Cánh đồng

LTS: Nhật báo Người Việt mở mục ‘Bạn đọc viết’ nhằm mời gọi quý thân hữu ‘cùng làm báo’ với Người Việt, chia sẻ những rung cảm, ý tưởng, quan niệm, hồi ức, kiến thức, kinh nghiệm,… về đời sống và xã hội. Để tham gia, quý bạn đọc vui lòng gởi email: [email protected]

 Ngọc Diệp Trần

Tôi từng khóc rất lâu khi con tàu chạy qua những khúc quanh. (Hình: Nguyễn Bá Trạc)

Tôi từng khóc rất lâu khi con tàu chạy qua những khúc quanh. Ngọn đồi và những cánh đồng tuổi thơ lùi dần, lùi dần rồi khuất hẳn giữa lá và những tàng mây hun hút. Đó là những năm mười sáu tuổi xa quê lên phố.

Biết bao lần đi xa nữa để cuối cùng thành người phố, để mỗi khi buồn tủi cô độc lại ngóng về hướng núi nhớ quê.

Tôi nghe bài hát Cánh đồng Nước Nga trong buổi chiều trời nhiều gió. Một giọng nam ấm trầm tha thiết với cách nhả chữ và độ rung đặc biệt rất Nga hay hình ảnh minh hoạ bằng những bức tranh của các hoạ sĩ nỗi tiếng với màu vàng mê hoặc đã làm tôi rớt nước mắt. Không hiểu tiếng Nga không cần đọc phụ đề, tôi nhắm mắt nghe từng nhịp thở rung lên trên đường về…

Đứa trẻ đang nhảy chân sáo theo gió thu chạy ào ra cánh đồng vàng nắng.

Con đường nhỏ đất ấm thơm thơm mùi bùn mùi cỏ. Ngoại choàng tay bế tôi lên.Tiếng tôi cười sằng sặc với mặt trời, cổ ngửa ra sau, sóng lúa, bờ cỏ rung theo nhịp chân ngoại.
Mùa lúa non vừa trổ là háo hức của tuổi thơ tôi. Vài con cá đi lạc, mớ cua đồng óc ách trong hang như cái cớ cho nó trườn mình trên cỏ ngắm bầu trời xanh đến lạ. Đôi con chim bay ngang ngó nghiêng tự mãn với đôi cánh và giọng véo von vút lên. Nằm nghiêng nó nghe tiếng nước róc rách đổ xuống ruộng dưới. Ánh mặt trời chiếu qua nhánh lúa màu lục ngọc. Hương lúa trổ đồng như có vị sữa tươi, vị lá non và chút ngái mùi bùn đất, ấm và ngọt. Nó hát líu lo đủ giọng như so với bầy chim. Gió và cỏ mặt trời và đám bạn, tất cả như lắng nghe và cổ vũ. Quà của các dì cậu cùng lứa là nhường bớt cho nắm lúa mót, đôi khi là vài con cà cuống đi lạc. Ôi là mùi thơm thảo!

Nó từng cùng cậu leo lên những chạc cây dương bên bờ ruộng. Có khi để tìm một cái tổ chim vừa nhác thấy. Nhiều khi trèo lên để tiếng hát như vọng xa hơn và ước ao ôm một đám mây ngũ sắc cuộn thành tấm chăn cho những giấc mơ con nít.

Tôi luôn muốn trở về. Ý nghĩ đó thường trực trong đầu không như kiểu một đứa trẻ làm mình làm mẩy mà là một người đàn bà mang trong lòng quá nhiều vết thương. Tôi ước một lần bên bờ ruộng lúa chín cùng người với một vòng ôm từ sau lưng. Người có hơi ấm của ngoại, vòng tay ấm áp ân cần. Tôi sẽ lại hát bằng giọng khàn nước mắt với hơi thở trẻ thơ vài câu ư ơ gì đấy. Chân trời phía Tây đỏ rựng. Gió xổ tung bờ tóc, tôi hít những hơi dài như nụ hôn của đất lên mắt môi trời. Người là tình yêu mãi mãi của cuộc đời tôi, cánh đồng làng!

Như những đứa con của tôi mãi trong tôi thơm tho thơ bé. Như bóng mạ liêu xiêu bao năm buồn vẫn thật buồn, như bàn tay cha gạt nước mắt khi con gái theo chồng trên chuyến tàu mưa năm ấy. Như giọng anh khàn lăng vì buồn giận hay yêu thương… rồi cũng xa xôi.
Những đêm mùa hè gió lặng, trong ô cửa ngó về phía Tây thành phố, tôi nhớ những vì sao buổi chiều mọc trên cánh đồng năm xưa. Tôi nghe ngọn gió xưa cũ về trong ráng chiều cùng tiếng réo cười bọn con nít lùa đàn trâu về tắm sông. Bếp nhà thơm mùi khỏi. Tiếng gàu kéo nước óc ách. Nồi nước bồ kết chanh sả mạ gội mát thơm giếng khơi. Những ngôi sao cũng lên từ phía ấy…

Có điều gì đó thật kì diệu trong kí ức chúng ta khi nghĩ về những cánh đồng. Những sóng lúa mì rào rạt trên cánh đồng Nga xa xôi hay mùa gặt trơ gốc rạ bì bỏm tiếng trâu đạp nước trên đồng làng quê cha cũng làm ta đau đáu.

Rồi tôi, rồi chúng ta cũng phải chạy một mình qua những cánh đồng. Bàn chân nứt như thửa ruộng khô, nỗi buồn xao xác màu khói hoang vu với toóc rạ sau mùa gặt. Những vết thương xé ra rồi tự đầy miệng , những tiếng cười reo vui như ngọn gió qua mùa lúa chín, những dỗ dành ôm ấp hay xô đẩy chối từ, bình yên hay chông chênh náo loạn… Rồi cũng như tiếng gió qua thôi…

Có tiếng chim rất quen ríu ran ngoài ô cửa. Đang là mùa gặt nên màu nắng mới rộm vàng thế chứ. Tôi nghe tiếng cười trẻ con đuổi châu chấu bên bờ ruộng sớm mai. Tiếng máy cắt đập lúa ì ầm cho một mùa thu hoạch mới. Bóng ngoại về xa xa thấp thoáng. Tay áo bạc mùa màng ôm tôi vào lòng… chỉ là cơn gió cổ tích nhưng cũng đủ khô mau những giọt nước mắt.

Chợt xót xa bởi những gì đôi khi ta quắt quay tìm kiếm. Có chăng mang lại thứ hạnh phúc dịu dàng như vòng ôm rơm rạ ngày xưa…

 

Vợ chồng ‘doanh nhân’ ở Bình Định sản xuất hơn 30,000 tấn phân bón giả

ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Hôm 4 Tháng Hai, Phòng Cảnh Sát Kinh Tế Công An Tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố, bắt giữ bốn bị can để điều tra về tội “sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón.”

Theo báo Người Lao Động, các bị can gồm: Nguyễn Thị Cẩm My, 41 tuổi, tổng giám đốc công ty Cổ Phần Thương Mại Phân Bón Nam Dương ở khu công nghiệp Nhơn Hòa, tỉnh Bình Định; Bùi Minh Chánh, 43 tuổi, chồng bị can My, tổng giám đốc công ty Cổ Phần Tập Đoàn Phân Bón Quốc Tế Hoa Kỳ-VINA ở khu công nghiệp Vĩnh Lộc 2, tỉnh Long An; Võ Thị Hồng Nhung, 33 tuổi, và Nguyễn Dương Thịnh, 36 tuổi, cùng là kế toán công ty.

Bị can Nguyễn Thị Cẩm My, tổng giám đốc công ty Cổ Phần Thương Mại Phân Bón Nam Dương. (Hình: Cao Nguyên/Người Lao Động)

Theo kết quả điều tra ban đầu, hai công ty của vợ chồng bị can My-Chánh đã sản xuất, phân phối phân bón giả NPK đến 187 đại lý ở 12 tỉnh thành gồm Đắk Nông, Đắk Lắk, Gia Lai, Kon Tum, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Bình Định, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Đà Nẵng và Sài Gòn.

Nhằm để thuận tiện cho việc quảng cáo, buôn bán nhiều sản phẩm phân bón giả ra thị trường, hai vợ chồng bị can My-Chánh còn thành lập thêm bảy công ty thành viên.

Trong hơn hai năm, vợ chồng bị can My-Chánh đã tuồn ra thị trường gần 30,000 tấn phân bón giả. Trong đó, có những loại phân bón NPK có hàm lượng kali thấp và thậm chí có những loại NPK không có hàm lượng kali.

Sau gần một năm xác minh, giới hữu trách xác định loại phân bón giả mang nhãn hiệu NPK được sản xuất tại công ty Nam Dương và công ty Quốc Tế Hoa Kỳ-VINA.

Khám xét trụ sở và kho hàng các công ty của vợ chồng bị can My-Chánh, lực lượng hữu trách đã thu giữ 10,264 bao nhãn hiệu bên ngoài là các loại phân bón NPK với tổng trọng lượng ghi hơn 513 tấn; hơn 4,000 tấn nguyên liệu sản xuất phân bón cùng nhiều giấy tờ, tài liệu, sổ sách.

Mở rộng điều tra ra 32 đại lý phân bón ở các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai, Kon Tum… công an đã thu giữ thêm 848 tấn phân bón các loại của hai công ty vợ chồng bị can My-Chánh sản xuất.

Công an bắt quả tang hàng trăm tấn phân bón giả tại công ty của hai vợ chồng bị can My-Chánh. (Hình: Ngọc Oanh/VNExpress)

Khai với cơ quan điều tra, vợ chồng bị can My-Chánh cho biết nguyên nhân do giá nguyên liệu kali nhập cảng tăng cao, khan hiếm và để giảm chi phí sản xuất, cạnh tranh giá bán trên thị trường tăng thêm lợi nhuận, họ đã ban hành công thức sản xuất với từng mã sản phẩm phân bón NPK “trời ơi” kể trên.

Theo báo Dân Trí, trước khi bị bắt, vợ chồng My-Chánh được biết đến là “doanh nhân thành đạt,” luôn xuất hiện với vẻ sang trọng, sử dụng xe hơi đắt tiền. Trong đó, bà Nguyễn Thị Cẩm My được dư luận biết đến là “người phụ nữ xinh đẹp, tài năng.”

Hồi năm 2022, bà My từng đoạt Giải Vàng – giải thưởng cao nhất của cuộc thi “Tỏa sáng vẻ đẹp phụ nữ Bình Định: Duyên dáng-Bản lĩnh-Tài năng” do Hội Nữ Doanh Nhân Tỉnh Bình Định phối hợp Hội Liên Hiệp Phụ Nữ Tỉnh Bình Định tổ chức. (Tr.N) [qd]

Xe chở trứng gặp nạn, kẹt xe trên xa lộ I-5

LOS ANGELES, California (NV) – Một xe vận tải chở trứng gặp tai nạn khiến trứng và mảnh vỡ văng tứ tung trên đường cao tốc 5 Freeway xuôi về hướng Nam, buộc nhà chức trách phải phong tỏa gần như toàn bộ các làn đường, gây kẹt xe vào buổi sáng tại khu vực hướng qua Đông Los Angeles hôm Thứ Hai, 3 Tháng Hai, theo KTLA.

Tai nạn xảy ra vào khoảng 5 giờ 30 sáng, lúc chiếc xe vận tải chở trứng dường như lủi vào cầu vượt ngay phía Nam đoạn chuyển giao giữa các xa lộ tại khu vực Đông Los Angeles, gần đường Indiana Street.

“Mọi thứ vô cùng bừa bộn,” Rich Prickett, phóng viên Sky5 cho biết trong lúc ghi hình khu vực xảy ra tai nạn vào lúc 6 giờ 49 sáng. “Một phần trên xe vận tải bị nát bét, và khi chúng tôi phóng to thì thấy dường như đây là xe của công ty Good Eggs.”

Xa lộ chằng chịt ở Los Angeles, California. (Hình minh họa: RDNE Stock project/Pexels)

Nhà chức trách ban bố tín hiệu báo động SigAlert khi lực lượng cấp cứu tức tốc dọn dẹp khu vực. Có bốn làn đường bị phong tỏa, nhưng một số xe cộ vẫn được phép chạy qua một làn đường duy nhất tính tới 6 giờ 45 sáng. Các viên chức dự trù phong tỏa làn đường tới khoảng 9 giờ 45 sáng, Lực Lượng Tuần Tiễu Xa Lộ California CHP cho biết trên X.

Tình trạng kẹt xe nghiêm trọng do tai nạn đang cản trở rất nhiều tài xế lưu thông qua khu vực này.

“Kẹt xe nghiêm trọng tại khu vực hướng Nam kéo dài tới tận đường cao tốc 110 Freeway, đồng thời hướng Bắc cũng bị ảnh hưởng do người đi đường hiếu kỳ dừng lại xem chuyện gì vừa xảy ra,” Rich nói thêm.

Trước 9 giờ 30 sáng, CHP loan báo rằng họ cần phải phong tỏa làn đường thêm hai giờ đồng hồ nữa. (TTHN)

Trung Quốc trả đũa Mỹ bằng 15% thuế, điều tra Google

BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Hôm Thứ Ba, 4 Tháng Hai, chỉ vài phút sau khi Tổng Thống Donald Trump ban hành chính sách đánh thuế toàn diện lên các sản phẩm nhập cảng từ Trung Quốc, Hoa Lục liền công bố mức thuế trả đũa một số mặt hàng nhập cảng từ Hoa Kỳ đồng thời khởi sự một cuộc điều tra chống độc quyền nhắm vào Google.

Chính sách đánh thuế hàng hóa nhập cảng từ Canada và Mexico đúng ra có hiệu lực vào Thứ Ba, nhưng Trump đồng ý tạm dừng trong 30 ngày trong thời điểm hai quốc gia láng giềng lập kế hoạch giải quyết mối lo ngại về an ninh biên giới và buôn bán ma túy. Trump cũng có lịch trình hội đàm với Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong vài ngày tới.

Đây không phải là lần đầu tiên hai quốc gia thực hiện các hành động ăn miếng trả miếng. Giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ từng bùng nổ một cuộc chiến thương mại căng thẳng vào năm 2018 khi Trump liên tục tăng thuế nhắm vào hàng hóa Trung Quốc và cứ mỗi một lần tăng thuế thì Trung Quốc đều đáp trả.

Các thùng hàng chờ thủ tục nhập cảng tại Hải Cảng Los Angeles, California ngày 3 Tháng Hai, 2025. (Hình: PATRICK T. FALLON/AFP/Getty Images)

Lần này, các phân tích gia cho biết, Trung Quốc chuẩn bị kỹ càng hơn nhiều, họ công bố hàng loạt biện pháp không chỉ liên quan tới thuế quan và tình trạng thâm hụt của các lãnh vực khác nhau trong nền kinh tế Hoa Kỳ. Chính phủ Trung Quốc cũng cẩn trọng hơn nhằm không làm xáo trộn nền kinh tế mong manh và phụ thuộc nhiều vào thương mại của chính họ.

“Mục tiêu của giới lãnh đạo là tìm ra các biện pháp gây tác động tối đa không những thế còn giúp giảm bớt rủi ro ảnh hưởng tới nền kinh tế Trung Quốc,” Gary Ng, một kinh tế gia cao cấp tại Natixis Corporate and Investment Banking đặt trụ sở tại Hồng Kông cho biết. “Đồng thời … Trung Quốc đang cố gắng huy động luôn cả những con bài mặc cả.”

Trung Quốc cho biết sẽ đánh thuế 15% lên các sản phẩm khí thiên nhiên hóa lỏng và than cũng như 10% thuế lên dầu thô, máy móc nông nghiệp và xe hơi phân khối lớn nhập cảng từ Hoa Kỳ. Mức thuế này sẽ có hiệu lực vào Thứ Hai tuần tới.

“Việc Hoa Kỳ đơn phương tăng thuế vi phạm nghiêm trọng các quy tắc do Tổ Chức Thương Mại Thế Giới WTO đề ra,” Ủy Ban Thuế Quan thuộc Hội Đồng Nhà Nước Trung Quốc cho biết trong một tuyên bố. “Hành động đó không những không giúp ích trong việc giải quyết các vấn đề của chính họ mà còn phương hại tới tiến trình hợp tác kinh tế và thương mại bình thường giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.”

Nhưng hàng hóa xuất cảng tại Hoa Kỳ có thể không chịu tác động quá nặng nề. Mặc dù Hoa Kỳ là quốc gia xuất cảng khí đốt thiên nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất toàn cầu, nhưng họ không xuất cảng nhiều qua Trung Quốc. Năm 2023, Hoa Kỳ xuất cảng 173,247 triệu foot khối (4.9 tỷ lít) LNG qua Trung Quốc, chiếm khoảng 2.3% tổng sản lượng khí đốt thiên nhiên dùng cho xuất cảng tại Hoa Kỳ, theo Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ EIA.

Bill Russo, nhà sáng lập công ty cố vấn Automobility Limited tại Thượng Hải, cho biết Trung Quốc chỉ nhập cảng khoảng 700,000 xe hơi vào năm ngoái và các quốc gia nhập cảng hàng đầu đều đến từ Âu Châu và Nhật Bản.

Trung Quốc cũng công bố chính sách kiểm soát xuất cảng liên quan tới một số kim loại quan trọng trong việc sản xuất các sản phẩm kỹ nghệ tân tiến gồm có tungsten (wolfram), tellurium, bismuth, molybdenum và indium, ngoài ra còn có có nhiều kim loại được Cơ Quan Địa Chất Hoa Kỳ USGS chỉ định là khoáng sản quan trọng, tức là rất cần thiết cho an ninh kinh tế hoặc an ninh quốc gia tại Hoa Kỳ, một nước dễ gặp phải tình trạng gián đoạn trong hệ thống cung ứng hàng hóa.

Cơ Quan Quản Lý Thị Trường Nhà Nước Trung Quốc cho biết hôm Thứ Ba rằng họ đang điều tra Google vì tình nghi vi phạm luật chống độc quyền. Tuyên bố điều tra Google không nhắc tới thuế quan nhưng được đưa ra chỉ vài phút sau khi chính sách đánh thuế Trung Quốc 10% do Trump ban hành có hiệu lực.

Chưa rõ cuộc điều tra sẽ ảnh hưởng tới hoạt động tại Google ra sao. Từ lâu đại công ty này phải đối diện với các khiếu nại từ các nhà sản xuất điện thoại thông minh tại Trung Quốc về các hoạt động kinh doanh liên quan tới hệ điều hành Android, John Gong, giáo sư tại Đại Học Kinh Doanh và Kinh Tế Quốc Tế tọa lạc ở Bắc Kinh, cho biết.

Nhìn chung, Google không hoạt động mạnh tại Trung Quốc so với các thị trường khác, trong đó công cụ tìm kiếm trên internet bị chặn tương tự như một số ứng dụng khác bắt nguồn từ Tây Phương. Google rời khỏi thị trường Trung Quốc vào năm 2010 sau khi từ chối tuân thủ các yêu cầu kiểm duyệt từ chính phủ Trung Quốc cũng như sau hàng loạt các cuộc tấn công an ninh mạng nhắm vào công ty.

Google chưa lập tức đưa ra bình luận. (TTHN)

Tin Người Việt TV sáng Thứ Ba, 4 Tháng Ba, 2025

Tin Người Việt TV sáng Thứ Ba, 4 Tháng Ba, 2025

Rubio: El Salvador sẵn sàng ‘thầu’ nhận chứa di dân và tù nhân từ Mỹ

Mâu thuẫn nội bộ: Trong khi Musk đòi giải tán, Rubio thêm quyền giám đốc USAID

Trump gợi ý ‘siết’ Musk

Trung Quốc trả đũa đòn áp thuế của Mỹ

Trump Chùn Bước Dù Khởi Sự Gây Hấn Áp Thuế Với Hai Láng Giềng

Chuyến ‘độc hành’ đầy trăn trở của ‘cao thủ đàn bầu’ Jason Nguyễn

Trà Nhiên

“Trong lời nói có âm điệu, trong âm điệu hiện lời nói, và vì ‘thương’ tiếng Việt, muốn tìm hiểu sâu về lịch sử dân tộc, tôi quyết tâm tìm hiểu nhạc cổ truyền Việt Nam,” nghệ sĩ Jason Nguyễn tâm sự.

Jason Nguyễn không đơn thuần là một nghệ sĩ chơi nhạc cổ truyền, anh là tiến sĩ nhạc dân tộc Việt Nam, chuyên nghiên cứu âm nhạc dân gian và văn hóa truyền thông, và cũng là nhà sản xuất âm nhạc, dù tuổi đời mới được “bốn mươi cái xuân xanh.”

‘Remix’ độc đáo nhạc pop, R&B với… đàn bầu

“Remix” nhạc là chuyện bình thường, nhưng hòa âm, phối khí nhạc ngoại quốc, đặc biệt là các bài nhạc pop US-UK hoặc R&B với… cây độc huyền cầm (đàn bầu), và các nhạc cụ dân tộc Việt, chắc chỉ có “cao thủ đàn bầu” như anh Jason Nguyễn, mới chịu “chơi.”

Gọi anh là “cao thủ đàn bầu” vì độc huyền cầm là “vật bất ly thân” của nghệ sĩ trẻ người Mỹ gốc Việt này. Với cây đàn một dây, anh thả hồn vào các thanh âm cảm xúc, có khi ai oán, da diết nhưng cũng đầy phóng khoáng với “công phu” gảy đàn dứt khoát đầy điệu nghệ. Jason rất “mê” đàn bầu vì theo anh, loại đàn này khác biệt với các loại nhạc cụ khác trên thế giới, hay ở chỗ có bội âm nên có thể chơi nhiều nốt có khi lên đến ba quãng. “Không có đàn một dây nào mà âm vực cao như đàn bầu,” anh quả quyết.

Nghệ sĩ Jason có thâm niên 20 năm với nghiệp chơi đàn bầu và trình diễn khắp các sự kiện lớn nhỏ để quảng bá âm nhạc dân tộc Việt Nam. Anh cũng từng vinh dự trình diễn tại TEDx ở Cincinnati, Ohio, một diễn đàn với các khách mời là diễn giả danh tiếng truyền cảm hứng cho cộng đồng. Tại đây anh hớp hồn khán giả với liên khúc Lới Lơ và Lý Kéo Chài.

Các màn trình diễn của anh luôn được hòa âm, phối khí với các loại nhạc cụ hiện đại khác như guitar điện, keyboard… để cho ra chất “remix,” thổi những làn gió mới vào các tác phẩm, làm cho khán giả đi từ ngỡ ngàng đến phiêu lãng trước sự sáng tạo nghệ thuật của anh. Chỉ là người chơi thành thục các loại nhạc cụ hiện đại và am hiểu nhạc cụ truyền thống Việt như nghệ sĩ Jason, mới có thể làm nên sự mới lạ độc đáo này.

Studio tại tư gia là nơi nghệ sĩ Jason Nguyễn thăng hoa với âm nhạc. (Hình: Trà Nhiên)

Bỏ ngành y, đi theo âm nhạc cổ truyền

Tinh thông lịch sử nhạc cổ truyền, thông thạo các loại nhạc cụ đờn ca tài tử, đàn tranh, đàn kìm,… có thể ca vọng cổ, hát cải lương bằng tiếng Anh, và “không nói ra thì không ai biết,” rằng anh là người gốc Bắc chính thống.

“Vâng, gia đình mình gốc Bắc, di cư qua Mỹ cách nay 44 năm, cũng gần nửa thế kỷ rồi, và dù mình được sinh tại Mỹ (North Carolina) nhưng mình mê tiếng Việt lắm, tiếng Việt rất bay bổng. Gia đình không theo nghệ thuật nhưng bố mẹ cho mình và hai người em gái chơi nhạc cụ từ nhỏ. Từ năm lớp một mình đã được học violin,” anh kể.

Sau khi tốt nghiệp trung học, anh chọn ngành Sinh Học và tốt nghiệp cử nhân khoa học ở Đại Học Wake Forest University. Dù đã dành một thời gian dài để luyện và hoàn thành kỳ thi MCAT, một trong những tiêu chuẩn đánh giá khó nhất để tuyển sinh viên vào trường y khoa ở Hoa Kỳ, nhưng anh không theo đuổi ngành y.

Anh quyết định theo đuổi đam mê nghệ thuật, khát khao được nghiên cứu, biểu diễn và đắm chìm vào “hơi” nhạc của quê hương. Cậu bé Joson từ lúc 18 tuổi đã có hứng thú với nhạc cụ dân tộc, đặc biệt là sau khi xem nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành trình diễn ở chương trình Thúy Nga Paris by Night, nên xin ba mẹ cho gặp thầy Thành để “tầm sư học đạo.” Và như thế, mỗi mùa Hè, chàng sinh viên Jason lại bay sang Canada để học đàn bầu và các nhạc cụ dân tộc tại tư gia sư phụ Phạm Đức Thành.

Thời đại học, anh Jason có thời gian du học bên Ý và được chu du khắp Âu châu. Trong dịp đi ngang qua Pháp, cầm lá thư giới thiệu của thầy Thành, anh có cơ hội được diện kiến Giáo Sư Trần Văn Khê, nhà nghiên cứu văn hóa, âm nhạc cổ truyền nổi tiếng Việt Nam, người Việt đầu tiên tốt nghiệp bằng tiến sĩ ngành âm nhạc học tại Pháp và là thành viên danh dự Hội Đồng Âm Nhạc Quốc Tế của UNESCO.

Hôm ấy, anh cùng cố Giáo Sư Khê (người đã qua đời vào năm 2015), và người con trai là Trần Quang Hải có buổi hàn huyên về âm nhạc hết cả buổi trưa. Trước khi chia tay, cố giáo sư căn dặn: “Con cố gắng giữ gìn văn hóa người Việt Nam để truyền cho thế hệ mai sau nhé.” Lời nhắn nhủ ấy thôi thúc Jason Nguyễn nộp đơn vào trường cao học, và học lên cao hơn nữa. Luận án tốt nghiệp bằng tiến sĩ dài hơn 400 trang của Jason tại Đại Học Indiana University là nghiên cứu về sự tiến hóa của nhạc Việt Nam, tập trung tân nhạc, cổ nhạc, cả trong nước lẫn hải ngoại.

Nghệ Sĩ Jason Nguyễn. (Hình: SoulGook)

Tâm tư với cổ truyền và với thế hệ

“Khi nói về nhạc cổ truyền, tôi cho rằng chữ ‘truyền’ mang ý nghĩa sâu sắc hơn cả chữ ‘cổ’,” anh Jason chia sẻ.

Anh nhắc đến bài “Dạ Cổ Hoài Lang” của nhạc sĩ Cao Văn Lầu – tác phẩm vang bóng hơn 100 năm qua. Bản nhạc này đã không ngừng biến tấu, từ hai nhịp, bốn nhịp rồi đến tám nhịp để hình thành nên vọng cổ như ta biết ngày nay. “Đó chính là tinh thần cổ truyền,” anh nói. “Là mang nhạc cổ rồi truyền lại cho đời sau.”

Jason tâm tình: “Âm nhạc coi vậy chứ không đơn giản. Chơi nhạc, nhất là nhạc dân tộc mình, thì phải chơi cho ‘sâu,’ cho ‘mùi,’ tức là phải tìm hiểu, nghiên cứu và am hiểu cốt truyện để cho ra được ‘cái hồn’ của bản nhạc, nếu không thì nhạc sẽ rất ‘nhạt.’ Nhạc không chỉ có tình khúc, tiền chiến, nhạc vàng… mà còn liên quan đến nhân quyền, và cả một thế hệ. Nếu đã chơi thể loại nhạc gì thì phải nghiên cứu cho sâu, ví như nhạc cổ truyền, càng ngâm cứu thì càng thấy cái hay của đất nước Việt Nam. Lúc đó, ta sẽ thấy vẻ đẹp Việt Nam là từng miền, mỗi nơi có một chất riêng.”

Gần nửa thế kỷ trôi qua, những trang lịch sử về người Việt phải bỏ xứ ra đi vẫn đang được viết tiếp, những câu chuyện vẫn còn nguyên trong ký ức mỗi người, với những tổn thương không thể xóa nhòa. Là thế hệ thứ hai sinh trưởng tại hải ngoại, anh phân vân: “Liệu các em có biết gốc của mình, có biết ‘con đường’ trở về quê hương, có biết là ông bà, cha mẹ của mình đã hy sinh như thế nào không?”

Điều Jason luôn trăn trở là những câu chuyện về “thuyền nhân” có rất nhiều, nhưng khó có thể tìm được “truyền nhân” chịu chơi nhạc dân tộc Việt ở Mỹ, hoặc chí ít là cây đàn bầu.

“Mình theo nghiệp vì đam mê nhưng nhiều lúc cũng rất cô độc và luôn mong có tri kỷ để đàm đạo về đàn, về nhạc. Cho tới hiện tại, mình chưa gặp ai chơi và nghiên cứu sâu dòng nhạc này,” anh tâm sự. “Mình luôn ấp ủ liên kết thể hệ trẻ và dòng nhạc cổ để truyền ‘hơi’ nhạc dân tộc cho thế hệ tiếp nối và gìn giữ bản sắc nghệ thuật Việt Nam. Thật ra cũng có nhiều người yêu thích thể loại nhạc cổ truyền nhưng chỉ dừng ở mức thưởng thức còn dày công tìm hiểu sâu hơn thì hiếm lắm.”

Trên kênh Youtube SoulGook của nghệ sĩ Jason Nguyễn, người nghe dễ dàng nhận thấy anh vẫn còn “đơn thân độc mã” từ hòa âm, phối khí đến sản xuất, và biểu diễn. Có khi anh phải trình diễn hai loại nhạc cụ khác nhau, quay hai lần khác nhau và sau đó ghép hai đoạn ở phần hậu kỳ để tạo ra bản ‘mix’ hoàn chỉnh.

“Ở trong nước, các nghệ sĩ có môi trường để gìn giữ các thể loại nhạc. Ở hải ngoại bị giới hạn hơn, nên chúng ta càng phải có trách nhiệm lưu giữ các dòng nhạc, vì đó là một phần của lịch sử, mình hy vọng có thể tạo một môi trường cho những người muốn ‘tìm về cội nguồn’ theo một cách phóng khoáng, không gò bó. Mình mong thế hệ sau có thể tiếp cận với dòng nhạc cổ truyền và cải lương dễ dàng hơn,” anh tâm sự.

Trump và cuộc chiến Nga-Ukraine

Bình Thiên

Tổng Thống Donald Trump mạnh miệng tuyên bố có thể kết thúc cuộc chiến Nga-Ukraine trong vòng “24 giờ,” nhưng việc đạt được điều đó rất khó xảy ra.

Các đề xuất cụ thể mà ông Trump đưa ra để kết thúc chiến sự vẫn chưa được công bố. Để đánh giá khả năng Trump giải quyết cuộc chiến Nga-Ukraine, cần phải hiểu rõ lập trường cơ bản của ông đối với cuộc xung đột và các bên liên quan qua việc phân tích logic ẩn sau các phát ngôn quan trọng của ông về vấn đề này.

Không có lẽ phải và logic?

Phương thức hành động của ông Trump thể hiện sự ổn định, chính xác, quyết liệt và chú trọng hiệu quả. Việc ông không phát động chiến tranh trong nhiệm kỳ đầu tiên không hẳn do ông yêu chuộng hòa bình hơn các tổng thống khác, mà có thể do ông cho rằng thời điểm cho một cuộc xung đột cần thiết chưa đến. Sự quyết đoán của ông, cùng với cách tiếp cận đặc biệt, đôi khi bị xem là không theo thông lệ, nhưng đều hướng đến mục tiêu hiệu quả.

Dù thường dựa trên tính toán kinh doanh khi đưa ra quyết định, ông Trump vẫn nhận thức rõ tầm quan trọng của việc duy trì các nguyên tắc cốt lõi vì lợi ích quốc gia. Quyết định tấn công tên lửa vào Syria sau khi chính phủ nước này sử dụng vũ khí hóa học chống lại dân thường cho thấy ông đề cao các giá trị nhân quyền của Hoa Kỳ.

Về các vấn đề như mối đe dọa từ Nga đối với châu Âu và viện trợ cho Ukraine, quan điểm của ông Trump tương đồng với truyền thống của Hoa Kỳ: các quốc gia, dù là thành viên EU hay ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương như Nhật Bản, Nam Hàn và Đài Loan, nên tự đối đầu với các thách thức an ninh, không nên lợi dụng Hoa Kỳ để mặc cả hay trông chờ Washington dẫn đầu. Nếu các quốc gia này tiếp tục dựa vào Hoa Kỳ, Washington có thể sẽ rút khỏi NATO.

Hoa Kỳ đã đạt được vị thế cường quốc sau hai cuộc thế chiến. Trong cả hai cuộc xung đột, các đồng minh và kẻ thù đều chiến đấu ác liệt đến khi suy yếu, và sau đó Hoa Kỳ mới đưa ra đòn quyết định. Kết quả là, Hoa Kỳ giành được lợi ích từ chiến tranh, với kẻ thù thất bại và đồng minh suy yếu. Theo quan điểm “làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại,” Hoa Kỳ cần dựa vào kinh nghiệm lịch sử để định hướng chính sách. Về liên minh quân sự, các bên liên quan nên giải quyết vấn đề trước, sau đó Hoa Kỳ sẽ tham gia. Đây có thể là lý do ông Trump phản đối việc các nước châu Âu muốn Hoa Kỳ đóng vai trò tiên phong trong các nỗ lực phòng thủ. Ông thúc giục Thượng Viện sử dụng các biện pháp như cắt viện trợ cho Ukraine để gây áp lực, buộc châu Âu phải tự chịu trách nhiệm về an ninh của mình. Ông Trump dường như xem Nga là đối thủ của cả Hoa Kỳ và châu Âu.

Phương thức hành động của ông Trump thể hiện sự nhất quán, chính xác, quyết đoán và tập trung vào hiệu quả. Việc ông không phát động chiến tranh trong nhiệm kỳ đầu tiên có thể không xuất phát từ việc ông yêu chuộng hòa bình hơn các tổng thống khác, mà có thể vì ông cho rằng thời điểm cho một cuộc xung đột cần thiết chưa đến. Sự quyết đoán của ông, cùng với cách tiếp cận khác biệt, đôi khi bị đánh giá là không theo thông lệ, nhưng đều hướng tới mục tiêu hiệu quả.

Đặt lợi ích của Mỹ lên hàng đầu

Trong lịch sử, Hoa Kỳ đã can thiệp quân sự vào châu Âu hai lần. Việc Hoa Kỳ tham chiến ở châu Âu trước châu Á trong Thế chiến II cho thấy tầm quan trọng của châu lục này đối với lợi ích của Washington. Vì vậy, không thể khẳng định rằng ông Trump thực sự muốn rút khỏi NATO hoặc từ bỏ Ukraine. Thay vào đó, có thể ông đang sử dụng các biện pháp quyết liệt để thúc đẩy các nước EU tăng chi tiêu quân sự và khả năng tự vệ, đồng thời duy trì vai trò chiến lược của Hoa Kỳ trong liên minh quân sự.

Người tiền nhiệm Joe Biden có cách tiếp cận ngược lại. Ông chú trọng “trách nhiệm của một nhà lãnh đạo thế giới” và có xu hướng thúc đẩy vai trò dẫn đầu của Mỹ trong việc viện trợ Ukraine. Các nước EU có thể đã tận dụng sự ưu ái của ông Biden. Tuy nhiên, sau khi ông Trump đắc cử, mọi thứ đã có vẻ thay đổi. Tổng thư ký NATO Mark Rutte tuyên bố rằng các yêu cầu trước đây của ông Trump về việc tăng chi tiêu quốc phòng của các nước EU lên 2% GDP là đúng đắn và việc viện trợ cho Ukraine là trách nhiệm của châu Âu. Sau đó, ông Rutte kêu gọi một cuộc họp của NATO để thảo luận về việc tăng ngân sách quân sự.

Ông Trump từng gây sốc khi cảnh báo EU rằng nếu họ từ chối tăng ngân sách quốc phòng, ông sẽ khuyến khích Nga làm bất cứ điều gì họ muốn. Tuy nhiên, ẩn ý trong lời nói của ông là nếu các nước EU tăng chi tiêu quân sự, ông sẽ hỗ trợ họ đối phó với Nga. Có thể thấy, dù cách thức có vẻ khác thường, quan điểm của ông Trump vẫn cho thấy Nga là đối thủ.

Bất kể các phương pháp của ông Trump có thể khác biệt đến đâu, chúng vẫn bị chi phối bởi lợi ích quốc gia và thực tế địa chính trị: Nga là một đối thủ đáng kể của Hoa Kỳ ở châu Âu và cần phải bị làm suy yếu. Quan điểm này có thể không bị ảnh hưởng bởi các mối quan hệ cá nhân.

Những nhận định cho rằng ông Trump thân thiện với ông Putin có thể là những phát ngôn mang tính chiến thuật nhằm đánh lạc hướng dư luận. Đây là một đặc điểm trong phong cách ngoại giao của ông Trump: ông có xu hướng nói tốt về đối thủ trong khi chỉ trích đồng minh, điều này có thể gây khó hiểu cho một số người. Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, cả hai đảng của Hoa Kỳ đều nhất trí rằng Nga là một mối đe dọa đối với châu Âu, tương tự như quan điểm về Trung Quốc.

Đánh bại Nga mà không đổ máu người Mỹ

Từ góc độ thực tế, Hoa Kỳ có vị thế thuận lợi trong cuộc xung đột Nga-Ukraine, cho phép họ có sự linh hoạt chiến lược đáng kể. Nếu sự ủng hộ của EU đối với Ukraine không mạnh mẽ, và ông Trump có thể giảm hoặc cắt viện trợ từ Hoa Kỳ, châu Âu sẽ buộc phải tăng cường nỗ lực và tự duy trì cuộc chiến ở Ukraine. Điều này có thể tạo điều kiện cho Hoa Kỳ chờ đợi thời điểm thích hợp để đưa ra quyết định khi các bên trong cuộc xung đột đều suy yếu.

Tuy nhiên, với những lo ngại hiện tại của EU về khả năng Hoa Kỳ rút lui, họ có thể chấp nhận các yêu cầu của ông Trump, cho phép ông định hình lại chi tiêu quốc phòng của châu Âu và mức độ hỗ trợ cho Ukraine.

Về bản chất, cuộc xung đột Nga-Ukraine có thể được xem là cuộc đối đầu sức mạnh giữa châu Âu và Hoa Kỳ với Nga. Công nghệ quyết định vũ khí, và vũ khí có vai trò quan trọng trong kết quả của cuộc xung đột. Trong điều kiện thông thường, Nga có thể sẽ thất bại (nếu không có chiến tranh hạt nhân).

Bất kể Nga hay Ukraine có hài lòng với các điều khoản hòa bình hay không, việc kết thúc xung đột có thể có nghĩa là giúp Nga thoát khỏi tình thế khó khăn. Ngay cả khi đang chịu áp lực quân sự, ông Putin vẫn đề cập đến mối quan hệ hữu nghị truyền thống với Anh và Mỹ, cho thấy mong muốn thoát khỏi chiến tranh và vị thế suy yếu của mình.

Tuy nhiên, kết thúc xung đột có thể đồng nghĩa với việc bỏ lỡ một cơ hội để Hoa Kỳ có thể làm suy yếu đối thủ mà không cần hy sinh tính mạng của người Mỹ, chỉ sử dụng nguồn lực tài chính và vũ khí.

Gần đây, ông Trump yêu cầu các thành viên NATO tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP, có thể trong nỗ lực tạo ra một tình huống mà Ukraine chiến đấu ở tuyến đầu, EU hỗ trợ tuyến thứ hai và Hoa Kỳ giữ vị trí phía sau. Đây có thể là một bố cục chiến lược nhằm để các đồng minh và đối thủ tự làm suy yếu lẫn nhau, trong khi Hoa Kỳ chờ đợi thời điểm thích hợp để can thiệp. Điều này tương tự như những yêu cầu của ông về “phí đồn trú” và “phí bảo kê” từ các đồng minh ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Theo đó, Hoa Kỳ có thể sẽ ở vị trí chiến lược thuận lợi để đối phó với các đối thủ ở Á-Âu là Nga và Trung Quốc. Nếu một cuộc chiến tranh thế giới nổ ra, Hoa Kỳ có thể theo dõi các diễn biến toàn cầu và chọn thời điểm tối ưu để tham gia.

Các điều chỉnh chiến lược của ông Trump có thể dựa trên cả kinh nghiệm của Hoa Kỳ trong hai cuộc thế chiến và những nguyên tắc trong cuốn “Bàn về chiến tranh” của Carl von Clausewitz. Trong việc lập kế hoạch chiến lược chiến tranh, Clausewitz đã nhấn mạnh: khi tấn công đối phương, cần cẩn trọng để không tạo ra một đối thủ khác mạnh hơn.

Bài học từ hai cuộc thế chiến cho thấy các cường quốc tham gia xung đột trước đều bị suy yếu nghiêm trọng hoặc bị tiêu diệt. Những quốc gia bị tiêu diệt gồm Áo-Hung và đế quốc Nga, trong khi Anh và Pháp bị suy yếu. Ngược lại, các nước tham gia chiến tranh sau không phải đối mặt với khả năng gặp một đối thủ mạnh hơn, và đây là cách Hoa Kỳ trở thành bá chủ toàn cầu. Do đó, việc một cường quốc suy yếu như Nga tham gia xung đột trước có thể được coi là một bước đi bất lợi.

Đánh bại Trung Quốc và Nga?

Các đề xuất mà ông Trump đưa ra để kết thúc cuộc xung đột Nga-Ukraine có thể thấy rằng ông sẽ không hành động trái với các lợi ích cơ bản và lâu dài của Hoa Kỳ. Hơn nữa, có khả năng ông sẽ không cho phép Nga đạt được mục tiêu của mình, đồng thời cũng không để châu Âu trở thành một cực mạnh bằng cách tự hỗ trợ Ukraine.

Trong bối cảnh chiến lược toàn cầu, Hoa Kỳ có thể sẽ xem xét cách thức đối phó với Trung Quốc và Nga một cách riêng biệt, và theo một trình tự nhất định. Do Nga đã có hành động gây hấn ở châu Âu trong khi khu vực châu Á-Thái Bình Dương tương đối hòa bình, có khả năng ông Trump sẽ tận dụng tình hình này, thông qua một phương pháp “tiếp nhận, vô hiệu hóa và phản công.” Có thể ông sẽ kế thừa chiến lược của chính quyền Biden trong việc sử dụng Ukraine để làm suy yếu Nga mà không gây ra chiến tranh hạt nhân.

Với những khác biệt lớn trong yêu cầu của Nga và Ukraine tại các cuộc đàm phán hòa bình, ông Trump có thể sẽ khó hòa giải thành công cuộc xung đột này. Việc hòa giải không thành công có thể sẽ mang lại lợi ích cho mục tiêu “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” hơn là một giải pháp hòa bình.

Một số ý kiến ở Hoa Kỳ ủng hộ việc “liên minh với Nga để chống lại Trung Quốc,” và một số học giả Trung Quốc cũng lo ngại về khả năng này. Tuy nhiên, đây có thể là một suy nghĩ thiếu thực tế, trừ khi có những thay đổi lớn trong chính sách của ông Putin.

Trong thời Tam Quốc, Ngô và Thục chỉ có thể tồn tại bằng cách liên minh với nhau. Nếu một trong hai bên liên minh với Tào Ngụy hùng mạnh, thì đó có thể là một quyết định tự sát. Do đó, dù Ngô và Thục có thể xung đột vì Kinh Châu, cả hai bên đều không thể liên minh với Tào Ngụy.

Với sự tồn tại của hai cường quốc có phần yếu hơn và một cường quốc chiếm ưu thế, ý tưởng “liên minh với Nga để chống lại Trung Quốc” hoặc “liên minh với Trung Quốc để chống lại Nga” là không thực tế.

Những tết đầu tiên tại Thụy Sĩ

Trần Thị Nhật Hưng

Cứ mỗi độ xuân về, xuân trên quê hương Việt Nam, khi nắng ấm chan hòa thì tại Thụy Sĩ thời tiết vào đông âm u lạnh giá, tuyết giăng trắng xóa như rắc muối xuống vạn vật. Cảnh trời đã thê lương vậy, lòng người tha hương càng não nề hơn. Bạn bè khắp mọi nơi, nhất là ở Việt Nam, ngoài lời chúc mừng năm mới, thường hay hỏi thêm câu: “Bên Thụy Sĩ có Tết không ạ?“ Câu hỏi bâng quơ vô thưởng vô phạt nhưng hay gợi trong tôi nỗi buồn man mác.

Ngày đó đến Thụy Sĩ một mình, lẻ loi như cánh chim lạc đàn. Tôi đến nhằm vào tháng mùa đông. Cái nô nức ban đầu khi đặt chân đến vùng đất hứa chẳng bao lâu tàn mau khi tôi trực diện với cuộc sống mới, vật chất đủ đầy nhưng hồn lại vắng vẻ cô liêu. Hai cảnh đời thật khác biệt.

Lòng khô héo. Bao niềm nhớ.

Để trả lời câu hỏi, tôi thường đáp tưng tửng: “Có chứ. Chẳng những một mà có tới hai cái Tết. Một Tết tây và một Tết ta. Nhưng cả hai chả ra cái Tết nào.”

Tết tây rơi vào tháng một dương, Tết của dân Tây. Phố xá giăng đèn kết hoa, một vài hội chợ bày bán Tết, chỉ thấy toàn người bản xứ nô nức mua sắm, chả thấy bóng dáng người Việt nào. Lạc vào đây, có khác nào “giữa phố đông người, riêng em một mình, một bóng cô liêu,” thôi thì, về nhà cuộn mình trong chăn ấm, nằm… khóc còn… sướng hơn!

Riêng Tết ta, tại Thụy Sĩ đâu có quán xá Việt Nam để phô bày những mặt hàng ngày Tết, vẫn lầm lũi đi làm, một ngày như mọi ngày, nếu không để ý, chẳng biết xuân về, Tết đến hay chưa. Tuy nhiên, đối với người Việt, vào những dịp này thường nhắc nhở kêu gọi nhau mời nhau về nhà ăn chung một bữa tất niên, hay rộng hơn thì cộng đồng, dù ít ỏi cũng cố tổ chức một cái Tết để sưởi ấm lòng nhau, làm một điều gì đó tìm về hương vị Tết quê nhà, xoa dịu nỗi nhớ quê hương.

Những năm đầu, khoảng 1980-1982 có một nhóm nhỏ, hay nói cho rõ hơn một gia đình với lực lượng chỉ người trong nhà thôi đã qui tụ đầy đủ từ ca, đàn, đánh trống, tinh thần văn nghệ cao, thế là đứng lên kêu gọi thêm bạn bè góp sức tổ chức một cái Tết nho nhỏ nhưng đúng nghĩa, quây quần ăn uống và hát hò. Tổ chức dần phát triển khi xuất hiện vị lãnh đạo chịu ra lãnh… đạn “đứng mũi chịu xào” gánh hết mọi khó khăn khi tổ chức. Anh chịu chi “phóng tiền tài để thu phục nhân tâm,” may mắn lại có chị vợ ý hợp tâm đầu “thuận vợ thuận chồng tát biển đông cũng cạn” xá gì những buổi tổ chức Tết. Chị thích nấu ăn và nấu ăn rất ngon.

Có thực mới vực được đạo. Cho nên những buổi họp mặt tại nhà anh chị để bàn chuyện, cũng như tụ tập dợt văn nghệ tại một hội trường nhỏ, chị nấu bao hết. Trời, xứ lạnh tình nồng, quây quần bên nhau ăn uống hỉ hả nói cười ca hát quên đi nỗi cô đơn nơi xứ lạ quê người nhất là vào dịp xuân còn gì ấm cúng hơn. Cho nên với thời gian, những ai có khiếu và thích văn nghệ giới thiệu nhau, kêu gọi nhau mang hết khả năng ra phục vụ. Chẳng bao lâu, qui tụ được một lực lượng, ngay thành phố St. Gallen chủ lực thêm vùng phụ cận mới gôm được khoảng 25-30 người, tinh thần rất cao, ngoài khiếu văn nghệ còn những tiểu xảo khác như vẽ phông cho sân khấu, làm thủ công tạo những mũ mão, tự may những bộ quần áo trình diễn, trang trí mọi thứ (thời đó chưa liên hệ với Việt Nam để đặt may như bây giờ), tất cả đều tự lực, cây nhà lá vườn, khả năng a ma tơ, nhưng nhìn chung khá tươm tất, phong phú.

Từ đó mỗi năm, bắt đầu tháng 10 dương lịch, ban văn nghệ đã chuẩn bị sẵn một chương trình với đầy đủ ca, vũ, nhạc, kịch, kể cả cải lương hẹn nhau tập dượt mỗi cuối tuần để tổ chức một cái Tết cộng đồng.

Xa quê hương buồn tủi, mỗi thứ bảy tụ về sum vầy, vừa ăn ngon, vừa tập dượt hát hò vui vẻ, nên ai cũng hoan hỉ dốc toàn lực trổ hết tài năng.

Ngày trình diễn thuê một hội trường lớn với 400 ghế thường tổ chức trước hay sau một, hai tuần của ngày Tết, cũng chọn cuối tuần khi mọi người nghỉ làm. Vé vào cửa khá mắc, song vẫn qui tụ đông đảo khán giả, không chỉ tại thành phố nơi tổ chức, vùng phụ cận mà cả người Việt rải rác khắp nước Thụy Sĩ cũng đến tham dự. Do vậy số ghế không đủ phục vụ người đến, phải đứng ngồi la liệt chật cứng hội trường và tràn cả bên ngoài hành lang, nơi các quầy đang bán đồ ăn với đủ các món quê nhà như bánh cuốn, bún bò, phở, cơm tấm, cháo gà… đặc biệt có thêm bánh tét bánh chưng dưa hành củ kiệu cho mọi người mua về ăn Tết. Toàn những món mà hằng ngày tại Thụy Sĩ muốn ăn phải lăn vào nấu, không có hàng quán. Cả vùng may ra mới có một tiệm Á Châu lèo tèo vài thứ rau, củ quả mắc như vàng (một ký rau, củ Á Châu nói chung tới những 20 quan Thụy Sĩ tương đương thời đó 14 đôla Mỹ). Thèm lắm mới bấm bụng mua thôi. Nay thì đỡ hơn, cộng đồng ngày càng phát triển, cạnh tranh nhau, không thiếu thứ gì, nhưng vẫn mắc 15 quan một ký bằng 15 đôla Mỹ.

Trở lại việc tổ chức Tết. Tuy số người tham dự đông đảo, kết quả thu nhập lỗ xiểng liểng. Với số vốn (mỗi người trong ban tổ chức góp 300 quan tương đương hồi đó 200 đôla Mỹ) chi ra vẫn không trang trải đủ, còn lỗ thêm 5,000 quan. Lý do, người Việt làm việc hay vị tình thân, nghĩ cái riêng nhiều hơn quyền lợi chung, hễ thấy người thân, quen là cho vào coi chùa, không phải mua vé. Chưa kể chi phí cho tổ chức, lạm dụng của chung, xài phí một cách bừa bãi, không cân nhắc, sổ sách không rõ ràng nên vượt quá mức chi thu. Lỗ như thế, gần như là hằng năm, tiền đóng góp của anh em đã không thu lại được, nhưng tinh thần anh em vẫn rất cao, không suy suyển, phải nói là nhờ vợ chồng anh lãnh đạo chịu trận đứng ra lãnh… đạn, đắp vào sự thiếu hụt đó. Mãi về sau, cân nhắc kỹ lưỡng, rút tỉa kinh nghiệm, những năm huề vốn được là may.

Sự hy sinh cao cả cho cộng đồng, cống hiến từ vật chất, khả năng lẫn tinh thần đã được đền bù. Với thời gian “hữu xạ tự nhiên hương” ban văn nghệ St. Gallen bỗng có tên trong “lịch sử cận đại” của người tị nạn. “Cả gánh hát” không chỉ được biết đến, được mời lưu diễn tại Thụy Sĩ, mà tiếng lành đồn xa, lan qua tận bên Pháp, cộng đồng bên đó mời toàn ban sang Pháp diễn. Diễn lại toàn bộ với đầy đủ tiết mục ca, vũ, nhạc, kịch, cả tuồng cải lương mà tại Thụy Sĩ vừa diễn xong hôm Tết.

Văn nghệ nói chung, ngoài nội dung có ý nghĩa, phong phú, đầy tình tự quê hương và đa dạng sắc màu, hình thức cũng góp phần quan trọng không kém.

St. Gallen là thành phố nổi tiếng không chỉ tại Thụy Sĩ về ngành hàng vải mà có thể nói được nhiều quốc gia khác biết đến. Chính phu nhân của Tổng Thống Obama trong ngày đăng quang của chồng đã mặc chiếc áo xuất xứ vải từ St. Gallen, chưa kể phu nhân Clinton, Thủ Tướng Đức Angela Merkel… cũng đều mặc quần áo từ thành phố này trong ngày trọng đại của họ.

Người Việt tị nạn đến St. Gallen hầu hết đều làm trong những hãng xưỡng may mặc, hãng chỉ chuyên trang trí cho quần áo như reng, kim tuyến… Cuối năm thông thường dọn kho, hãng tống khứ hoặc bán rẻ mạt một số hàng dư thừa không hợp thời trang nữa dù giá thành vốn rất mắc. Thế là ban văn nghệ hốt hết, qui tụ những tay nghề biết may, chia nhau, để tự may những bộ quần áo trình diễn. Lúa tốt nhờ phân, người đẹp nhờ lụa. Nhờ thế, tất cả quần áo diễn cho từng tiết mục được chăm chút kỹ lưỡng, trang trí cẩn thận trông khá tươm tất lộng lẫy không thua dân chuyên nghiệp bao nhiêu.

Niềm vui lớn của ban tổ chức cũng như ban văn nghệ được mời đi lưu diễn, điều đó đồng nghĩa cả gánh hát đã được sự thương mến, ưu ái của khán giả, dù không có thù lao, nhưng những ngày cả đoàn lăng xăng nhắc nhở nhau thu xếp hành trang lên đường như một cuộc du lịch tập thể, được bao ăn, bao ở, bao cả chuyến xe Bus cho 50 người vui biết chừng nào. Dù những lần lưu diễn, vấn đề ngủ nghỉ hơi phức tạp, điều kiện tài chánh không cho phép, trừ các phái nữ tùy nghi được ưu ái sắp xếp phòng ốc tử tế, cánh nam nhân, phải lăn lóc cuộn mình trong những chiếc túi ngủ mang theo, xếp cá mòi trên sàn trong phòng khách những nhà thân quen của ban tổ chức bạn, sống như những du mục xa chiếc giường êm nệm ấm tại nhà, thế nhưng, chẳng ai nệ hà mà đều hớn hở vui vầy bên nhau nói cười thoải mái quên đi nỗi cô đơn buồn tủi trong những ngày xuân tha hương.

Đó là những tháng năm đầu tiên đón xuân tại Thụy Sĩ. Niềm vui không chỉ dành cho ban văn nghệ, ban tổ chức của thành phố St. Gallen nói riêng mà còn lan tỏa đến cộng đồng Việt có cơ hội tìm đến nhau, sum họp bên nhau, chia sẻ các món ăn đậm nét quê hương để tìm lại hơi hướm quê nhà, ấm lòng trong những ngày Tết.

Sự thật về sức mạnh của DeepSeek AI từ Trung Quốc

Sonnie Tran

Thị trường công nghệ toàn cầu vừa chứng kiến một sự kiện đáng chú ý: sự xuất hiện của DeepSeek AI, một ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) mới đến từ Trung Quốc. Ứng dụng DeepSeek AI Assistant nhanh chóng đạt vị trí hàng đầu trên các bảng xếp hạng ứng dụng, vượt qua cả ChatGPT. Sự kiện này gây tranh luận về sức mạnh thực sự của DeepSeek AI và những tác động tiềm ẩn của nó đối với ngành công nghiệp AI toàn cầu.

DeepSeek AI, một chatbot được phát triển bởi công ty DeepSeek, có thể được truy cập thông qua ứng dụng di động hoặc trực tuyến. Được mô tả là một ứng dụng AI tương đương với các phiên bản cao cấp của ChatGPT và Gemini Advanced, DeepSeek AI thu hút sự chú ý đặc biệt vì khả năng cung cấp dịch vụ miễn phí cho người dùng. Theo nhiều đánh giá, DeepSeek AI không chỉ cung cấp một dịch vụ tương tự mà còn được đánh giá cao về khả năng “tư duy suy luận” (Self-Reasoning), một yếu tố then chốt trong việc đánh giá trí thông minh của AI.

“Tư duy suy luận” được định nghĩa là khả năng của AI trong việc tự suy nghĩ, lập luận, và giải quyết các vấn đề một cách độc lập, là một yếu tố đánh dấu bước tiến trong lĩnh vực AI. Các công ty như OpenAI, được biết đến với ChatGPT, đã đạt được những thành tựu đáng kể trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, DeepSeek AI cho thấy khả năng tương đương, thậm chí còn được đánh giá cao hơn về tốc độ và hiệu quả của quá trình suy luận, gây ra những phản ứng khác nhau trong cộng đồng công nghệ và tài chính toàn cầu.

Sự xuất hiện của DeepSeek AI tạo ra một làn sóng hoài nghi và lo lắng trong giới đầu tư và công nghệ Mỹ. Thị trường chứng khoán phản ứng tiêu cực, với việc vốn hóa của các công ty công nghệ giảm tới $1,000 tỷ chỉ trong một ngày. Nguyên nhân chính của sự sụt giảm này đến từ những câu hỏi được đặt ra về hiệu quả đầu tư vào AI của các công ty công nghệ Mỹ trong thời gian vừa qua. Các nhà đầu tư đặt ra câu hỏi về tính hợp lý của những khoản chi phí khổng lồ mà các công ty công nghệ Mỹ đã đầu tư vào AI, khi DeepSeek AI tuyên bố chỉ mất một phần nhỏ chi phí để tạo ra một sản phẩm tương đương.

Cổ phiếu của Nvidia, nhà sản xuất chip AI hàng đầu, giảm sâu nhất tới 17% trong số các công ty công nghệ lớn, phản ánh sự lo ngại của các nhà đầu tư về tương lai của ngành chip AI. Điều này xuất phát từ việc DeepSeek AI tuyên bố rằng họ đã huấn luyện mô hình AI của mình chỉ với chi phí khoảng $5 triệu và sử dụng số lượng chip đồ họa (GPU) ít hơn đáng kể so với các mô hình tương đương, thậm chí sử dụng chip thế hệ cũ hơn là chip H800 thay vì chip H100 cao cấp của Nvidia. DeepSeek AI tiết lộ chỉ cần 1/100 số lượng chip so với những gì các công ty công nghệ khác đã sử dụng. Sự chênh lệch này khiến các nhà đầu tư lo ngại về một sự thay đổi trong nhu cầu chip AI cao cấp, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu của Nvidia và các công ty cung cấp hạ tầng AI.

Đằng sau lời tuyên bố của AI DeepSeek

Trong khi đó, một số chuyên gia cho rằng DeepSeek AI đang “nói giảm nói tránh” về nguồn lực thực sự của họ, đặc biệt là về số lượng chip AI cao cấp mà công ty này sở hữu.

Alexandr Wang, CEO của Scale AI, công ty cung cấp dữ liệu huấn luyện AI, đưa ra nhận định đáng chú ý. Scale AI có một danh sách khách hàng đa dạng bao gồm các công ty công nghệ hàng đầu của Mỹ như OpenAI, Anthropic, Google, và các tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc như Alibaba, Tencent, và High-Flyer, công ty mẹ của DeepSeek AI. Phát biểu của ông Wang có giá trị tham khảo vì công ty ông có mối liên kết mật thiết với cả các công ty AI hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc. Ông Wang cho rằng DeepSeek AI thực chất có thể sở hữu đến 50,000 chip xử lý đồ họa (GPU) NVIDIA H100, một loại chip cao cấp được sử dụng trong các hệ thống AI tiên tiến nhất. “Dựa trên những thông tin mà chúng tôi có được, DeepSeek AI có thể có nhiều GPU H100 hơn họ đã công bố,” ông Wang phát biểu trong một cuộc phỏng vấn gần đây với đài CNBC. “Việc họ không công khai có thể liên quan đến các lệnh cấm vận của Mỹ và các nỗ lực của họ trong việc giữ bí mật về nguồn lực.”

Trong bối cảnh này, nhiều nhà quan sát cho rằng DeepSeek AI có thể đang sử dụng một chiến lược marketing “Vượt-Nghèo-Học-Giỏi” để thu hút sự chú ý của giới công nghệ và người dùng. Chiến lược này dựa trên việc tạo ra một hình ảnh khiêm tốn về nguồn lực để nhấn mạnh những thành công mà họ đạt được trong lĩnh vực AI.

Để hiểu rõ hơn về vấn đề, chúng ta cần phân biệt hai giai đoạn quan trọng trong quá trình phát triển AI: giai đoạn huấn luyện (training) và giai đoạn suy luận (inference).

-Giai đoạn huấn luyện là quá trình ‘dạy’ AI học hỏi thông qua việc xử lý lượng lớn dữ liệu, đòi hỏi sức mạnh tính toán rất cao. Về mặt kỹ thuật, việc huấn luyện này có thể thực hiện hiệu quả trên các nền tảng đám mây, sử dụng hàng trăm nghìn GPU từ xa trong thời gian vài tháng. Chi phí cho giai đoạn huấn luyện có thể dự đoán và kiểm soát được, do thường thanh toán một lần và không yêu cầu kết nối mạng liên tục.

Hiện nay, các công ty công nghệ Trung Quốc đã và đang thuê các dịch vụ điện toán đám mây (cloud computing) để phục vụ cho quá trình phát triển AI. Theo các báo cáo từ giới chuyên gia công nghệ, các công ty này đang thuê các GPU hiệu năng cao từ các trung tâm dữ liệu đặt tại nước ngoài, bao gồm cả khu vực Đông Nam Á.

Một số công ty Trung Quốc được cho là đang sử dụng dịch vụ của GreenNode, một công ty con của VNG (Việt Nam) có trung tâm dữ liệu đặt tại Thái Lan, cũng như tận dụng cơ sở hạ tầng từ các trung tâm dữ liệu do FPT (Việt Nam) sở hữu. Các trung tâm này cung cấp các GPU cao cấp cần thiết cho việc huấn luyện các mô hình AI phức tạp. Đây là cách các công ty AI Trung Quốc tìm cách tiếp cận nguồn lực tính toán tiên tiến bên ngoài lãnh thổ, vượt qua các hạn chế do lệnh cấm vận công nghệ gây ra.

Doanh số bán chip của Nvidia trong năm 2024, có tới 1/4 là dành cho các trung tâm dữ liệu đặt ở nước ngoài, cụ thể là tại Singapore, chủ yếu phục vụ nhu cầu của các công ty Trung Quốc. Trong khi các công ty Trung Quốc khẳng định họ không hề thiếu nguồn lực để phát triển AI.

-Giai đoạn suy luận (Inference) là lúc AI đi vào hoạt động thực tế, cung cấp dịch vụ cho người dùng. Giai đoạn này có những yêu cầu khắt khe về hạ tầng và chi phí, đòi hỏi hệ thống phải luôn sẵn sàng để đáp ứng yêu cầu của người dùng mọi lúc, mọi nơi. Số lượng GPU cần thiết cho suy luận phụ thuộc trực tiếp vào lượng người dùng và rất khó dự đoán; nếu người dùng tăng đột biến, chi phí thuê GPU cũng tăng theo. Giai đoạn này còn đòi hỏi kết nối mạng liên tục và tốc độ cao để đảm bảo trải nghiệm người dùng mượt mà; chỉ một chút chậm trễ cũng có thể gây ra sự khó chịu. Chi phí huấn luyện có thể dự đoán trước, và kiểm soát được nhờ tận dụng điện toán đám mây, trong khi vấn đề chi phí giai đoạn suy luận nổi lên như một yếu tố then chốt, khi DeepSeek hướng đến việc cung cấp dịch vụ miễn phí trên diện rộng.

Để giải quyết bài toán chi phí này, chiến lược trở thành mã nguồn mở trở thành một lựa chọn hợp lý. Việc chia sẻ công khai mã nguồn mô hình không chỉ giúp DeepSeek tận dụng sức mạnh cộng đồng để giảm tải chi phí vận hành, mà còn tương thích với xu hướng phát triển AI hiện tại, đặc biệt là sự trỗi dậy của các mô hình ngôn ngữ nhỏ (SLMs) và phong trào AI nguồn mở. Các SLMs, với ưu điểm tiết kiệm tài nguyên tính toán, có thể chạy hiệu quả trên các thiết bị có phần cứng ‘vừa phải’ như card đồ họa gaming RTX, Raspberry Pi, hoặc thậm chí là điện thoại thông minh với chip NPU (chip tùy chỉnh thực hiện tác vụ AI trên thiết bị).

Giáo sư Yann LeCun, người đứng đầu bộ phận AI của Facebook (FAIR), công khai xác nhận rằng DeepSeek AI thực tế đã sử dụng mô hình nguồn mở LLaMA của Meta để huấn luyện AI của mình. Với nguồn lực tài chính có hạn so với các tập đoàn công nghệ khổng lồ, việc kết hợp chiến lược chia sẻ công khai công nghệ với việc tập trung vào các mô hình nhỏ gọn có thể là một nước đi chiến lược giúp DeepSeek AI cạnh tranh hiệu quả hơn.

(Hình minh họa: Solen Feyissa/Unsplash)

Tương lai ngành AI toàn cầu

Nhiều người vẫn lạc quan về những cơ hội và lợi ích mà DeepSeek AI mang lại cho thị trường AI toàn cầu. Daniel Newman, giám đốc chiến lược của Futurum, cho rằng việc có những mô hình AI hiệu quả hơn như DeepSeek sẽ giúp cho người dùng tiếp cận AI một cách rộng rãi hơn. Ông đưa ra dẫn chứng về “Nghịch lý Jevons,” quy luật kinh tế cho thấy khi một công nghệ trở nên hiệu quả hơn, thì người ta có xu hướng sử dụng nó nhiều hơn, thay vì ít đi.

CEO của Microsoft, Satya Nadella, trước đó cũng đã đề cập đến “Nghịch lý Jevons” trong bối cảnh AI ngày càng phát triển trên mạng xã hội X, cho biết: “Nghịch lý Jevons lại một lần nữa xuất hiện! Khi AI ngày càng hiệu quả và dễ tiếp cận hơn, chúng ta sẽ thấy việc sử dụng nó tăng vọt, biến nó thành một thứ hàng hóa mà chúng ta không bao giờ cảm thấy đủ.”

Việc AI hiệu quả và tiết kiệm chi phí hơn, như DeepSeek AI đang thể hiện, sẽ không làm giảm sự phát triển của ngành, mà ngược lại, có thể thúc đẩy việc ứng dụng AI rộng rãi hơn nữa. Phản ứng của thị trường chứng khoán cũng cho thấy sự lạc quan về tiềm năng phát triển của các công ty ứng dụng AI. Trong khi một số cổ phiếu của các công ty công nghệ hạ tầng AI giảm, cổ phiếu của các công ty phần mềm ứng dụng AI như Salesforce, Hubspot và Workday lại tăng.

Nhà phân tích Stacy Rasgon của Bernstein nhận xét: “Mọi người vẫn đang chi tiền mạnh tay cho AI… Tôi không nghĩ chuyện này sẽ làm chậm lại đà tăng trưởng đó đâu.”  Các chuyên gia khác cũng chia sẻ sự lạc quan về tác động tích cực của DeepSeek AI đến năng suất toàn cầu và kinh tế vĩ mô. Chuyên gia chiến lược toàn cầu Seema Shah của Principal Asset Management cho rằng sự xuất hiện của DeepSeek AI không phải là dấu chấm hết cho sự thống trị của Mỹ trong lĩnh vực AI, mà có thể là một động lực thúc đẩy sự phát triển của các công nghệ mới và năng suất trên toàn thế giới. “Tôi không nghĩ chúng ta đang ở thời điểm có thể bắt đầu nói về khả năng thị trường rơi vào vùng điều chỉnh,” bà Shah phát biểu trên Yahoo Finance. “Môi trường kinh tế vẫn rất thuận lợi cho lợi nhuận ở hầu hết các lĩnh vực. Nếu DeepSeek thực sự đúng như những gì họ tuyên bố, thì đây rốt cuộc là một điều tích cực cho năng suất trên toàn thế giới, ở mọi lĩnh vực… Chắc chắn đây không phải là dấu chấm hết cho câu chuyện về sự vượt trội và năng suất của nước Mỹ.”

Một số chuyên gia còn cho rằng sự xuất hiện của các mô hình AI hiệu quả hơn như DeepSeek AI có thể thúc đẩy sự phát triển của các lĩnh vực AI mới, như “AI hữu hình,” có nghĩa là các hệ thống vật lý được vận hành bằng AI. Adam Jonas của Morgan Stanley cho rằng điều này là có lợi cho Tesla, khi nhận định “AI hữu hình” – hay các vật thể vật lý sử dụng AI để vận hành chức năng như hệ thống xe tự hành FDS và robot Optimus của Tesla – mới có thể là yếu tố quan trọng nhất trong cuộc đua AI.

Trong một bài viết gần đây trên TechCrunch, nhà phân tích Tim Bajarin viết: “Sự xuất hiện của DeepSeek AI là một lời nhắc nhở rằng cuộc đua trong lĩnh vực AI vẫn còn rất mở. Không có công ty nào, kể cả OpenAI, có thể tự mãn với vị thế hiện tại của mình. Sự cạnh tranh sẽ chỉ làm cho AI trở nên tốt hơn và rẻ hơn.”

Dù DeepSeek AI có thể gây ra những xáo trộn nhất định trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, điều này có thể mang lại những lợi ích to lớn cho cả ngành công nghiệp AI và người dùng trên toàn thế giới. Sự cạnh tranh khốc liệt sẽ thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo, và cuối cùng sẽ giúp cho công nghệ AI trở nên tốt hơn và rẻ hơn.

Không đủ chỗ giam giữ, ICE thả bớt di dân vào Hoa Kỳ

WASHINGTON, DC (NV) – Chính quyền Tổng Thống Donald Trump liên tục công bố tin tức về chiến dịch bắt giữ hơn 8,000 người nhập cư do các đặc vụ liên bang thực hiện tính từ Ngày Nhậm Chức, trong đó cam kết rằng những người bị giam giữ sẽ nằm trong chiến dịch trục xuất hàng loạt chưa từng có trong lịch sử. Nhưng có vài người được phép quay lại Hoa Kỳ và phải tuân thủ một chương trình giám sát, năm nguồn tin thông thuộc với các hoạt động này nói với NBC News.

Từ lúc nhậm chức, Tổng Thống Trump và các đồng minh tiến hành đôn đốc các hoạt động thực thi nhập cư tại các thành phố như Chicago và New York, nơi các đặc vụ đến từ khắp các cơ quan liên bang được triệu tập nhằm thực hiện hàng loạt vụ bắt giữ với con số không ngừng gia tăng.

Nhưng việc bắt giữ ngày càng nhiều dân nhập cư vi phạm luật nhập cư bên trong lãnh thổ Hoa Kỳ tức là chính phủ cần phải chuẩn bị một nơi để giam giữ. Những trở ngại đáng kể về sức chứa tại các cơ sở giam giữ của Cơ Quan Thực Thi Di Trú và Quan Thuế ICE, cũng như việc tòa án liên bang ban hành lệnh cấm giam giữ vô thời hạn, cho nên ICE đành phải thả một số người bị bắt giữ trong các cuộc bố ráp thay vì tiếp tục giam giữ cho tới lúc trục xuất.

Biểu tình chống chính quyền Trump trục xuất di dân hàng loạt ở trung tâm Los Angeles, California, tràn xuống xa lộ 101 ngày 2 Tháng Hai, 2025. (Hình: Mario Tama/Getty Images)

Hàng ngày ICE đều đăng tải số liệu bắt giữ lên X, nhưng không tiết lộ thả bao nhiêu người sau khi bị bắt giữ, cũng như vẫn còn giam giữ hoặc đã trục xuất bao nhiêu người.

Một phát ngôn viên ICE thừa nhận với NBC News trong một tuyên bố rằng các vụ kiện đang diễn ra tòa án liên bang hạn chế ICE giam giữ di dân vô thời hạn nếu quốc gia sở tại không cho họ hồi hương, điều này có thể làm cho ICE phải thả họ ra.

“Các đặc vụ ICE đang nỗ lực hết sức nhằm bảo đảm an toàn cho cộng đồng,” phát ngôn viên ICE cho biết. “Trong một số trường hợp, ICE phải thả một số người ngoại quốc bị bắt giữ ra khỏi khu vực giam giữ.”

Sau khi được thả, ICE sẽ theo dõi di dân theo kế hoạch của chương trình Các Giải Pháp Thay Thế Cho Việc Giam Giữ, năm nguồn tin thông thuộc với vấn đề cho biết, chương trình này từng được áp dụng trong hơn một thập niên nhằm theo dõi vị trí của các di dân bằng hệ thống quản lý nhập cư khi họ di chuyển. ICE có thể theo dõi họ bằng máy theo dõi gắn trên mắt cá chân hay vòng đeo tay hoặc bằng cách gọi điện thoại kiểm tra.

Trump cam kết khi nhậm chức vào tháng trước rằng ông sẽ chấm dứt chính sách bắt và thả, tức là di dân bị bắt giữ ở biên giới phía Nam được tiếp tục cư trú tại Hoa Kỳ trong lúc chờ giải quyết các vụ xét xử nhập cư liên quan, đây vốn là những gì tổng thống từng hứa hẹn trong chính quyền đầu tiên.

Việc Trump cấm “bắt và thả” dường như có hiệu quả tại biên giới phía Nam, nơi không có nhiều trường hợp giải quyết yêu cầu tỵ nạn cho di dân. Nhưng vì ICE chỉ được tài trợ 41,500 giường ngủ trên toàn nước Mỹ nên họ vẫn thả một số di dân bị giam giữ ở các khu vực nội địa trong lãnh thổ Hoa Kỳ.

Tháng Mười Hai vừa qua, chính quyền Tổng Thống Trump lúc bấy giờ sắp nhậm chức, đã hay biết các vấn đề liên quan tới năng lực giam giữ của ICE và đang cân nhắc mở rộng chương trình theo dõi bằng thiết bị gắn ở mắt cá chân, Fox News đưa tin vào thời điểm đó.

Theo chính sách của ICE, họ ưu tiên giam giữ dân nhập cư bị coi là hiểm họa ảnh hưởng tới an ninh công cộng đồng thời cho phép các sĩ quan toàn quyền quyết định có thả các di dân không có tiền án hình sự nghiêm trọng hay không. Không có nguồn tin nào cho thấy chính quyền Trump đã thả những người bị kết án trọng tội.

Khi đưa ra quyết định đâu là di dân nên giam giữ, các sĩ quan ICE cũng xem xét liệu họ có đến từ các quốc gia từ chối cho di dân hồi hương hay không. Ví dụ, ICE không thể trục xuất hàng trăm ngàn dân Venezuela đang cư trú tại Hoa Kỳ cho nên họ đang được xem xét phóng thích nếu không bị coi là mối đe dọa ảnh hưởng tới an ninh công cộng.

Hôm Thứ Bảy, Trump tuyên bố Venezuela đã đồng thuận đón các công dân di cư qua Hoa Kỳ.

Ngoài ra một số di dân bị giam giữ có thể được thả vì lý do y tế hoặc nếu họ là người duy nhất chăm sóc trẻ em, ba nguồn tin thông thuộc với các quyết định cho biết. (TTHN)

Mỹ ngưng đánh thuế Canada trong 30 ngày

WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump và Thủ Tướng Canada Justin Trudeau đồng thuận tạm dừng chính sách đánh thuế trong ít nhất một tháng, chỉ vài giờ sau khi Trump đồng ý dừng đánh thuế Mexico, The Hill loan tin.

Quyết định trì hoãn đánh thuế 25 phần trăm dự trù có hiệu lực từ Thứ Ba, 4 Tháng Hai, diễn ra sau cuộc trò chuyện thứ hai giữa Trump và Trudeau hôm Thứ Hai.

Trump cho biết Canada đồng ý bảo vệ biên giới phía Bắc và nỗ lực ngăn chặn tình trạng tuồn fentanyl vào Hoa Kỳ, đồng thời nói thêm rằng đôi bên sẽ thực hiện kế hoạch biên giới lên tới $1.3 tỷ cũng như đồng thuận thực hiện các kế hoạch khác nhằm phòng vệ biên giới.

Xe chở hàng đi từ Canada băng qua Cầu Đại Sứ – Ambassador Bridge vào Hoa Kỳ ngày 3 Tháng Hai, 2025 ở Detroit, Michigan. (Hình: Scott Olson/Getty Images)

“Với tư cách là Tổng Thống, trách nhiệm của tôi là bảo đảm an toàn cho tất cả người dân Mỹ và tôi đang dốc sức thực hiện điều này. Tôi rất hài lòng với kết quả ban đầu giữa Hoa Kỳ và Canada đồng thời Kế Hoạch Đánh Thuế vừa được công bố hôm Thứ Bảy sẽ tạm dừng trong 30 ngày để xem liệu chúng ta có thể đạt được thỏa thuận kinh tế cuối cùng với Canada hay không. Công bằng cho mọi người!” Trump nói trên Truth Social.

Trong lúc loan báo quyết định tạm dừng đánh thuế trên X, Trudeau cũng nói sơ lược về các kế hoạch mới tại Canada, trong đó ông sẽ bổ nhiệm một “Sa Hoàng Fentanyl,” đưa các băng đảng tội phạm vào danh sách khủng bố, “bảo đảm giám sát biên giới Hoa Kỳ-Canada 24/7” đồng thời hợp tác với Hoa Kỳ trong việc khai triển lực lượng đặc nhiệm nhằm phòng ngừa tội phạm, vấn nạn tuồn fentanyl và rửa tiền.

Trump và Trudeau đồng loạt ký kết một sắc lệnh tình báo mới liên quan tới tội phạm có tổ chức và fentanyl với nguồn ngân sách $200 triệu, hai nhà lãnh đạo cho biết.

Ngoài ra Trudeau còn lưu ý rằng Canada đang vạch ra kế hoạch biên giới lên tới $1.3 tỷ nhằm siết chặt an ninh biên giới bằng nguồn tài lực và nhân sự mới.

“Canada điều động gần 10,000 viên chức tới biên giới nhằm bảo đảm an ninh,” Trudeau cho biết.

Thỏa thuận với Canada tương tự như những điều Trump đồng thuận với Tổng Thống Mexico Claudia Sheinbaum vào sáng Thứ Hai, trước khi đánh thuế Mexico 25 phần trăm.

Mexico tuyên bố điều động 10,000 binh sĩ tới biên giới thực thi nhiệm vụ ngăn chặn tình trạng tuồn fentanyl và di dân bất hợp pháp xâm nhập cương thổ Hoa Kỳ.

Hôm Thứ Bảy, Trump ban hành chính sách đánh thuế 25 phần trăm lên cả Mexico và Canada và 10 phần trăm nhắm vào Trung Quốc. Bộ Thương Mại Trung Quốc cho biết họ sẽ đệ đơn kiện Hoa Kỳ lên Tổ Chức Thương Mại Thế Giới WTO. Trung Quốc cho biết sẽ áp dụng 15% thuế quan lên các sản phẩm than, khí đốt thiên nhiên và 10% lên dầu thô, máy móc nông nghiệp và xe hơi phân khối lớn nhập cảng từ Hoa Kỳ, bắt đầu vào Thứ Hai tuần tới.

Thủ Tướng Trudeau cho biết vào tối Chủ Nhật rằng Canada sẽ đánh thuế 25 phần trăm lên hơn $100 tỷ hàng hóa nhập cảng từ Hoa Kỳ. Nhà lãnh đạo có triển vọng kế nhiệm Trudeau, Pierre Poilievre, gọi mức thuế do Trump áp đặt là “bất công và không hề hợp lý” đồng thời kêu gọi phản ứng bằng cách “trả giá từng đồng Mỹ kim.” (TTHN)

Những chương trình khuyến mãi xe tốt nhất Tháng Hai

QUẬN CAM, California (NV) – Sau những dịp lễ cuối năm, thông thường thì phải đợi đến Tháng Năm người Mỹ mới lại có một ngày lễ lớn với nhiều chương trình khuyến mãi hàng hóa hấp dẫn. Tuy nhiên, một số người mua xe không thể đợi lâu như thế. Trang mạng tin tức xe hơi cars.usnews.com có làm nghiên cứu thị trường, lập ra danh sách của những mẫu xe đang có chương trình khuyến mãi hấp dẫn nhất về mặt lãi suất và giảm giá tiền mặt trong Tháng Hai.

Một điểm đáng lưu ý khi mua xe trong Tháng Hai là các mẫu xe 2024 còn sót lại có nhiều khả năng được bán với nhiều ưu đãi. 26% các mẫu xe mới được bán ra hiện nay là đời 2024. Con số này cao hơn nhiều so với cùng thời điểm năm ngoái. Tồn kho là vấn đề của các nhà sản xuất xe hơi, nhưng lại là tin tốt cho người mua xe. Các đại lý cần thanh lý những mẫu xe cũ để nhường chỗ cho những mẫu xe mới năm 2025.

2024 Kia EV9 đang có mức giảm giá tiền mặt đến $10,000. (Hình: Hung Doan/Người Việt)
  • Ưu đãi về lãi suất tốt nhất:

Nhiều nhà sản xuất xe hơi đang cung cấp mức lãi suất thấp hơn mức trung bình của thị trường (7.48%) trong Tháng Hai thông qua các bộ phận tài chính nội bộ. Ví dụ, Hyundai đang có mức lãi suất 1.99% trong 60 tháng cho mẫu xe sedan cỡ nhỏ 2024 Elantra. Các mẫu xe 2024 Honda Accord và xe thể thao Nissan Z đều có lãi suất 1.9% trong 36 tháng.

Với những người đang cần mua xe SUV, mẫu 2025 Jeep Grand Cherokee cỡ trung đang có mức lãi suất 1.9% trong 72 tháng. Mẫu 2025 Mazda CX-30 cỡ nhỏ có lãi suất 0.9% trong 36 tháng.

Với xe pickup, mẫu 2024 Nissan Frontier cỡ nhỏ đang có lãi suất 0.9% trong 60 tháng; hoặc chiếc 2024 Ram 1500 cỡ lớn có lãi suất 0.9% trong 72 tháng.

Tất nhiên, lựa chọn tốt nhất là không phải trả lãi suất. Mẫu SUV cỡ nhỏ 2024 Volkswagen Tiguan đang có mức lãi suất 0% trong 60 tháng. Mẫu minivan 2024 Chrysler Pacifica có lãi suất 0% trong 72 tháng. Tương tự như vậy, Kia đang cung cấp mức lãi 0% trong 72 tháng cho chiếc SUV điện 2024 EV9; và 0% trong 48 tháng cho chiếc SUV hybrid 2024 Sportage.

  • Ưu đãi giảm giá tiến mặt tốt nhất:

Trong Tháng Hai, 2024 Nissan Z và VW Tiguan đều được giảm giá $2,500. Nissan cũng đang giảm giá $2,750 cho mẫu xe bán tải pickup 2024 Frontier. 2024 Ram 1500 hiện đang được giảm giá tới $4,500.

Stellantis đang cung cấp khoản hoàn tiền $3,000 cho mẫu minivan 2024 Pacifica; và giảm giá $6,500 cho mẫu 2015 Grand Cherokee.

Không có gì lạ khi các nhà sản xuất giảm giá $7,500 cho những mẫu xe điện không đủ điều kiện để được hưởng khoản tín dụng thuế xe điện liên bang. Tuy nhiên, mức giảm giá $10,000 của Kia cho 2024 EV9 là quá hấp dẫn. Còn hơn thế nữa, mẫu sedan hạng sang 2024 Audi A8 đang có khoản hoàn tiền mặt $12,500.

Lưu ý: những mẫu xe có cả ưu đãi về lãi suất và tiền mặt, người mua chỉ được chọn một trong hai. (HD)

Trump ký sắc lệnh thành lập quỹ đầu tư quốc gia, tỏ ý mua lại một phần TikTok

WASHINGTON, DC (NV) – Hôm Thứ Hai, 3 Tháng Hai, Tổng Thống Donald Trump yêu cầu các bộ trưởng khởi động kế hoạch thành lập một quỹ đầu tư quốc gia tại Hoa Kỳ, gợi ý rằng đây có thể là nguồn ngân quỹ sở hữu một phần ứng dụng phổ biến TikTok, theo The Hill.

Tổng Thống Trump ký một sắc lệnh hành pháp tại Phòng Bầu Dục yêu cầu Bộ Trưởng Ngân Khố Scott Bessent và ứng cử viên Bộ Trưởng Thương Mại Howard Lutnick thành lập và điều hành quỹ đầu tư quốc gia.

“Đây là một hoạt động rất đáng chú ý. Hoa Kỳ sẽ thành lập một quỹ đầu tư quốc gia, điều chưa từng có trong lịch sử,” Trump cho biết. “Chúng ta có rất nhiều thứ có thể tạo ra của cải và như quý vị đã thấy rằng trong hai tuần qua, tôi nghĩ chúng ta đã góp phần giúp nước Mỹ thịnh vượng hơn.”

Tổng Thống Donald Trump nói chuyện với phóng viên ở Tòa Bạch Ốc ngày 3 Tháng Hai, 2025 ở Washington, DC; bên cạnh là ứng cử viên Bộ Trưởng Thương Mại Howard Lutnick, cựu tổng giám đốc Fox Corp Rupert Murdoch và giám đốc điều hành kiêm CTO, nhà đồng sáng lập Oracle Larry Ellison. (Hình: Anna Moneymaker/Getty Images)

Bessent gọi đây là một nguồn ngân quỹ “rất đáng mong chờ” và sẽ thành lập trong vòng 12 tháng tới, lưu ý rằng tổ chức này sẽ hướng tới mục tiêu kiếm tiền từ tài sản được liệt kê trong bảng cân đối kế toán của Hoa Kỳ và “đưa số tài sản đó vào hoạt động.”

“Trước tiên, chúng ta có thể thực hiện kế hoạch này với TikTok, hoặc cũng có thể không, nếu đạt được thỏa thuận phù hợp, nếu không được thì chúng ta sẽ không thực hiện, nhưng tôi có quyền quyết định điều đó,” Trump cho biết. “Chúng ta có thể đưa số tiền đó vào quỹ đầu tư quốc gia, bất kể điều gì xảy ra đi chăng nữa. Hoặc nếu chúng ta hợp tác với những người có rất nhiều tiền. Chúng ta có rất nhiều lựa chọn, nhưng có thể lấy đó làm một ví dụ để giải thích cách vận hành của nguồn ngân quỹ.”

Tổng Thống Trump cũng cho biết ông muốn rằng sau cùng, quỹ đầu tư quốc gia có thể “theo kịp” quỹ đầu tư tại Ả Rập Saudi và lập luận rằng Hoa Kỳ có thể sở hữu một trong những quỹ đầu tư lớn nhất trong một khoảng thời gian ngắn.

Trump từng đôn đốc nhằm đạt được thỏa thuận nhằm giữ cho TikTok tiếp tục hoạt động tại Hoa Kỳ và cho rằng việc hình ảnh của ông được lan truyền trên ứng dụng này là nhờ những người trẻ tuổi ủng hộ trong cuộc bầu cử 2024.

Trump đồng thời ký một sắc lệnh hành pháp vào ngày đầu tiên nhậm chức, trì hoãn một mệnh lệnh yêu cầu công ty chủ quản của TikTok phải bán cổ phần của ứng dụng trong 75 ngày. Lệnh cấm TikTok có hiệu lực vào hôm trước khi Trump tuyên thệ nhậm chức, sau khi ByteDance, công ty chủ quản TikTok đặt trụ sở tại Trung Quốc không thoái vốn theo yêu cầu của luật định do Quốc Hội thông qua và được cựu Tổng Thống Joe Biden ký ban hành. (TTHN)

Rubio nói Mỹ sẽ hành động nếu Panama không loại bỏ ảnh hưởng Trung Quốc khỏi kênh đào

PANAMA CITY, Panama (NV) – Hôm Chủ Nhật, 2 Tháng Hai, Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã đưa ra lời cảnh cáo đến nhà lãnh đạo Panama José Raúl Mulino: Hãy cắt giảm ngay lập tức những gì Tổng Thống Donald Trump cho là ảnh hưởng của Trung Quốc tại vùng Kênh Đào Panama, còn nếu không thì sẽ phải đối diện với hành động trả đũa của Hoa Kỳ, nguồn tin thông tấn xã AP cho hay.

Ngoại Trưởng Rubio, trong chuyến công du ngoại quốc đầu tiên của nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ đã đến quốc gia Trung Mỹ này để thăm viếng Kênh Đào Panama và tham dự cuộc hội đàm trực tiếp với Tổng Thống Mulino, nhân vật kình chống lại áp lực từ chính phủ mới của Hoa Kỳ liên quan đến việc quản lý tuyến đường thủy quan trọng cho nền thương mại toàn cầu.

Sau cuộc gặp ngoại trưởng Mỹ, ông Mulino nói với các phóng viên rằng ông Rubio “không thực sự đe dọa chiếm lại kênh đào hay sử dụng võ lực.”

Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio (trái) bắt tay nhà quản lý Kênh Đào Panama Ricaurte Vasquez trong chuyến viếng thăm Âu Tàu Miraflores của Kênh Đào Panama ở Panama City ngày 2 Tháng Hai, 2025 (Hình: MARK SCHIEFELBEIN/POOL/AFP/Getty Images)

Phát biểu thay mặt cho Tổng Thống Trump, người đã yêu cầu trả lại kênh đào cho Hoa Kỳ kiểm soát, Ngọai Trưởng Rubio nói với Tổng Thống Mulino rằng ông Trump coi sự hiện diện của Trung Quốc trong khu vực kênh đào là vi phạm hiệp ước theo đó Hoa Kỳ chuyển giao thủy lộ này cho Panama vào năm 1999. Hiệp ước đó đòi hỏi quy chế trung lập vĩnh viễn của kênh đào do Mỹ xây dựng.

Bản tóm tắt nội dung cuộc hội đàm Mỹ-Panama của Bộ Ngoại Giao Mỹ viết: “Bộ trưởng Rubio đã nói rõ rằng hiện trạng của kênh đào lúc này là không thể chấp nhận được, và nếu không có những thay đổi ngay lập tức, Hoa Kỳ sẽ phải thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo quyền lợi của mình chiếu theo hiệp ước.”

Lời tuyên bố này tỏ ra thẳng thắn một cách bất thường về mặt ngoại giao, nhưng vẫn phù hợp với chủ trương và giọng điệu mà ông Trump vẫn áp dụng trong chính sách đối ngoại. Tổng Thống Trump đã gia tăng áp lực lên các nước láng giềng và đồng minh của Washington, bao gồm cả nhu cầu về kênh đào Panama cùng với lời tuyên bố vào hôm Thứ Bảy rằng ông sẽ áp đặt mức quan thuế cao lên Canada và Mexico. Sự kiện này đã khởi động một cuộc chiến tranh thương mại bằng cuộc trả đũa từ những đồng minh thân cận bị ảnh hưởng của chính sách quan thuế mới của Hoa Kỳ.

Tổng Thống Panama có nói rằng đất nước ông sẽ không gia hạn Sáng Kiến Vành Đai và Con Đường do Trung Quốc chủ trì khi thoả ước này hết hạn. Panama đã tham gia sáng kiến này sau khi thôi không công nhận ngoại giao đối với Đài Loan để rồi công nhận Bắc Kinh, với mục đích phát triển và tài trợ cho các dự án hạ tầng cơ sở tại Panama. Các nhà phê bình quốc tế cho rằng Sáng Kiến Vành Đai và Con Đường đã khiến các nước thành viên nghèo trở thành con nợ dai dẳng của Trung Quốc. (TTHN)

Dưỡng da với dầu thầu dầu

SANTA MONICA, California (NV) – Hầu hết những người đam mê chăm sóc da đều rất quen thuộc với những sản phẩm cơ bản cần thiết cho một quy trình dưỡng da như sữa rửa mặt, kem dưỡng ẩm và kem chống nắng.

Tuy nhiên, các thành phần có nguồn gốc từ thực vật như dầu thầu dầu (castor oil) chắc chắn nên có vị trí trong quy trình chăm sóc da của bạn, theo trang mạng Well+Good.

Giống như hầu hết các loại dầu khác, dầu thầu dầu được làm từ hạt của cây và được sản xuất thông qua phương pháp ép lạnh. (Hình: Yuya Shino/Getty Images for IMG)

DẦU THẦU DẦU LÀ GÌ?

Dầu thầu dầu có nguồn gốc từ hạt thầu dầu, được tìm thấy ở nhiều quốc gia nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Giống như hầu hết các loại dầu khác, dầu thầu dầu được làm từ hạt của cây và được sản xuất thông qua phương pháp ép lạnh. Đây là loại dầu từ lâu đã gắn liền với phương pháp làm đẹp truyền thống ở các nền văn hóa Nam Á.

Castor oil không chỉ có lợi ích nuôi dưỡng tóc, tăng cường nang tóc mà còn nhờ tính linh hoạt của nó khiến nó trở thành lựa chọn phổ biến trong thực phẩm, thuốc thang, và cả trong sản phẩm chăm sóc da.

LỢI ÍCH CỦA DẦU THẦU DẦU CHO TÓC VÀ DA

1. Bảo vệ hàng rào bảo vệ da

Theo Bác Sĩ Jodi LoGerfo, hiện đang làm việc tại Orentreich Medical Group ở New York, dầu thầu dầu là thành phần lý tưởng để giữ độ ẩm trong da.

“Độ đặc của dầu có tác dụng che phủ và tạo ra hàng rào khóa ẩm, có lợi cho những người có làn da khô hoặc da nhạy cảm,” Bác Sĩ Jodi LoGerfo nói.

Castor oil còn chứa một số acid rất tốt để khóa ẩm. Vì vậy, nếu bạn muốn sử dụng sản phẩm đặc hơn đẻ làm sạch, dầu thầu dầu là một sự lựa chọn tuyệt vời.

Dầu thầu dầu được sử dụng tốt nhất để giữ ẩm và chống mất nước ở da. (Hình: Rob Kim/Getty Images)

2. Dưỡng ẩm cho da

Dầu thầu dầu giàu acid béo, trong đó nổi bật là ricinoleic acid, là một loại acid béo omega-3 không bão hòa có chất dưỡng ẩm tốt khi thoa lên da.

3. Giảm viêm da

Không chỉ vậy, ricinoleic còn cải thiện sức khỏe tổng thể của làn da theo chiều hướng khác nhau như giảm khô da và loại bỏ các vi khuẩn trên da.

Đặc tính kháng khuẩn của castor oil giúp hỗ trợ chống lại vi khuẩn gây ra mụn trứng cá, mụn nhọt.

THOA DẦU THẦU DẦU LÊN MẶT CÓ AN TOÀN?

Theo các chuyên gia chuyên về da, thoa dầu thầu dầu lên mặt hoàn toàn an toàn. Tuy nhiên, đối với những làn da nhạy cảm thì bạn nên cẩn thận vì nó dễ khiến da bị kích ứng.

Bác Sĩ Courtney Rubin, nhà sáng lập thương hiệu mỹ phẩm Fig, cho hay độ đặc của dầu thầu dầu có thể làm tắc nghẽn lỗ chân lông, nhất là nếu bạn không rửa mặt kỹ lưỡng, do đó dẫn đến mụn, đặc biệt là ở những loại da dầu hoặc da bị mụn.

“Castor oi thường được pha loãng trong một loại dầu nền nhẹ hơn, chẳng hạn như dầu jojoba, dầu bí ngô hoặc dầu hạnh nhân. Đồng thời, nó còn có trong kem dưỡng ẩm để làm giảm khả năng làm tắc nghẽn lỗ chân lông,” Bác Sĩ Courtney Rubin nói.

Dầu thầu dầu được sử dụng tốt nhất để giữ ẩm và chống mất nước ở da. Chính vì vậy, bạn nên sử dụng nó vào những tháng lạnh trong năm khi da dễ bị khô nhất. (YY) [qd]

Cộng đồng Việt Nam biểu tình, kêu gọi Hyundai ngưng mua thép của Formosa

Đỗ Dzũng/Người Việt

FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Cộng đồng Việt Nam vùng Little Saigon vừa tổ chức một cuộc biểu tình tại Hyundai America, Fountain Valley, hôm Thứ Hai, 3 Tháng Hai, kêu gọi công ty sản xuất xe hơi Nam Hàn ngưng mua thép của Formosa, một công ty Đài Loan gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường tại miền Trung Việt Nam hồi năm 2016.

Ông Matthew Groch, giám đốc cao cấp của Mighty Earth, chuẩn bị phát biểu bắt đầu cuộc biểu tình kêu gọi Hyundai ngưng mua thép của Formosa, công ty gây ô nhiễm môi trường Việt Nam. (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)

Cuộc biểu tình do Công Lý Cho Nạn Nhân Formosa (JFFV), một tổ chức đấu tranh cho nạn nhân vụ ô nhiễm môi trường ở Việt Nam, và Mighty Earth, một tổ chức bất vụ lợi hoạt động toàn thế giới, có trụ sở tại Washington, DC được lập ra để bảo vệ sự trong lành của trái đất và bảo vệ sự sống của con người trên trái đất, đồng tổ chức.

Những người biểu tình cầm các tấm bảng và băng rôn kêu gọi Hyundai ngưng “hợp tác” với Formosa. Ngoài ra, những người tham gia biểu tình cũng cầm hình ảnh của một số nhà hoạt động Việt Nam bị bắt vì đấu tranh cho nạn nhân ô nhiễm môi trường, ví dụ như Lê Đình Lượng và Phạm Đoan Trang.

Người biểu tình cũng cầm bảng có tên ông Jose Munoz, chủ tịch kiêm tổng giám đốc Hyundai Motor Company, Fountain Valley, kêu gọi ông “chấm dứt châm dầu vào lửa và phải công khai mọi chuyện.”

Họ la lớn các khẩu hiệu như “Chúng ta muốn gì?” (What do we want?), những người khác trả lời: “Công lý” (Justice), hoặc “Khi nào chúng ta muốn?” (When do we want?), mọi người trả lời: “Bây giờ” (Now), hoặc là “Chúng tôi muốn gặp ông Munoz” (We want Munoz), vang rền một góc của cơ sở Huyndai America rộng lớn cạnh xa lộ 405, gần góc đường Talbert và đường Ward.

Nhà đấu tranh Michael Phương Minh Nguyễn cầm bảng kêu gọi trả tự do cho ông Lê Đình Lượng, người bị chính quyền Việt Nam bắt vì đấu tranh bảo vệ môi trường. (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)

Ông Matthew Groch, giám đốc cao cấp của Mighty Earth, phát biểu: “Chúng ta đã quá mệt mỏi với tình trạng gây ra ô nhiễm môi trường của Formosa ở Colombia, Brazil, Mexico, Mỹ, và Việt Nam. Formosa là công ty cung cấp thép khắp thế giới. Chúng ta phải gây áp lực với các khách hàng của Formosa để họ tôn trọng cuộc sống của người dân. Những người dân ở nơi bị ô nhiễm môi trường, ngay cả ở Mỹ, chịu đựng quá nhiều rồi.”

“Cuộc biểu tình hôm nay không phải là lần cuối, mà là một sự bắt đầu,” ông Groch tuyên bố. “Hyundai phải có trách nhiệm và chính thức có hành động với Formosa. Cả thế giới đang theo dõi quý vị đó.”

Sau khi giới thiệu và cảm ơn thành phần tham dự, bà Nancy Bùi, phó chủ tịch đặc trách ngoại giao của JFFV, cho biết tổ chức của bà vẫn tiếp tục vận động đòi Formosa bồi thường cho người dân miền Trung, qua các vụ kiện ở Đài Loan, các buổi điều trần tại Quốc Hội Mỹ, và các hình thức khác.

Bà cho biết thêm: “Hyundai là khách hàng lớn nhất mua thép do Formosa Hà Tĩnh sản xuất, để chế tạo xe Hyundai và xe Kia bán trên thị trường thế giới. Huyndai nên tự hào về sản phẩm của mình, nhưng cũng phải chú ý bảo vệ môi trường và mạng sống người dân. Tôi mong nhiều người Việt Nam lái xe Hyundai cũng phải hiểu điều này.”

Tài liệu tố cáo Hyundai “tiếp tay” cho Formosa làm ô nhiễm môi trường. (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)

“Chúng tôi ủng hộ công việc của Hyundai, nhưng chúng tôi cũng có mặt hôm nay để ủng hộ bảo vệ môi trường,” bà Nancy nói tiếp.

Vẫn theo bà Nancy Bùi, Formosa xây nhà máy sản xuất thép ở Hà Tĩnh năm 2005, đến năm 2016, họ thải khoảng 160,000 tấn chất ô nhiễm ra biển, làm chết hàng triệu con cá, và làm ô nhiễm một vùng biển của nhiều tỉnh ở miền Trung. Ban đầu, chính quyền Việt Nam bác bỏ vụ này, nhưng sau khi có bằng chứng Formosa là thủ phạm, công ty này đã bồi thường $500 triệu, coi như phủi tay, nhưng cho tới nay, người dân chưa được bồi thường thỏa đáng.

“Vụ kiện ở Đài Loan tòa đang xử, nhưng chưa xong,” bà Nancy cập nhật. “Nhiều người bị chết vì vụ ăn phải cá nhiễm độc, trong khi đó, những người đấu tranh cho vấn đề này bị chính quyền Việt Nam bắt giữ. Ông Lê Đình Lượng bị án tù 20 năm, nay vẫn còn ở trong tù 13 năm nữa. Bà Phạm Đoan Trang viết về vấn đề này thì bị 9 năm tù. Đó là lý do chúng ta có mặt ở đây hôm nay. Hyundai không nên mua thép hoặc hợp tác với Formosa nữa. Tôi hy vọng Hyundai sẽ cân nhắc việc này qua sự kiện biểu tình hôm nay.”

Bà kêu gọi: “Còn những người sử dụng xe của Hyundai, quý vị nên suy nghĩ, sản phẩm quý vị đang xài làm cho một số người bị bắt, trẻ em xa cha mẹ…Đây không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là vấn đề nhân quyền nữa.”

Bà Nancy Bùi (thứ ba từ phải), phó chủ tịch đặc trách ngoại giao của JFFV, phát biểu. (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)

Cũng có mặt tại cuộc biểu tình, ông Mark Roberts, một luật sư nhân quyền từng đại diện nhà đấu tranh Michael Phương Minh Nguyễn, người từng bị chính quyền Việt Nam bắt giữ, đưa ra một số thắc mắc: “Liệu Hyundai có tiếp tục cùng với Formosa gây ô nhiễm môi trường? Hyundai có biết điều này? Hyundai có quan tâm không?”

“Formosa làm hại môi trường như thế nào? Ở Việt Nam hay ở nơi khác nữa? Cứ vào tìm trong Google, quý vị sẽ thấy công ty này từng bị phạt hàng trăm triệu đô la và trả số tiền này cho chính quyền Việt Nam,” ông Roberts nói tiếp.

Ông Nguyễn Kim Bình, phó chủ tịch Cộng Đồng Việt Nam Nam California, phát biểu: “Có thể ngày hôm nay Hyundai nói họ không có trách nhiệm liên đới với Formosa, không có trách nhiệm với những gì xảy ra ở Việt Nam, ở Louisiana, ở Mexico…, hoặc có thể có mà họ không biết.”

Ca sĩ Phong Dinh (phải) hát bài “Miền Trung Biển Chết” qua tiếng đệm đàn của nhạc sĩ Trần Chí Phúc, người sáng tác nhạc phẩm này. (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)

“Nhưng kể từ hôm nay, Hyundai không thể làm ngơ chuyện này. Chúng tôi hy vọng Huyndai America sẽ báo cho tổng hành dinh của Hyudai ở Nam Hàn biết chuyện này, đó là ngưng mua thép của Formosa,” ông Bình nói thêm.

Ca sĩ Phong Dinh, cũng tham gia cuộc biểu tình, cho biết: “Chúng tôi không chống Hyundai. Chúng tôi chỉ muốn họ ngưng hợp tác với Formosa.”

Cuộc biểu tình diễn ra ôn hòa, trật tự, trước sự hiện diện của nhân viên an ninh của Hyundai.

Trong lúc biểu tình, ca sĩ Phong Dinh hát bài “Miền Trung Biển Chết” với tiếng đệm đàn của nhạc sĩ Trần Chí Phúc, người sáng tác nhạc phẩm này, làm những người tham gia vô cùng “khí thế.”

Ông Daniel Castillo (trái) nhận thỉnh nguyện thư từ ông Matthew Groch. (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)

“Chiều nay cá chết loang đầy biển miền Trung
Buồn đau tang tóc đang phủ đầy biển quê em
Mẹ thẫn thờ nhìn ra biển vắng
Chị nghẹn ngạo lượm chôn từng xác
Đau đớn hoang mang…

Chiều nay cá chết loang đầy biển miền Trung
Vì sao nên nỗi, câu trả lời đành buông xuôi
Vì bạc tiền bọn quan bán nước
Vì nhục hèn mà không dám nói
Ôi đớn đau thay dân tộc Việt Nam.”

Nhân dịp này, ban tổ chức cũng phát hành tài liệu dài khoảng 100 trang bằng bốn thứ tiếng trong đó có tiếng Việt về cuộc điều tra mà họ gọi là “Thép Nhiễm Độc: Hậu Quả Chết Người Từ Chuỗi Cung Ứng Thép Bẩn của Hyundai.”

Trong lúc cuộc biểu tình diễn ra, có một số nhân viên Hyundai đứng bên trong tòa nhà nhìn ra và quan sát.

Trước khi biểu tình giải tán, ông Matthew Groch có đưa một thỉnh nguyện thư cho ông Daniel Castillo nhờ chuyển cho ông Jose Munoz. Khi được hỏi chức vụ, ông Castillo chỉ cho biết ông “phụ trách an ninh” cho Hyundai.

—–

Liên lạc tác giả: [email protected]

Chiến dịch gây quỹ ‘Tương Lai Rực Rỡ’ của UC Irvine vượt mức $2 tỷ

IRVINE,California (NV) – Đại Học UC Irvine đã vượt mục tiêu gây quỹ $2 tỷ cho chiến dịch “Tương Lai Rực Rỡ” của mình, các giới chức thông báo vào Thứ Hai, 27 Tháng Giêng, theo báo OC Register cùng ngày.

Các giới chức nhà trường cho biết đây được cho là sáng kiến ​​từ thiện lớn nhất trong lịch sử Orange County.

Sự thành công vượt mức của chiến dịch Tương Lai Rực Rỡ là niềm hãnh diện to lớn của UCI. (Hình inh họa: Steve Zylius/UCI)

UCI lặng lẽ bắt đầu nỗ lực gây quỹ lớn này vào năm 2015 trước khi mời cựu sinh viên và cộng đồng quyên góp vào năm 2019.

Đến năm 2021, đại học này đã huy động được $1 tỷ.

Năm tài chính 2024 là năm gây quỹ thành công nhất của trường được ghi nhận.

Vào năm 2025, trường đã giành được một trong những món quà lớn nhất từ ​​trước đến nay – một khoản tài trợ cho một trung tâm âm nhạc mới và thay đổi xã hội của nhà từ thiện Alec Glasser ở Laguna Beach.

Hơn 113,000 người, trong đó có hơn 75,000 cựu sinh viên, đã quyên góp cho nỗ lực này. Hơn 70% số tiền quyên góp có trị giá dưới $100.

Nhìn chung, chiến dịch Tương Lai Rực Rỡ đã tạo ra hơn 250 học bổng mới, học bổng và quỹ giải thưởng sinh viên, các đại diện cho biết. Nó đã tài trợ cho năm tòa nhà hiện đại, và còn nhiều hơn nữa đang được xây dựng, đồng thời đã huy động được hơn $1.4 tỷ cho nghiên cứu y học, kỹ thuật và nhân văn.

“Mặc dù thành công đáng kể, chiến dịch ‘Tương Lai Rực Rỡ’ vẫn chưa kết thúc,” tuyên bố của nhà trường cho hay.

Các giới chức cho biết trường sẽ tiếp tục quyên tiền để khuếch đại ảnh hưởng trên bốn trụ cột, bao gồm thúc đẩy “Giấc Mơ Mỹ,” chuyển đổi hoạt động chăm sóc sức khỏe và thể chất, đẩy nhanh nghiên cứu thay đổi thế giới và khám phá trải nghiệm của con người. (ĐG) [kn]

‘Tình Yêu Bao Xa,’ Đêm Văn Hóa UCLA với nhiều suy tưởng mới

Văn Lan/Người Việt

LOS ANGELES, California (NV) – Hội Sinh Viên Việt Nam Đại Học UCLA (University of California, Los Angeles), tên viết tắt là VSU-UCLA, vừa tổ chức đêm văn hóa lần thứ 45 với chủ đề “Tình Yêu Bao Xa,” diễn ra vào tối Chủ Nhật, 26 Tháng Giêng, tại hội trường Royce Hall, UCLA, với đông đảo sinh viên tham dự.

Hoạt cảnh dân ca do các sinh viên UCLA thực hiện. (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Trong lần trình diễn này, vở kịch chính với chủ đề “Tình Yêu Bao Xa” nói lên cái nhìn mang đậm tính nhân văn qua câu chuyện “Tấm Cám,” một câu chuyện dân gian lâu đời của Việt Nam, qua cái nhìn mới do các sinh viên trình diễn, xen kẽ có các tiết mục hát, múa dân gian, múa đương đại, tiểu phẩm kịch…

Trong phần khai mạc, sinh viên Nguyễn Karen, tổng đạo diễn, điều phối viên văn hóa của chương trình, chia sẻ lời ghi nhận công lao của những người bản địa Gabrielino và Tongva, trước đây ở trên đất Tonvaangar, hiện nay là thành phố Los Angeles và phía Nam Quần Đảo Channel (Nhờ những người bản địa đầu tiên này mà chúng em có trường đại học UCLA.)

Giáo Sư Quyên Di, phụ trách môn Việt Ngữ và Văn Hóa tại UCLA, thay mặt Hội Đồng Giáo Sư UCLA, đặc biệt là hai vị giáo sư, Nguyễn Võ Thu Hương và Nguyễn Hoài Thu Ba, khai mạc chương trình.

Hoạt cảnh Tấm mang thử giày, do hoàng tử đặt ra để kén vợ. (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Ông nói: “Hội Sinh Viên Việt Nam VSU và Đêm Văn Hóa Việt Nam kể lại câu chuyện ‘Tấm Cám’ với cô Tấm từ trong quả thị bước ra xinh đẹp như nàng tiên, còn cô Cám số phận truân chuyên đời đời oán trách, ưu phiền hổ ngươi. Từ lâu nay chúng ta cũng nhìn vấn đề như thế, nhưng hôm nay các diễn viên sẽ kể lại câu chuyện bằng một chiều hướng khác, có thể quý vị đồng ý hoặc không đồng ý, nhưng trong câu chuyện này, có những thông điệp mà chúng ta cần phải suy nghĩ.”

Ông tiếp: “Cám không phải chỉ là biểu tượng của sự đố kỵ ghen ghét mà còn là biểu tượng của tình thương và sự tổn thương. Cám sống trong một gia đình mà tình thương không được san sẻ đồng đều, bởi vậy Cám có nhiều ẩn ức trong lòng, và cũng chính vì sự ghen tuông cũng như sự tổn thương đó, Cám có những hành động thiếu khôn ngoan không được chấp nhận, có thể là độc ác. Nhưng đằng sau câu chuyện bên ngoài đó là một tâm hồn tan nát, bị tổn thương cần được thông cảm và thương cảm.”

Hoạt cảnh vua cha hài lòng khi hoàng tử chọn được Tấm làm vợ. (Hình: Văn Lan/Người Việt)

“Quanh chúng ta, có những mảnh đời mà vì định kiến, chúng ta nhìn những con người đó trước sau không hề thay đổi. Nhưng hôm nay, thông điệp của các diễn viên gởi đến cho chúng ta là hãy đặt lại vấn đề, hãy thông cảm và thương cảm những cảnh đời chung quanh, để rồi chúng ta sống yêu thương, thông cảm và hiểu biết nhau hơn.”

Câu chuyện xoay quanh nhân vật chính là Cám, nhân vật phức tạp và có nhiều khiếm khuyết sâu sắc, bị thúc đẩy bởi sự ghen tuông, bất an và khao khát tình thương yêu và sự công nhận. Cô đấu tranh với cảm giác bất lực, nhất là khi so sánh với Tấm, khiến cô có những lựa chọn có vấn đề về mặt đạo đức. Đằng sau những âm mưu của cô là một cô gái dễ bị tổn thương được định hình bởi mất mát và mong muốn được nhìn nhận.

Đoàn Văn Nghệ Dân Tộc Lạc Hồng trong tiết mục trình diễn nhạc cụ dân tộc. (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Trong khi đó, là chị cùng cha khác mẹ với Cám, Tấm có tính kiên cường và tốt bụng, đại diện cho lý tưởng về sức mạnh đạo đức, bất chấp nghịch cảnh. Tấm nhẹ nhàng nhưng quyết đoán, vượt qua thử thách bằng sự duyên dáng và kiên trì. Hành trình của Tấm là tự khám phá và khôi phục bản thân, học cách kiên định chống lại bất công trong khi vẫn trung thực.

Vở kịch có hai hồi, với đoạn đầu kể lại câu chuyện, giai đoạn cao trào nhất, mấu chốt của vấn đề là Tấm khi hoảng hốt bỏ chạy khi gặp quan quân, để rồi rơi mất một chiếc giày.

Đến hồi hai, những câu chuyện xoay quanh Tấm bị Cám ám hại gục ngã, nhưng khi hoàng tử nhặt được chiếc giày, đã mở hội kén vợ, ai mang vừa chân nhất cho đôi giày nhặt được, hoàng tử sẽ cưới làm vợ.

Giáo Sư Quyên Di phát biểu khai mạc Đêm Văn Hóa Việt Nam tại UCLA. (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Kết cuộc huy hoàng đã đến, qua bao gian nan cuối cùng nàng Tấm xinh đẹp cũng đến được nơi mà Tấm chính là người mang vừa vặn nhất chiếc giày của hoàng tử đưa ra, và nàng mang theo chiếc còn lại cũng hết sức đẹp đôi.

Câu chuyện có hậu như một kết cục tốt đẹp dành cho người có tâm hiền lương, trong sáng, đó là kết quả của bao nhiêu câu chuyện dân gian, người có tâm thiện lành luôn nhận được điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Karen Nguyễn, giám đốc của VSU-UCLA năm nay, chia sẻ: “Con cám ơn ba mẹ, gia đình, thầy cô giáo và mọi người đã ủng cho chúng con đứng trên sân khấu này. Khi nào con hỏi tình yêu của con bao xa, con biết tình yêu của con bao la.”

Một hoạt cảnh ngày Tết Việt Nam xưa. (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Hội Sinh Viên Việt Nam tại UCLA là nơi tổ chức và duy trì Đêm Văn Hóa Truyền Thống Việt suốt mấy chục năm qua, là cơ hội chia sẻ văn hóa, và là dịp để các bạn trẻ nói chuyện với các bậc phụ huynh, với gia đình, là cách để con cháu cảm ơn, và tôn vinh các thế hệ ông bà, cha mẹ đã hy sinh cho cuộc sống con cháu mình tốt đẹp hơn.

Đêm văn hóa với ước muốn gìn giữ lòng yêu lịch sử, dân tộc, văn hóa và con người Việt Nam trong thế hệ sinh viên trẻ, VSU-UCLA mong đem vẻ đẹp thuần túy Việt Nam làm gia tăng sự đa dạng về dân tộc trong cộng đồng UCLA, nhằm tìm hiểu thêm về văn hóa của dân tộc khác, cùng với niềm tự hào về văn hóa nước nhà. [kn]

Dân biểu Hoa Kỳ gọi Trump là ‘côn đồ lãnh đạo nước Mỹ’

Dân biểu Hoa Kỳ gọi Trump là ‘côn đồ lãnh đạo nước Mỹ’
Dân Biểu Jasmine Crockett (Dân Chủ-Texas) gọi Tổng Thống Donald Trump là “côn đồ lãnh đạo nước Mỹ.”

Bà Quả Phụ Đặng Ngọc Giao, Nhũ Danh Đinh Thị Hương

1...876877878...10,623Page 877 of 10,623

Tin mới cập nhật