SACRAMENTO, California – Tiểu bang California được đánh giá thế nào về sự minh bạch và thối nát về chính trị? Theo một nghiên cứu mới được công bố đầu tuần này, các tiểu bang được xếp hạng về cởi mở chính trị đều có câu trả lời không đến nỗi tệ. Tuy nhiên khi chấm điểm về tiếp cận thông tin công cộng thì hình ảnh lại không mấy tốt đẹp.
Bảng tính điểm tiểu bang California có tên “Corruption Risk Report Card,” cho thấy tiểu bang này được điểm B- về cởi mở chính trị, trong khi chỉ có D- về tiếp cận thông tin công cộng. (Hình: Suzanne Manneh và Zaineb Mohammed/New America Media)
Tiểu bang được mệnh danh Golden State đứng hạng tư trong bản báo cáo về rủi ro có tham nhũng (Corruption Risk Report Card), tính chung được điểm B-.
Tuy nhiên về sự tiếp cận thông tin công cộng thì tiểu bang chỉ được điểm D-, một điểm làm cho ít ai ngạc nhiên, và điều mà hầu hết đều đồng ý, là phải sửa đổi càng sớm càng hay.
Carol Shull nằm trong số các phóng viên nêu lên vấn đề để giúp cho cuộc điều tra. Bà khảo sát về nguy cơ có tham nhũng ở California, và ghi nhận rằng, trong khi đạo luật như California Public Records Act của năm 1968, được đề ra nhằm để có thể tiếp cận dễ dàng hơn các thông tin từ những cơ quan công cộng, thì lại tỏ ra chỉ tốt đẹp trên mặt giấy tờ, trong khi “chúng được thực hiện rất khác biệt ở từng cơ quan.”
Hope Johnson, người đứng đầu lực lượng đặc nhiệm Sunshine Ordinance Task Force ở San Francisco (SOTF), cũng tán đồng. Bà miêu tả việc California được điểm D- về tiếp cận thông tin là điểm “tương đối hợp lý.” Bà Johnson nói: “Ở California, chúng ta có được một vài luật tốt về hồ sơ công cộng, nhưng điểm quan trọng chính là việc cưỡng bách thi hành các luật ấy, và điều đó cũng còn tùy thuộc vào cách lãnh đạo.”
Bà cũng nhấn mạnh rằng ý thức quần chúng cũng là yếu tố quan trọng không kém. Bà giải thích:
“Nhiều người không hiểu rõ về các quyền của mình, và một số không thấy được tầm quan trọng của chúng. Họ thắc mắc: ‘Ðược rồi, điều này liên hệ gì đến tôi?’ [Tiếp cận thông tin công cộng] thích thú lắm sao, nhưng thật khó lòng khi quí vị trong vị thế cần tiếp cận thông tin. Nhất là đối với phóng viên đang cần phải có để làm việc cho kịp thời gian tính, điều này lại càng khó khăn hơn.”
Bà Johnson thêm: “Nếu không ai lo đến tiến trình chờ tiếp nhận thông tin, thì sẽ có sự cù nhày cho đến khi thông tin ấy chẳng còn hữu ích gì nữa.” Bà thêm rằng, trong một số trường hợp công chúng phải có hành động pháp lý đối với cơ quan chính quyền để có thể lấy được các tài liệu, mà đúng ra chúng phải dành sẵn cho họ.”
Bà Johnson kết luận: “Rồi ra chỉ gây tốn kém thật nhiều từ người thọ thuế.”
Một giá không nhỏ phải trả
Bà Johnson nhắc lại một cuộc điều trần của SOTF hồi tháng 10, 2010, theo đó SOTF có ý kiến với hội đồng giám sát thành phố về vấn đề cởi mở của chính quyền.
Một nhân viên làm việc cho một cơ quan công vụ địa phương nộp bản thỉnh cầu hồi Tháng Sáu 2010 xin được lấy hồ sơ liên quan đến công tố viên thời bấy giờ tên là Kamala Harris. Bà Johnson kể rằng, sau cuộc tranh cãi trước tòa khiến thành phố phải tốn hết $7,500, người nhân viên chỉ nhận được 2 trong số 11 hồ sơ và phải chờ mãi đến Tháng Chín mới nhận được.
Daniel Newman là giám đốc điều hành của MapLight, một tổ chức bất vụ lợi ở Berkeley, California, chuyên theo dõi tiền gây quỹ vận động tranh cử. Ông nói với New America Media rằng, “sự thiếu vắng một cơ quan cưỡng bách việc thi hành đạo luật về hồ sơ công cộng là một điều tai hại” cho một chánh quyền cởi mở. Tuy nhiên ông vẫn xếp California “vào hạng C, vì tiểu bang này có sẵn quyền được xin tiếp cận thông tin và quyền được thu luật sư phí [nếu người đòi tiếp cận thắng kiện ở tòa án.]”
Hồi Tháng Mười Hai, 2008, MapLight và The First Amendment Coalition (FAC) cùng nộp đơn kiện Office of Legislative Counsel of California, căn cứ theo đạo luật California Public Records Act. Họ khiếu nại rằng vào Tháng Bảy cùng năm họ bị từ chối thỉnh cầu xin được lấy hồ sơ dữ liệu điện tử để biết các nhà làm luật của tiểu bang đã bỏ phiếu như thế nào. Trong cuộc dàn xếp vào Tháng Sáu 2009, MapLight và FAC được phép tiếp cận thông tin mà họ đòi hỏi.
Cần có sự cải tiến
Bà Shull nêu rằng, việc bắt người ta phải ra tòa để chống lại quyết định không cho họ tiếp cận thông tin công cộng là yếu tố khiến California bị điểm thấp như vậy. Bà nói: “Chúng tôi mong các tiểu bang nên lập ra một ủy ban hay tổ chức riêng biệt để xét về những thỉnh cầu tương tự.”
Việc để cho công chúng được dễ dàng tiếp cận thông tin, mà đúng ra theo luật phải có sẵn cho họ, là một thách thức khác khiến California bị hạ điểm.
Hầu hết giới chức cao cấp do dân bầu hoặc được bổ nhiệm, phải nộp văn bản kê khai với ủy ban California Fair Political Practices Commission (FPPC) các thứ như: quà cáp họ nhận được, co ẩphiếu và đầu tư họ đang có, lợi tức kiếm được từ ngoài tiểu bang, và tài sản họ đang sở hữu. Tuy nhiên, các viên chức khác của tiểu bang, thành phố, và quận hạt, như cấp quản trị thành phố hay giám đốc ủy ban quy hoạch, lại chỉ nộp những hồ sơ đó ở địa phương nơi họ làm việc mà thôi.
Hiện nay không có cách nào để tập trung tất cả những thông tin đó và phân tích xem có nhóm interest group nào liên hệ đến các hoạt động trên khắp tiểu bang hay không. Ann Ravel, chủ tịch ủy ban FPPC, nói rằng nhóm interest group phải có được các bản sao của tất cả văn bản về lợi ích kinh tế, để gia tăng tính minh bạch, đồng thời giúp cho công chúng tiếp cận được với các thông tin.
Bà Ravel nói: “Công chúng cần được biết về các thông tin đó nhờ vậy có thể hiểu được các viên chức cộng đồng có thực hiện những quyết định đáp ứng đúng với lợi ích của họ hay không.”
Bà Johnson thuộc tổ chức SOTF ghi nhận rằng, tiểu bang California có thể được lợi từ một qui định áp dụng trên toàn tiểu bang hoặc từ một bộ phận quản lý của tòa án, cưỡng bách việc thực thi quyền tiếp cận tài liệu công cộng, nhờ vậy giảm được các vi phạm của chính quyền cởi mở.
Dân biểu tiểu bang Warren T Furutani (thuộc đảng Dân Chủ đơn vị khu vực Nam quận Los Angeles), là một người hoạt động tích cực cho các cộng đồng, đang tham gia về chính trị và thông tin thích đáng, đặc biệt về các dịch vụ song ngữ, cũng tỏ ra quan tâm đến các vận động để có được một chính quyền tốt. (TP)
