PHÚ YÊN, Việt Nam (NV) – Các đập thủy điện hối hả xả lũ vì mưa lớn liên tục nhiều ngày đã làm 16 người chết và mất tích trong khi gần 60,000 ngôi nhà bị ngập nước tại miền Trung Việt Nam.
Đó là thông tin được Ban Chỉ Đạo Quốc Gia Về Phòng Chống Thiên Tai nêu ra hôm Thứ Tư, 1 Tháng Mười Hai, khi một số tỉnh thông báo nước đang rút từ từ. Sự thiệt hại nhân mạng và tài sản rất lớn hiện chưa thể thống kê về đợt lũ lụt lớn nhất kể từ những đợt xảy ra trước đây vào những năm 1993 và 2013.
Ngoài những con số thiệt hại nêu trên, truyền thông Việt Nam cho hay một số thuyền đánh cá bị chìm. Chỉ có một người trên một thuyền đánh cá ở Nghệ An được một tàu đánh cá của tỉnh Quảng Ngãi cứu, còn năm người nữa đang mất tích.
Mưa lớn kéo dài bốn ngày qua ở khu vực miền Trung và Tây Nguyên buộc các đập thủy điện và thủy lợi ở khu vực đồng loạt xả lũ làm cho ngập lụt sâu, đất đá sạt lở, giao thông tại nhiều địa phương bị chia cắt. Một số địa phương phải chuyển mì gói cứu trợ.
Theo báo Người Lao Động, gần 11,500 người của 3,400 gia đình sống ở các khu vực trũng, thấp của tỉnh Phú Yên đã được di dời tới các nơi cao hơn khi 50 hồ thủy lợi và cả chục hồ thủy điện trong tỉnh này đồng loạt xả lũ. Ít nhất có chín người chết và mất tích tại Phú Yên vì thủy điện xả lũ.
Không riêng gì tỉnh Phú Yên, các đập thủy điện các tỉnh ở Tây Nguyên cũng như các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa cũng hối hả xả lũ để tránh vỡ đập dẫn tới ngập lụt không mấy ai kịp trở tay. Ngập nước và đất đá sạt lở làm trở ngại giao thông trên các quốc lộ ở Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên. Các thành phố như Tuy Hòa (Phú Yên), Hội An (Quảng Nam), Nha Trang (Khánh Hòa) đều chìm trong biển nước.
Truyền thông trong nước đăng tải nhiều hình ảnh, các video clip xả lũ và cảnh ngập lụt đường sá, nhà cửa tại Tuy Hòa, Hội An, Nha Trang ngày 30 Tháng Mười Một.
Tình trạng “không có khả năng tích nước” của các hồ thủy điện tại tỉnh Phú Yên không phải chỉ riêng địa phương này. Quảng Nam, Thừa Thiên Huế, Nghệ An cũng đều một “bệnh.”
Mưa lũ xảy đến là các hồ thủy điện đều tới tấp xả lũ để tránh vỡ đập, bất chấp thiệt hại tài sản và sinh mạng của dân chúng các khu vực hạ du. Có khi họ đổ vạ cho hệ thống loa cảnh báo xả lũ bị hỏng nên người ta không chạy lũ kịp lúc.
Khi thấy dân chúng kêu rên thảm thiết về các thiệt hại quá lớn vì thủy điện xả lũ bất ngờ, ngày 19 Tháng Mười Hai, 2020, chức sắc tỉnh Nghệ An nhìn nhận với báo VietNamNet là: “Tỉnh Nghệ An có 21 nhà máy thủy điện đang vận hành phát điện thì chỉ có hai nhà máy là có khả năng ‘điều tiết, cắt lũ,’ tất cả các nhà máy còn lại ‘được vận hành theo chế độ điều tiết ngày đêm.’ Hồ không có dung tích phòng lũ, không có chức năng cắt, giảm lũ cho hạ du.”
Báo Tri Thức Việt Nam ngày 5 Tháng Mười Một, 2020, dẫn lời ông Trần Tuấn Anh khi đó còn là bộ trưởng Công Thương và là chủ đầu tư của phần lớn các hồ thủy điện tại Việt Nam, nói trong một phiên họp của Quốc Hội là “mặt tích cực” của 429 công trình thủy điện ngoài việc tích nước phát điện, còn là “cắt giảm và điều tiết lũ.” Ông đổ vạ cho trời khi nói lũ lụt hạ du là do “tính dị thường và cực đoan của thời tiết,” không phải tại các đập thủy điện “không có khả năng cắt lũ.”
Năm 2020, thiệt hại từ các loại thiên tai và lũ lụt mà các đập thủy điện góp phần không nhỏ tại Việt Nam làm cho 356 người chết và tài sản mất mát ước tính 35,181 tỷ đồng (khoảng $1.5 tỷ), theo thống kê của Ban Chỉ Đạo Quốc Gia Về Phòng Chống Thiên Tai CSVN. (TN) [qd]
