HÀ NỘI 29-8 (NV) – Mục tiêu trong năm nay và sắp tới là “ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý, đảm bảo an sinh xã hội”. Do đó, sẽ không có gói ‘kích cầu’ nào lớn.
Đó là tuyên bố của ông Vũ Đức Đam – Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ CSVN tại buổi họp báo hàng tháng diễn ra hôm 28 tháng 8-2013. Khi đưa ra tuyên bố này, ông Đam cảnh báo đừng nghe “dư luận” và nhấn mạnh rằng, “chính phủ chưa bàn đến chủ trương đó”.
Có vẻ như các cuộc tranh luận về cách hành xử trước tình trạng bội chi ngân sách của nhà nước đã khiến chế độ Hà Nội phải dè dặt hơn trong chuyện tung ra các gói ‘kích cầu’.
“Kích cầu” là nhóm từ mà Hà Nội dùng để chỉ hành động nhà nước bơm tiền vào nền kinh tế hầu đối phó với tình trạng trì trệ suy thoái, kích thích tiêu thụ, gia tăng sản xuất.
Trong bảy tháng đầu năm nay, Việt Nam bội chi 102 ngàn tỷ đồng. Bội chi ở Việt Nam diễn ra trong bối cảnh tất cả các nguồn thu ngân sách đều giảm đáng kể. Các nguồn thu chính và lớn như dầu thô, xuất khẩu đều giảm vài trăm tỉ đồng so với ước lượng từ năm trước.
Tại các cuộc họp, cuộc hội thảo diễn ra hồi tháng trước, rất nhiều ý kiến đề nghị tăng mức bội chi ngân sách để ‘kích cầu’, hoặc tăng phát hành trái phiếu để tăng đầu tư công, thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên một số chuyên gia kinh tế cho rằng, việc bơm thêm tiền trong bối cảnh hiệu quả đầu tư công chưa được cải thiện sẽ gây thêm áp lực cho lạm phát, tỷ giá.
Đang có những nhận định rất khác nhau về tình trạng lạm phát ở Việt Nam. Hồi trung tuần tháng 7, tại một hội thảo về “Diễn biến giá cả, thị trường Việt Nam 6 tháng đầu năm và dự báo cả năm 2013”, Tổng cục Thống kê của Việt Nam đưa ra một loạt số liệu rồi nhận định, lạm phát không còn là mối lo lớn trong năm 2013 và hoàn toàn có thể kiềm chế ở mức thấp hơn năm 2012.
Tuy nhiên ngay sau đó, trong Báo cáo cập nhật tình hình phát triển kinh tế Việt Nam sáu tháng đầu năm 2013, Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng, đến cuối năm nay, lạm phát của Việt Nam có thể tăng đến 8,2%. WB nhận định, việc tăng lương tối thiểu, cùng với việc tăng giá dịch vụ giáo dục, y tế, giá điện,… sẽ là những yếu tố chính, đẩy lạm phát năm 2013 tăng cao hơn nhiều so với mong muốn của Việt Nam.
Tương tự, tuy các chỉ số thống kê của sáu tháng đầu năm do Tổng cục Thống kê công bố cho thấy, tình hình kinh tế vĩ mô đang được cải thiện nhưng phần lớn chuyên gia kinh tế và báo giới cùng cảnh báo, niềm tin vào sự hồi phục kinh tế trong công chúng Việt Nam đã giảm đáng kể.
Không chỉ dân chúng hạn chế chi tiêu tới mức tối đa mà doanh giới cũng rất do dự trong đầu tư. Cũng tháng 7, Ngân hàng HSBC công bố, trong hai tháng 5 và 6, chỉ số mua hàng của giới quản trị (PMI), sụt giảm đáng ngại, điều đó cho thấy doanh giới cũng hạn chế đầu tư.
Đáng lưu ý là trong khi các ngân hàng thương mại ứ thừa tiền vì rất ít người, rất ít nơi muốn vay, Ngân hàng Nhà nước lại đề nghị phát hành thêm 100 ngàn tỉ đồng trái phiếu để mở rộng đầu tư công. Ông Đinh Tuấn Minh, một chuyên gia kinh tế cảnh báo, việc tăng đầu tư công bằng cách phát hành thêm trái phiếu sẽ chèn ép đầu tư tư nhân do làm tăng mặt bằng lãi suất trong nền kinh tế.
Có vẻ như nhiều viên chức và chuyên gia kinh tế ở Việt Nam đã quên hoặc không còn muốn nhớ hệ quả cay đắng của gói kích cầu 8 tỷ USD, sau đó tăng thành 9 tỉ USD vào năm 2009. Bên cạnh một số tác động tích cực như tăng GDP, gói kích cầu này là nguyên nhân chính khiến bong bong trong đầu cơ chứng khoán và bất động sản phình to rồi bể, lạm phát gia tăng, thâm hụt ngân sách trầm trọng, nợ công vượt mức độ đã tính toán, kinh tế vĩ mô trở thành bất ổn và cuối năm 2009, chế độ Hà Nội quyết định đóng gói ‘kích cầu’.
Gói ‘kích cầu’ 2009 cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều tập đoàn kinh tế nhà nước như Vinashin, Vinalines,… có thêm tiền để đổ vào các dự án quái gở để cuối cùng mất cân đối nghiêm trọng, để lại những khoản nợ tính bằng hàng ngàn tỉ đồng cho nhà cầm quyền CSVN giải quyết. (G.Đ.)
