WASHINGTON (NV) – Tổng Thống Donald Trump ngày 1 Tháng Năm tuyên bố áp mức thuế 25% đối với xe hơi và xe vận tải nhập cảng từ Liên Âu bắt đầu từ tuần tới, cáo buộc EU không tuân thủ thỏa thuận thương mại song phương đạt được trước đó, theo bản tin của AP.
Phát biểu khi rời Tòa Bạch Ốc đi Florida, ông Trump nói Liên Âu “không tuân thủ như thường lệ” khuôn khổ thương mại năm ngoái, đồng thời cho rằng việc tăng thuế sẽ buộc các hãng xe châu Âu “chuyển sản xuất sang Hoa Kỳ nhanh hơn nhiều.” Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ không đưa ra bằng chứng cụ thể về việc EU vi phạm thỏa thuận.
Quyết định này diễn ra trong bối cảnh pháp lý bất lợi cho Toà Bạch Ốc, sau khi Tối Cao Pháp Viện Mỹ phán quyết tổng thống không có thẩm quyền sử dụng lý do “tình trạng khẩn cấp kinh tế” để áp thuế đối với hàng hóa từ EU và các đối tác khác.
Thỏa thuận thương mại giữa Hoa Kỳ và Liên Âu đạt được vào Tháng Bảy năm ngoái, thường được gọi là Thỏa Thuận Turnberry, đặt theo tên khu khách sạn đánh golf của ông Trump tại Scotland, nơi hai bên hoàn tất đàm phán.
Theo thỏa thuận này hai bên cam kết giữ mức thuế trần khoảng 15% đối với phần lớn hàng hóa, đặt mục tiêu là giảm căng thẳng thương mại và ổn định chuỗi cung ứng. Với thỏa thuận này, EU kỳ vọng tiết kiệm cho ngành xe hơi khoảng $585 triệu đến $700 triệu mỗi tháng nhờ mức thuế thấp hơn
Do đó, việc nâng thuế lên 25% không chỉ là thay đổi chính sách nhưng bày ra nguy cơ Mỹ bị xem là vi phạm trực tiếp cam kết song phương.
Phản ứng trước việc này, Liên Âu nhấn mạnh: “Thỏa thuận là thỏa thuận,” đồng thời yêu cầu Mỹ không tăng thuế vượt mức trần đã thống nhất.
Chính quyền Trump hiện đang tìm kiếm cơ sở pháp lý thay thế để duy trì chính sách thuế, sau khi công cụ pháp lý cũ bị bác bỏ. Trước đó, mức thuế 10% được áp trong quá trình điều tra về mất cân bằng thương mại và các vấn đề an ninh quốc gia.
Hành động nâng thuế diễn ra vào thời điểm nhạy cảm của kinh tế toàn cầu. Cuộc chiến Iran và việc gián đoạn tại Eo biển Hormuz đẩy giá năng lượng tăng cao, làm gia tăng áp lực lạm phát và nguy cơ suy giảm tăng trưởng.
Trong nước, ông Trump đang đối mặt áp lực chính trị trước cuộc bầu cử giữa kỳ, khi lạm phát Tháng Ba ở mức 3.3% và chỉ khoảng 30% người dân Mỹ ủng hộ cách ông điều hành kinh tế, theo khảo sát của AP-NORC.
Liên Minh Châu Âu hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ, với tổng giá trị trao đổi hàng hóa và dịch vụ đạt khoảng $2 ngàn tỷ trong năm 2024, tương đương trung bình $4.6 tỷ mỗi ngày.
Quyết định nâng thuế lên 25% cho thấy Toà Bạch Ốc đang chọn con đường đối đầu thương mại trong lúc nền tảng pháp lý suy yếu vì Tối Cao Pháp Viện bác bỏ cơ sở áp thuế trước đó. Việc tìm đường thay thế cho thấy chính sách áp thuế tariff không còn đơn thuần là công cụ kinh tế mà trở thành công cụ gây áp lực lên đồng minh.
Rủi ro lớn nhất nằm ở phản ứng dây chuyền. Nếu Liên Âu đáp trả, quan hệ thương mại trị giá $2 ngàn tỷ có thể rơi vào vòng xoáy trả đũa, đúng lúc kinh tế toàn cầu đang chịu sức ép từ chiến tranh Iran và lạm phát.
Câu hỏi đặt ra là liệu tổng thống Mỹ đang tìm cách tái cân bằng thương mại, hay đang chấp nhận đánh đổi sự ổn định của hệ thống thương mại quốc tế để đạt lợi thế chính trị ngắn hạn. (MPL)
