Hạt diêm mạch (Chenopodium quinoa) được những thổ dân Inca ở vùng Andes ở Nam Mỹ trồng từ cách đây 7.000 năm và cũng là lương thực chính của cư dân tại đây.
Giống như hạt ngũ cốc và được sử dụng như ngũ cốc, nhưng quinoa lại không phải là ngũ cốc, mà thuộc họ Chénopodiaceés (rau bina và củ cải đường). Hạt được bao bọc bởi một lớp màng saponin (một loại nhựa đắng khiến động vật không thích ăn) nên quinoa thực sự là thứ ngũ cốc siêu sạch vì không cần dùng các sản phẩm hóa chất trừ sâu hại. Ưu điểm của loại cây này có thể sống trong điều kiện khô cằn, hạn hán hoặc bị nhiễm mặn… Vì vậy, cây quinoa có thể phát triển tốt ở độ độ cao từ 3600-4200m như vùng Himalaya và cao nguyên phía Bắc Ấn Độ.
Hạt quinoa (diêm mạch) (Hình: Getty Images)
Hạt quinoa trông giống như hạt kê nhưng có màu xám, có hàm lượng protein cao nhất trong các loại hạt, cũng là hạt có hàm lượng chất dinh dưỡng tổng thể rất phong phú. Hạt quinoa chứa 9% nước, 70% glucid, 15% protein và 2,3 % lipid (oméga 3), chất xơ và nhiều khoáng chất, magné, sắt, đồng, kẽm, phosphor và vitamin B2 (riboflavin) và vitaminC. Hàm lượng glucid trong quinoa gần giống ngũ cốc, nhưng đặc biệt là chứa tất cả các acid amin thiết yếu tương đương với sữa.
Đây là thực phẩm có nguồn gốc thực vật duy nhất có đủ các axít amin cơ bản mà con người cần, giàu nguyên tố vi lượng cũng như các vitamin, nhưng không chứa gluten và dễ tiêu.
Trong tất cả các thực phẩm nguồn gốc thực vật, chỉ có hạt quinoa và đậu nành chứa tất cả các acid amin thiết yếu mà cơ thể không thể tự sản xuất được. Đặc biệt quinoa có chứa lysine, một acid amin chỉ có ở ngô và lúa mì. Vì vậy, loại hạt này khá phổ biến trong các thực đơn ăn chay để bổ sung dinh dưỡng… Bột quinoa còn được sử dụng làm bột ăn dặm cho trẻ từ 6 tháng tuổi.
Bột quinoa không có tính chất kết dính. Hương vị của hạt này cũng rất đặc biệt: thoang thoảng mùi hạt dẻ với chút mùi lúa mạch và mùi ngô non. Quinoa được dùng để chế biến các món ngọt và mặn, thay thế các loại hạt khác trong các công thức nấu ăn. Hạt quinoa và mầm quinoa thích hợp với mọi người, từ người già, trẻ em, đến bà mẹ mang thai hay các vận động viên…
Quinoa cũng được biết đến là giàu chất chống oxy hóa.
