Phân bón hóa học dưới dạng lỏng để pha với nước cho loãng trước khi tưới cây có công dụng rất nhanh chóng. Cây hút chất mầu bằng rễ và cũng qua lá, nước pha phân bón sau khi tưới lên lá sẽ thấm xuống đất và rễ lại tiếp tục hút lên, nội công, ngoại kích.
Phân hữu cơ. (Hình: tp/Người Việt)
Nhưng dù chúng ta cẩn thận rửa rau mua ở siêu thị về cho thật sạch, sau khi ngâm lâu trong nước, cũng chưa chắc bỏ được hết chất hóa học thấm trong lá, vì vài trại rau trong những ngày trước khi đưa sản phẩm ra thị trường vẫn tiếp tục xịt thêm phân bón cho lá rau mau tăng trưởng. Ngược lại, rất nhiều gia chủ làm vườn rau ở sân sau, những tưởng tự tạo ra được rau tươi để dùng, nghe người bạn nói dùng phân bón nước, rau vọt rất nhanh, vội mua dùng, không đọc kỹ chỉ dẫn và vô tình xịt phân bón lên lá và ngày hôm sau cắt rau để dùng, lượng hóa học nhỏ vào trong người… vì vậy, bất cứ dạng phân bón vô cơ hay hữu cơ nào, chúng ta cũng phải đọc kỹ trước khi dùng và nên dùng ít hơn liều lượng căn dặn, có cây lớn có cây nhỏ, cây nhỏ yếu ớt không hấp thụ nhanh phân bón có thể bị cháy rễ.
Chúng tôi khá dài dòng ở phần trên để mong mọi người nhận thức được chính xác hơn về phân bón hầu có được sự chọn lựa tốt cho chính mình, điểm chính chúng tôi muốn trình bày: Cố gắng, từng người một, giữ quân bằng của thiên nhiên, bảo vệ môi trường sống cho chính con em của chúng ta.
Rau húng. (Nguồn: my.opera.com)
Trả lời cho đại đa số những câu hỏi dùng phân bón gì, câu trả lời sẽ là chịu khó cầy xới đất quanh gốc cây cho rễ thở, tìm thêm con trùn (giun), tạo điều kiện cho chúng sống đầy ở sân đất, chúng sẽ cho phân bón. Nếu có điều kiện sân rộng, có thể tự tạo phân bón hữu cơ bằng cách đào vài hố rộng, thời gian tính, cách nhau từng tháng một, đổ một lớp phân bò khoảng vài phân Anh phía dưới, sau đó tất cả những phế thải từ thực phẩm như đầu tôm, cá, sữa tươi quá hạn, vỏ trái cây, bã đậu nành, lá của cỏ sau khi cắt sân cỏ, lá vàng trong sân sau khi quét, cành cây xay nhỏ (nhiều thành phố cho không sau khi họ tỉa, cắt, xay nhuyễn như nhánh cây hai bên đường của thành phố), v.v… một lớp những phế thải, một lớp phân bò cho đến khi đầy hố, sẽ tưới đẫm, lấp một lớp đất mỏng bên trên, để những hỗn hợp đó ra nấm, lên men, vài tháng sau sẽ hoai (ải) và biến thành một loại phân bón thiên nhiên tốt nhất. Dùng hết của hố đầu tiên, hố kế tiếp cũng vừa đủ hoai để dùng.
Cây sả. (Nguồn: langvietonline.vn)
Tất cả những nguyên liệu kể trên đều bắt buộc phải qua một quá trình lên men, thời gian lên men, nồng độ sẽ rất mạnh, làm cháy rễ cây. Nhiều người vô tình, không biết đến sự lên men của động, thực vật khi không được giữ ở một nhiệt độ đúng, gặp nước và dưỡng khí sẽ đi vào chu kỳ thối rữa, thường đã chôn đầu tôm, cá ngay gốc cây, đổ từng lít sữa quá hạn vào từng gốc, sau khi cắt cỏ, đổ một lớp dầy hơn cả gang tay quanh gốc, những cây nhỏ sẽ bị chết ngày hôm sau vì rễ bị cháy; Có người xin được những cành cây sau khi xay nhuyễn, trộn thẳng với đất để trồng cây, cây cũng chết, ví dụ vụn gỗ đến từ cành cây khuynh diệp, nồng độ vô cùng cao, vụn gỗ đó vẫn còn tươi, vẫn giữ nguyên chất axit bên trong, khi gặp nước, nhả ra và làm cháy rễ. Tại hai quận Orange và Los Angeles, những nơi làm đậu hũ và sữa đậu nành đã vất bỏ hàng ngày một lượng lớn, từng xe vận tải, bã đậu nành, điều đó thật đáng tiếc vì bã đậu sẽ biến thành phân bón vô cùng tốt. Mọi người đều hiểu phân chuồng như phân bò, gà đều rất tốt. Nhưng ở Việt Nam, chúng ta có bao nhiêu con bò để lấy phân bón cho rau, cho lúa nên không xẩy ra chuyện cây chết vì dùng quá nhiều, tại Hoa Kỳ, phân bò là vấn đề của những trại chăn nuôi, họ không có chỗ để đổ, nên giá thành của những bao phân bò biến thành quá rẻ, nhiều người hiểu lầm về cái tốt của phân bò, lạm dụng và làm chết cây. Trong phân chuồng tại Hoa Kỳ vẫn có thể có chất trụ sinh hay mang theo một vài loại vi khuẩn của những loại gia súc đó, khi tự tạo phân bón hữu cơ như trình bày ở trên, nồng độ của sự lên men sẽ hủy chất trụ sinh và vi khuẩn.
Trả lời câu hỏi
Câu hỏi của cô Diệu Châu:
Thưa anh Nguyễn Tiến Dũng, khi trồng cây trong chậu, nên dùng loại soil nào là tốt nhất, xin cho biết tên và mua ở đâu?
Nhà văn Nguyễn Dũng Tiến trả lời:
Thưa cô, chúng tôi quan niệm, mười đồng tiền cây, một đồng tiền đất. Ðất tơi trộn sẵn cho chậu cây (potting soil, soil for planting plant in the pot), được bán mọi nơi trên thị trường, tiền nào của nấy, nhưng cũng không nhất thiết phải mua loại đắt nhất vì trong đó người ta bỏ thêm một đồng phân bón tan chậm và tính thêm ba đồng. Loại đất nào sau khi trồng và tưới đẫm, nước thoát tốt và không rỉ ra nước vàng hoặc nâu (axit) ở đáy chậu đều dùng được. Nhiều người hiểu lầm, sau khi mua về lại trộn thêm đất đào ở vườn sau, những tưởng tiết kiệm được một chút, rễ cây không phát triển được với loại đất nặng ở trong chậu và cây không thể nào lớn đẹp.
Câu hỏi của độc giả Anh Khoa:
Thưa anh Nguyễn Dũng Tiến, hằng tuần tôi đều mong đến ngày Thứ Tư để được đọc mục do anh phụ trách. Tôi có một câu hỏi cho cây sả. Tôi trồng sả nhưng gốc cứ bị trồi lên mặt đất, lâu lâu tôi lại lấy đất đắp chung quanh, nhưng vẫn không kết quả. Tôi phải làm thế nào?
Nhà văn Nguyễn Dũng Tiến trả lời:
Thưa ông, thiên nhiên của giống sả là như vậy, tép già đẻ tép con và từ đó cứ từ từ đội lên, ông cần phải trẻ trung hóa bụi sả của ông, mỗi năm ông có thể nhổ nguyên bụi lên, xẻ những tép lớn để dành và dùng, trồng lại những tép nhỏ. Trước khi trồng lại những tép nhỏ, ông phải trộn lại đất với đất tốt (planting mix) và chúng tôi thật sự khuyến khích ông dùng hai chục phần trăm lượng phân bò đã để cho ải (hoai) khi trộn đất, đất tơi, rễ mới dễ phát triển. Chúc ông có kết quả tốt.
