Kỳ 135
Kha vẫn giữ khuôn mặt bình tĩnh và giọng nói điềm đạm trả lời cô câu này, bổ khuyết câu khác hoặc thân ái gạt đi khi cô trở lại chuyện quy lỗi về cô vì đã không biết tới đón. Giọng nói của cô không hề làm xao động cái yên tĩnh của xóm quê, trái lại giọng nói sang sảng đó như biến thành một dòng âm thanh đơn độc để trang trí cho cái yên lặng đơn giản thơ ngây của cả vùng.
Ông bà Hạo cũng đã hay tin và hớt hải tự ngoài đồng về, tuy nhiên câu chuyện hàn huyên giữa Kha với chú thím trầm tĩnh hơn nhiều. Cô Hĩm đã nhanh nhảu vào bếp đặt nồi nước sôi, bắt gà, cắt tiết, làm lông…
Kha hỏi thăm chồng con cô Hĩm thì được cô cho hay anh có chân trong ban chấp hành liên đoàn công chức Sở Thủy Lâm, Chủ Nhật này anh phải ra sở từ sớm để họp, chắc rồi vui anh vui em ở lại luôn đến chiều mới về. Lại thêm một dịp cô Hĩm tỏ lời ân hận vì “nếu biết bác giáo về chơi thì chẳng họp dừng hành, nhà em nhất định phải ở nhà chứ!”
Mâm cơm gia đình hôm đó ăn muộn có đúng bốn người: ông bà Hạo, Kha và cô Hĩm. Ăn cơm xong vừa hai giờ chiều. Kha không sang thăm Thi vì bà Hạo cho biết Thi đã ra Hà Nội từ sớm. Ðáng tiếc cho cả hai!
Bốn giờ chiều, nắng hanh vàng mùa Thu phơi phới, Kha không ngớt cảm thấy mình ngợp trong hương quê và tình quê như con cá nhỏ sau một thời gian phiêu lưu bỗng tìm thấy đường trở về vịnh sông quen thuộc. Dẫu sao Kha cũng phải ra Hà Nội sớm, hai xấp bài học trò chưa chấm còn đợi chàng ngoài đó. Tạm biệt chú thím, ra gần tới bến xe điện, Kha còn ngoái lại một lần nữa nhìn cổng làng với cây si, với lũy tre, với cánh đồng xanh lúa bao quanh và Kha chợt cảm thấy cơ thể tràn ứ nhựa sống, tâm hồn sáng lộng một niềm tin. Chàng kiêu hãnh vô cùng về tình quê đó, chàng thấy mình đúng là một thân cây có rễ bắt sâu xuống lòng đất mát rượi và phì nhiêu, mặc sức hút mầu lên nuôi thân vững chắc, nuôi lá xanh rờn, nuôi hoa kết trái.
Chương bốn
Ông chủ báo
I
Thật ra kể từ ngày bỏ “ngoài kia” vào thành một tháng sau, Kha và Hiển đều nhìn thấu thực trạng (cũng như Hãng trước đây). Trong cuộc sống mấy ai chịu dời bỏ hy vọng, nhưng ba chàng đều ngầm cảm thấy hy vọng quả là hết sức mong manh, họ luôn luôn ở thế xoay lưng không dám nhìn vào thực trạng tuyệt vọng của xã hội. Ngày đó – chưa về làng – Kha cứ phải luôn luôn nghĩ đến cảm tình của chàng với Miên, ôn lại tình yêu cũ của chàng với Vân, rồi ao ước muốn được gặp Thi để xem người con gái yếu đuối về thần kinh ấy ngày nay khác xưa thế nào… Tất cả những ý nghĩ đó, Kha cố tình làm cho ra vẻ bận rộn để khỏi nhìn xuống vực thẳm mà chàng cùng một số bạn thân đã bị tình thế xô tới đứng chênh vênh ngay trên bờ.
Từ sau ngày về làng, chứng kiến sự tàn phá của chiến tranh trên cảnh vật và nhất là trên những tâm hồn thuần phác của quê hương, tình cảm Kha bỗng chồm lên như con thú dữ bị thương. Với sự lồng lộn đó, Kha vừa chống đối với hoàn cảnh, vừa chống đối với chính mình (chống đối vì cái gì, chính chàng cũng chẳng cần soi mói cho rõ) những mong tìm được một lối thoát. Nhưng rồi sinh lực và niềm tin thâu nhận được tự quê nhà sớm tản mát mất hút sau máy ngày trở lại Hà Nội, chẳng khác một cụm bọt xà phòng lớn thoạt rơi trên mặt nước rồi lăn tăn… lăn tăn… tụt dần xuống, thu nhỏ lại cho đến khi tan biến hẳn vào khối nước lạnh lùng, lạnh lùng như định mệnh. Ôi cuộc đời phơi mặt nơi đây có biết bao điều ghê tởm: những bộ mặt chính khách được treo đèn kết hoa đón rước, nhưng lũ hình nộm được thực dân bôi mặt vẽ hề đó, chúng có xương đâu mà đứng vững, có hồn đâu mà thương dân; những khuôn mặt lọc lừa của lũ con buôn đô thành, lũ gà què ăn lần cối xay, bốn bề là khói lửa; những hình ảnh lam lũ của lũ người dời bỏ miền quê xa xôi, tìm tới ánh sáng kinh thành, bám lấy cuộc sống chênh vênh, những khuôn mặt gái quê rũ vẻ chân phương sớm thành bệ rạc vì cam chọn đường bán trôn nuôi miệng.
Không còn dối mình được nữa, nhìn vào đâu Kha cũng chỉ thấy những đổ vỡ, cái gì còn tạm đứng được đều là đứng một cách lủng liểng, cô độc, mỏng manh tạm bợ, giá trị không bằng con chó rơm. Cả guồng máy chính quyền bù nhìn tại thủ đô là hình ảnh một người khuôn mặt thì hủi, tai điếc, mắt thông manh, chân tay hậu đậu, phổi ruỗng nát, tim sưng, mạch máu hết co giãn, ruột ung thư… Ban ngày đi vào sự ồn ào của thành phố mà là đi vào sa mạc của tâm hồn. Ðêm đến nghe tiếng súng ầm ì vọng lại tự các miền ngoại ô hay tự bên kia bờ sông, mỗi tiếng súng bùng lên như một cái gì rứt đi tự trái tim để rồi rồi mạnh trở lại tàn phá chính xuất phát điểm đó.
