STRASBOURG, Pháp (NV) – Canada và Châu Âu nên liên minh với nhau để bảo về thị trường, nền dân chủ và nền pháp trị của mình giữa thế giới đang bị Mỹ và Trung Quốc thống trị, ông Mark Carney, thủ tướng Canada, kêu gọi hôm Thứ Năm, 17 Tháng Chín, sau khi Liên Âu (EU) đề nghị cho Canada làm “thành viên phụ” của khối này, theo Reuters.
Ông Carney nhận được tràng vỗ tay nhiệt tình khi đọc diễn văn tại Nghị Viện Châu Âu sau vài giờ ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, đe dọa trừng phạt EU để đáp trả bà Ursula von der Leyen, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu (EC), đề nghị EU cấp quy chế mới cho Canada.
Trong bài diễn văn hôm Thứ Năm, ông Carney không dùng từ “thành viên phụ” mà bà von der Leyen dùng hôm Thứ Tư, nhưng cho hay ông trân trọng “nỗi khát vọng” trong lời đề nghị của bà.
“Châu Âu và Canada đứng riêng đã mạnh. Châu Âu và Canada đứng chung càng mạnh hơn,” ông Carney tuyên bố.
Ông Carney nói không phải ông muốn thành lập “khối thứ ba” làm “đối thủ siêu cường” của Mỹ và Trung Quốc “chỉ cư xử đàng hoàng hơn.” Câu mỉa mai này khiến cử tọa cười rộ lên.
“Chúng ta không muốn mạnh để thống trị người khác. Trái lại, chúng ta muốn kiên cường, để không ai có thể kiểm soát thị trường rộng mở của chúng ta, làm tổn hại chủ quyền của chúng ta, đe dọa sự toàn vẹn lãnh thổ, hoặc làm suy yếu quyền tự do, nền dân chủ, nền pháp trị của chúng ta.”
Sau khi đọc diễn văn, ông Carney cho báo chí hay muốn gọi tên mối quan hệ trong tương lai với Canada như thế nào là tùy EU. Ông nhấn mạnh điều khoản trong bất cứ thỏa thuận nào sẽ quan trọng hơn danh xưng.
Cuối hôm Thứ Tư, Tổng Thống Trump đe dọa trừng phạt EU nếu liên minh này thực hiện lời đề nghị của bà von der Leyen cho Canada làm “thành viên phụ.”
“Nếu họ làm như vậy, nếu tôi nghĩ đó là hành vi thù địch, tôi sẽ áp thuế quan rất nặng hoặc ngưng mua bán nhiều thứ với Châu Châu,” ông Trump tuyên bố với báo chí trên đường đi North Carolina. Ông nói lời đề nghị của bà von der Leyen “mắc cười.”
EC khẳng định lời đề nghị của bà von der Leyen không phải hành vi thù địch. Lời đề nghị này chưa được bổ túc và phải được tất cả quốc gia thành viên chuẩn thuận mới có thể thực hiện.
Khi báo chí hỏi về lời đe dọa của ông Trump, ông Carney nhấn mạnh, “Người dân Canada thống nhất rằng không ai có quyền bắt chúng tôi nói ngôn ngữ gì. Không ai có quyền quyết định nền văn hóa chúng tôi như thế nào hoặc chúng tôi được ký thỏa thuận quốc tế với ai.” (Th.Long)
