PARIS, Pháp (NV) – Chuyến tông du bốn ngày của Đức Giáo Hoàng Leo XIV tại Pháp bước vào cao điểm hôm Thứ Bảy, 26 Tháng Chín, với một thánh lễ ngoài trời quy mô đặc biệt giữa trung tâm Paris, nơi hơn 600,000 tín hữu tập trung từ quảng trường Place de la Concorde, dọc đại lộ Champs-Élysées đến khu vực Khải Hoàn Môn Arc de Triomphe. Hình ảnh hàng trăm ngàn người tràn kín một trong những đại lộ nổi tiếng nhất thế giới tạo nên một khung cảnh hiếm thấy tại Pháp, một quốc gia đề cao nguyên tắc thế tục nhưng đồng thời có lịch sử và văn hóa gắn bó sâu đậm với Công Giáo.
Theo France 24, Đức Giáo Hoàng Leo XIV, 71 tuổi, đến Pháp trong chuyến thăm chính thức đầu tiên của một vị giáo hoàng tới nước này trong gần hai thập niên. Ngay từ sáng, nhiều gia đình đưa trẻ nhỏ tới trung tâm Paris, trong khi hàng chục xe buýt chở tín hữu từ nhiều vùng của Pháp đổ về những con đường chung quanh đại lộ Champs-Élysées. Nhiều người mang theo ghế xếp để chờ nhiều giờ trước khi thánh lễ bắt đầu lúc 3 giờ chiều.
Báo giới mô tả đây là một thánh lễ gần như “độc nhất vô nhị,” không chỉ vì số người tham dự mà còn vì địa điểm. Quảng trường Place de la Concorde và đại lộ Champs-Élysées vốn gắn với lịch sử, chính trị và các nghi lễ quốc gia của Pháp, nay được biến thành một không gian phụng vụ khổng lồ. Bàn thờ chính được đặt tại Place de la Concorde, trong khi tín hữu đứng kéo dài nhiều cây số về phía Arc de Triomphe.
Con số hơn 600,000 người tham dự đặc biệt đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh xã hội Pháp hiện nay. Theo France 24, chỉ khoảng 5% trong số 69 triệu dân Pháp thường xuyên tham dự các nghi lễ Công Giáo. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, dù số trẻ sơ sinh được rửa tội giảm xuống, số thanh thiếu niên và người trưởng thành xin gia nhập Công Giáo lại tăng lên.
Người Công Giáo “lên tiếng” giữa một nước Pháp thế tục
Không khí chung quanh chuyến thăm cho thấy một sức sống tôn giáo mà nhiều người có thể không chờ đợi ở nước Pháp hiện đại.
Bà Sylvie Leclerc, một giáo viên 51 tuổi mang theo lá cờ Normandy, nói với AFP rằng mọi người đến đây để chia sẻ lòng nhiệt thành Kitô giáo. Bà nói người Công Giáo thường ít được nghe thấy trong đời sống công cộng, nhưng lần này họ muốn “làm một chút tiếng ồn,” không phải để đối đầu, mà để nói về “tình yêu, hòa bình và niềm vui.”
Một thiếu nữ 15 tuổi tên Alix cũng nói cô cảm thấy vô cùng may mắn khi được hiện diện. Những hình ảnh người trẻ, các gia đình có trẻ nhỏ và tín hữu từ nhiều thế hệ xuất hiện đông đảo phần nào giải thích vì sao chuyến thăm được RFI và France 24 mô tả như một làn sóng nhiệt thành tôn giáo giữa thủ đô.
Một ngày trước đó, khoảng 300,000 người đứng dọc đường để nhìn thấy Đức Giáo Hoàng Leo khi ngài đi bằng xe giáo hoàng tới Nhà Thờ Đức Bà Notre-Dame. Ông François Mabille, giám đốc Đài Quan Sát Địa Chính Trị về Tôn Giáo, nói bầu không khí này làm ông nhớ tới sự nhiệt thành trong những chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng John Paul II hơn 40 năm trước.
Hòa bình là thông điệp xuyên suốt
Tuy nhiên, chuyến tông du của Đức Giáo Hoàng Leo XIV không chỉ được đánh dấu bằng những đám đông.
Thông điệp nổi bật nhất của ngài tại Pháp là hòa bình, phẩm giá con người và khả năng chung sống giữa những người khác biệt.
Sáng Thứ Bảy, trước đại lễ, Đức Giáo Hoàng đến Maison Bakhita, một tổ chức trợ giúp người tị nạn và di dân. Tại đây, ngài nói rằng con người hoàn toàn có thể “gặp gỡ nhau và sống chung trong phẩm giá và hòa bình.” Ngài cũng nhấn mạnh “vai trò căn bản của phụ nữ trong việc xây dựng một nền văn minh của tình yêu.”
Thông điệp về di dân có ý nghĩa đặc biệt vì chuyến thăm diễn ra chỉ khoảng bảy tháng trước cuộc bầu cử tổng thống Pháp, trong lúc vấn đề nhập cư tiếp tục là một trong những chủ đề gây chia rẽ mạnh trong chính trị nước này.
Tổng Thống Emmanuel Macron không tham dự thánh lễ lớn tại Paris, nhưng một số nhân vật chính trị được xem là có khả năng tranh cử tổng thống, trong đó có lãnh đạo cánh hữu Marine Le Pen và cựu Thủ Tướng Édouard Philippe, xác nhận sẽ hiện diện.
Từ chiến tranh đến trí tuệ nhân tạo
Trong ngày đầu của chuyến thăm, Đức Giáo Hoàng Leo XIV cũng mở rộng thông điệp sang những vấn đề toàn cầu.
Trong bối cảnh chiến tranh Ukraine bước sang năm thứ năm, ngài kêu gọi Pháp tiếp tục đóng vai trò một “nhà vô địch không mệt mỏi của hòa bình.” Đây là lời kêu gọi phù hợp với chủ đề xuyên suốt của chuyến tông du: hòa bình không đơn thuần có nghĩa là không có chiến tranh, mà còn đòi hỏi đối thoại, phẩm giá và khả năng sống chung giữa những cộng đồng khác biệt.
Đức Giáo Hoàng cũng đề cập một thách thức rất khác của thế kỷ 21đó là trí tuệ nhân tạo, AI.
Ngài cảnh báo rằng sự phát triển nhanh chóng của AI phải được đặt trong khuôn khổ đạo đức để con người không tự tạo ra một “thiên đường của máy móc” nhưng cuối cùng đánh mất chính mình.
Thông điệp này đặt chuyến tông du vượt ra ngoài phạm vi sinh hoạt nội bộ của Giáo Hội, khi Đức Giáo Hoàng cùng lúc đề cập chiến tranh, kỹ thuật, di dân, vai trò phụ nữ và trách nhiệm xã hội.
Từ Paris đến Lourdes và những vết thương của Giáo Hội
Sau Paris, Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ tới Lourdes, một trong những địa điểm hành hương Công Giáo nổi tiếng nhất thế giới, nơi theo truyền thống Công Giáo, Đức Mẹ Maria hiện ra với cô bé Bernadette Soubirous năm 1858.
Nhưng chuyến đi tới Lourdes không chỉ mang ý nghĩa hành hương.
Đức Giáo Hoàng dự kiến gặp bảy nạn nhân từng bị giáo sĩ lạm dụng tình dục. Một cuộc điều tra công bố năm 2021 ước tính khoảng 330,000 người tại Pháp đã bị giáo sĩ hoặc những người làm việc cho Giáo Hội lạm dụng khi còn là trẻ vị thành niên trong khoảng bảy thập niên. Những năm gần đây, các cáo buộc mới tiếp tục xuất hiện, trong đó có những trường hợp liên quan đến Abbé Pierre và một trường nội trú Công Giáo gần Lourdes.
Đây là mặt đối lập của hình ảnh hơn 600,000 người tụ họp tại Paris: Giáo Hội Công Giáo Pháp vừa chứng kiến những dấu hiệu hồi sinh về đức tin, vừa phải tiếp tục đối diện với một trong những cuộc khủng hoảng đạo đức nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của mình.
Một chuyến tông du mang nhiều tầng ý nghĩa
Chặng cuối của chuyến đi diễn ra tại Metz vào Thứ Hai, nơi Đức Giáo Hoàng dự kiến đọc một bài diễn văn về hòa bình tại Âu Châu.
Nhìn toàn bộ chuyến tông du, hình ảnh đáng nhớ nhất có thể vẫn là đại lộ Champs-Élysées chật kín tín hữu. Nhưng ý nghĩa của chuyến đi rộng hơn một thánh lễ khổng lồ.
Tại một nước Pháp nổi tiếng với nguyên tắc phân chia tôn giáo và nhà nước, hơn 600,000 người tập trung giữa trung tâm Paris cho thấy tôn giáo chưa biến mất khỏi đời sống xã hội. Đồng thời, những phát biểu của Đức Giáo Hoàng về người di dân, Ukraine, AI và nạn lạm dụng tình dục cũng cho thấy ngài muốn đặt Giáo Hội vào giữa những vấn đề khó khăn của thời đại hơn là chỉ giới hạn trong những nghi lễ tôn giáo.
Vì thế, chuyến tông du Pháp của Đức Giáo Hoàng Leo XIV mang hai hình ảnh song song đó là một Giáo Hội Công Giáo có khả năng tập hợp hàng trăm ngàn người giữa một xã hội thế tục, và một giáo hội được kêu gọi phải chứng minh rằng thông điệp về hòa bình, phẩm giá và “nền văn minh của tình yêu” có thể được thể hiện bằng hành động trước những khủng hoảng thực tế của thế giới. (MPL)
