“Khu Rừng Lau” là bộ trường thiên tiểu thuyết được Doãn Quốc Sỹ viết nhằm tái hiện giai đoạn bi thảm nhất của lịch sử cận đại Việt Nam. Nhưng lấp lánh đâu đó, giữa những trang văn của ông, vẫn là niềm tin nơi con người, nơi dân tộc. Nó chịu được sự đọc lại, không chỉ hôm nay mà còn với nhiều thế hệ mai sau.
Kỳ 97
Tội thứ hai vào tháng mười năm 1947. Ngày đó Duy Hoàn ngồi nói chuyện với một tên mà Duy Hoàn biết là gián điệp của địch tại một quán nước dưới chân núi Tam Ðảo. Bất mãn vì cuộc kháng chiến quả có vẻ trường kỳ, trong câu chuyện Duy Hoàn đã cố ý tiết lộ là bộ đội ta hiện đương đóng trên Tam Ðảo. Hôm sau phi cơ địch oanh tạc Tam Ðảo, Duy Hoàn những mong bộ đội ta sớm bị tận diệt để trở về thủ đô sống nô lệ nhưng thanh bình.
Tội thứ ba vào tháng 5 năm 1948 Duy Hoàn quyết tâm vào tề. Duy Hoàn khởi hành từ thị trấn Phú Lộc thuộc huyện Phù Ninh tỉnh Phú Thọ, qua chợ Vàng, tới bến Vàng, qua sông Phó Ðáy, tới Phú Vinh, chỉ còn chặng cuối cùng qua Ðông Ðạo nữa là tới tỉnh lỵ Vĩnh Yên, vùng địch kiểm soát. Rủi thay tới Ðông Ðạo, Duy Hoàn thấy nhiều công an quá, biết là không thể đi thoát, đành nuốt hận quay về đường cũ.
Tội thứ tư vào tháng chạp năm 1950, nhân một dịp Duy Hoàn đi công tác vào vùng hậu địch ở chân núi Thiên Thai thuộc Bắc Ninh, Duy Hoàn đã quyến rũ một nữ cán bộ có phận sự dẫn đường. Sau cùng vào một đêm tối trời Duy Hoàn đã hiếp nữ cán bộ trên bờ sông máng.
Duy Hoàn vừa dứt lời thú tội, phó chính ủy lãnh đạo học tập đứng ra cổ xúy:
– Nhân danh đảng, nhân danh quân đội, tôi khen ngợi đồng chí Duy Hoàn đã chiến thắng kẻ thù tội lỗi, tôi khen ngợi các đồng chí khác đã giúp đồng chí Duy Hoàn truy kích được kẻ thù tư tưởng!
Rồi mọi người theo phó chính ủy hô mấy khẩu hiệu hùng hồn trước khi cùng hát Quốc Tế Ca. Khi im lặng trở lại như cũ, Duy Hoàn đứng lên nói:
– Thưa các đồng chí, thành thật cám ơn các đồng chí đã khích lệ. Tôi thiết nghĩ tạo hóa sinh ra con người không dễ ai mỗi lúc tiêu diệt được bản chất con người đó. Các đồng chí vừa đồng ca Quốc Tế Ca, giờ đây tôi xin đơn ca bài khác hợp với bản chất tôi, đó là bài hát theo điệu Kim Tiền nhan đề “Dưới trăng” do anh tôi làm vào dịp thưởng trăng thu, bài này làm ra được một tháng thì anh tôi mất.
Giọng Duy Hoàn cất lên ấm và buồn khác hẳn với giọng thù hận đằng đằng sát khí của Quốc Tế Ca.
Anh em chúng ta, nay họp mặt chơi,
Vui dưới trăng được buổi sáng trời.
(Mọi người cảm thấy rùng mình, lời ca tựa như mang ánh trăng mát lạnh vào phòng họp)
Ta ngắm trăng ánh sáng rạng soi
Sáng tỏa khắp nơi
Hương sắc trời
Cơn gió thoảng
Hương sắc trời
Ta thấy ta muôn tình tỉnh say.
(Mọi người thốt nhớ đến mối tình thất vọng của An đối với Duy Hoàn, và mối tình thơ mộng dưới trăng của Duy Hoàn với Phương Thảo).
Mảnh hồn lẹ bay
Là bay ruổi theo mây bạc
Cùng tận khắp nơi
Ngày năm không thôi.
(Ai nấy nhắm mắt nương theo giọng ca nhịp nhàng của Duy Hoàn, như muốn được uống ánh trăng thần tiên).
Chốn này êm ái lắm thay!
Chốn này êm ấm lắm thay!
Thú vui trong mộng,
Dưới trời sáng rộng,
Này cảnh trăng mây,
Thú vui trong mộng
Dưới trời sáng rộng…
(Tiếng rên xiết kêu gọi căm hờn của Quốc Tế Ca không còn một chút đồng vọng. Giọng hát đơn độc đáng yêu của Duy Hoàn đã dìu anh em về quê hương thật của lòng người, quê hương hiền hòa thơ mộng)
Anh em chúng ta, nay họp mặt chơi
Vui dưới trăng được buổi sáng trời
Ta ngắm trăng ánh vàng rạng soi
Sáng tỏa khắp nơi.
Duy Hoàn ngừng giọng. Anh em mong đợi giọng hát còn tiếp tục để kéo dài giây phút quý giá gặp gỡ quê hương nhưng Duy Hoàn ngừng hẳn.
– Thưa các đồng chí – giọng Duy Hoàn nghe sao mệt mỏi chán chường – bài hát theo điệu Kim Tiền vừa qua là của anh tôi làm để thưởng trăng thu năm 1943, sau đó một tháng, anh tôi mất, mãi tới tháng giêng năm 1944 tôi mới rắp tâm đầu độc anh tôi! Cả tháng mười năm 1947 tôi ở mặt trận sông Lô truy kích địch đến Ðoan Hùng, sau trận truy kích cuối cùng này, anh P. trung đội phó vì suốt một tuần mỗi ngày hai lần lên cơn sốt rét, nên tới phủ Ðoan vừa uống xong cốc nước tranh, bị cấm khẩu chết liền.
