Henry Ngo
Trở về xứ Việt sau ba mươi mấy năm xa cách, ngày ra đi mái tóc còn xanh trong đầu còn vang vẳng tiếng hát: “Sài Gòn đẹp lắm, Sài Gòn ơi! Sài Gòn ơi!” Bây giờ tóc đã muối tiêu, tìm đâu cho ra tên thành phố cũ… Tình cờ lọt vào vòng vây của những con đường mang tên phụ nữ mới lạ, nào là Nguyễn Thị Nghĩa với Lê Thị Riêng. Tôi moi óc để tìm tên đường của hai vị anh hùng Võ Tánh và Ngô Tùng Châu, nhất định tuẫn tiết để giữ thành chứ không đầu hàng quân địch. Nhưng hỡi ơi, Võ Tánh đã đổi thành công thần Nguyễn Trãi, thôi cũng tạm ổn. Nhưng người bạn Ngô Tùng Châu đã đổi thành Lê Thị Riêng, chị cán bộ trẻ tuổi này là ai mà có người xấu miệng đã vu cho chị là người tình riêng của bác.
Còn đâu những con đường thanh lịch xưa của Sài Gòn. (Lan Huong’s photo)
Nhắc đến người yêu của bác phải kể đến tên đường Nguyễn Thị Minh Khai, xưa là đường Hồng Thập Tự. Người nữ đồng chí này là vợ của chàng đồng chí Lê Hồng Phong, bác đã mượn vợ của chàng trong thời kháng chiến. Không biết đến khi cách mạng thành công bác có chịu trả vợ lại cho chàng không, chứ trường Gia Long đến giờ vẫn giữ tên người yêu của bác. Còn chàng Lê Hồng Phong đi chiếm trường của cụ Petrus Ký, chiếm luôn tên đường của cụ ở gần ngã bảy Sài Gòn.
Tôi phải cần rất nhiều thời gian mới có thể làm quen với các tên anh Tám chị Bảy trên những con đường ở Sài Gòn. Nào là công viên Lê Văn Tám, phở gà Hiền Vương với những con gà treo béo ngậy bị chị Võ Thị Sáu thay tên. Không biết các chị đã làm gì cho đất nước, hay chỉ là các chị giao liên bán hột vịt lộn, giấu vài quả mìn, quả lựu đạn trao cho các anh đặc công đi giật cầu sập cống giết hại dân lành.
Ra đến trung tâm của hòn ngọc Viễn Ðông, tôi nhớ ngay đến câu vè của dân gian sau ngày “giải phóng,” hay nói trắng ra là ngày Cộng Sản nuốt trọn miền Nam:
Nam Kỳ Khởi Nghĩa tiêu Công Lý.
Ðồng Khởi vùng lên mất Tự Do.
Nếu đi tà tà đến nhà thờ Ðức Bà, vòng quanh công trường Alexandre de Rhodes, tôi sẽ bị dội cơ vì tên đường Lê Duẩn. Cái tên làm tôi nhớ đến hai câu thơ của một nhà thơ đỏ sắt máu nịnh thần:
Chúng muốn biến ta thành quỷ đỏ.
Ta sẽ vươn lên như một thiên thần.
Nghe đâu phong phanh tên đường Lê Duẩn sắp bị đổi tên, vì các viên chức cao cấp nhà nước tối nào cũng nằm mơ thấy bác hiện về đòi bóp cổ, nếu không lập tức hạ ngay cái tên đã hạ thủ bắt bác phải chết tức tưởi một cách dần mòn.
Từ quận một, chạy dọc theo con đường Cách Mạng Tháng Tám dài hun hút dẫn đến xa lộ xuyên Á. Con đường ngày xưa mang tên Ðức Tả Quân Lê Văn Duyệt chạy ngang ngã ba Ông Tạ. Dọc đường treo đầy những chú cầy tơ quay vàng óng mà mới thoạt nhìn cứ tưởng là những con heo sữa. Ðấy! Biểu tượng của nền văn hóa vùng ngoài đã xâm nhập vào đây cho dân Sài Gòn biết nhâm nhi câu Sống ở trên đời…
Ra đến xa lộ xuyên Á thì hỡi ơi, đại lộ hoàng hôn đã đổi thành đại lộ Trường Chinh. Nghe đến tên này con cháu các tay đại điền chủ, đại tư sản mại bản như tôi đều bị dị ứng…
Nhóm trẻ hậu bối họ tụ lại trong khu đô thị mới của Phú Mỹ Hưng. Con đường Nguyễn Văn Linh ngang qua bệnh viện Pháp-Việt, huyết mạch của những mô hình xây theo lối sống hiện đại của nước ngoài, là con đường chạy ẩu nhất thế giới.
Trở lại tên những con đường ở Phú Mỹ Hưng, chả biết lúc còn sinh thời các đồng chí đàn em này có thắm thiết huynh đệ chí tình hay không mà lúc chết được tụ lại một khối làm hàng xóm láng giềng với nhau. Thú thật với các bạn, nếu có ai tặng tôi căn hộ ở Phú Mỹ Hưng chưa chắc gì tôi đã nhận (nói vậy mà không phải vậy). Vì không muốn ngày nào cũng phải đọc tên những đồng chí để nổi tính sân cho hại đến thân tâm.
Từ đại lộ Nguyễn Văn Linh đến đèn đỏ quẹo phải ra đường Nguyễn Hữu Thọ, cứ thế chạy mãi đến đường Lê Văn Linh. Nguyên một bộ chính trị nằm chình ình giữa phố, cứ tưởng rằng người chết đi là yên chuyện, nhưng người vẫn hiện về nhát ma thiên hạ trong các bảng tên đường.
Theo thói quen cứ 6 giờ sáng tôi phải dậy đóng đồ thể thao vào để chạy bộ, cho dù ở công viên 23 tháng 9 gần New World hay những con đường rợp bóng mát của Phú Mỹ Hưng. Ðặc biệt ở khu đô thị mới thiên hạ hơi bị cổ cao, mặt người nào cũng hếch lên cho ra dáng Việt kiều lắm bạc nhiều tiền mới ở được nơi đây.
Ra tập thể thao phải dắt theo hai con chó ngoại lai, một to lớn mặt thật có ngầu như chó Ngao, một bé tí tẻo teo như con chuột nhắt. Giá tiền có khi lên đến hai ngàn đô cho một cậu chó, hơn cả giá một cô gái Việt Nam nghèo phải gả cho người nước ngoài như Ðài Loan hay Hàn Quốc.
Thôi giã từ khu đô thị mới cho người nước ngoài, tôi tìm về khu dân dã chính cống Việt Nam chay. Khu giáp ranh Phú Nhuận, Bình Thạnh và Tân Bình. Có những con đường nghe tên rất gợi hình, gợi cảm ở gần bên nhau như những nguyên liệu tạo nên một sản phẩm hữu ích cho người. Chẳng hạn đường Huỳnh Văn Bánh ở gần đường Nguyễn Văn Ðậu, chạy xa xa gặp đường Ðoàn Văn Bơ. Nếu nhào nặn các vị Bánh, Bơ, Ðậu ta sẽ có tên đường Nguyễn Thị Bông Lan.
Ôi lịch sử Việt Nam ngày xưa tôi đã học, sao quá oai hùng! Mỗi lần đọc lên tôi thấy hào khí nổi lên bừng bừng, nhiều khi muốn ứa nước mắt vì cảm động. Cảm xúc này đã trỗi dậy khi tôi đọc được tên một vị anh hùng nào ghi trên bảng tên đường như Trần Hưng Ðạo, với chiến công hiển hách trên sông Bạch Ðằng, hình ảnh ngài rút gươm chỉ dòng sông Bạch Ðằng thề rằng: Chưa tan lũ giặc ta chưa về. Hay những anh hùng áo vải Lê Lợi, Nguyễn Huệ mơ thành người Quang Trung. Một Lê Lai liều mình cứu chúa, đổi áo cẩm bào. Một Phạm Ngũ Lão ngồi đan giỏ, nghĩ chuyện cứu nước, bị ngọn giáo của quân giặc xuyên vào đùi mà vẫn không nhúc nhích…
Nhưng nay Sài Gòn yêu mến của tôi đã bị đổi tên, đổi theo một số con đường thân thương khác bằng những cái tên “nhà quê” nào lạ hoắc.
Tôi hoàn toàn bị dị ứng rồi các bạn ạ!
(Nguồn: [email protected])
