Phạm Ðình
Như bài trước có nói, bắt đầu từ đầu năm 2013 luật mới về smog check được thi hành với sự xuất hiện của một đẳng cấp mới là STAR áp dụng cho những cơ sở cung cấp dịch vụ này. Những cơ sở không được xếp hạng STAR chỉ được làm smog check cho những xe kể từ đời 2000 trở về sau. Ðối với giới làm business, điều đó có nghĩa là lượng thương vụ của họ kể từ nay sẽ bị rút bớt. Còn đối với khách hàng? Sự thay đổi như vậy có tác động gì không?
Một chiếc xe được smog check tại một tiệm STAR ở Westminster. (Hình minh họa: Thiên An/Người Việt)
1. Những xe buộc phải đến STAR
Cùng với sự ra đời của chương trình STAR, nhà nước California cũng xếp hạng một loại xe mới, được “chỉ định” (directed vehicles) là những xe Gây Ô Nhiễm Nặng (Gross Polluters), bao gồm các đời xe trước năm 2000 (từ 1999 trở về đời ông Bành Tổ) và những xe thuộc diện HEP (High Emitter Profile). Số xe thuộc loại này, theo giới thẩm quyền, có thể chiếm tới 18% tổng số xe đang lưu hành trên đường phố California.
Như vậy, nếu hiện đang làm chủ một cái xe từ đời 1999 trở về trước, nhiều phần chắc là bạn sẽ nhận được giấy báo smog check với chỉ thị rõ ràng: Phải có giấy chứng nhận của STAR, có nghĩa là bạn đã được Nha Lộ Vận (DMV) chọn làm smog check tại một cơ sở có sự theo dõi chặt chẽ của nhà nước, bảo đảm chấp hành đúng theo các qui luật ngặt nghèo về kiểm soát khói thải.
Tuy nhiên, sự chọn lựa không chỉ giới hạn vào các loại xe gây ô nhiễm nặng như kể trên, Nha Lộ Vận, xuyên qua một cơ quan thừa hành gọi tắt là BAR (Bureau of Automotive Repairs – sở giám sát sửa xe) có thể lựa chọn bất kỳ (random selection) một chiếc xe nào hiện đăng ký lưu hành tại tiểu bang. Với cách lựa chọn bất kỳ như vậy, biết đâu chiếc xe đời 2003, 2005 nhà bạn cũng có thể lọt vào “mắt xanh”?
Tóm lại những chiếc xe bị buộc phải làm smog check tại STAR bao gồm:
-Xe từ đời 1999 trở về trước
-Xe thuộc loại HEP (nhiều khói thải)
-Xe được BAR lựa chọn ngẫu nhiên, bất kể đời bao nhiêu. Tuy nhiên nếu xe chưa được 6 tuổi thì xin bạn yên tâm. Luật California vẫn công nhận những xe còn mới, chưa tới 6 năm sử dụng, được miễn làm smog check.
Nếu được chọn, bạn phải đi tìm một cơ sở có đẳng cấp STAR. Nhưng yên tâm, đó không phải là chuyện… mò kim dưới đáy bể. Có đến vài trăm tiệm như vậy tại tiểu bang California. Ắt hẳn trên giấy thông báo đi làm smog check, nhà nước sẽ hướng dẫn bạn làm cách nào để tìm ra một tiệm STAR tại địa phương. Nếu muốn tham khảo trước, bạn có thể vào mạng sau đây: http://smogcheck.ca.gov/PubWebQuery/station/stationlist.aspx.
Thủ tục và phí tổn làm STAR smog check
Tin tức từ một trang mạng của một cơ sở chuyên làm Smog Check (www.smogcheck.com) cho rằng, thủ tục làm STAR Smog Check sẽ kéo dài gấp đôi, bởi vì phải kiểm soát ngặt nghèo hơn, và có thể có tới 30% xe bị kiểm tra trong chương trình này sẽ rớt. Ðây là sự thật? Hay chỉ là kỹ thuật quảng cáo “cướp tinh thần” để thúc giục khách hàng mang xe đến cơ sở của họ? Người viết chưa có đủ tài liệu để xác minh việc ấy, chỉ xin đăng lên đây để chúng ta cùng quan sát và tham khảo.
Còn về giá tiền? Chỉ có lệ phí cấp chứng chỉ đậu smog check để gửi về cho DMV là cố định: $8.25 xu. Bởi vì, các tiệm STAR vẫn là những cơ sở kinh doanh tư nhân, điều hành độc lập, chứ không phải là “cơ quan chính quyền,” nên lệ phí làm smog check là do họ ấn định, có thể từ $30 đến $60, cao thấp khác nhau tùy địa điểm, tùy sự cạnh tranh, và tùy thời điểm “on sale” của từng cơ sở.
2. Những xe không buộc làm smog check tại STAR
Ðó là xe không thuộc loại HEP và các xe từ đời 2000 trở về sau. Nhưng nói chắc ăn nhất, đó là những xe nhận được giấy báo mà không có chỉ thị làm smog check tại STAR. Trong trường hợp này, bạn có thể mang xe đến bất cứ một cơ sở nào, có hay không có STAR.
“Phí tổn làm smog check sẽ giảm xuống rất nhiều”
Luật mới cũng đòi hỏi các tiệm smog check phải áp dụng một kỹ thuật kiểm tra mới đơn giản, nhanh nhẹn, và ít tốn kém hơn: Thay vì kiểm tra lượng khói thải từ ống bô (tailpipe) như vẫn làm trước nay, bây giờ thợ máy sẽ nối hệ thống vi tính chẩn đoán có lắp sẵn trên xe của khách hàng (onboard diagnostic computer) vào một máy cảm ứng, và hoàn tất việc kiểm tra chỉ trong vòng vài ba phút. Hệ thống vi tính chẩn đoán này đã được lắp đặt trên tất cả mọi xe kể từ đời 1996 trở về sau.
Với kỹ thuật mới này, nhà nước cho rằng sẽ tiết kiệm được nhiều thời giờ và công sức của cơ sở, từ đó có thể tiết kiệm được phí tổn cho khách hàng. Ông Russ Heimerich, phát ngôn viên Nha Giám Sát Các Vấn Ðề của Giới Tiêu Thụ thuộc chính quyền California (California Department of Consumer Affairs) phát biểu, “Phí tổn làm smog check sẽ giảm xuống rất nhiều!” Tuy nhiên, ông không cho biết giảm bao nhiêu, mà chỉ nói rằng thị trường tự do với những sinh hoạt cạnh tranh sẽ là nhân tố quyết định giá cả.
Còn giới kinh doanh ngành smog check phản ứng ra sao? Ông Warren Sharp, chủ nhân cơ sở Smogie’s Smog Shop ở Ventura cảm thấy không vui. Ông cho rằng, diễn biến này là một “job killer,” tức là một tên sát nhân: Tên sát nhân này không giết người, nó chỉ giết công việc thôi. Nghĩa là, với kỹ thuật mới, việc làm đơn giản hóa đi nhiều, khiến cơ sở không cần phải thuê thợ làm việc nữa. Ông Sharp ước lượng, phí tổn cho một lần làm smog check theo kỹ thuật mới khoảng chừng $20 tới $30, so với giá trước nay ông thường lấy từ $50 tới $60. Theo ông, đó quả thực là một mất mát lớn về tài chánh đối với người làm kinh doanh.
Tuy nhiên, cũng là một chủ nhân cơ sở làm smog check, ông John Russell, thuộc Russell’s Automotive ở thành phố Thousand Oaks thì lại hân hoan chào đón chương trình kiểm tra mới. Ông thừa nhận rằng, với kỹ thuật mới này, lợi tức của một số tiệm sẽ giảm sút, và thậm chí có thể phải đóng cửa, nhưng như vậy lại là tốt và tạo được một không khí thương mại lành mạnh hơn, bởi vì hiện thời “có quá nhiều cơ sở làm smog check.”
Kỹ thuật mới có chính xác không?
Về vấn đề này, ý kiến của giới kinh doanh cũng phân đôi. Ông Sharp, chủ nhân tiệm Smogie’s Smog Shop nói trên, vốn phàn nàn về lợi tức suy giảm, không tin rằng kiểm tra qua hệ thống vi tính chẩn đoán là chính xác, hoặc ít nhất không chính xác 100%.
Một đồng nghiệp của Sharp, ông Zack Jordan, chuyên viên làm smog check trong tiệm Auto Masters, cũng nghĩ như vậy. Jordan nói, “Chẩn đoán qua máy vi tính trên xe có nhiều lỗ hổng. Hệ thống này chưa hoàn hảo đâu!” Theo ông, tuy hệ thống computer trên xe ít hư, nhưng “cũng có lúc chứ!”
Ông Russell, chủ nhân Russell’s Automotive, không nghĩ như vậy, ông cho rằng những “lỗ hổng” thực ra không nhiều. Ông nói, “Nếu kiểm tra khói thải qua hệ thống vi tính cho thấy kết quả tốt, thì kiểm tra qua ống bô cũng phải là tốt thôi!”
Dĩ nhiên, phát ngôn viên của nhà nước California đồng ý với quan điểm sau này. Ông Heimerich cho rằng, xét nghiệm qua hệ thống vi tính cũng chính xác không thua gì qua ống bô thải khí cả! Tác giả của đạo luật áp dụng kỹ thuật smog check, ông Mike Eng, tuyên bố chắc nịch, “Luật AB 2289 sẽ đưa lại nhiều lợi ích kinh tế. Trước tiên, nó sẽ giảm bớt rất nhiều chi phí cho ngành smog check, giảm bớt tốn kém cho người tiêu thụ ở California tới $180 triệu một năm.” Ngoài ra, theo ông Eng, luật này còn tạo thêm công ăn việc làm, một điều mà những chủ tiệm như ông Sharp đã phản đối.
Còn bạn, nếu có xe từ đời 2000 trở về sau, và khi nhận được giấy smog check mà không buộc phải đến cơ sở STAR, bạn hãy yêu cầu chủ tiệm làm test theo kỹ thuật mới và giảm giá cho bạn xem. Tại sao không?
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728-9255. Tel: 714-675-8628 (số mới). Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
