AL RAYYAN, Qatar (NV) – Nếu Iran trông chờ vào các quốc gia láng giềng sau hàng loạt đợt không kích chưa từng có do Mỹ và Israel phát động, thì khoảnh khắc đó có thể đã không còn nữa, theo NBC News hôm 24 Tháng Sáu.
Hôm Thứ Hai, 23 Tháng Sáu, Iran đáp trả Hoa Kỳ bằng một đòn tấn công nhắm vào Căn Cứ Không Quân Hoa Kỳ Al Udeid tại Qatar, một hành động vốn chỉ được coi là giữ thể diện. Qatar cho biết họ đã đánh chặn được hỏa tiễn Iran và lên án hành động tấn công, gọi đó là hành vi vi phạm chủ quyền quốc gia.
Mặc dù các nhà lãnh đạo Trung Đông có lên tiếng chỉ trích cuộc tấn công làm thay đổi cục diện do Tổng Thống Donald Trump thực hiện tại Iran sau khi Israel oanh kích được 10 ngày đi chăng nữa, thì các cuộc tấn công do Hoa Kỳ phát động vẫn có thể được chấp nhận, và thậm chí là âm thầm được giới chức Ả Rập hoan nghênh, vốn dĩ coi Iran theo Hồi Giáo Shia là hiểm họa khôn lường ảnh hưởng lên ổn định trong khu vực.
“Các quốc gia này rất mừng rỡ khi thấy Iran chịu thiệt hại về quy mô,” ông Firas Maksad, giám đốc điều hành khu vực Trung Đông và Bắc Phi tại Eurasia Group, cho biết. “Nhưng mục tiêu chính là các quốc gia đó được bảo vệ trước hành động phản kháng nhắm vào chính họ.”
Thí dụ, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ và Saudi Arabia không lên án chiến dịch tấn công mà Hoa Kỳ nhắm vào các cơ sở nguyên tử tại Iran nhưng chỉ tỏ ra lo ngại rằng khu vực có thể sớm chứng kiến một cuộc xung đột bành trướng.
Thậm chí Qatar và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất còn không nhắc tới Hoa Kỳ. Những bình luận gần đây nhất trái ngược với những lời lên án kịch liệt từ hai quốc gia này khi Israel dội bom Iran trong 10 ngày qua.
“Điều đó nói lên rất nhiều thứ, cho thấy họ rất cẩn thận để Tổng Thống Trump không phật lòng,” ông Maksad cho biết. “Nhưng cũng mong muốn được tiếp tục đóng vai trò tạo tiền đề và làm trung gian.”
Suốt nhiều thế hệ, Iran không ngừng vun đắp các lực lượng ủy nhiệm hùng mạnh khắp Trung Đông, chẳng hạn như Hezbollah tại Lebanon, Houthi tại Yemen, các lực lượng chiến binh cát cứ ở Iraq và chế độ của Bashar al-Assad ở Syria, các lực lượng này tập trung đe dọa Israel dẫn tới tình trạng bất ổn ở các quốc gia sở tại.
Chiến tranh lạnh giữa khối Ả Rập và Iran là nguyên do chính giúp cho Israel ngày càng thoải mái trong việc bang giao với các quốc gia Ả Rập, vốn phần lớn gác lại lòng căm phẫn với nhà nước Do Thái nhằm kiểm soát quyền lực của Iran.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump để lại một thành tựu tiếng tăm trong chính sách đối ngoại bằng Hiệp Định Abraham, giúp Israel và một số quốc gia Trung Đông nối lại bang giao, xuất phát từ việc các chính phủ Ả Rập tại Vùng Vịnh ngày càng âu lo rằng Iran sẽ mở rộng tầm ảnh hưởng.
Từ lúc Hamas, cũng là một lực lượng được Iran chống lưng, lén đánh Israel vào ngày 7 Tháng Mười 2023, Israel đã thực sự tiêu diệt gần như tất cả các lực lượng dính líu tới Iran, vô hiệu hóa mối đe dọa thường trực nhắm vào nhà nước Do Thái. Chế độ Syria của ông Bashar Al Assad, được Iran hậu thuẫn trong cuộc nội chiến kéo dài một thập niên, cũng bị lật đổ vào cuối năm ngoái.
Hezbollah cát cứ tại Lebanon, một lực lượng chiến binh được rót tiền hào phóng và thành lập một phần nhờ Cộng Hòa Hồi Giáo, lại không công khai nhúng tay vào căng thẳng mới nhất giữa Israel và Iran. Vào tối Chủ Nhật, Hezbollah tán tụng lòng quả cảm và năng lực phục hồi của Iran, quốc gia bảo trợ cho họ, đồng thời nói rõ ràng và khéo léo rằng Iran cần phải tự đứng vững.
Trong năm qua, Iran không ngừng đứng ngoài quan sát khi Israel tràn vào căn cứ uy lực do Hezbollah đóng tại miền Nam Lebanon, ám sát hầu hết các tướng lãnh đứng đầu lực lượng, phá hủy các cứ điểm quân sự được xây cất công phu và sát hại hàng ngàn thường dân Lebanon.
Nhà lãnh đạo mới tại Syria, Ahmad al-Sharaa, cũng lật đổ chế độ Assad được Iran chống lưng vào năm ngoái và công khai đề nghị hợp tác với chính quyền Trump và thậm chí còn tỏ ý sẵn sàng xoa dịu căng thẳng với Israel.
Vài ngày sau khi Hoa Kỳ trừ khử Soleimani tại Iraq bằng một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, Iran lập tức nã hỏa tiễn đạn đạo vào hai căn cứ Hoa Kỳ ở Iraq khiến 110 quân nhân bị tổn thương sọ não.
Việc Iran tấn công các đồng minh Ả Rập Vùng Vịnh thịnh vượng bắt tay với Hoa Kỳ cũng có thể làm Hoa Kỳ lún sâu hơn vào chiến tranh Trung Đông, vì các quốc gia Ả Rập có thể trông mong vào lá chắn từ Hoa Kỳ, ông Yoel Guzansky, thành viên cao cấp tại Viện Nghiên Cứu An Ninh Quốc Gia (INSS), từng tham gia hoạch định các vấn đề Iran và Vùng Vịnh tại Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Israel, cho biết.
Một số quốc gia Ả Rập phồn vinh nhất Vùng Vịnh, chẳng hạn như Bahrain và Saudi Arabia, lo ngại rằng những tác động đầy xáo động từ việc thay đổi chế độ quyết liệt có thể khuynh đảo cộng đồng Hồi Giáo Shia đông đảo và bất ổn tại chính hai quốc gia đó. (TTHN) [qd]
