy vòng quanh (ối a) tít mù.
Nhiều tác giả đã viết về xã hội miền Bắc Việt Nam dưới chế độ cộng sản, dưới dạng hồi ký, tiểu thuyết, biện thuyết và lý luận, vân vân. Đèn Cù nổi bật lên trong tủ sách đó. Nếu không phải là kho chứng liệu quan trọng và đầy đủ nhất thì đây là cuốn sách đọc lý thú nhất. Rất nhiều chuyện mới nghe lần đầu. Rất nhiều chuyện cũ được nhìn dưới con mắt khác, thấy những khía cạnh chưa ai từng thấy. Quý vị sẽ cười, sẽ khóc, sẽ thắc mắc, sẽ dằn vặt, thao thức, kinh tởm, giận dữ, sót thương, khi bị cuốn theo những Voi giấy (ối a) ngựa giấy chạy quanh trong cái đèn cù.
Dưới cái tựa Đèn Cù Trần Đĩnh gọi cuốn sách này là “truyện tôi.” Đọc xong thì hiểu tại sao tác giả không gọi nó là một “hồi ký” hay “tự truyện,” những loại văn quen thuộc khi người ta kể chuyện cuộc đời mình đã sống. Cuốn sách không viết theo phong cách hồi ký hay tự truyện, khi người viết có sẵn một bản đồ để viết theo, một mục tiêu muốn đạt tới. Đây cũng không phải là tiểu thuyết, tác giả không kể những chuyện mình tưởng tượng ra. “Truyện tôi” là một thể loại văn suôi mới, do Trần Đĩnh tạo ra. Mai mốt có thể sẽ không còn ai viết “truyện tôi” nữa. Mà có ai viết thì chăc chắn cũng không viết giống như Trần Đĩnh. Đèn Cù là một cuốn sách độc đáo.
Trần Đĩnh vốn là một thi sĩ, loại người thích sáng tạo ngôn ngữ, bầy đặt, đùa rỡn, vui chơi với ngôn ngữ. Đẽo gọt, mài rũa, “như thiết như tha, như trác như ma,” rùng mình sảng khoái hay quằn quại đau khổ với ngôn ngữ. Trước khi gia nhập tòa soạn báo Sự Thật, ở chiến khu Việt Bắc vào năm 1949, tuổi 19, ông đã viết báo rồi. Nhưng cuốn sách này tuyệt nhiên không dùng lối văn viết báo. Nhà báo không ai mở đầu một bài bằng mấy chữ: “Viết này vất vả,” rồi chấm câu. “Lười là rõ,” lại chấm câu. Cái khí văn đó tràn suốt tác phẩm. Có thể gọi đó là Khí văn Trần Đĩnh. Cũng như chúng ta có thể nhận ra Khí văn Phùng Quán, Khí văn Thanh Tâm Tuyền, vân vân, các thi sĩ có lúc viết văn suôi. Nó riêng biệt, văn đó đúng là người, mỗi người một vẻ.
Nhưng Trần Đĩnh vẫn giữ nguyên cái đức của người viết báo, là kể sự thật, kể những chuyện thật. Ông dùng một lối viết mà đọc tới đâu người ta cũng cảm thấy ngay: Đây là những chuyện thật, sự thật được bày ra, sự thật ròng, như thịt xương còn sống, tàu lá còn xanh, như gỗ mộc không sơn phết. Những suy tư, thao thức của tác giả được trình bày riêng, bên ngoài các sự kiện. Người viết không thêm thắt tình cảm, suy tư, phê phán, như thêm mắm muối, tiêu, hành, vào cho món ăn thêm mùi vị. Như khi ông thuật lời nhà báo Tiêu Lang đã chứng kiến cảnh mấy anh du kích đặt cái xác bà Nguyễn Thị Năm vào áo quan, áo quan nhỏ quá không vừa. Mấy anh bèn đứng lên trên xác bà đẩy cho lọt xuống. “Nghe xương kêu răng rắc mà tớ không dám chạy, sợ bị quy là thương địa chủ.” Hay khi ông kể chuyện về họa sĩ Phan Kế An, một trong bốn năm người cùng phụ trách báo Sự Thật lúc đầu. “Một dạo Phan Kế An ngày ngày đến vẽ Cụ Hồ. Một chiều về sớm hơn, An nói: À, cái Z. tự nhiên mang ba lô, chăn chiếu đến chỗ Ông Cụ, tớ được xua về sớm. Vài tháng sau, An lại về muộn. Hỏi vì sao thì An nói không thấy Z. đến nữa. Chắc ‘máy’ cụ yếu, giải đáp thuần túy sinh học. Không tính đến sở thích, ‘gu’ của cụ.” Trần Đĩnh cũng nhớ trong lớp học “chuẩn bị cải cách ruộng đất” tháng Bảy năm 1953, “Cụ Hồ đến giảng cách nhật, có lúc cụ đùa hô lên trong hội trường Hồ Chí Minh Muốn Nằm!” “Rồi tay chỉ vào đầu [nói]: Từ đây thì Bác già, nhưng từ đây (tay chỉ vào bụng) thì Bác trẻ.”
Trần Đĩnh kể chuyện vợ nhà thơ Lê Đạt, ông bị đưa đi lao động “cải tạo” vì tham gia nhóm Nhân Văn Giai Phẩm. Người đàn bà mang tội là “vợ Nhân Văn” … bị “cơ quan, tập thể liên tục ép bỏ chồng” nhưng bà không bỏ. “ … [N]hững đêm giá buốt Thúy diễn kịch ở Hải Phòng, Đạt từ chỗ lao động cải tạo xuống tìm vợ. Không có giấy chứng minh nhân dân, Đạt không thuê được nhà trọ, hai đứa ngồi ghế vườn hoa suốt đêm nghe còi tàu thủy hú thi với gió biển.” Một câu văn ngắn cho chúng ta sống cả một đêm dài nghe tiếng tầu thủy vang vọng trong tiếng gió hú. Tác giả đóng vai một nhân chứng, một người quan sát, chỉ thuật lại những gì mình nghe, mình thấy. Thời sau chiến tranh, báo Nhân Dân có cuộc họp năm sáu chục người “ôn lại thành tích tuyên truyền chiến tranh chống Mỹ. “Nguyễn Sinh, xưa phóng viên thường trú Vĩnh Linh, Vĩnh Mốc lên nói. Lại tố cáo những chiến công giả người ta gán cho Mẹ Suốt, Trần Thị Lý sông Lấp Quảng Bình. Sông đã lấp thành tên [tên Sông Lấp] mà nhà báo cứ ca ngợi cô Lý oằn lưng chèo lái… Hầu hết nghe đều cười. Tự giễu và rộng lượng. Nhưng khi Sinh nói ở Vĩnh Linh, anh đã chứng kiến nnngngg bên kia bị ta bắt sang chôn sống kêu rất lâu dưới huyệt, tôi lại thấy mọi người mặt lạnh tanh.” Thêm một chuyện ngôi nhà của bà Lợi Quyền, một nhà tư sản đã nổi tiếng đóng góp nhiều vàng cùng với nhà cửa trong “Tuần Lễ Vàng” thời trước kháng chiến. Sau chiến tranh bà Lợi Quyền vẫn còn một ngôi nhà tại Hà Nội. Đầu thập niên 1980 “được ban Tuyên Huấn Trung ương đến hỏi. Chê đắt [không mua]. Đùng một hôm xe tuyên huấn chở mấy bao tải tiền đến mua, đắt cũng được. Ba ngày sau đổi tiền.” Tác giả ghi thêm: “Tố Hữu [phó thủ tướng đổi tiền], nguyên trưởng ban tuyên huấn đã hạ thời cơ tuyệt hảo …” Và ông nhắc lại bài Quốc Tế Ca hát rằng: “Bao nhiêu lợi quyền tất qua tay mình!” Phê: “Quá giỏi!”
Đèn Cù đầy rẫy những “đoạn phim” ngắn như vậy. Rất nhiều “clip” chợt hiện trên màn ảnh trong nửa phút, rồi chuyển ngay sang cảnh khác, liên tiếp chạy nhanh qua não bộ. Đoạn phim lưu đọng trong óc mình mãi mãi, trộn lẫn cùng những đoạn phim ngắn khác, không theo thứ tự thời gian, cũng không theo một dòng lý luận nào. Tất cả cho người đọc một toàn cảnh sống động về xã hội nước Việt Nam trong hơn nửa thế kỷ, trước và sau khi tác giả đặt bút viết cuốn sách để đời này. Tất cả là “truyện tôi.” Nếu không có cái tôi sống, tôi quan sát, tôi rung động, tôi ghi nhớ, tôi suy nghĩ, thì không có “truyện tôi.” Trong trí não con người đời sống vốn không có trật tự, nó chợt hiện, chợt tắt, ngổn ngang, chắp nối, không xếp đặt theo không gian cũng không theo dòng thời gian đơn tuyến và trực tuyến. Đời sống thật vẫn như vậy. Đó là cảnh Voi giấy (ối a) ngựa giấy, tít mù nó chạy vòng quanh. Cho nên Đèn Cù là một tác phẩm nghệ thuật. Đây là một sáng tác văn nghệ. Thử tưởng tượng có một người trước khi đọc không hề biết gì về bối cảnh lịch sử ở nước Việt Nam, chưa bao giờ nghe tên những nhân vật như Nguyễn Tư Nghiêm, Văn Cao, Lê Đức Thọ, Hồng Linh, Thép Mới, Lê Trọng Nghĩa, Hồ Chí Minh, LêĐạt, Tô Hoài, Hồng Hà, vân vân; khi đọc Đèn Cù người đó cứ nghĩ đây là những nhân vật hoàn toàn do tác giả bịa ra. Độc giả nghĩ Trần Đĩnh sáng tác một cuốn truyện, sẽ thấy Đèn Cù là một thể loại tiểu thuyết mới, rất mới.
Suốt cuộc đời cầm bút (ông mới tập dùng máy vi tính khi đã về già), Trần Đĩnh nói, “Tôi vẫn mong rồi có một quyển sách thật sự của tôi, của chính tôi.” Bởi vì, gần suốt cuộc đời viết, lách “tôi đã tự nguyện làm thủ phạm tàn phá trước hết vào chính ngay mình. Tôi vốn yêu viết. Nhưng đã không viết nổi. Đứa thủ phạm là tôi bắt tôi viết dưới bóng tối của Thù Hằn và Dối Trá …”
Trần Đĩnh biết rất nhiều chuyện. Anh coi Trường Chinh là thầy trong nghề báo, được ông tổng biên tập báo Sự Thật dậy từng chữ khi anh nhà văn 19 tuổi mới vào trong A Tê Ka (An Toàn Khu), năm 1949. Anh ngủ chung lều với Lê Quang Đạo, nhiều lần phải hất tay Lê Quang Đạo ra, và nghe lời xin lỗi, “Chúng tớ ở tù lâu ngày sinh hư.” Anh ngồi sau lưng Hồ Chí Minh trong buổi lễ truy điệu Stalin chết; nhìn cảnh Tố Hữu diễn vai đau khổ ôm bức hình Stalin đặt lên ban thờ, sau nay nghĩ có lẽ ông ta khóc Stalin là khóc thật. Rồi nhìn thấy hộp thuốc lá Trung Hoa Bài Hồ Chí Minh bỏ quên trên ghế bên cạnh, anh cầm lấy mang đến tận phòng, “Dạ, thưa bác, Bác để quên ạ!” Và nhìn thấy “Mặt cụ xưng lên, đầm đìa nước mắt, hai mắt húp lại … Cụ ngơ ngẩn nhìn tôi, nhìn hộp thuốc lá như không hiểu tôi vào làm gì …” Trong lớp chỉnh huấn chuẩn bị cải cách ruộng đất năm 1953, một hôm “Cụ Hồ nói: Các chú các cô không sợ người ta kêu mình kém trí thức, ít lý luận. Họ kêu thì bảo họ rằng tôi lú nhưng chú tôi khôn. Chú tôi là Stalin, Mao Trạch Đông…” Trần Đĩnh chắc là người đầu tiên tiết lộ Hồ Chí Minh đã tới quan sát cuộc đấu tố đầu tiên ở Đồng Bẩm, hóa trang che bộ râu để không ai nhận ra. Và Trường Chinh thì đeo kính đen tới dự, để rút kinh nghiệm mà rèn luyện các đội cải cách đấu cho đúng tiêu chuẩn thù ghét.
Xưa nay nhiều người vẫn kể rằng Hồ Chí Minh không muốn giết bà Nguyễn Thị Năm, nhưng bị cố vấn Trung Cộng ép buộc nên phải giết. Trần Đĩnh đưa ra một bài báo ngắn do Hồ Chí Minh viết kết tội đích danh bà đồng thời đả kích cả giai cấp địa chủ. Bài báo này, được dẫn chứng đầy đủ, dùng một bút hiệu, ký tắt, cho nên chỉ người bên trong tòa báo mới biết người viết là Hồ Chí Minh. Trần Đĩnh cũng là tác giả đầu tiên đã gặp cô Xuân (nhân vật đã được Vũ Thư Hiên kể trong Đêm Giữa Ban Ngày) ở trên chiến khu từ năm 1953, cô là “Con nuôi Bác.” Có lúc Trần Đĩnh đã nắm tay cô Xuân, khoe đã lấy tên cô làm bút hiệu viết trên báo. Ông cũng kể chuyện đi theo Hồ Chí Minh dự mít tinh rồi “đi lượn phố, thăm trường học” ở Móng Cái, năm 1960. Hồ viết lên bảng một chữ Hán “nhân,” rồi hỏi: “Trây sấn mà chề” nghĩa là “Đây là chữ gì?” nói bằng tiếng Khách Gia, Hakka, miền Nam gọi là tiếng Hẹ; là thổ ngữ của người gốc Hoa ở địa phương này. Tác giả thắc mắc, “tại sao đến đây Cụ đi chơi phố nhiều như thế? Khéo [cụ] đã ở đây thật?” Và có lúc đi trong phố “Cụ chỉ vào một ngôi nhà phía bên kia đường nói với tôi, đi bên cạnh: Ở nhà này ngày xưa có một chị bí thư chi bộ. Tôi ngợ ngay. Có quan hệ tình cảm gì [giữa cô đó] với Bác?” Trần Đĩnh là người đầu tiên cho biết đã nghe Hồ Chí Minh nói thông thạo tiếng Hẹ, và đoán rằng ông đã hoạt động cùng các đảng viên cộng sản ở Móng Cái từ thời trước. Chưa có một tác giả hay một người nghiên cứu lịch sử nào biết đến chi tiết này.
Độc giả sẽ không ngạc nhiên khi đọc những tình cảm thân mến của tác giả với nhân vật Hồ Chí Minh; vì đã sống rất gần gũi trong nhiều năm. Trong lần đi thăm khu gang thép Thái Nguyên, “Sau bữa cơm trưa, thấy Cụ quần áo cánh nâu đi vòng ra sau dẫy nhà tranh đến rặng chuối thay hàng rào, tôi đi theo. … Thấy tôi gần như ở ngay bên, cụ quay ngoắt lại hỏi, điếu thuốc khẽ lật bật ở môi: ‘Người ta đái cũng theo à?’ ‘Không ạ, cháu …!’ ‘Thế đứng sát vào người ta nhòm gì?’” Rồi Trần Đĩnh kể tiếp, “Chiều ấy, khoảng bốn giờ về tới chủ tịch phủ, tha thẩn ở sân chờ lấy xe đạp … bất thần chợt nhớ đến Xuân, cô con gái nuôi của Bác. Hỏi mấy người đứng tuổi nom có vẻ quen từ trên rừng. A, cô Xuân ấy hả? Lấy chồng rồi. Chồng lái xe. Nhưng chết rồi. … bị ô tô đè …” Trong chương chót, Trần Đĩnh nêu một nhận định chung về Hồ Chí Minh: Lòng trung của Hồ Chí Minh đối với Lê Nin, Stalin, Mao Trạch Đông là vô bờ. Cho nên lòng trung với nước Việt, dân Việt vơi đi.
Người thứ hai mà Trần Đĩnh có lòng cảm mến là Trường Chinh. Năm 1962 Trường Chinh đã nhờ Trần Đĩnh viết hồi ký, nhắc lại từ những ngày đi họp ở Pắc Bó năm 1941, với ý định dùng quá khứ vinh quang “phất một ngọn cờ tập hợp” phe mình. Nhưng sau tập hồi ký không dùng đến vì biết mình đã thua hẳn phe cánh Lê Duẩn, Lê Đức Thọ, Nguyễn Chí Thanh rồi. Nhiều người cũng muốn nhờ, vì Trần Đĩnh nổi tiếng khi viết hồi ký giúp cho người khác. Anh kể chuyện những người tù Côn Đảo, văn sống và khích động, như chính anh đã trải qua các gian khổ đó. Cuốn Bất Khuất (viết năm 1965) kể chuyện Nguyễn Đức Thuận, một người tù Côn Đảo tranh đấu trong tù, được đưa ra ngoài Bắc. Lê Đức Thọ, Tố Hữu, Hoàng Tùng chủ trương dùng câu chuyện Nguyễn Đức Thuận để tuyên truyền khích động cho người miền Bắc ủng hộ cuộc tấn công vào miền Nam. Viết Bất Khuất, cái tên do Tố Hữu đặt, Trần Đĩnh không ký tên, tiền nhuận bút cũng nhường cho Thuận. “Vì không thích nói dối.” Nhưng được những độc giả như Trần Dần khen thì vẫn thích: “Mày viết cái Bất Khuất ấy, tao thích cái grammaire.” Nguyên Hồng thì bậm môi, vuốt râu nói: “Mày, Trần Đĩnh à, mày có tâm hồn, mày có nghệ thuật nên mày viết cái ấy cho Thuận hay.” Một lần năm 1960 gặp Vũ Kỳ (thư ký riêng của Hồ Chí Minh): “Vũ Kỳ bảo tôi sẽ cộng tác với anh viết hồi ký về Bác ‘khi Bác hai năm mươi.’ Viết xong tiểu sử, tôi (Trần Đĩnh) gửi lên cho Cụ một bản để duyệt. Cụ chữa từng trang. Có những đoạn viết ra ngoài lề: Xem lại? Hỏi lại? Bản thảo này tôi giữ.” Sau đó sách in ra, “Mừng tiểu sử chính thức đầu tiên của Hồ chủ tịch ra đời, Tố Hữu khao một bữa thịt chó thịnh soạn tại nhà” (Tố Hữu được lãnh nhuận bút 200 đồng vì có công đọc và kiểm duyệt, người viết chỉ được 400 đồng; còn “Huy Tưởng, Hoài Thanh chả [được] tẹo nào).
Trần Đĩnh cũng viết hồi ký cho Phạm Hùng, Lê Văn Lương, Bùi Lâm (một trong vài ba đảng viên cộng sản đầu tiên). Lê Đức Thọ cũng có lúc muốn nhờ. “Cậu viết giỏi lắm, tớ rất thích. Không ở tù mà viết ý như thằng đã ở tù… Tớ sẽ nhờ cậu viết hồi ký cái đoạn tớ chuẩn bị tổng khởi nghĩa rất hay.” Và Thọ hứa hẹn sẽ đem Trần Đĩnh theo phái đoàn sang Paris đàm phán. Sau Trần Đĩnh không viết, “Hú vía!” Lê Thanh Nghị, Nguyễn Duy Trinh nhờ viết hồi ký, đều từ chối. Trần Đĩnh làm việc gần với các lãnh tụ cộng sản Việt Nam từ năm 19 tuổi, cho nên biết nhiều chuyện. Như đến nhà Sáu Thọ, ngồi ngoài sân bên cạnh cái hầm tránh bom, thì nhận ra cái hầm này sâu 10 mét, trong khi cái hầm nhà Lê Thanh Nghị (anh đã nhiều lần xuống ẩn trong hầm này), chỉ sâu có tám mét, dù cả hai đều trong Bộ Chính Trị. Gần gũi họ, cho nên mới biết cảnh trong nhà Lê Đức Thọ một ông tướng chào Sáu Thọ xong, bước ra về mà cứ thế đi giật lùi, đến nửa cái sân mới dám quay lưng rồi tiến ra cổng. Nhìn mặt, thì ra Lê Đức Anh.
Trần Đĩnh sống trong cái đèn cù đó, trong lòng không yên. Anh bắt đầu nẩy mối bất nhẫn trong lòng khi chứng kiến những tội ác trong cuộc cải cách ruộng đất. Nhưng anh vẫn tin tưởng vào đảng, tin vào những động cơ tốt của các lãnh tụ. Chuyển biến tâm lý mạnh nhất phát sinh trong năm năm du học ở Bắc Kinh, sống qua thời kỳ các phong trào bước nhảy vọt, đánh hữu phái, công xã nhân dân, vân vân, từ 1955 đến 1959. Trong thư viện Đại học Bắc Kinh, một góc bày các sách cũ tiếng ngoại quốc, anh được đọc cuốn “Từ số không đến vô định” của Arthur Koestler; câu chuyện một người bị Stalin bỏ tù. Anh cũng được đọc báo Le Monde trong thư viện đại học, và biết chuyện tố cáo tội ác của Stalin trong đại hội thứ 20 đảng Cộng sản Liên xô. Nhưng ảnh hưởng quan trọng nhất là do anh sống bên người Trung Hoa, anh trực tiếp gặp nhiều sinh viên cùng tuổi, được nghe, được thấy, để biết chế độ Mao Trạch Đông giả dối, tàn bạo và coi khinh mạng sống dân chúng như thế nào. Khi Mao Trạch Đông cho phép “trăm hoa đua nở” báo Nhân Dân (Bắc Kinh) cũng đăng những bài phê phán đích đáng, mở mắt anh du học sinh người Việt “được thấy trí thức Trung Quốc sôi sục chống đảng.” Quan sát thực tế, lại thấy “dân Qtc khốn khổ vì đảng.” Cho nên, “Tôi bắt đầu ‘hư hỏng’ (nghi ngờ đảng) vì đã nhận ra chân tướng đại bịp. Người ta lừa bịp đại trà được là nhờ khai thác những bản năng thấp kém của con người: Sợ và tham.” Từ đó, Trần Đĩnh chống Mao, kinh tởm Mao, sau khi về nước vẫn tiếp tục. Vì thế anh là đối thủ của đám các đồng nghiệp thần phục Mao trong báo Nhân Dân, mà anh gọi là bọn “Mao nhều.” Kiểu như Hồng Hà, người từng nghẹn ngào nói như mếu: “Tôi xin cảm ơn Mao Chủ tịch vĩ đại đã mở mắt ra cho tôi thấy Liên xô, Kroutchev là phản bội, đầu hàng, xét lại…”
Trần Đĩnh ghê sợ âm mưu lợi dụng của Mao Trạch Đông, vì nhớ mãi câu ông ta nói: “Thiên hạ đại loạn, Trung Quốc được nhờ.” Chủ trương này dẫn đến cuộc chiến tranh Việt Nam. Mao chấp nhận chiến tranh nguyên tử. Tại Bắc Kinh, Trần Đĩnh được hai người bạn Trung Hoa làm báo tiết lộ về cuộc họp chi bộ trong Văn Nghệ Báo để nghe chỉ thị tối quan trọng. Hai anh kể, chỉ thị được ban xuống cho dân Trung Quốc thấu triệt là họ không phải sợ bom nguyên tử. “Vì dù Mỹ có ném xuống một nghìn quả bom nguyên tử, dẫu trái đất có bị tàn hoang đi nữa thì ít nhất cũng còn sót lại một huyện dân Trung Quốc, huyện ấy sẽ ương lại giống người trên trái đất này.” Thiên hạ đại loạn, Trung Quốc được nhờ. Cho nên Mao muốn phát động chiến tranh, “đánh Mỹ tới người Việt cuối cùng.” Mao cũng muốn đứng đầu phong trào cộng sản thế giới, sau khi thần tượng Stalin bị đàn em lật đổ. Lê Duẩn ngả theo chủ trương Mao; ghét những người muốn theo Cộng sản Nga muốn chung sống hòa bình với Mỹ và giảm bớt ách độc tài trong nước. Lê Duẩn từng ca ngợi Mao Trạch Đông là “Lê Nin của thời đại ba dòng thác cách mạng châu Á, châu Phi và châu Mỹ La Tinh.”
Đối nội, Duẩn tạo ra vụ án “xét lại, chống đảng;” đánh vào những người bị coi là thân Liên Xô. Lần đầu chỉ đánh giằn mặt bằng phê bình, kiểm thảo. Năm sau Chu Ân Lai sang Hà Nội phổ biến tin tức Mao đánh các đồng chí lãnh tụ trong đảng của ông ta rồi, Duẩn mở chiến dịch thứ hai, tống giam hết cả đám. Giống như đem họ ra làm vật “thế chấp” để được Mao ủng hộ. Trần Đĩnh cũng bị nghi ngờ, bị hạ tầng công tác, bị bắt giam và hỏi cung. Có lúc anh hãnh diện kéo chiếc xe hai bánh “diễu hành giữa thanh thiên bạch nhật, ở trung tâm Hà Nội, tươi tỉnh đi trình đường phố, nhận minh bạch đường hoàng mình chống đảng.” Lê Đức Thọ gọi Trần Dĩnh tới, kể tội đám xét lại cho nghe: “Vừa ở Paris về nghe an ninh nó nói cậu dính vào vụ chúng nó tớ … tiếc lắm. … Tớ đã nói là tớ mến cậu vì cậu trẻ, cậu có tài …”
Đối với bên ngoài, Lê Duẩn bám sát chủ trương của Mao gây cuộc chiến tranh xâm chiếm miền Nam. Theo Trần Đỉnh thì Hồ Chí Minh và Võ Nguyên Giáp không muốn đánh, nhưng không chiếm được đa số nên chịu phục tùng. Khi cuộc Cách mạng Văn hóa gây lo lắng Trung Quốc sẽ loạn lớn, Lê Duẩn thấy phải đánh ngay, đánh trước khi Bắc Kinh tan vỡ không còn chỗ dựa. Cho nên mở cuộc tấn công Tết Mậu Thân. Sau này, Lê Duẩn theo Nga, chống Trung Cộng, thì lại hết lời mạt sát từ Mao Trạch Đông tới Đặng Tiểu Bình.
Đèn Cù đưa chúng ta vào một xã hội điên đảo, “sáng đúng, chiều sai, mai lại đúng.” Voi giấy (ối a) ngựa giấy, tít mù nó chạy vòng quanh…. Những đoạn phim thú vị nhất rút ra từ cuộc sống của những con người bình thường, các nhà văn, nhà báo, các cán bộ, những người qua đường.
Nhà báo Minh Tường từ Hà Nội, theo đoàn quân chiến thắng vào Sài Gòn. Anh tìm được đến nhà mẹ mình, bấm chuông. Bà mẹ mở cửa ra, chấp hai tay vái lạy: “Thôi, tôi xin anh, anh đi với các đồng chí của anh đi cho mẹ con tôi yên.” Trần Đĩnh đứng với Tô Hoài trên lề đường nhìn toán tù binh Mỹ bị đưa diễn trên đường phố Hà Nội cho dân chửi rủa, ném đá. Khi người phi công cuối cùng qua trước mặt, bỗng Tô Hoài chạy ra với tay đấm vào mặt (đấm hụt). Tô Hoài giải thích, mình phải bày tỏ lập trường; nếu không có đứa nào nó báo cáo mình đứng ngoài coi trong lúc “nhân dân căm thù” thì nguy. Có ai được nghe lời Trần Độ tâm sự, sau khi đã tỉnh ngộ, viết Nhật Ký Rồng Rắn: “Này, nói thật chứ bây giờ … hễ nghe thấy cái gì là sự thật thì trong người sướng ghê lắm ấy!” Có ai được nghe một nữ nhân viên báo Nhân Dân đã về hưu bày tỏ nỗi oán hận: “Ông cha đổ bao xương máu giành được độc lập nhưng nô lệ vẫn hoàn nô lệ!” Trần Đĩnh rất gần Lê Đạt. “Một hôm Lê Đạt bảo tôi: Nhà thơ có lẽ là người yêu nước nhất. Họ chăm lo nhất đến tiếng mẹ đẻ…. Đạt nhiều lần giục tôi viết: Tiểu thuyết về mày, gia đình mày – Tôi im lặng. Biết viết là cực kỳ cô đơn. Và quả tình tôi đã thật sự cô đơn – đúng ta là bí mật – trong bao nhiêu năm với cuốn sách này.”
Sống hầu hết cuộc đời trong một xã hội mà Đảng Cộng sản và lãnh tụ chiếm “đặc quyền viết, đặc quyền nói;” chỉ dùng các nhà văn làm đầy tớ, “Ôi đã làm đầy tớ thì có đời thuở nào còn dám sáng tạo?” Bây giờ Trần Đĩnh đã viết. Lúc đầu, ông chỉ định viết để “tố cáo tội gây nội chiến Nam Bắc là sai lầm;” trong khi viết thì đổi ra hướng “phê phán toàn diện.”
“Vâng, tôi xin đối mặt với công luận đây. Tôi ăn gian nói dối thì các ông cứ việc vạch ra.” Đó là lời Trần Đĩnh, tác giả Đèn Cù. Xin mời quý vị bước vào, cùng sống trong cảnh Voi giấy (ối a) ngựa giấy, vòng quanh (ối a) nó tít mù.
WESTMINSTER (NV) –“App,” software ứng dụng tiện lợi qua điện thoại thông minh (smartphones) hay máy tính bảng (tablets), tuy không quá mới mẻ, vẫn còn xa lạ với phần đông các cơ sở kinh doanh ăn uống trong khu vực Little Saigon. Tiên phong trong việc đổi mới cách kinh doanh, nhiều tiệm ăn nay bắt đầu thử nghiệm và tận dụng các loại “apps” được thiết kế riêng cho giới nhà hàng.
Hoài Tâm, chủ Quán Hương, lấy “order” cho khách. (Hình: Thiên An/Người Việt)
“Sao ‘high-tech’ quá vậy!” hay, “đang làm mà lại lấy điện thoại ra xài.” là những gì mà nhân viên tại một số ít tiệm đang sử dụng “apps,” như Sweetea Lounge hay Quán Hương, cho biết không ít lần nghe từ những khách hàng chưa quen với cách làm việc mới.
Khác với thói quen ghi “order” xuống giấy rồi chuyển xuống bếp, và tính tiền cũng dựa vào mẩu giấy này, cách vận hành nhà hàng kiểu mới đi theo xu hướng “paper-less” – không dùng giấy – dựa vào máy móc, không cần sổ sách. Toàn bộ thông tin đều được ghi chú và tính toán, lưu trữ trong máy tính.
“Khi khách hàng gọi món ăn, máy chuyển ‘order’ thẳng cho đầu bếp,” nghệ sĩ Hoài Tâm, chủ Quán Hương, vui vẻ giới thiệu về cách làm việc của tiệm.
Trên màn hình máy tính, bản đồ hiện rõ cách sắp xếp bàn ghế của tiệm. Hoài Tâm nhanh chóng “ghi” đúng “order” của khách theo danh sách các món đã được máy tính lưu sẵn và theo chỗ ngồi, thời điểm khách vào.
Vừa tính tiền cho một cô đến mua “food to go,” Hoài Tâm vừa trả lời phóng viên. Bên hông mỗi máy tính, điện thoại của Quán Hương là những thiết bị “device” nhỏ gọn, rất tiện để tính tiền cho các loại thẻ tín dụng. Khi khách hàng đồng ý, tờ hóa đơn thay vì in ra sẽ được lập tức gửi vào điện thoại hoặc qua email.
Món khách gọi được chuyển từ bàn thẳng vào bếp của tiệm Phở 79, nhờ apps. (Hính: Thiên An/Người Việt)
“Một tháng đầu mới mở tiệm thì tôi cũng xài cách truyền thống thôi,” người chủ tiệm vui tính của Quán Hương cho biết. “Một phần thì người ta quảng cáo, mời thử, một phần vì bạn bè khen, nên mình chuyển qua cách ‘order’ và tính tiền kiểu này.”
Anh cười, nói thêm: “Tiệm Mỹ xài nhiều lắm, ít khi nào viết giấy như cộng đồng mình. Giờ thế kỷ 21 rồi, có quá trời cách làm tân tiến, mình cũng nên tận dụng chứ.” Theo Hoài Tâm, việc “kỹ thuật số hóa” giúp khách hàng và người kinh doanh tiết kiệm thời gian và kiểm soát thu chi dễ dàng hơn.
Quán Hương của Hoài Tâm, hay Sweetea Lounge, hay Phở 79… chỉ là một vài ví dụ trong số nhiều nhà hàng Việt không ngại vượt lên trên các thói quen cũ để thích ứng với những cách làm việc khá mới mẻ.
Dù chi phí lắp đặt các hệ thống máy tính chuyên dụng cho nhà hàng là vài ngàn đồng, và lệ phí vài trăm đồng mỗi tháng, giới kinh doanh ẩm thực ngày càng được sử dụng rộng rãi các apps tiện dụng.
Thiết bị nhỏ gọn gắn bên hông điện thoại hoặc ipad để tính tiền thẻ tín dụng. (Hình: Thiên An/Người Việt)
Lãnh vực thiết kế và kinh doanh các loại “app” cho nhà hàng, như Hatchware và Mvix để viết thực đơn, OpenTable và SeatMe cho đặt chỗ ngồi, POS Ambur hay POS Lavu để gọi món, ShiftPlanning giúp sắp xếp nhân sự… được dự đoán sẽ còn phát triển mạnh mẽ và phong phú hơn trong thời gian tới, nhờ sự đón nhận từ phía khách hàng lẫn giới kinh doanh ẩm thực.
Hiệp hội các nhà hàng của Mỹ, The National Restaurant Association, cho biết 26% đầu bếp bình chọn việc áp dụng apps của điện thoại di động là “mốt” “nóng” nhất trong tất cả các xu hướng công nghệ. Tổng lợi nhuận thu được từ việc đầu tư áp dụng các “apps” trong một vài năm qua tại một số nhà hàng lớn đến nay đã lên đến hàng tỉ đồng, cụ thể năm ngoái là $12 tỉ.
Song song với điều này, một nghiên cứu của Technomic cho thấy người chuộng ẩm thực cũng yêu thích các kỹ thuật, công nghệ mới. Khảo sát này cho thấy đa số người được hỏi đều nói là các tiệm ăn nên áp dụng các “apps” chuyên dụng, đặc biệt là các “apps” giúp gọi thức ăn, không phải chờ lâu khi đợi món ăn và khi trả tiền.
Dù muốn hay không, chủ kinh doanh nhà hàng nói chung, và tại khu vực Little Saigon nói riêng, sẽ phải nhanh chóng chuẩn bị thích ứng với các xu hướng mới “thời kỹ thuật số” đem lại.
Công an Khánh Hòa khởi tố bà Lê Thị Na dùng đất thế chấp để lừa tiền một Việt kiều Pháp.
Công an đồng loạt bao vây khám xét, bắt 9 người ở tỉnh Bắc Ninh thu giữ 6 khẩu súng và 1 quả lựu đạn.
Hai người đàn ông ở huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên cùng thiệt mạng khi cưa một quả bom bất ngờ phát nổ.
Sau một thời gian bị hạn chế nhập cảng, nay nhiều loại xe hạng sang mới tinh từ Mỹ được nhập cảng vào Việt Nam.
Cộng Đồng/Địa Phương
Vào chiều Thứ Tư, bãi biển dọc Newport Bay không cho phép bơi lội và lặn sau sự cố tràn 50 gallons nước thải từ chiếc thuyền ở cảng gần biển Bayside Drive.
Một người đàn ông ở L.A bị buộc tội đưa người nhập cư lậu qua biên giới có thể đối mặt với bản án cao hơn khi xác hai người di dân bị tìm thấy trong cốp xe của ông ta.
Một người lái xe SUV màu trắng bắn nhiều phát súng vào một chiếc xe đậu, một người đàn ông trên xe trúng đạn chết và hai người đàn bà trên xe bị thương nặng, tối hôm Thứ Ba ở Santa Ana.
HĐTP Irvine bỏ phiếu 3-2 cho xây cất trên khu đất rộng khoảng hai triệu sqf,t có thể là nhà của công ty Broadcom năm 2017, chống lại đề nghị của Nghị Viên Larry Agran muốn xây hai cây cầu nối với Great Park.
Hoa Kỳ
Cảnh sát Dallas vừa khám phá ra một thiếu niên Texas 14 tuổi bỏ nhà ra đi, đã ăn, ngủ và sống bên trong một cửa tiệm Wal-Mart mở cửa 24 giờ tại thành phốn này.
Người phụ nữ 62 tuổi, vi phạm lệnh quản chế tại gia, đi máy bay lậu đến sân bay quốc tế Los Angeles, đã bị bắt khi máy bay hạ cánh, nhận tội, và hôm thứ Tư bị kết án gần sáu tháng tù ở.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ chiều thứ Tư cho biết sẽ bắt đầu điều tra về việc một cảnh sát da trắng của thành phố Feguson, tiểu bang Missouri giết một thiếu niên da đen 18 tuổi, trong tay không có một tấc vũ khí.
Thế Giới
Đức Giáo Hoàng Francis đến có chuyến công du 5 ngày đến Nam Hàn, quốc gia có số tín đồ Công Giáo sùng đạo nhất, để trao một thông điệp hòa bình cho tương lai của Á Châu nói chung.
Một ký giả người Ý bị chết cùng với ba người Palestinian trong một vụ nổ bom tại Beit Lahiya, một thị trấn ở phía Bắc của Gaza. Ngọai trưởng Ý, bà Federica Mogherini chia buồn với gia đình.
Đức công bố hôm thứ Tư là sẽ tăng cường 26 triệu Euro viện trợ nhân đạo cho Iraq và cho thấy sẵn sàng có thêm những biện pháp khác để cải thiện tình hình tại quốc gia hiện đang bị tàn phá vì xung đột.
GARDEN GROVE, California (NV) – Hai vụ trộm liên tiếp xảy ra tại Garden Grove trong hai ngày Thứ Hai và Thứ Tư tuần này, Sở Cảnh Sát Garden Grove yêu cầu dân chúng tiếp tay cung cấp tin tức để tìm thủ phạm, theo thông cáo báo chí của cơ quan công lực này.
Hình nghi can theo video ghi lại. (Hình: Sở Cành Sát Garden Grove cung cấp)
Theo bản thông cáo, các nghi can gồm ba hay bốn người đàn ông da đen, mặc quần áo đen và áo khoác. Một người trong số đó mang kính mát phi công, gọng vàng và giày cao đặc biệt để chơi bóng rổ, đế giày màu trắng, trạc 20-30 tuổi, cao 6 feet và cân nặng khoảng 240-270 lbs.
Vụ thứ nhất xảy ra hôm Thứ Hai, 11 Tháng Tám, tại block 13500 Merello. Chủ nhà báo cảnh sát rằng có ba trẻ vị thành niên ở trong nhà. Nghe tiếng gõ cửa, các em này nhìn ra ngoài và thấy hai người đàn ông giao hoa. Các em mở cửa, lập tức ba người đàn ông có súng, xông vào nhà. Các nghi can lấy đồ và bỏ đi. Cảnh sát nói chưa có thể cho biết các chi tiết này.
Vụ thứ hai xảy ra hôm Thứ Tư, 13 Tháng Tám, tại block 8500 Hewitt. Ba nghi can đàn ông da đen, đi bộ vào khu nhà có cổng, tay cầm bó bong bóng lớn, đột nhập căn nhà góc phía Nam, qua ngã cửa garage mà chủ nhà cố ý để mở cho mát. Các nghi can dòi hỏi vật đáng giá. Trói tay ba người lớn và hai trẻ em và nhốt họ bào tủ áo rồi biến mất. Một nhân chứng cho thấy các nghi can bỏ đi, tay vẫn mang theo bó bong bóng.
Ai biết thông tin về hai vụ này, xin gọi Sở Cảnh Sát Garden Grove (714) 741-5800.
TEHRAN, Iran (Reuters) – Những gì đang xảy ra cho thấy Iran có một thái độ khác với lập trường về Iraq mà lãnh đạo tôn giáo tối cao Ayatollah Ali Khamenei tuyên bố chưa đầy hai tháng trước đây.
Binh sĩ Iraq thuộc đơn vị Abbas sau khi đẩy lui được loạn quân IS khỏi Jurf al Sakhr, một trong ba thành phố cách Baghdad trong vòng 30 dặm, đã bị các chiến binh Nhà Nước Hồi Giáo tiến đánh gần đây trước khi có sự can thiệp của máy bay Hoa Kỳ. (Hình: MOHAMMED SAWAF/AFP/Getty Images)
Lúc đó Khamenei nói rằng thế giới phải tôn trọng kết quả cuộc bầu cử tháng Tư ở Iraq đã đem lại thắng lợi cho liên minh chính trị của Thủ Tướng Nouri Maliki, một người Hồi Giáo Shiite, và Iran chống sự can thiệp của Hoa Kỳ.
Hiện nay, Hoa Kỳ đang cho máy bay oanh kích loạn quân IS (Nhà Nước Hồi Giáo) ở miền Bắc Iraq và Tổng Thống Obama lên tiếng ca ngợi việc chỉ định tân Thủ Tướng Haider al-Abadi. Iran không nói gì hết và các quan sát viên đều nhận định rằng “yên lặng có nghĩa là đồng ý với những gì xảy ra”.
Thủ tướng Maliki không chịu rút lui vì cho rằng việc thay thế ông không hợp hiến pháp. Nhưng Iran cũng thấy rằng người bạn đồng minh Malaki rõ ràng bất lực trước tình thế. Và khi cả Iran và Hoa Kỳ bỏ rơi, Maliki không thể nào tồn tại.
Iran không ủng hộ Maliki đến cùng như đã ủng hộ Bashar al-Assad, Tổng Thống Syria. Thực trạng loạn quân IS đã tiến đến chỉ còn cách biên giới phía Tây Iran 16 dặm có lẽ khiến Tehran phải thay đổi suy nghĩ tính toán. Một cố vấn của Ngoại Trưởng Mohammad Javad Zarif công khai lên tiếng cho rằng Iran và Hoa Kỳ nên hợp tác để chống lại IS. (HC)
WASHINGTON (NV) .-Trung Quốc chứ không phải Hoa Kỳ là thủ phạm gây bất ổn ở khu vực Biển Đông và Hoa Đông qua “các hành động hung hăng”.
Tàu kiểm ngư KN 951 của Việt Nam bị lực lượng tàu Trung Quốc vừa xịt vòi rồng, vừa đâm vào hông, hư hại nặng hồi Tháng Sáu 2014. (Hình: Tuổi Trẻ)
Phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ đưa ra những lời tuyên bố phản bác lại những lời cáo buộc của ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị hồi đầu tuần khi bình luận về đề nghị của Ngoại trưởng John Kerry kêu gọi các nước tranh chấp dừng mọi hành động xây dựng ở Biển Đông, nhờ vậy dễ đạt đến các thỏa hiệp đem lại ổn định và an ninh hơn.
Tân Hoa Xã thuật lời ông Vương Nghị cáo buộc Hoa Kỳ là đổ dầu vào lửa khi đưa ra các đề nghị “phản tác dụng” nên chỉ kích thích những nước như Việt Nam và Philippines cứng rắn hơn chống lại Trung Quốc. Bài bình luận của Tân Hoa Xã còn thúc hối Washington không nên biến khu vực Biển Đông thành một vùng “hỗn loạn” chỉ vì Mỹ can thiệp.
“Chúng ta không phải là những kẻ gây bất ổn ở đó (Biển Đông). Những hành động khiêu khích của Trung Quốc đã làm mới là những hành động gây bất ổn.” Phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Mỹ Marie Harf bình luận hôm Thứ Ba trong cuộc họp báo tại Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ.
“Tất cả những gì chúng ta làm đều cố giảm căng thẳng, giúp các bên giải quyết các tranh chấp bằng những biện pháp ngoại giao và không bằng những hành động chèn ép hay tạo bấn ổn, nhưng những gì chúng ta thấy Trung Quốc làm những tháng vừa qua.”
Hôm Thứ Tư, ngoại trưởng John Kerry đọc một bài diễn văn tại Trung Tâm Đông Tây, Honolulu, lập lại quan điểm của Hoa Kỳ là không đứng về phe nào trong các tranh chấp chủ quyền lãnh thổ ở cả khu vực biển Hoa Đông hay biển Đông. Tuy nhiên, Hoa Kỳ vẫn coi trọng vấn đề được giải quyết thế nào. Dịp này, ông lập lại một điều từng được các viên chức Mỹ từ hành pháp tới lập pháp tuyên bố nhiều lần là Hoa Kỳ cực lực chống các hành vi đe dọa, khiêu khích hay dùng võ lực của nước lớn hiếp đáp các nước nhỏ.
Nhân dịp này, ngoại trưởng Kerry cho hay một mối quan hệ xây dựng giữa hai cường quốc Hoa Kỳ và Trung Quốc là chìa khóa cho sự ổn định của khu vực. Hoa Kỳ muốn tránh cái bẫy đối địch chiến lược và thay vào đó chú trọng dàn xếp các bất đồng một cách xây dựng một cách cụ thể chứ không phải là những lời nói suông.
Trong bài diễn văn tại Trung Tâm Đông Tây, ngoại trưởng Kerry cũng lập lại quan điểm của Hoa Kỳ là hậu thuẫn cho cải thiện nhân quyền ở khu vực Á Châu.
Tại cuộc họp ASEAN và các đối tác trên Diễn Đàn Khu Vực ARF, tin tức cho hay Trung Quốc vẫn giữ lập trường cứng rắn và coi khu vực Biển Đông như “ao nhà” của họ, bất chấp luật lệ và các công ước quốc tế mà họ từng đặt bút ký kết. Một viên chức cao cấp Bộ ngoại Giao Hoa Kỳ tháp tùng ngoại trưởng Kerry trong chuyến công du cho hay lực lượng Mỹ sẽ theo dõi tình hình Biển Đông tại các khu vực tranh chấp.
Pavin Chachavalpangpun, một giáo sư tại Trung Tâm Nguyên Cứu Đông Nam Á thuộc đại học Kyodo nhận xét rằng thực tế cho thấy chẳng có gì có thể thay đổi và Trung Quốc vẫn tiếp tục những cái mà ông gọi là “Chính sách ngoại giao hung hăng” của Bắc Kinh tại Biển Đông. (TN)
DAKAR, Senegal (AFP) – Hôm Thứ Tư, một bác sĩ Sierra Leone thứ nhì được xác định tử vong vì dịch bệnh Ebola trong khi vùng Tây Phi còn đang đợi loại thuốc chữa trị từ Hoa Kỳ gởi tới.
Binh sĩ Guinea đứng tại biên giới giữa Guinea và Sierra Leone, bị Guinea cấm đi ngang từ tuần trước vì lo ngại dịch bênh lây lan. (Hình: AP/Youssouf Bah)
Hai tuần trước, bác sĩ vi trùng học duy nhất và chuyên gia về bệnh Ebola của Sierra Leone cũng đã chết.
Trong khi đó Liberia cho biết đang nỗ lực cứ hai bác sĩ nhiễm bệnh và hy vọng thuốc từ Hoa Kỳ gởi đến kịp thời. Hai bác sĩ này đã ký giấy chấp thuận dùng loại thuốc ZMapp mới chỉ được US FDA thử nghiệm sơ nhưng chúng tỏ có hiệu quả.
Tổ chức WHO của Liên Hiệp Quốc hôm Thứ Ba tuyên bố dùng việc loại thuốc chưa được thử nghiệm đầy đủ này là “hợp đạo lý trong hoàn cảnh đặc biệt của sự lan tràn dịch bệnh Ebola”.
Công ty sản xuất Zmapp nói đã gởi tất cả số thuốc ít ỏi hiện có đến vùng dịch bệnh sau khi có những phản đối cho rằng đến nay thuốc này mới chỉ được sử dụng cho bệnh nhân Tâu Phương.
Các bác sĩ thuộc tổ chức “Y sĩ không biên cương” đưa ra lời giải thích bênh vực quyết định không dùng loại thuốc Zmapp để chữa trị cho vị bác sĩ ở Sierra Leone. Tổ chứ này nói rằng đây là một nan đề trong hoàn cảnh khó giải quyết bởi vì quá rủi ro. Đây có lẽ là lần đầu tiên một loại thuốc còn đang thử nghiệm được đem thủ nghiệm thẳng vào con người.
Cho đến nay dịch bệnh Ebola đã là hơn 1,000 người chết và gần 2,000 lây bệnh ở 4 nước Tây Phi Guinea, Liberia, Nigeria, Sierra Leone. Nhều nạn nhân là nhân viên y tế vì họ thường làm việc trong điều kiện thiếu bảo vệ.(HC)
FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Trong khi tuần tra khu đường Sweetleaf và Edinger thuộc Fountain Valley, lúc 10 giờ 20 sáng Thứ Ba, 5 Tháng Tám, cảnh sát viên Fitzpatrick bắt gặp một người đàn ông gốc Á có hành động khả nghi. Sau đó ông này bị bắt vì một vi phạm về giao thông, theo thông cáo báo chí của Sở Cảnh Sát Fountain Valley.
Nghi can Dung Hua. (Hình: Sở Cảnh Sát Fountain Valley cung cấp)
Cảnh sát cho biết nghi can tên Dung Hua, 49 tuổi, cư dân El Monte.
Theo bản thông cáo, cảnh sát lục soát thấy găng cao su, tuộc vít và một số nữ trang trong túi của nghi can. Cảnh sát cũng lục soát xe và khu có một số nhà gần đây bị trộm nhưng không tìm được gì thêm. Nghi can bị tống giam vào nhà tù Orange County và tiếp tục điều tra.
Khoảng 3 giờ 30 chiều, một cư dân có nhà trên đường Crocus báo cảnh sát rằng nhà họ bị trộm. Cảnh sát đến và thấy trộm vào nhà qua cửa sổ sau nhà. Chủ nhà mô tả một số nữ trang bị mất, giống như cảnh sát thấy trong túi của nghi can. Nạn nhân đoan chắc về món nữ trang bị đánh cắp, cũng theo bản thông cáo.
Nghi can bị giam giữ vì tình nghi ăn trộm, sở hữu đồ ăn trộm và các dụng cụ dùng cho mục đích ăn trộm, và trát bị bắt về vi phạm giao thông. (L.N.)
Maiduguri, Nigeria (AFP) – Vợ các binh sĩ ở thành phố Maiduguri, Nigeria, tuần này đã xuống đường biểu tình, đốt vỏ xe, ngăn không để chồng mình bị gửi đi đánh phiến quân Boko Haram.
Khoảng 300 phụ nữ và 500 trẻ nhỏ trong hai ngày qua đã tập trung trước cổng một trại lính ở thủ phủ tỉnh Borno, nói rằng chồng của họ không được võ trang đầy đủ để đối phó với thành phần phiến quân Hồi Giáo nổi tiếng hung hãn này.
Vợ các binh sĩ chính phủ Nigeria đi tuần hành. (Hình: Getty Images)
Boko Haram, khởi sự cuộc nổi dậy tàn bạo từ năm 2009, đã khiến hàng ngàn người thiệt mạng dù rằng chính phủ Nigeria đã phải tăng cường quân đội ở ba tỉnh phía Ðông Bắc từ Tháng Năm 2013 tới nay.
Các binh sĩ đóng tại Maiduguri sắp được đưa tới tái chiếm thị trấn Gwoza, nơi Boko Haram tràn ngập tuần qua sau khi hạ sát hàng chục người và khiến hàng trăm người khác phải bỏ chạy.
“Chúng tôi không muốn chồng chúng tôi cầm súng nữa, không bị đưa tới Gwoza hay nơi nguy hiểm nào khác. Chúng tôi đã mệt mỏi vì phải chôn cất người thân yêu của mình,” bà Thabita John, một trong những người vợ biểu tình phản đối, cho báo chí hay hôm Thứ Hai.
Bà John nói thêm rằng các binh sĩ chính phủ chỉ được võ trang yếu kém khi chiến đấu chống lại thành phần Boko Haram.
Một bà vợ lính khác, Rahina Ali, nói thêm: “Chồng chúng tôi chỉ được cấp võ khí tồi tệ trong khi phía Boko Haram có súng ống tối tân.”
Các bà vợ lính này đã có cuộc biểu tình tương tự hôm Thứ Bảy.
Một số người sống sót trong cuộc tấn công ở Gwoza đã trở về được Maiduguri, nằm cách đó 135 km, nhưng còn hàng trăm người khác bị kẹt trên một ngọn núi gần đó và cạn kiệt thực phẩm.
Phát ngôn viên Mike Omeri của chính phủ Nigeria hôm Thứ Ba bác bỏ các lời phản kháng này, nói rằng các binh sĩ được võ trang đầy đủ.
“Các bà vợ lính không phải là người chuyên môn nên không biết được khả năng võ khí chồng họ sử dụng,” ông Omeri cho báo chí hay tại thủ đô Abuja. (V.Giang)
WASHINGTON (AP) – Thị trường bán lẻ ở Mỹ không tăng trưởng trong Tháng Bảy, cho thấy giới tiêu thụ vẫn còn lo ngại về tình hình kinh tế cho dù có sự phát triển trong thị trường lao động thời gian gần đây.
Bộ Thương Mại Mỹ hôm Thứ Tư cho hay tổng trị giá hàng bán lẻ trong Tháng Bảy không thay đổi gì so với con số của tháng trước đó. Mức bán chỉ tăng ở mức không đáng kể là $161 triệu so với trị giá tổng cộng là $439.6 tỉ trong Tháng Sáu.
Mức bán ra của thị trường bán lẻ Mỹ chỉ tăng $161 triệu, được cho là không đáng kể. (Hình: AP/Photo)
Các nơi bán xe và các cửa tiệm bán lẻ ít khách hơn trong tháng qua. Nhưng sự sút giảm này được bù lại bởi số gia tăng trong các siêu thị, trạm xăng, nhà hàng, tiệm bán quần áo và nơi bán vật dụng sửa sang nhà cửa.
Các con số này cho thấy rằng người dân Mỹ vẫn còn ngần ngại trong việc tiêu tiền, một điều có thể cản trở sự tăng trưởng của nền kinh tế.
Khu vực hàng bán lẻ được các kinh tế gia theo dõi chặt chẽ vì chiếm khoảng 70% hoạt động kinh tế ở Mỹ.
Mức bán lẻ không thay đổi dù giới chủ nhân đã tạo thêm hơn 200,000 việc làm mỗi tháng trong liên tục sáu tháng qua. Tháng Bảy có thêm 209,000 việc làm và Tháng Sáu có 298,000.
Tuy nhiên, những gia tăng này chưa thúc đẩy được việc tăng lương khiến giới hạn chi tiêu của dân chúng.
Mức bán lẻ tăng 3.7% trong 12 tháng qua, nhưng các kinh tế gia cho rằng sự gia tăng sẽ không lên cao hơn nữa nếu lợi tức người dân không tăng.
“Người tiêu thụ không có đủ tiền để đẩy mức tăng trưởng mua hàng vượt quá 4%,” theo lời ông Ian Shepherdson, trưởng kinh tế gia tại công ty Pantheon Macroeconomics.
Số bán của xe hơi có giảm trong Tháng Bảy nhưng cũng tăng 9% so với cùng thời gian năm trước, đạt được con số 1.4 triệu. Ðây là con số cao nhất cho Tháng Bảy từ năm 2006 tới nay.
Tuy nhiên, việc mua các món hàng có trị giá cao như xe hơi có thể khiến nhiều người dân Mỹ không còn đủ tiền mua các món khác như quần áo và điện tử. Việc thức ăn tăng giá cũng có thể góp phần siết lại ngân sách chi tiêu trong gia đình.(V.Giang)
PARIS, Pháp (AP) – Chính phủ Pháp hôm Thứ Tư cho hay khởi sự gửi võ khí cho người Kurd đang chiến đấu chống lại thành phần giáo phái Sunni quá khích thuộc lực lượng Quốc Gia Hồi Giáo (IS), nói rằng tình hình an ninh nơi đây vô cùng trầm trọng.
Lời loan báo bất ngờ cho biết võ khí sẽ được chuyển đi chỉ trong ít giờ đồng hồ cho thấy sự lo ngại của Pháp về tình trạng khẩn cấp ở Iraq, nơi các tay súng IS đang đe dọa khu tự trị của người Kurd, nằm về phía Bắc Iraq.
Các chiến binh người Kurd ở Iraq. (Hình: AP/Photo)
Việc Pháp khởi sự tiếp tế võ khí, vốn không được cho hay là gồm những loại gì, diễn ra sau khi chính phủ Mỹ gia tăng nỗ lực can thiệp nhằm chống lại thành phần quá khích IS.
Các giới chức cao cấp Mỹ nói rằng cơ quan tình báo Mỹ nay trực tiếp võ trang cho người Kurd, một thay đổi lớn trong chính sách của Washington vốn cho đến nay chỉ liên lạc qua chính phủ Iraq.
Hôm Thứ Ba, 130 lính Mỹ được gửi tới thủ phủ Irbil của người Kurd, trong nhiệm vụ được Pentagon miêu tả là có tính cách tạm thời nhằm phối hợp kế hoạch giải cứu người dân gốc Yazidi bị kẹt trên Núi Sinjar.
Pháp cho hay việc cung cấp võ khí của họ được phối hợp với chính quyền Iraq.
Giới hữu trách Pháp đang thúc đẩy các thành viên khác trong khối EU hãy có thêm nỗ lực nhằm trợ giúp người theo Thiên Chúa Giáo và các thành phần thiểu số khác ở Iraq hiện đang bị nhóm IS tấn công.
Một cuộc họp cao cấp của các nhà ngoại giao EU chấm dứt chiều tối ngày Thứ Ba với bản thông cáo nói rằng sẽ cứu xét yêu cầu trợ giúp quân sự của người Kurd, theo “sự phối hợp chặt chẽ với giới chức Iraq.”
Trước đó trong ngày Thứ Tư, Pháp cũng hứa sẽ chuyển thêm 20 tấn hàng cứu trợ nhân đạo, gồm cả thuốc men, lều và hệ thống lọc nước đến Irbil. (V.Giang)
BAGHDAD, Iraq (McClatchy News) – Cuộc khủng hoảng liên quan đến thủ tướng mới ở Iraq có vẻ giảm bớt hôm Thứ Ba sau khi Iran cùng Mỹ lên tiếng hoan nghênh việc chọn ông Haider al Abadi để thành lập chính phủ mới, thay thế ông Nouri al-Maliki.
Tuy nhiên, một nỗi lo lắng khác nhanh chóng thế chỗ là tình trạng ngày càng tồi tệ của hàng chục ngàn người tị nạn Yazidi ở vùng Bắc Iraq và sẽ cần nhiều trợ giúp hơn là những gì Tổng Thống Barack Obama loan báo trong bài diễn văn được trực tiếp truyền hình hồi tuần qua.
Hiện đang có hàng chục ngàn người tị nạn Yazidi ở Iraq. (Hình: AP/Photo)
Ngũ Giác Ðài gửi thêm 130 quân nhân đến vùng Bắc Iraq để “giúp đưa ra thêm các trợ giúp nhân đạo,” theo chính phủ Obama vào tối ngày Thứ Ba.
Ðây là chỉ dấu cho thấy các nỗ lực thả dù nước uống và thức ăn khô cho người tị nạn, ước tính vào khoảng 40,000 người, sẽ phải mở rộng hơn nữa.
Trong khi đó chính phủ Anh loan báo họ gửi phi cơ, kể cả các trực thăng vận tải loại Chinook, đến khu vực này và đang “có bàn thảo kế hoạch khẩn cấp với Mỹ” để đưa những người bị kẹt trên núi đến nơi an toàn.
Con số chính xác về người tị nạn, phần lớn chạy lên các ngọn núi gần thành phố Sinjar hôm 3 Tháng Tám khi các tay súng thuộc nhóm Hồi Giáo quá khích Quốc Gia Hồi Giáo (IS) tràn ngập nơi này, cho đến nay vẫn chưa được xác định. Các giới chức Mỹ trước đây cho rằng con số 40,000 người theo Liên Hiệp Quốc có vẻ quá nhiều, tuy nhiên các giới chức cứu trợ độc lập ở Baghdad cho hay có thể có tới 100,000 người dân bị kẹt trên núi.
Vào tối ngày Thứ Ba, Bộ Chỉ Huy Trung Bộ Mỹ cho hay có hai chiếc vận tải cơ C-17 và hai chiếc C-130 đã thả 14,112 phần ăn lương khô và 7,608 gallon nước (chừng 28,800 lít), nâng tổng số thực phẩm tiếp tế từ tuần qua lên gần 100,000 phần ăn và hơn 27,000 gallon nước. Ngoài ra, hai chiếc C-130 của Anh cũng thả thêm 4,200 gallon nước.
Các quân nhân vừa được gửi đến vùng Bắc Iraq gồm cả Thủy Quân Lục Chiến và biệt kích, tuy nhiên họ sẽ “không có nhiệm vụ tác chiến,” theo lời một giới chức chính phủ Obama. (V.Giang)
GOLETA, California (Reuters) – Một người đàn ông ở California thú nhận dùng dao đâm chết cha mẹ, hai đứa con trai và con chó của gia đình tại nhà ở vùng biển, rồi gọi điện thoại thông báo với cảnh sát, cho hay “số phận” đã định là ông phải giết họ, theo giới hữu trách hôm Thứ Ba.
Sở cảnh sát quận Santa Barbara County cho hay ông Nicolas Holzer, 45 tuổi, bị tống giam về bốn tội tình nghi giết người và không được đóng tiền tại ngoại hậu tra.
Nghi can Nicolas Holzer. (Hình: AP/Photo)
Các cảnh sát viên đến căn nhà ở Goleta, thành phố với khoảng 30,000 dân nằm cách thành phố Santa Barbara chừng 16 km về hướng Tây Bắc, lúc khoảng 11 giờ ngày Thứ Hai, theo lời phát ngôn viên Kelly Hoover của sở cảnh sát.
Ông Holzer trước đó gọi điện thoại cấp cứu 911, bà Hoover cho hay, “và với giọng bình tĩnh, thản nhiên, nói với nhân viên trả lời điện thoại rằng ông đã giết gia đình mình, gồm cả cha mẹ, hai con trai và con chó.”
Ông bị bắt sau khi các cảnh sát viên tìm thấy xác bốn nạn nhân và con chó.
“Các cảnh sát viên tịch thu hai con dao làm bếp lớn được nghi là đã dùng trong án mạng,” bà Hoover nói thêm.
“Holzer sau đó nói với các điều tra viên là ông ta giết gia đình mình để đạt được điều mà ông tin là số phận của mình,” bản thông cáo của sở cảnh sát cho hay.
“Khi được hỏi tại sao có hành động tội ác này, ông ta trả lời ‘vì tôi phải làm vậy thôi,’” bản thông cáo cho biết tiếp.
Các nạn nhân gồm cha mẹ của ông Holzer, ông William Holzer, 73 tuổi, bà Sheila Holzer, 74 tuổi, hai con trai là Sebastian Holzer, 13 tuổi và Vincent Holzer, 10 tuổi.
Sở cảnh sát cho hay từ trước đến nay họ không hề có hồ sơ gì về ông Holzer, ngoại trừ trong một vụ hành hung năm 1996 khi ông ta là nhân chứng.
“Ông ta không có hồ sơ tiền án gì và nhân viên công lực cũng chưa hề được gọi đến nhà ông ta trong vài năm trở lại đây,” theo phát ngôn viên Hoover. (V.Giang)
VORONEZH, Nga (AP) – Hàng trăm xe tải chở phẩm vật cứu trợ đến miền Đông Ukraine còn dừng lại ờ thành phố Voronezh miền Nam lãnh thổ Nga hôm Thứ Tư vì chưa biết sẽ đi về đâu.
Một phần đoàn xe chở hàng cứu trợ phủ dưới những tấm vải nhựa trắng di chuyển trên đường M-4 (Don highway), trục lộ giao thông chính ở vùng Voronezh miền Nam Nga, hôm Thứ Ba. (Hình: AP/Pavel Golovkin)
Đoàn xe 260 chiếc còn nằm tại một căn cứ quân sự sau một ngày đi 400 dặm từ bên ngoài Moscow đến Voronezh.
Hôm Thứ Ba, Nga và Ukraine đã thử tạm thời thỏa thuận là hàng cứu trợ sẽ được giao tại một cửa khẩu do chính quyền Ukraine kiểm soát ở vùng Kharkiv và Hống Thập Tự Quốc Tế sẽ giám sát.
Nhưng sau đó phát ngôn viên của Tổng Thống Petro Poroshenko tuyên bố Nga có thể âm mưu xâm nhập lãnh thổ Ukraine dưới chiêu bài giao hàng cứu trợ. Andriy Lysenko, phát ngôn viên Hội Đồng An Ninh và Quốc Phòng nói rằng “không ai biết” đoàn xe đi tới đâu nhưng ông có tin cho hay không đi qua vùng Kharkiv.
Nếu đoàn xe đi xa hơn về phía Nam vào vùng do loạn quân kiểm soát thì Hổng Thập Tự không tham gia được và chính quyền Ukraine cũng không thể tới nhận.
Dmitry Pesko, phát ngôn viên của Tổng Thống Vladimir Putin nhấn mạnh rằng đoàn xe đã di chuyển trên lãnh thổ Nga nhưng từ chối không cho biết lộ trình, và việc này được thực hiện với sự hợp tác hoàn toàn của Hồng Thập Tự.
Tuy nhiên theo lới các viên chức Hồng Thập Tự ở Ukraine họ hoàn toàn không biết gì về những hàng cứu trợ của Nga và lộ trình của đoàn xe.
Theo Nga 1,800 tấn hàng cứu trợ này gồm từ thực phẩm cho trẻ em và đồ hộp tới máy phát điện nhỏ và túi ngủ, dự tính gởi đến thường dân ở vùng Luhansk, nơi đã xảy ra những trận giao tranh dữ dội từ nhiều ngày qua,
Văn phòng nhân quyền Liên Hiệp Quốc cho biết tổ thát nhân mạng ở những tỉnh miền Đông Ukraine đã vượt quá 2,000, tăng gấp đôi so với hai tuần lễ trước. (HC)
WESTMINSTER, California (NV) – Chiếc xe gắn liền với đời sống nhưng chỉ cần không đậu xe đúng cách cũng có thể bị giấy phạt. Đó là chưa kể đến những trường hợp bị phạt vì vi phạm luật lưu thông khi xe đang chạy.
Hình chụp màn ảnh computer nếu trả tiền phạt online, hay lấy đơn khiếu nại. (Hình: Linh Nguyễn/Người Việt)
Đối với các xe đậu, năm trường hợp thường bị phạt, theo Trung Sĩ James Kingsmill thuộc Sở Cảnh Sát Westminster, gồm:
Đậu xe sát lề trong ngày thành phố quét đường
Ngoài việc làm sạch sẽ đường phố, việc quét đường còn để tránh các rác rưởi, mảnh chai, đinh ốc rơi vãi, có hại cho vỏ xe và người bộ hành. Thêm vào đó, việc quét đường còn giúp cảnh sát phát hiện những xe bị ăn cắp, bỏ lại bên đường.
Xe mang số đăng bộ quá hạn
Việc đăng bộ là để kiểm soát chủ quyền theo luật định và duy trì môi trường an toàn. Ngoài ra còn để dùng để dự trù ngân khoản cho từng vùng có xe đăng bộ, liên lạc với chủ xe khi có tai nạn, xe bị ăn cắp hay kéo vì tai nạn.
Xe đậu quá gần các vòi nước cứu hỏa
Đậu xe cách vòi nước cứu hỏa, cả hai bên, trong vòng 15 ft, sẽ gây trở ngại cho nhân viên cứu hỏa khi cần dùng lúc khẩn cấp.
Xe đậu không an toàn, cách lề từ 18 inch trở lên, hay ngược chiều.
Nếu hai bánh xe bên phải không ở trong vòng 18 inch cách lề đường bên phải, được xem là quá nhô ra đường và có thể gây tai nạn lưu thông.
Xe đậu choán lối vào garage
Lối ra vào garage nếu bị choán chỗ sẽ gây trở ngại khi khẩn cấp xảy ra, xe của chủ nhà hay xe cấp cứu sẽ không ra vào được.
Riêng với trường hợp xe di chuyển, ông cho biết: “Cảnh Sát Westminster thường phải biên giấy phạt khi xe chạy với tốc độ không an toàn, tài xế không tuân theo các dấu hiệu lưu thông, xe không ngừng lại khi đèn đỏ, xe quẹo chữ U hay chạy ngược chiều của xa lộ, và xe không ngừng tại các bảng Stop.”
Ngoài ra, ông cho biết có năm trường hợp thường gây tai nạn đụng xe ở Westminster.
“Xe chạy với vận tốc không an toàn, xe không nhường cho xe có quyền ưu tiên, xe không tuân theo dấu hiệu hay đèn giao thông, quẹo không đúng cách và say rượu lái xe,” nhân viên công lực này nói.
Từ Tháng Tám, 2013, thành phố Westminster ký hợp đồng với PCI, một công ty tư nhân ở Irvine, để lãnh trách nhiệm kiểm soát và biên giấy phạt cho các xe đậu vi phạm luật.
“Trách nhiệm của chúng tôi là giữ cho cộng đồng được an toàn bằng cách kiểm soát các xe đậu đúng cách và hợp lệ. Xe đậu vi phạm luật sẽ bị phạt theo luật định,” ông Ryan Martinez, quản lý công ty PCI, nói.
“Đơn cử trường hợp đậu xe trong ngày thành phố quét đường, giấy phạt là $41. Nếu chú ý, quý vị sẽ không bị phạt. Không ai muốn chuyện đó xảy ra,” ông nói.
Tuy nhiên, nếu nhận giấy phạt, chủ xe có thể làm đơn khiếu nại trong vòng 21 ngày, hay 14 ngày sau khi nhận giấy báo trễ hạn nộp phạt.
ÐÀI BẮC, Ðài Loan (Reuters) – Người dân lục địa Trung Quốc đang dùng nhiều cách tránh né luật pháp nhằm giới hạn việc họ mua địa ốc ở Ðài Loan, khiến dân chúng địa phương giận dữ và tạo thêm lo ngại về ảnh hưởng ngày càng tăng của Bắc Kinh đối với đảo quốc này.
Trong khi tiền của người dân Trung Quốc đã đẩy giá địa ốc lên cao ở nhiều nơi trên thế giới, từ Sydney cho đến London, sang cả Vancouver, sự kiện người lục địa đầu tư vào Ðài Loan cũng còn là vấn đề rất nhạy cảm đối với người dân nơi này.
Ðịa ốc tại Ðài Loan đang được người Trung Quốc tìm cách làm chủ. (Hình: Getty Images)
Chính quyền Ðài Loan trong thời gian qua gặp nhiều chỉ trích là không có thêm biện pháp giới hạn về việc người lục địa làm chủ đất đai, nhà cửa ở Ðài Loan.
Việc duyệt xét một thỏa thuận thương mại mới đây giữa Ðài Loan và Trung Quốc đã làm tăng thêm sự lo ngại về sự lấn chiếm dần của Bắc Kinh.
Hồi Tháng Ba, hàng trăm sinh viên chiếm đóng Quốc Hội Ðài Loan trong hơn ba tuần lễ để phản đối thỏa thuận này.
Kể từ khi Thống Chế Tưởng Giới Thạch thất trận ở lục địa và chạy ra Ðài Loan từ năm 1949 tới nay, mối quan hệ giữa Ðài Loan và lục địa trải qua nhiều thay đổi, nhưng nói chung là vẫn còn có nhiều nghi ngờ, nhất là trong lãnh vực mua bất động sản ở Ðài Loan.
Một giới chức cao cấp Bộ Nội Vụ Ðài Loan, ông Shih Ming-shih, cho Reuters hay là chính phủ đã có nhiều biện pháp giới hạn không cho người lục địa Trung Quốc mua quá nhiều nhà ở nơi này vì “sẽ ảnh hưởng tới an ninh quốc gia và phát triển kinh tế.”
“Nếu họ không theo đúng luật, chúng tôi không có cách gì ngăn cản, nhưng họ sẽ chịu rủi ro là có thể mất các bất động sản đã mua,” ông Shih cảnh cáo những người có ý phạm luật.
Nhiều người dân Ðài Loan than phiền là giá nhà lên quá cao khiến họ không mua nổi, giữa khi chính phủ Mã Anh Cửu, với khuynh hướng thân Trung Quốc, muốn thuyết phục dân Ðài Loan về những lợi ích của kết nối kinh tế với lục địa qua đạo luật thương mại xuyên eo biển Ðài Loan.
“Nếu người lục địa tiến vào thị trường này, chúng tôi sẽ không địch nổi. Nếu sau cùng tất cả những người sống ở Ðài Loan chỉ toàn là người lục địa thì sao đây?” theo lời bà Melisa Hu, một công chức 40 tuổi ở Ðài Bắc.
Tiền bạc từ lục địa Trung Quốc đổ vào Ðài Loan trong thập niên qua đã đẩy giá nhà tại thủ đô Ðài Bắc lên gần 200%, theo các nhà môi giới địa ốc.
Ðài Loan đưa ra luật lệ giới hạn, kể cả việc cấm mua đi bán lại và xem xét lý lịch, nhưng người lục địa thường dùng người bản xứ Ðài Loan đứng ra mua cho họ.
Ông Wu Zhongxian, một giới chức công ty địa ốc H&B Business Group, cho hay giới đầu tư từ lục địa cũng đang nhắm đến các khách sạn và khu thương xá ở những nơi có nhiều du khách lui tới, trong khi Ðài Loan đang nới lỏng cho nhiều người Trung Quốc đến du lịch. (V.Giang)
Trong 25 năm, Hoa Kỳ lại vào Iraq lần thứ ba. Lần này là vì hai mục tiêu song hành: vừa cứu trợ nạn nhân vừa chặn đường tiến của một lực lượng xưng danh Thánh chiến để thành lập một đế quốc Hồi Giáo toàn cầu…. Hồ sơ Người Việt tìm hiểu thêm về lực lượng này, căn cứ trên “tuyên ngôn” mới nhất của họ.
Từ al-Qaeda đến ISIL rồi Islamic Khilafah
Từ 10 năm trước, ít ai để ý tới một lực lượng khủng bố xưng danh “Al-Qaeda tại Iraq” (AQI) do một tay cuồng tín là Abu Musab al-Zarqawi thành lập từ một nhóm khủng bố có tên là Jama’at al-Tawhid wal-Jihad. Là một du đãng xứ Jordan, theo hệ phái Sunni của đạo Hồi với tên thật là Ahmad Fadeel al-Nazal al-Khalayleh, al-Zaqawi đã vào Afghanistan tham gia Thánh chiến chống Liên Xô rồi về Trung Ðông hoạt động và sau này tòng quân dưới trướng của al-Qaeda. Năm 2004, al-Zarqawi được gửi qua Iraq để mở ra chi nhánh al-Qaeda ở tại đây.
Khét tiếng với hành vi quá khích, như nổ bom, bắt cóc và chặt đầu, chủ yếu nhắm vào hệ phái Shia để gây nội chiến tại Iraq, al-Zarqawi bị Hoa Kỳ hạ sát bằng bom vào Tháng Sáu năm 2006. Nhưng lực lượng AQI vẫn tồn tại, và trở lại mục tiêu nguyên thủy của nhóm khủng bố Jama’at al-Tawhid wal-Jihad. Mục tiêu đó là mở ra cuộc Thánh Chiến Hồi Giáo để tiến tới sự hình thành của một nước Hồi Giáo thống nhất trên toàn cầu.
Ðấy là nguồn gốc của tổ chức xưng danh “Quốc Gia Hồi Giáo tại Iraq và Ðông Phương” (Islamic State of Iraq and the Levant – ISIL) hay “Quốc Gia Hồi Giáo tại Iraq và Syria” (ISIS) do một lãnh tụ mới nổi là Abu Bakr al-Baghdadi cầm đầu. Ngày 29 Tháng Sáu vừa qua, lực lượng này chính thức cải danh thành “Quốc Gia Hồi Giáo,” Islamic State, mà thật ra phải được phiên dịch hay hiểu ra là “Ðế Quốc Hồi Giáo – Thống Nhất và Duy Nhất,” một Islamic Khilafah, một Caliphate Hồi Giáo. Và Abu Bakr al-Baghdadi là Thánh đế của quốc gia này, một hoàng đế nhận lãnh thiên mệnh từ đấng tối cao.
Khi những biến cố này xảy ra, và lực lượng ISIL từ đất Syria tràn qua miền Tây của Iraq, Chính quyền Barack Obama còn phẩy tay coi như trò cười không đáng kể. Vài tháng sau, Hoa Kỳ phải nhập cuộc sau khi Tổng Thống Obama đã muốn đóng lại hồ sơ Iraq bằng mọi giá.
Hồ Sơ Người Việt cần đào sâu hơn vào mục tiêu và khả năng của một lực lượng mới nổi…
“Ðại Hồng Thủy,” ấn bản Hồi Giáo
Hôm đầu tháng, Ðế quốc Hồi Giáo đã lần thứ nhì xuất bản tạp chí Anh ngữ có tên là Dabiq, tên một địa danh có tính chất hùng ca của lịch sử Hồi Giáo.
Ấn bản thứ nhất của Dabiq là vào đầu mùa chay Ramadan vừa qua với chủ đề là “Sự tái xuất hiện của Khilafah” để chào mừng việc ISIL cải danh thành Ðế quốc Hồi Giáo dưới sự lãnh đạo của Abu Bark al-Baghdadi với tư cách là Thánh đế Calyph. Lần thứ nhì là khi tháng chay Ramadan vừa kết thúc, và chủ đề của tạp chí có tên là “Hồng Thủy,” trận lụt lớn được nhân loại biết tới qua Thánh Kinh, với nhân vật Noah rất nổi tiếng.
Ra khỏi thời sự về đạn bom và khói lửa, ta nên chú ý đến những gì đã được tổ chức này viết ra.
Nội dung tờ tạp chí có tính chất tuyên truyền, hoằng pháp hay truyền giáo theo quan điểm của họ, nhắm vào hai mục tiêu. Thứ nhất là trình bày những thắng lợi quân sự đã đạt được tại Syria và Iraq trong mùa Ramadan vừa qua. Mục tiêu thứ hai, quan trọng hơn thế, là khai thác thành quả quân sự để chứng minh tính chất chính đáng, chính thống hay chính nghĩa của lãnh đạo mới.
Thánh đế vừa lên ngôi không chỉ lãnh đạo mọi cuộc Thánh chiến trong thế giới Hồi Giáo mà lãnh đạo cả thế giới Hồi Giáo. Người Hồi Giáo có thể học từ sự tiên tri mặc khải của Noah để thoát khỏi trận đại hồng thủy, hay là sẽ chết chìm. Chúng ta không nên coi đây là loại lý luận của một ông “đạo khùng” vớ vẩn từ một giáo phái điên rồ.
Lý do là tờ báo đi lại từ tiến trình giải trừ mâu thuẫn thần học của đạo Hồi, gọi là “mubahalah,” để xem Thượng đế Allah quyết định thế nào về lẽ đúng sai của hai lý luận. Hai lý luận được nhắc tới chỉ ra hai nhánh của cùng một tổ chức khủng bố, nay đã rẽ qua hai ngả, của al Qadea và của Thánh đế mới. Thành tích quân sự vừa qua cho thấy Thượng đế đã phán xét thế nào và thắng lợi ấy là trận hồng thủy mới.
Chúng ta đang chứng kiến – mà có khi không biết vì không để ý – một bước ngoặt trong các lực lượng cuồng tín Hồi Giáo xuất phát từ tổ chức al-Qaeda.
Lãnh tụ al-Qaeda là Osama bin Laden xuất thân con nhà tỷ phú người Saudi Arabia, cũng thuộc thành phần ưu tú như lãnh tụ hiện nay là Ayman al-Zawahiri, một bác sĩ Ai Cập. Họ theo đuổi một lý tưởng có thể quái gở, nhưng có lý luận thuộc về thần học hay thần quyền để biện minh cho hành động khủng bố, sát nhân. Abu Musab al-Zarqazi lại hoàn toàn trái ngược, một tên đầu gấu đi theo đạo và giết người không gớm tay để làm sáng danh đấng Tiên tri Mohammed, nhưng có mục tiêu xin tạm gọi là “thế tục” hơn, đó là chiếm đóng lãnh thổ.
Với al-Qaeda, việc tấn công một siêu cường ở xa là Hoa Kỳ có mục tiêu chiến lược là dằn mặt thế giới Hồi Giáo ôn hòa, tức là tà đạo, hay tay sai của Ðế quốc Satan. Mục tiêu ấy dẫn tới việc tranh thủ lòng người, kết nạp và mở rộng mạng lưới khủng bố dưới phiêu hiệu al-Qaeda. Kết quả là nhiều lực lượng xưng danh al-Qaeda đã xuất hiện, tại Iraq, Bắc Phi, Yemen, v.v… Nhưng cuối cùng cũng tiêu hao lực lượng và mất đặc công, cán bộ…
Từ nhóm Thánh chiến đó ra, những người đang đòi xây dựng Ðế quốc Hồi Giáo. như al-Zarqawi ngày xưa hay al-Baghdadi ngày nay thì nhắm vào mục tiêu khác. Vẫn dùng bạo lực ghê người, họ muốn kiểm soát lãnh thổ, thanh tẩy chủng tộc, các hệ phái tà đạo hay cả những người Sunni không chấp nhận thần quyền của họ.
Vì vậy, ngay từ cuối năm 2005, đã có cuộc tranh luận gần như công khai giữa al-Zawahiri của al-Qaeda và al-Zarqawi của al-Qaeda tại Iraq (AQI). Al-Zawahiri nhắc tới nhu cầu tranh thủ lòng người và kết án al-Zarqawi về việc tàn sát con tin trước ống kính truyền hình. Nếu muốn xây dựng một đế quốc Hồi Giáo thì phải dung hòa và chấp nhận sự hiện hữu của những người Hồi Giáo theo hệ phái Shia. Nghĩa là phải có cân nhắc thực tiễn về chính trị.
Lực lượng vừa nổi lên không thèm quan tâm đến thực tiễn chính trị đó mà mở cuộc tàn sát mỗi khi có cơ hội. Và từ Syria mà tràn qua miền Tây làm Iraq và Iran cùng Hoa Kỳ đều bị chấn động thì đấy là một minh chứng – về thần học hay giáo luật – rằng Thượng đế Allah đứng ở phe nào.
Trận đại hồng thủy mới đã bắt đầu…
Kết luận ở đây là gì?
Bài viết rất ngắn này chỉ đề cập một phần của bài toán quá sức phức tạp.
Các lực lượng cuồng tín có thể áp dụng phương pháp khủng bố, nhưng để đạt mục tiêu sâu xa và chiến lược hơn. Mục tiêu đó có thể là nổi dậy từng vùng, như chiều hướng của al-Qadea nội hóa hay bản xứ ở nhiều nơi. Nhưng những cuộc nổi dậy lẻ tẻ đó không đạt kết quả và các nhóm al-Qaeda đều tê liệt hay lãnh tụ bị hạ sát.
Từ trong hàng ngũ đó, một khuynh hướng khác vừa xuất hiện. Họ áp dụng trận địa chiến đi cùng khủng bố và tàn sát. Sự đắn đo do dự của các nước – dẫn đầu là Hoa Kỳ và trước tiên là tại Syria – được họ chứng minh rằng Thượng đế Allah vừa ban phép lành nên họ mới chiếm được đất đai để xây dựng đế quốc! Những ai không chấp nhận quyền uy của họ đều mang tội với Allah.
Chúng ta sẽ theo dõi xem rằng lấn đất rồi, họ có giữ được không. Và al-Qaeda cùng các lực lượng khủng bố Hồi Giáo thuộc hệ phái Shia, sẽ phản ứng ra sao.
Và al-Qaeda cùng các lực lượng khủng bố Hồi Giáo thuộc hệ phái Shia, sẽ phản ứng ra sao.
LTS – Nghệ sĩ Quỳnh Giao đã lặng lẽ giã từ chúng ta sau nhiều tháng bị bạo bệnh.
Trong khi dưỡng bệnh từ đầu Tháng Ba thì mục Tạp Ghi Quỳnh Giao vào trung tuần Tháng Ba đã có bài “Dỗ Bệnh với Ðá Vàng” để nói về bệnh tình và nỗi thiết tha với văn học và bạn đọc khi Quỳnh Giao phải ngừng viết và ngưng xuất hiện trên Người Việt TV. Ðầu Tháng Bảy, được báo Người Việt yêu cầu một bài về tân nhạc Việt Nam trong và sau thời Di Cư 1954 cho một số đặc biệt về Hiệp Ðịnh Genève 1954, Quỳnh Giao đã gắng gượng hoàn tất một bài, được gửi đi vào ngày 16 Tháng Bảy. Một tuần sau khi Quỳnh Giao ra đi….
Khi kiểm lại những gì người nghệ sĩ khả ái này đã thực hiện cho đời, chúng ta nhớ đến “Suối Nguồn Tân Nhạc Việt Nam.”
Mùa Thu năm 1997, vào Tháng Mười Một, ban Việt ngữ đài BBC tại London đã phát thanh một chương trình do Quỳnh Giao thực hiện cho đài, để nói về 60 năm tân nhạc cải cách của Việt Nam. Chương trình gồm có 20 buổi phát thanh, mỗi buổi chừng 20 phút và giới thiệu từng phần về các giai đoạn, đề tài sáng tác và những nhạc sĩ có ảnh hưởng nhất của tân nhạc Việt Nam. Ðược sự ngợi khen và yêu cầu của thính giả, đài BBC đã cho phát thanh lại chương trình này, được nhiều đài Việt ngữ địa phương tiếp vận cho cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ cùng nghe.
Qua một bài viết với tựa đề “Vĩnh biệt nghệ sĩ Quỳnh Giao” được BBC đưa lên mạng vào ngày Thứ Ba mùng 5 Tháng Tám, chúng ta được biết chương trình “Suối Nguồn Tân Nhạc Việt Nam” hiện được lưu trữ dưới dạng kỹ thuật số (digital archives) ở London và Ðại Học Stanford tại Hoa Kỳ. Sẽ có lúc chúng ta được nghe Quỳnh Giao tuyển chọn và giới thiệu ca khúc, các ca sĩ trình bày và nhạc sĩ sáng tác như thế nào trong 60 năm tân nhạc từ thời phôi thai qua giai đoạn trưởng thành, rồi trên cả hai miền Nam Bắc cho tới ngày phân chia trong/ngoài…
Nhưng từ gia đình thì chúng ta được biết Quỳnh Giao đã công phu biên soạn từng chương trình để thâu âm bằng giọng nói của mình, với phần hợp tác kỹ thuật của nhân viên BBC từ London qua là nữ ký giả Hồng Liên. Nội dung đó có những thông tin cho chúng ta về đầu nguồn của nền tân nhạc cải cách.
Tác giả đã đi, nhưng 20 bản văn đó vẫn còn.
Ðược gia đình đồng ý, Người Việt sẽ trang trọng giới thiệu “Suối Nguồn Tân Nhạc” cũng trên trang báo hàng tuần đã từng đăng Tạp Ghi Quỳnh Giao từ gần 10 năm nay… Chúng ta chỉ thiếu phần âm thanh và giọng nói thanh quý dịu dàng của Quỳnh Giao.
Bài đầu tiên là phần dẫn nhập của Quỳnh Giao vào cả chương trình Suối Nguồn Tân Nhạc:
Suối nguồn tân nhạc Việt Nam (00)
Dẫn Vào Suối Nguồn Tân Nhạc
[Nhạc hiệu: bài Bến Xuân của Văn Cao, hòa âm của Duy Cường]
Quỳnh Giao xin thân ái kính chào quý vị.
Trong tác phẩm thi ca có lẽ được người Việt yêu chuộng nhất là Truyện Kiều, nàng Thúy Kiều được Nguyễn Du mô tả là “thông minh vốn sẵn tính trời – pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm.” Nghệ thuật gẩy đàn của nàng đã nhiều phen làm mê mẩn lòng người, qua các nhạc khúc được Tố Như diễn đạt tuyệt vời, với nhiều điển cố hay cổ thi Trung Hoa. Thế nhưng, Truyện Kiều được viết từ đầu thế kỷ 19 mà tới cuối thế kỷ 20, người ta vẫn chưa biết nhiều về các nhạc khúc Kiều đã gẩy…
Cũng vậy, lịch sử Việt Nam đã ghi, rằng vào cuối thế kỷ 18, trong dịp phái bộ của Quang Trung Hoàng đế gửi qua Yên Kinh chúc thọ Hoàng Ðế Càn Long nhà Mãn Thanh được bát tuần, vị trọng thần hàng văn dẫn đầu phái đoàn là Phan Huy Ích đã điều khiển một ban nhạc dâng Càn Long 10 khúc hát, với nhạc điệu thuần túy Việt Nam trên lời ca do chính Phan Huy Ích sáng tác.
Cuối thế kỷ 20 này, chúng ta không còn biết gì về cả lời lẫn nhạc điệu của 10 ca khúc nói trên…
May mắn thay, ngày nay, âm nhạc Việt Nam đã đổi khác, và mãi mãi sau này người ta sẽ có thể biết rằng người Việt Nam buồn vui ca hát như thế nào vào cuối thế kỷ 20. Sự đổi khác đã có là nhờ người Việt ngày nay dùng phép ký âm ghi lại trên giấy trắng mực đen những giai điệu được sáng tác hoặc lưu truyền, và có kỹ thuật ghi âm để phần nào lưu giữ được những lời ca và khúc hát đã làm nên nghệ thuật âm nhạc của mình.
Ðây là một sự thay đổi lớn lao trong sinh hoạt văn học nghệ thuật của người Việt.
Ngày nay, thể loại âm nhạc được đa số người Việt chúng ta ưa chuộng, chính là tân nhạc, một lối nhạc cải cách ghi theo ký âm pháp Tây phương, trình tấu bằng nhạc cụ Tây phương để diễn tả nỗi rung động Việt Nam, trên lời ca Việt Nam, viết bằng chữ quốc ngữ…
Nền tân nhạc đó, thưa quý thính giả, thực ra mới chỉ xuất hiện từ khoảng 60 năm nay mà thôi.
Sáu mươi năm có thể là khoảng thời gian trung bình cho một đời người. Khoảng thời gian đó cũng trùng hợp với sự xuất hiện, phát triển và trưởng thành của tân nhạc Việt Nam.
Sáu mươi năm đó cũng là khoảng thời gian mà lịch sử Việt Nam đã trải qua những biến động lớn lao nhất, và những biến động nói trên cũng ảnh hưởng tới sinh hoạt âm nhạc của người Việt…
Trong chương trình đầu tiên của Suối Nguồn Tân Nhạc Việt Nam, hôm nay, Quỳnh Giao xin cùng quý thính giả đi lại từ đầu, để nhớ về thời kỳ phôi thai của tân nhạc, để đi tới những sáng tác đầu nguồn của nhạc mới Việt Nam…
