XIÊNG KHOẢNG, Lào (NV) – Một ngày vào năm 2004, ông Houng Phomma Chak cùng hai người bạn rủ nhau đi vào khu vực gần làng ở miền Đông Bắc Lào để tìm phế liệu đem bán nuôi gia đình.
Theo tường thuật của đài VOA, họ gặp phải một khối kim loại nằm lộ ra khỏi mặt đất và bắt đầu tìm cách đào lên.
Cả ba cho rằng đây là vỏ ngoài của một trái bom và tin tưởng là không còn nguy hiểm nữa.
Nhưng họ đã lầm.
Người cha của năm đứa con đâu có biết rằng đây là một quả bom chùm, loại bom được chế với mục đích, khi nổ, vỡ thành từng mảnh nhỏ, xé nát da thịt và xương cốt con người.
Bom nổ, mảnh bắn đầy cả ba người. Hai người bạn chết ngay tại chỗ, còn ông Houng thì bị mù một mắt và mất trọn phần dưới của hai cánh tay.
Một thập niên sau, sự việc này vẫn còn đeo đẳng với cuộc sống đầy khó khăn hằng ngày của gia đình ông Houng.
Vợ ông phải nhờ sự giúp đỡ của bà con và bạn bè để lo thuốc thang, giúp cày cấy thửa ruộng của họ, và đứa con gái lớn phải chăm sóc người cha tàn tật mỗi ngày.
Ông Houng, 52 tuổi, kể lể: “Thật hết sức khó khăn cho tôi. Tôi cần người giúp đỡ trong việc ăn, uống, kể cả khi đi tiêu tiểu.”
Chính quyền Lào ước lượng có khoảng 15,000 người trong nước bị thương vì những bom mìn còn sót lại (unexploded ordnance, viết tắt là UXO) và đang cần sự giúp đỡ, một tàn tích của những trận dội bom bí mật của Mỹ trong thời gian chiến tranh Việt Nam.
Tuy nhiên, những nạn nhân còn sống sót thiếu mọi phương tiện giúp đỡ, có nghĩa là họ không được chữa trị đúng mức, không có dịch vụ giúp người tàn phế, từ tay chân giả, đến nâng đỡ tinh thần hay giúp trở lại với cuộc sống.
Tại một trong những nước nghèo nhất Đông Nam Á, gia đình các nạn nhân phải sống với gánh nặng lo toan cho cha mẹ hay con cái tật nguyền vì UXO, trong khi bản thân họ cũng phải vật lộn với cuộc sống.
Hơn nữa, hầu hết dân số Lào sống ở vùng thôn quê nên sự giúp đỡ đến với họ càng khó khăn hơn.
Mỗi năm, các tổ chức vô vụ lợi ở Hoa Kỳ chỉ giúp được cho 250 nạn nhân còn sống sót.
Trong thời gian từ 1964 đến 1973, Hoa Kỳ thả hơn 2 triệu tấn bom xuống Lào, trong chiến dịch bí mật tìm cách cắt đứt nguồn tiếp tế của Bắc Việt dọc theo đường mòn Hồ Chí Minh.
Người ta ước lượng gần một phần ba trong tổng số 270 triệu bom chùm, hiện vẫn chưa nổ.
Tổng Thống Barack Obama sẽ là tổng thống đầu tiên còn tại chức viếng thăm nước Lào, khi ông đến để dự hội nghị thượng đỉnh cấp lãnh đạo Đông Nam Á, tổ chức tại thủ đô Vientiane vào tháng tới.
Tòa Đại Sứ Mỹ ở Lào xác nhận rằng ông Obama sẽ loan báo một sự gia tăng ngân quỹ cho khu vực bom mìn còn sót lại, UXO.
Theo tổ chức vận động Legacies of War, trong thời gian từ 1995 đến 2015, Hoa Kỳ mỗi năm đóng góp $4.2 triệu cho UXO, nhưng hầu hết chỉ tập trung vào nỗ lực dọn sạch bom mìn.
Tổ chức có trụ sở đặt tại Hoa Kỳ này nói, điều này so sánh với $13.6 triệu (tính theo thời giá hiện nay) Mỹ đã bỏ ra mỗi ngày trong việc dội bom ở Lào từ 1964 đến 1973.
Ông Titus Peachey, chủ tịch của Legacies of War, nói: “Sự đóng góp của Mỹ trong khu vực UXO tăng gấp nhiều lần trong suốt 10 năm qua, lên đến $19.5 triệu trong năm 2016.”
“Hầu hết số tiền tăng thêm dùng vào việc thu dọn và cải tiến hiệu năng trong công việc này,” ông Peachey tiếp.
Ông nói thêm: “Điều cần thiết hiện nay là gia tăng sự giúp đỡ 15,000 nạn nhân của UXO còn sống sót, phần đông đang có nhu cầu về y tế và dịch vụ giúp phục hồi chức năng cho phần còn lại của cuộc đời họ.” (TP)
