BS. Hồ Ngọc Minh
LTS: Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh được biết trong cộng đồng người Việt nhiều năm qua với chuyên khoa về hiếm muộn, vô sinh, và lựa chọn trai gái theo ý muốn. Ông đã từng làm nghiên cứu về bệnh hiếm muộn, và các bệnh ung thư của phụ nữ tại National Cancer Institute trực thuộc National Institutes of Health. Bác Sĩ Minh là Board Certified về Obstertrics, Gynecology và Reproductive Endocrinology Infertility. Phòng mạch tọa lạc trong khuôn viên bệnh viện Fountain Valley, tại 11180 Warner Ave., Suite 465, Fountain Valley, CA 92708. Số phone liên lạc: (714) 429-5848, trang nhà: www.bacsihongocminh.com
Hôm ngày 4 tháng 9, 2014, các bác sĩ nước Nga cho biết họ đã tìm ra phương pháp sử dụng tế bào gốc (stem cells), cấy ghép vào trong lá gan, để cho lá gan đã bị xơ cứng có thể “tự chữa”. Tin tức có vẻ phấn khởi cho cộng đồng người Việt ta vì bệnh đau gan khá nhiều. Tuy nhiên, đọc cho kỹ bản tin, thì thí nghiệm này, như bao nhiêu ngàn thí nghiệm khác trước đây chỉ thành công trong chuột bọ mà thôi.
Trong bài viết, “Ăn nhau thai”, BS. Minh để dành chưa nói đến một lý do thiên hạ muốn ăn nhau thai, hay sử dụng sản phẫm chế biến từ nhau thai để làm mỹ phẩm, kem dưỡng da, đó là, nhau thai có chứa tế bào gốc. Thế thì phương cách sử dụng tế bào gốc như thế này khả dĩ có hiệu nghiệm hay không?
Thật ra cho đến nay, chỉ có một công dụng duy nhất của tế bào gốc được công nhận là có giá trị lâm sàng đó là việc hiến và ghép tuỷ sống cho người bị hoại huyết vì ung thư máu, vì trong tuỷ có chứa tế bào gốc.
Năm 1974, người ta khám phá ra trong lá nhau và máu cuốn rốn có chứa tế bào gốc, và trong vòng 20 năm kế tiếp các khoa học gia biết thêm là tế bào gốc đến từ cuốn rốn có công dụng giống như tế bào gốc ở trong tuỷ sống. Sự hiểu biết nầy đưa đến những thí nghiệm thành công trong việc sử dụng tế bào gốc từ cuốn rốn để cấy ghép cho người bị ung thư máu vào khoảng năm 2005, và cho đến nay đã có khoảng 40,000 cuộc cấy ghép từ máu cuốn rốn được thực hiện để chữa trị ung thư máu. Hệ quả song song, là sự ra đời của các công ty cung cấp dịch vụ lưu trữ máu cuốn rốn của em bé sau khi sanh (cord blood banking) để sử dụng về sau, lỡ khi cần. Hiện nay người ta suy luận là, tế bào gốc chứa trong máu cuốn rốn ngoài việc chữa ung thư máu có thể dùng để chữa những bệnh nan y khác, “trên lý thuyết”!
Ở đây ba chữ “TRÊN LÝ THUYẾT” nằm trong ngoặc kép.
Thế thì tế bào gốc là gì? Nguồn gốc của tế bào gốc từ đâu tới? Lợi ích có thể có của tế bào gốc là những gì? Tương lai của các khám phá, chữa trị với tế bào gốc sẽ đi về đâu?
Khi một tế bào phân chia, một số tế bào được giữ lại làm vốn, đại khái như “lúa giống” để dành cho mùa sau, những tế bào nầy có khả năng tiếp tục sanh sản khi cần để bảo trì các cơ phận của cơ thể bị hao mòn. Những tế bào “lúa giống” nầy gọi là tế bào gốc. Như thế để phân loại, người lớn cũng có tế bào gốc “adult stem cells” và phôi thai cũng có… tế bào gốc “embyonic stem cells”. Tương tự, động vật cũng có tế bào gốc mà cây cỏ cũng có…tế bào gốc “plant stem cells”. Thai nhi cần tế bào gốc để lớn, trong khi người lớn cần tế bào gốc để sống, và, khi mà nguồn tế bào gốc ngày càng cạn dần, thì chúng ta sẽ già, sẽ cỗi, da nhăn, má tóp, lưng khom…
Nói về khả năng thì tế bào gốc có thể chia ra làm 5 nhóm khác nhau:
1. Totipotent: (toti: toàn phần, potent: hiệu lực, hiệu năng) trên nguyên tắc phôi mới thụ tinh cho đến ngày thứ 4 là tế bào gốc nguyên thủy, từ đây “tế bào gốc” nầy có thể biến, sanh trưởng ra bất cứ loại tế bào nào khác kể cả tách ra thành sanh đôi sanh ba giống nhau như đúc. Sanh sản vô tính (cloning) dùng các tế bào ở giai đoạn nầy.
2. Pluralpotent: (plural: nhiều) embryonic stem cell, là tế bào từ phôi khoảng 5-đến-7 ngày tuổi. Từ đây tế bào gốc nầy có thể biến thành tất cả các cơ phận khác nhau như tế bào thần kinh, xương da, ruột gan nhưng mất khả năng để biến thành toàn bộ con người.
3. Multipotent: (multi: khá nhiều) tế bào gốc có chứa trong lá nhau, cuốn rốn, trẻ sơ sinh và cả trong người lớn đều có nhiều hay ít. Nhưng tế bào nầy có hạn chế chỉ biến ra một số tế bào khác trong nhóm mà không thể biến ra toàn thể cơ phận khác trong cơ thể. Thí dụ từ hệ thần kinh không thể sanh ra da thịt được.
4. Oligopotent: (oligo: ít, hiếm) cụ thể là tế bào máu có trong tủy sống biến ra khác tế bào của máu kể cả hồng huyết cầu, bạch huyết cầu v.v.v
5. Unipotent: (uni: một) tế bào nào sanh ra tế bào ấy, thí dụ như tế bào mỡ sanh ra mỡ , thịt sanh ra thịt, xương ra xương v.v…
Như thế tế bào gốc có giá trị lâm sàng tốt nhất là loại thứ 2 lấy từ phôi 5 ngày tuổi vì khả năng sanh sản thành những tế bào khác rộng rải nhất, “có nhiều đường binh” nhất. Ngoài ra khi cấy vào người khác, nhóm tế bào gốc thứ 2 còn có cái lợi là ít bị dị ứng vì nó còn non. Tuy nhiên để có tế bào gốc từ nhóm thứ 2 thì phải huỷ đi một hay rất nhiều phôi thai, có thể nói là huỷ đi những mạng sống có thể có được! Vì thế, vì luân lý và đạo đức, một số nghiên cứu gần đây tìm cách biến nhóm thứ 3 để có tính năng giống nhóm thứ 2. Cách biến đổi ngược chiều (subvert) này dựa trên hiện tượng sanh sản của tế bào ung thư!
Những thí nghiệm sơ khởi trong vòng 20 năm vừa qua cho thấy khi tiêm cấy tế bào gốc nhóm 2 vào trong các con chuột, có thể giúp đỡ chữa trị các bệnh liệt thần kinh, ung thư, xơ gan v.v… Tuy là thí nghiệm trên tế bào gốc của chuột, nhưng những khám phá nầy cũng tạo niềm phấn khởi là một ngày nào đó, hy vọng không xa, người ta có thể làm những điều tương tự cho con người như chữa bệnh bại liệt cột sống, bệnh run rẩy Parkinson, bệnh ung thư các loại, bệnh tim mạch v.v… Các tài tử như Michael J. Fox, Christopher Reeves, bỏ tiền thiện nguyện tài trợ bạc triệu dollars cho các công trình nghiên cứu về tế bào gốc nầy. Tài tử Robin Williams treo cổ tự tử một phần khi biết mình mắc chứng bệnh run Parkinson, chưa có thể tri được với tế bào gốc. Cho tới nay Michael J. Fox vẫn còn chịu đựng vì bệnh Parkinson còn tội nghiệp, Christopher Reeves tài tử đóng phim Superman tới khi chết vẫn chưa đi được, huống gì là có thể bay, sau khi bị liệt toàn phần vì chấn thương cột sống.
(Còn tiếp)
