Kiện nhà băng
Hà Giang/Người Việt
Ngày 17 Tháng Tư năm 2009, Bank of America ký một hợp đồng với chính phủ, theo đó, BoA phải thực hiện những điều sau: a) Tìm những món nợ cần điều chỉnh; b) Liên lạc với homeowners để thu cập nhật tình trạng tài chánh; để đánh giá xem họ có đủ điều kiện chỉnh nợ không; c) Ðiều chỉnh cho tiền phải trả hàng tháng thấp xuống theo công thức do Bộ Ngân Khố ấn định, thiết lập chương trình trả nợ thử 3 tháng (3 month trial); d) Sau ba tháng, khi chủ nhà trả nợ đúng hẹn, phải chính thức báo cho chủ nhà biết đã điều chỉnh nợ vĩnh viễn hoặc báo cho họ biết lý do tại sao không điều chỉnh; và e) Không xúc tiến tịch thu nhà trong thời gian chủ nhà chờ quyết định tối hậu về việc điều chỉnh nợ.
Bank of America là một trong những nhà băng lớn bị nhiều vụ kiện tập thể vì tịch thu nhà sai phép. (Hình minh họa: website www.thebracybeat.com)
Tiếc thay cam kết là một việc, thi hành lại là một việc khác. Có nhiều lý do Bank of America nói riêng và những nhà băng lớn nói chung đã không thực hành đúng các điều khoản của (Home Affordable Modification Program) do chính phủ đưa ra.
Vụ kiện tập thể
Chứng cớ của nhiều vụ tịch thu nhà trái phép đã khiến các tổ hợp luật sư khởi động nhiều vụ kiện tập thể, tố nhiều nhà băng tịch thu nhà thân chủ của họ sai luật.
Năm 2010, tổ hợp luật Hagens Berman Sobol Shapiro LLP (Hargens Berman), đại diện một số thân chủ, nộp đơn tại US District Court, miền Bắc California, khởi kiện tập thể (Class Action Lawsuit) nhà băng Bank of America.
Bên nguyên của vụ kiện là những người hội đủ điều kiện điều chỉnh nợ, đã nộp đơn xin, được tạm thời chấp thuận, đã trả tiền đúng hẹn trong thời gian 3 tháng trial, nhưng sau thời gian thử thách, nợ vẫn không được điều chỉnh vĩnh viễn, nhiều người còn bị tịch thu nhà oan uổng trong thời gian hồ sơ bị đình trệ, như trường hợp gia đình ông bà Nguyễn Ngọc Tiến.
Tiếp xúc với phóng viên nhật báo Người Việt, Phụ Tá Pháp Lý Adrian Garcia, thuộc tổ hợp Luật Sư Hargens Berman, có trách nhiệm cập nhật hồ sơ vụ kiện tập thể Bank of America cho biết đơn kiện cáo buộc rằng Bank of America không thực thi nghĩa vụ theo đúng hợp đồng ký với chính phủ Hoa Kỳ, và cũng không giữ cam kết theo hợp đồng đã ký với những người vay tiền nộp đơn xin điều chỉnh nợ.
Ông Garcia giải thích:
“Thứ nhất theo đúng chương trình HAMP, món nợ của các chủ nhà đã được tạm thời điều chỉnh, sau khi trả đúng hẹn 3 tháng, phải được điều chỉnh vĩnh viễn. Trong trường hợp họ không trả đúng hẹn, hoặc tình hình lợi tức thay đổi khiến họ không còn đủ điều kiện, nhà băng có thể từ chối không điều chỉnh vĩnh viễn, nhưng vẫn phải cho biết quyết định tối hậu. Hơn nữa, trong thời gian món nợ đang được điều chỉnh, hay kết quả chưa ngã ngũ thì tuyệt đối không được tịch thu nhà.”
Và nhấn mạnh:
“Vì sự tắc trách của Bank of America mà ít nhất hàng ngàn người đã bị sống trong khắc khoải chờ đợi trong nhiều tháng sau khi đã trải qua giai đoạn trial, nhiều người còn bị mất nhà oan uổng. Hành động này của Bank of America vi phạm pháp luật của California.”
Ðơn kiện của Hagens Berman Sobol Shapiro LLP đòi “bồi thường, đền bù thiệt hại và giảm nhẹ”. Ngoài ra bồi thường, Hargens Berman còn yêu cầu vụ kiện phải được đưa ra xét xử trước bồi thẩm đoàn.
Phản ứng của các giới
Theo ông Kevin Stein, phó giám đốc của California Reinvestment Coalition, một tổ chức quy tụ hàng chục những NGO chuyên bảo vệ quyền lợi của homeowners, thì lý do tại sao có hiện tượng nhiều người bị tịch thu nhà oan uổng như vậy, là vì sau khi luật về HAMP được ban hành, “hàng triệu chủ nhà đang gặp khó khăn trả nợ ào ạt nộp đơn” xin điều chỉnh nợ, khiến các nhà băng không phản ứng kịp thời, vô tình tạo ra tình trạng hỗn loạn.
Ông Stein quy lỗi cho điều ông gọi là “dual track system” của các nhà băng:
“Ða số các nhà băng chia việc quản trị các hồ sơ chỉnh nợ và việc tiến hành tịch thu nhà thành hai bộ phận riêng biệt, và hai bên không làm việc với nhau. Bên chỉnh nợ cứ lo chỉnh nợ, bên tịch thu nhà cứ lo tịch thu.”
Nhiều tổ chức bảo vệ quyền người tiêu thụ như ProPublica thì có cái nhìn khe khắt hơn.
Ông Paul Kiel, tác giả nhiều bài viết về vấn nạn nhà bị tịch thu oan uổng cho rằng sở dĩ các nhà băng có “dual track” là vì làm như thế có lợi cho họ:
“Một mặt nhà băng tham gia chương trình TARP để lấy tiền của chính phủ, mặt khác họ giảm nợ để nhận thêm payment của những con nợ một thời gian nữa, một mặt vẫn xúc tiến việc tịch thu nhà.”
Dù không cho rằng “dual track” của các nhà băng là cố tình, ông Stein vẫn cho rằng sở dĩ các nhà băng có thể bất cẩn, thậm chí ẩu tả là vì khi phạm luật, họ không bị trừng phạt.
“Các nhà băng được quá nhiều củ cà rốt, giờ đây điều họ cần là nhiều cây gậy!” Ông Stein nói.
Trong khi đó, giới chức của Bộ Ngân Khố nói rằng họ đã điều tra, rất thấu hiểu tình hình và đang tìm cách giải quyết.
Cuối cùng thì người ta cũng thấy xuất hiện vài cây gậy.
Ðầu Tháng Hai, năm 2012, sau nhiều tháng thương lượng, Tổng Chưởng Lý (General Attorneys) của 49 tiểu bang công bố một thỏa thuận điều đình trong đó 5 nhà băng lớn gồm GMAC, Bank of America, Citibank, JPMorgan Chase, và Wells Fargo phải bồi thường tổng số tiền 25 tỉ đô la cho những nạn nhân bị tịch thu nhà trái phép.
Theo tài liệu của Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ thì phần lớn của số tiền này, khoảng 20 tỷ, sẽ được dùng để giảm nợ cho 1 triệu chủ nhà hội đủ điều kiện. Khoảng 1.5 tỷ được dùng để lập tức trao cho gần 750,000 gia đình đã bị tịch thu nhà trong thời gian từ 2008 đến 2011, đổ đồng khoảng $2,000 đô la cho mỗi gia đình.
Trước con số $2,000 mình sẽ nhận được, ông Nguyễn Ngọc Tiến phản ứng:
“Thật khôi hài!”
Tổ hợp luật Hagens Berman Sobol Shapiro LLP cho biết là dù nhận $2,000, các chủ nhà vẫn có thể tiếp tục đi kiện nhà băng đã tịch thu nhà sai luật của họ để đòi bồi thường thiệt hại. Nhưng cũng nhấn mạnh rằng một vụ kiện tập thể có thể kéo dài từ 3 đến 5 năm, và khuyến cáo các thân chủ không nên đặt hết tính toán của mình vào kết quả của vụ kiện.
Ngoài vụ kiện tập thể, những người bị tịch thu nhà còn có thể nhờ các luật sư kiện thêm riêng cho trường hợp của mình.
–––-
Liên lạc tác giả: [email protected]
