Cho con xài điện thoại xịn? Vài điều nên cẩn thận
Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt
Thời buổi này, “smartphone” – điện thoại di động thông minh – là món hàng rất nhiều trẻ em có. Ðánh một vòng Little Saigon, vô những nơi nhiều học sinh (Volcano Tea, Teabo, Seven Leaves, …), nhìn các em đứng xếp hàng, gần như em nào cũng cầm một cái smartphone và texting qua lại với ai đó. Em thì iPhone, em thì Android, em thì Blackberry, em thì HTC.
Smartphone tiện lợi và văn minh nhưng cũng có những mặt trái, và phụ huynh cần biết những mặt trái này. (Hình: Bay Ismoyo/AFP/Getty Images)
Ðiều đó không có gì lạ. Phụ huynh Việt Nam vốn khuyến khích trẻ em xài kỹ thuật cao, các hãng điện thoại trong vùng Little Saigon cũng quảng cáo khuyến khích khách hàng mua đồ mới nhất. Thống kê của trung tâm Pew cho thấy gần 1/4 trẻ em từ 14 tới 17 tuổi ở Mỹ là có smartphone rồi.
Ừ thì smartphone tốt chứ sao? Không hẳn vậy. Bất cứ cái gì cũng có mặt trái của nó, và phụ huynh cần biết những điều này.
Nội chuyện tiền bạc thôi, là có vấn đề. Trẻ em tuổi trung học kém về giữ gìn chi tiêu, điều này rất nhiều nghiên cứu đã kết luận. Và chi tiêu trong smartphone cũng vậy – tiền dùng Internet trên smartphone, nếu các em không biết giới hạn, thì cha mẹ sẽ phải trả cho hợp đồng “unlimited” đắt hơn hẳn.
Chưa kể tới chuyện an toàn. Trước hết là an toàn khi lái xe: Rất nhiều thiếu niên vẫn vừa lái vừa texting, một chuyện vừa phạm luật vừa cực kỳ nguy hiểm. Sau đó là an toàn cho bản thân các em: Smartphone có chức năng “check-in” – các em tới đâu thì khoe mình đang ở đó. Thử hỏi điều đó có an toàn không, khi kẻ lạ có thể dễ dàng theo dõi coi các em đang ở đâu?
Brad Spirrison, một nhà báo chuyên về kỹ thuật cao, viết trên trang Appolicious và có những lời khuyên này cho cha mẹ, khi mua cho con một điện thoại thông minh.
Ðừng để kẻ lạ biết con mình ở đâu
Một trong những điều cha mẹ nên làm là cấm con cái không được dùng những chức năng “check in” như của Facebook, của foursquare, của yelp, v.v… Check in là gì? Là khi các em tới ăn ở Lee’s Sandwich chẳng hạn, các em “check in” và cả thế giới biết các em đang ở đó.
Ðiều này có vẻ bình thường, nhưng thực tế là nguy hiểm nếu kẻ gian theo dõi các em để bắt cóc, để cướp, hay đơn giản là biết ở nhà không có ai (vì các em đi ăn ở đâu khác rồi) và vào trộm nhà.
Ðể cấm có hiệu quả, cha mẹ nên theo dõi trang Facebook và Twitter của các em. Cũng có thể các em check-in kín đáo theo “privacy setting” và chỉ có bạn bè mới biết, còn cha mẹ thì không. Tuy các em giấu cha mẹ, nhưng thật ra đó là một điều tốt – vì nếu cha mẹ rà soát trang Facebook và Twitter mà không thấy, thì cũng có nghĩa kẻ lạ cũng không thấy luôn.
Cha mẹ theo dõi con thì được
Ngược lại, check-in cũng có mặt tốt, là cha mẹ biết con cái mình đang ở đâu. Nếu cấm các con check-in, thì làm sao biết? Có những dịch vụ để theo dõi điện thoại thông minh xem điện thoại đang ở đâu – và điện thoại ở đâu thì con mình ở đó!
Tất cả bốn công ty điện thoại di động lớn – AT&T, Verizon, Sprint, T-Mobile – đều có dịch vụ này. Họ tính tiền mỗi tháng khoảng $5 tới $10.
Ngoài ra, có những “app” miễn phí cũng giúp cha mẹ theo dõi điện thoại của con. Brad Spirrison đánh giá app tốt nhất là “Glympse,” có thể tải về miễn phí cho các loại smartphone: iPhone, Android, Blackberry, cũng như các loại smartphone dùng Windows như smartphone của Samsung. Glympse có trang mạng ở địa chỉ glympse.com.
Chặn không cho vừa texting vừa lái xe
Ai cũng biết vừa texting vừa lái xe là vô cùng nguy hiểm, nguy hiểm gấp nhiều lần vừa cầm phone nói chuyện vừa texting. Nhất là với smartphone – bàn phím của smartphone thường là touchscreen, phải nhìn mới bấm được chứ không thể rờ rờ như phone cổ điển.
Vì vậy, khi texting, sẽ phải chú tâm nhìn vào một màn hình ở gần, không thể thấy được những gì xảy ra trước mặt, trên đường đi. Nghiên cứu của Ðại Học Virginia Tech cho thấy texting tăng nguy cơ tai nạn lên tới gấp 23 lần! Và tai nạn xe cộ là nguyên nhân giết người số 1 đối với thiếu niên.
Dù nguy hiểm vậy, thống kê mới đây của Consumer Reports cho thấy khoảng 30% trẻ tuổi teen thú nhận đã từng vừa texting vừa lái xe trong vòng một tháng trước đó. Mà đó chỉ mới là những em chịu thú nhận với người làm thăm dò.
Ðiều này có nghĩa là gì? Ðiều này có nghĩa là bất kể luật lệ ra sao, bất kể cha mẹ dặn dò thế nào, nếu các em text được là các em sẽ text, và có nghĩa là các em sẽ gây tai nạn và bị tai nạn.
Làm cha mẹ, mình biết có những lúc mình “bảo không nghe” thì phải có biện pháp khác.
Consumer Report đề nghị hai giải pháp. Một giải pháp là gài “app” để không thể texting được khi đang di chuyển với tốc độ xe hơi. Giải pháp thứ nhì là dùng “app” để đọc text thành tiếng, để các em không có nhu cầu phải nhìn màn hình khi nhận được text.
Với giải pháp thứ nhất, dịch vụ như tXtBlocker ($6.99 một tháng, txtblocker.com) cho phép phụ huynh chặn texting khi điện thoại đang chạy trên một tốc độ nào đó, thí dụ 10mph chẳng hạn. TxtBlocker cũng có thêm chức năng để phụ huynh theo dõi điện thoại (tức con em mình) đang ở đâu.
Các em có thể khiếu nại là cha mẹ làm vậy, lúc con ngồi trong xe của bạn, con cũng không text được luôn. Thôi thì thà bắt lầm còn hơn bỏ sót vậy.
Giải pháp thứ nhì là giải pháp dung hòa: Không được texting nhưng nếu lỡ có ai text tới thì cho các em nghe text nói gì, còn đỡ hơn đang lái xe cầm điện thoại lên đọc text. Một app cho việc này là DriveSafe.ly (drivesave.ly).
Dùng family plan thay vì prepaid
Ðể phụ huynh có nắm quyền điều khiển điện thoại của con, cách tốt nhất là đừng mua prepaid cho con. Hợp đồng prepaid là trả tiền một lần rồi xài hết mua tiếp. Ðó có thể là một cách tiết kiệm tiền, nhưng cha mẹ không nắm được nhiều quyền điều khiển điện thoại.
Hợp đồng dài hạn, tuy có thể tốn hơn nếu con cái phí phạm, nhưng cha mẹ “nắm đằng chuôi” vì là người đứng tên trong hợp đồng. Cha mẹ có thể dễ dàng theo dõi con cái, các hãng điện thoại cũng cung cấp nhiều thông tin cho người đứng tên – cha mẹ dễ dàng biết con cái làm gì với cái điện thoại đó.
Dùng smartphone vào mục đích tốt hơn
Quan trọng hơn hết, là thay vì để cho con cái dùng điện thoại cho những việc phí thời giờ như chơi game, tán dóc, cha mẹ nên khuyến khích con cái dùng điện thoại thông minh cho những chuyện thông minh hơn. Có những app cho con học thi SAT, xem kịch Shakespeare, học nhạc, tập vẽ, có rất nhiều app cho các môn văn sử địa toán lý hóa. Gài một đống app có lợi cho các em, cũng là một cách khuyến khích các em học mà không bị chán.
