Trân Văn/Người Việt
Bộ Tư Lệnh Quân Khu Miền Nam của quân đội Trung Quốc cho biết đã điều động lực lượng giám sát chiến hạm USS Charleston vì chiến hạm này của Hải Quân Mỹ đã “xâm nhập trái phép” vùng biển gần bãi Sabina vào rạng sáng 20 Tháng Mười, 2026.
Sabina là tên quốc tế của một bãi san hô trong cụm Bình Nguyên thuộc quần đảo Trường Sa. Việt Nam gọi bãi cạn này là Sa Bin hay Chóp Mao. Philippines gọi là Escoda, Trung Quốc gọi là Tiên Tân Tiêu. Trung Quốc từng đặt một ụ nổi tại bãi Sabina.
Trong khi Trung Quốc lên án việc USS Charleston tiến vào vùng biển tiếp giáp bãi Sabina khi chưa được Trung Quốc cho phép là xâm phạm các quyền và lợi ích chủ quyền của Trung Quốc thì Phát ngôn viên Hạm Đội 7 của Mỹ khẳng định, USS Charleston đã tiến hành hoạt động thường lệ trong vùng biển quốc tế, phù hợp với luật pháp quốc tế. Reuters đã dẫn nguyên văn tuyên bố của Phát ngôn viên Hạm Đội 7: Tất cả các quốc gia đều được hưởng quyền tự do hàng hải và các quyền sử dụng biển hợp pháp khác tại khu vực này.
Philippines cũng đã lên tiếng phản đối yêu cầu của Trung Quốc về việc cần được họ chấp thuận khi đi vào vùng biển quanh bãi Sabina. Một phát ngôn viên của quân đội Philippines tuyên bố: Chiến hạm Mỹ không hề xâm nhập “lãnh hải Trung Quốc” vì chẳng quốc gia nào có quyền buộc tàu thuyền xin phép để qua lại ở vùng biển quốc tế. Bất đồng trong vụ USS Charleston hiện diện ở vùng biển gần bãi Sabina cho thấy, nguyên nhân nằm ở chỗ Trung Quốc đòi quyền xem xét và cho phép tàu thuyền qua lại nơi vốn vẫn là vùng biển quốc tế!
Cần nhắc lại rằng tháng trước, lực lượng tuần duyên của Philippines từng tố cáo một tàu của Hải Cảnh Trung Quốc đã đâm vào một tàu của Hải Quân Philippines đang làm nhiệm vụ tiếp nhiên liệu gần bãi Sabina trong khi Trung Quốc quy trách nhiệm vụ va chạm cho phía Philippines.
Theo USNI News, hải quân, hải cảnh và các tàu dân quân biển của Trung Quốc đã duy trì sự hiện diện tại bãi Sabina kể từ năm 2024. Những hoạt động có tính chất quấy rối, khiêu khích được hỗ trợ bởi mạng lưới phi trường, cảng, hệ thống cảm biến, hệ thống hỏa tiễn mà Trung Quốc đã xây dựng tại quần đảo Trường Sa. Cũng theo USNI News, từ đầu tháng này đến nay, tại biển Đông và eo biển Luzon đã xảy ra ít nhất tám cuộc chạm trán ở cự ly gần giữa Philippines và Trung Quốc.
Chuyến hải hành của USS Charleston cho thấy Hải Quân Mỹ không ngại hiện diện ở một khu vực vốn đã có mật độ đối đầu cao. Hải quân Mỹ mô tả sự hiện diện ấy là “hoạt động thường lệ” chứ không xác nhận chuyến hải hành thuộc một chiến dịch tự do hàng hải (FONOP).
***
Cũng trong ngày 20 Tháng Mười, 2026, lực lượng tuần duyên của Đài Loan thông báo đã điều động lực lượng từ Đài Trung đến quần đảo Đông Sa vì có một tàu thuộc lực lượng Hải Cảnh Trung Quốc xâm nhập khu vực hạn chế tiếp cận thuộc quần đảo này. Tuần Duyên Đài Loan đã yêu cầu tàu thuộc Hải Cảnh Trung Quốc rời khỏi vùng biển thuộc quyền kiểm soát của Đài Loan. Quần đảo Đông Sa, còn gọi là Pratas, nằm ở phía Đông Bắc của Biển Đông và là một trong bốn quần đảo lớn thuộc khu vực có các hải lộ quan trọng đối với hoạt động hàng hải quốc tế.
Phía Đài Loan cho biết cuộc đối đầu đang tiếp diễn. Trong khi tàu Đài Loan nhấn mạnh: “Trung Hoa Dân Quốc là quốc gia có chủ quyền và độc lập,” tàu Trung Quốc đáp lại: “Cái gọi là Trung Hoa Dân Quốc không tồn tại.”
Sự kiện vừa kể chỉ là phần tiếp theo của một chuỗi sự kiện khác. Cách nay hai ngày, hôm 18 Tháng Mười, 2026, Đài Loan cho biết đã phải cử tàu đối phó và xua đuổi 16 tàu Trung Quốc bao gồm các tàu thuộc lực lượng hải cảnh, tàu nghiên cứu và tàu đánh cá khi chúng đồng loạt tiếp cận và hoạt động quanh quần đảo Đông Sa cũng như quanh đảo chính Đài Loan. Giới hữu trách Đài Loan mô tả đó là các hoạt động có phối hợp nhằm “quấy rối trên biển.” Trước nữa, vào ngày 1 Tháng Mười, 2026, Tuần Duyên Đài Loan từng sử dụng vòi rồng để xua đuổi một tàu Trung Quốc ở khu vực Đông Sa.
***
Mới đây, Văn Phòng Sự Vụ Đài Loan của Trung Quốc vừa tuyên bố: Trung Quốc có “chủ quyền không thể tranh cãi” đối với các đảo ở Biển Đông, bao gồm Đông Sa và vùng biển lân cận. Các tàu hải cảnh đang tuần tra chấp pháp để bảo đảm trật tự hàng hải và hoạt động bình thường.
Những diễn biến vừa kể trở thành đáng chú ý vì rõ ràng chúng không phải những biến cố riêng lẻ. Việc các bên có liên quan cùng điều động tàu để bảo vệ lập trường của họ sẽ là một phép thử mới về khả năng kiềm chế trên biển.
