SINGAPORE (NV) – Với vai trò làm chủ tịch luân phiên của ASEAN, Cambodia đang bắt đầu thấy những khó khăn và sóng gió vì vấn đề Miến Điện. Singapore là một trong số nhiều thành viên công khai chống quân phiệt Miến Điện tham dự các cuộc họp của tổ chức ASEAN.
Hãng tin Reuters thuật lời thủ tướng Singapore Lý Hiển Long cho hay, ASEAN nên tiếp tục loại trừ nhóm quân phiệt Miến Điện ra khỏi các cuộc họp của tổ chức cho đến khi họ hợp tác về kế hoạch tái lập ổn định đã thỏa thuận.
Ông kêu gọi Cambodia qua cuộc nói chuyện trực tuyến với Thủ Tướng Cambodia Hun Sen hôm 14 Tháng Giêng là nên tham khảo với các thành viên khác về cuộc xung đột đang diễn ra ở Miến Điện. Theo ông, chỉ nên mời một đại biểu “không chính trị” của Miến Điện dự họp của ASEAN, và bất cứ quyết định thay đổi nào đều phải “dựa vào những dữ kiện mới”.
Ông Lý Hiển Long đưa ra lời bình luận như vậy sau khi ông Hun Sen bất ngờ tới thủ đô Naypyitaw của Miến Điện hôm 7 Tháng Giêng gặp Min Aung Hlaing, thủ lãnh nhóm lật đổ chính phủ dân sự do bà Aung San Suu Kyi lãnh đạo hồi Tháng Hai 2021. Vụ đảo chánh dẫn tới các cuộc đàn áp đẫm máu, hiện vẫn tiếp diễn, người dân xuống đường chống nhóm quân phiệt lật đổ một chính phủ được bầu lên qua cuộc tuyển cử dân chủ, hợp pháp.
Chuyến đi Paypyitaw của ông Hun Sen được hiểu ngầm như hậu thuẫn cho nhóm quân phiệt, đồng quan điểm với Bắc Kinh. Một số nhà phân tích thời sự từng cáo buộc cuộc chính biến tại Miến Điện xảy ra do Bắc Kinh đạo diễn. Nay tay chân thân tín của họ thi hành các chỉ thị nhằm lũng đoạn thêm nữa khối ASEAN.
Trước Singapore, Ngoại Trưởng Malaysia, Saifuddin Abdullah, đã đả kích chuyến đi của ông Hun Sen là đơn phương hành động giữa lúc cả khối vẫn còn đang chia rẽ về cách tiếp cận với một nước thành viên đang xảy ra khủng hoảng chính trị.
Ông cũng cáo buộc hành động của Thủ Tướng Cambodia coi như hợp thức hóa nhóm quân phiệt khi các cuộc giao tranh với các nhóm chống đối còn đang diễn ra.
Ông Saifuddin Abdullah cho rằng ông Hun Sen có quyền đi gặp nhóm tướng lãnh Miến Điện nhưng ít nhất ông ta nên tham khảo với các thành viên khác trong vai trò chủ tịch luân phiên về những việc làm có tính cách tiêu biểu cho cả khối.
Hun Sen, cũng là một nhà độc tài đã thống trị Cambodia suốt 36 năm qua, chống chế rằng chuyến đi của ông ta chỉ nhằm giúp chấm dứt các cuộc xung đột đang còn diễn ra.
Tuy nhiên ông Saifuddin cho rằng ông ta chẳng đạt được gì cả dù tướng thủ lãnh nhóm đảo chánh Min Aung Hlaing cam kết kéo dài các cuộc đình chiến với các nhóm chống đối đảo chánh.
Tổ chức ASEAN hồi năm ngoái đã đưa ra đề nghị năm điểm với nhóm tướng lãnh đảo chính ở Miến Điện nhằm chấm dứt bạo loạn, đối đầu và bắt đầu đối thoại giữa hai bên.
Theo Reuters, Thủ Tướng Singapore nói với ông Hun Sen hôm Thứ Sáu rằng, các cuộc đối thoại ở Myanmar phải bao gồm “tất cả các bên quan tâm,” trong đó có cả bà Aung San Suu Kyi hiện đang bị nhóm quân phiệt kết án tù.
Hà Nội vẫn kín đáo không phát biểu công khai về chuyến đi Miến Điện của Hun Sen. Hôm 14 Tháng Giêng, Bộ Ngoại giao CSVN thuật lại “cuộc trao đổi” giữa Ngoại Trưởng Bùi Thanh Sơn với bà Noeleen Heyzer, đặc phái viên của Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc về vấn đề Miến Điện.
Ông Sơn nói “Việt Nam và ASEAN luôn xem Miến Điện là một thành viên trong gia đình ASEAN, do đó luôn theo dõi sát tình hình và hỗ trợ Miến Điện trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nước này”.
Báo của Bộ Ngoại Giao CSVN dẫn lời ông Sơn là “Cần có cách tiếp cận toàn diện và tiệm tiến, không nóng vội, mọi giải pháp cần phải đặt người dân ở vị trí trung tâm.”
Tuần trước, Cambodia loan báo huỷ bỏ cuộc họp cấp ngoại trưởng của tổ chức ASEAN dự trù vào các ngày 18 và 19 Tháng Giêng tại Siem Reap, lấy cớ là “nhiều ngoại trưởng thành viên ‘gặp khó khăn’ không thể đến dự”.
Khi được hỏi là ngoại trưởng những nước nào gặp khó khăn thì phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Cambodia không nói.
Những lời phát biểu của Thủ Tướng Singapore và Ngoại Trưởng Malaysia cho người ta hiểu phần nào về lý do cuộc họp sắp tới ở Siem Reap không thể diễn ra.
Một số nhà bình luận thời sự những ngày đầu năm nay đã cho rằng Cambodia sẽ không dễ dàng lái tổ chức ASEAN theo hướng mà Bắc Kinh muốn.(TN) [kn]
