VIỆT NAM (NV) – Trong khi chính quyền các tỉnh đua nhau chi tiền ngàn tỷ để xây tượng đài, thì những tháp Chăm ở các tỉnh miền Trung đang có nguy cơ bị xóa sổ vì không được trùng tu, bảo vệ.
Ngày 9 tháng 8, 2015, VNExpress mô tả, hàng loạt các tháp Chăm được nhà nước CSVN công nhận là “Di tích lịch sử” đã và đang trong giai đoạn dần biến mất do không được nhà nước bỏ tiền trùng tu, sửa chữa.
Một trong những tháp Chăm ở Mỹ Sơn, thành phố Ðà Nẵng được chống đỡ khỏi đổ sập. (Hình: VNExpress)
Cụ thể, tháp đôi Liễu Cốc tại thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên-Huế, được công nhận di tích cấp quốc gia nhiều năm nay, tuy nhiên toàn bộ khu tháp đang bị hoang phế, cỏ cây trùm kín. Những đống gạch đổ sập nằm ngồn ngang, không còn hình dạng của tháp như ban đầu. Do không thể trùng tu, nhà quản lý phải dùng gạch rời để chắp vào các vết lõm với tính chất tạm thời.
Có dấu hiệu bị nghiêng từ thời chiến tranh, tháp Chăm B3, thuộc thánh địa Mỹ Sơn, xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam, giờ đây bị nghiêng hơn 8 độ và có dấu hiệu tăng nhanh, nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào.
Cũng tại Mỹ Sơn, tháp F1 được khai quật nhằm trùng tu từ năm 2002, tuy nhiên sau khi đào bới lên gạch bị rời rã, mất liên kết. Không tìm ra giải pháp tiếp theo để trùng tu nên các nhà quản lý dựng mái che bảo vệ từ đó đến nay.
Thế nhưng, việc làm mái che vô tình khiến cho độ ẩm thấp thay đổi, cộng với nóng bức từ mái tôn dẫn đến việc gạch bị đổi sang màu trắng và nhanh chóng mất hết sự kết dính, rời ra nằm ngổn ngang. Ngoài ra, hàng loạt ngôi tháp khác ở Mỹ Sơn đang bị đất đá, cỏ cây chen lấn. Rễ cây ăn sâu vào thân tháp khiến gạch bị bong tróc, rơi vãi.
Tháp đôi Liễu Cốc tại thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên-Huế đang bị hoang phế, cỏ cây trùm kín. (Hình: VNExpress)
Tại di tích tháp Chăm Ðồng Dương, ở xã Bình Ðịnh Bắc, huyện Thăng Bình, Quảng Nam, vào đầu thế kỷ 20, được ghi nhận còn nguyên vẹn với hàng chục ngọn tháp mang phong cách độc đáo, vốn là một Phật viện lớn nhất Ðông Nam Á ở thế kỷ 9, không thua Mỹ Sơn về số lượng tháp. Nhưng giờ đây chỉ còn lại một mảng tường tháp cổng phải chằng chống bằng thép.
Tương tự, tại nhóm tháp Chiên Ðàn, xã Tam Ðàn, huyện Phú Ninh, Quảng Nam, cũng đang bị cỏ cây là hư hại. Các cây lớn mọc trên đỉnh tháp, rễ cây ăn sâu tạo thành các vết nứt dẫn đến việc gạch bị bong tróc. Do 2 ngọn tháp đã bị mất nóc, các nhà quản lý phải dùng mái tôn để lợp, tránh nước mưa tràn vào bên trong tháp.
Nghiêm trọng hơn, tại nhóm tháp Khương Mỹ, xã Tam Xuân 1, huyện Núi Thành, Quảng Nam, gạch dưới chân tháp bị mủn, phong hóa dần tạo thành các vết lõm ăn sâu tới hơn nửa mét. Tương tự Chiên Ðàn, nhóm tháp tại đây cũng đang bị cây cỏ làm hư hại.
Tệ hại hơn, theo ông Hồ Tấn Phan, nhà nghiên cứu tháp Chăm cho biết, hiện nay nhà nước Việt Nam vẫn chưa có biện pháp nào để trùng tu, sửa chữa các di tích tháp Chăm ở dọc các tỉnh miền Trung, ngoài việc phát quang cây cỏ, kê chống cho có. Nếu vẫn không có biện pháp trùng tu, chỉ trong thời gian ngắn nữa thôi, các ngôi tháp này sẽ bị xóa sổ hoàn toàn. (Tr.N)
