PHÚ YÊN, Việt Nam (NV) – Các hồ thủy điện và thủy lợi tại tỉnh Phú Yên xả lũ vội vàng làm dân chúng các khu vực hạ du phải ôm quần áo bỏ chạy, cứu lấy mạng sống.
Các báo tại Việt Nam đưa tin, vì mưa lớn mấy ngày qua, ngày 30 Tháng Mười Một, 53 hồ thủy điện và thủy lợi tại tỉnh Phú Yên bất ngờ xả lũ với lượng nước thật lớn làm dân chúng các vùng hạ du trở tay không kịp khi nước lũ dâng cao nhanh chóng, đường sá, vườn ruộng, nhà cửa bị ngập sâu.
Tờ Ngươi Lao Động thuật lời ông Trần Lý, tổng giám đốc công ty Cổ Phần Thủy Điện Sông Ba Hạ, nói: “Mưa lớn kéo dài, các hồ thủy điện trên hệ thống sông Ba như thủy điện Krông H’Năng, An Khê-Ka Nát, Đắk Krông đều xả lũ với lưu lượng lớn nên buộc thủy điện Sông Ba Hạ nằm cuối bậc thang thủy điện trên sông Ba phải chấp nhận xả lũ với lưu lượng lớn.”
Hậu quả là nhiều con đường trong thành phố Tuy Hòa ngập sâu trong nước. Có nơi ngập đến 1 mét nước.
“Chợ trung tâm thành phố Tuy Hòa cũng bị ngập sâu. Ông Nguyễn Hùng, một tiểu thương buôn bán hàng điện ở đây, cho biết nước lên quá nhanh, nhiều tiểu thương như ông không kịp trở tay, không kịp dọn hàng, chỉ kịp khóa cửa rồi bỏ chạy, mặc cho hàng hóa ngập trong nước, thiệt hại không biết bao nhiêu mà tính,” báo Người Lao Động kể.
Nước lũ chảy xiết đã làm sói lở quốc lộ 25 nối liền Phú Yên-Gia Lai, đoạn qua huyện Sông Hinh “xuyên từ bên này sang bên kia đường” và có nơi ngập sâu gần một mét.
“Trên quốc lộ 25, chúng tôi bắt gặp một cảnh tượng tiến thoái lưỡng nan khi đoàn chở cô dâu chú rể trong một đám cưới bị kẹt lại giữa cầu Rù Rì thuộc xã Hòa Hội, huyện Phú Hòa. Đoàn này sáng nay từ huyện Sông Hinh xuống thành phố Tuy Hòa trên quốc lộ 29 để đón dâu, khi về quốc lộ 29 bị xuyên thủng nên phải đi trên quốc lộ 25. Tuy nhiên, khi đến cầu Rù Rì thì bị nước bao vây, đi tới không được, quay lại cũng không xong,” vẫn theo báo Người Lao Động.
Theo ông Trần Hữu Thế, chủ tịch tỉnh Phú Yên, chỉ mới ngày hôm trước nói “thủy điện Sông Ba Hạ còn báo đang thiếu nước” thì ngày hôm sau thì vội vã xả lũ. Theo ông này giải thích “hồ thủy điện Sông Ba Hạ (điểm cuối cùng trên sông Ba), vốn là một hồ thủy điện không có khả năng tích nước nên nhận được bao nhiêu phải xả hết bấy nhiêu.”
Lượng nước thủy điện Sông Ba Hạ xả xuống hạ du là hơn 11,000 mét khối/giây, theo các báo tại Việt Nam. Truyền thông trong nước đăng tải hình ảnh, các video clip xả lũ và cảnh ngập lụt đường sá, nhà cửa tại Tuy Hòa (Phú Yên), Hội An (Quảng Nam), Nha Trang (Khánh Hòa) ngày 30 Tháng Mười Một.
Tình trạng “không có khả năng tích nước” của các hồ thủy điện tại tỉnh Phú Yên không phải chỉ riêng địa phương này. Quảng Nam, Thừa Thiên Huế, Nghệ An cũng đều một “bệnh.” Mưa lũ xảy đến là các hồ thủy điện đều tới tấp xả lũ để tránh vỡ đập, bất chấp thiệt hại tài sản và sinh mạng của dân chúng các khu vực hạ du.
Cần nhớ lại, khi thấy dân chúng kêu rên thảm thiết về các thiệt hại quá lớn vì thủy điện xả lũ bất ngờ, ngày 19 Tháng Mười Hai, 2020, chức sắc tỉnh Nghệ An nhìn nhận với báo VietNamNet là: “Tỉnh Nghệ An có 21 nhà máy thủy điện đang vận hành phát điện thì chỉ có hai nhà máy là có khả năng ‘điều tiết, cắt lũ,’ tất cả các nhà máy còn lại ‘được vận hành theo chế độ điều tiết ngày đêm.’ Hồ không có dung tích phòng lũ, không có chức năng cắt, giảm lũ cho hạ du.”
Báo Tri Thức Việt Nam ngày 5 Tháng Mười Một, 2020, dẫn lời ông Trần Tuấn Anh khi đó còn là bộ trưởng Công Thương và là chủ đầu tư của phần lớn các hồ thủy điện tại Việt Nam, nói trong một phiên họp của Quốc Hội là “mặt tích cực” của 429 công trình thủy điện ngoài việc tích nước phát điện, còn là “cắt giảm và điều tiết lũ.” Ông đổ vạ cho trời khi nói lũ lụt hạ du là do “tính dị thường và cực đoan của thời tiết,” không phải tại các đập thủy điện “không có khả năng cắt lũ.” (TN) [qd]
