Nguyễn Văn Khanh
“Không ai muốn chiến tranh xảy ra, nhưng ngay lúc này tình hình mỗi lúc mỗi nghiêm trọng hơn,” ông phát ngôn viên George Little của Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ nói với báo chí trong cuộc họp báo thường lệ sáng Thứ Ba. “Bắc Hàn tiếp tục đe dọa bằng cả lời nói lẫn hành động, chẳng ai biết bước đi kế tiếp của họ như thế nào. Không muốn chiến tranh nhưng luôn luôn đề phòng là điều chúng ta đang làm, đồng minh Nam Hàn cũng đang làm.”
Con đường dẫn đến cổng vào khu chế xuất Kaesong, Bắc Hàn, hoàn toàn vắng bóng người. (Hình: Chung Sung-Jun/Getty Images)
Ðây không phải lần đầu tiên chính phủ Hoa Kỳ cho biết phải đề phòng những biến chuyển bất ngờ có thể xảy ra khi đối phó với lãnh tụ trẻ tuổi Kim Jong-un của Bắc Hàn. Chiều Thứ Năm tuần trước ông Tổng Trưởng Quốc Phòng Chuck Hagel bảo rằng “Bình Nhưỡng phải hiểu là họ đang làm điều rất nguy hiểm” khi đe dọa sẽ tấn công nước Mỹ và biến Nam Hàn thành một biển lửa. “Hành động của họ là hành động gây hấn, chúng ta không coi thường, chúng ta sẽ đối phó.”
Chữ “đối phó” ông sếp Ngũ Giác Ðài sử dụng chính là chữ được nhiều người nói đến. Ông Victor Cha, người từng đảm trách phần vụ Bắc Hàn dưới thời Tổng Thống George W. Bush bảo với một kẻ “nguy hiểm” như Kim Jong-un, luc nào Washington và Seoul “cũng phải sẵn sàng để đối phó” với những hành động ông gọi là “không thể lường trước được.” Những hành động nguy hiểm đó có thể là “đe dọa khởi chiến” hay “đặt tất cả các giàn hỏa tiễn đang có trong thế sẵn sàng rời giàn phóng bất kỳ lúc nào,” hoặc “khởi động lại nhà máy điện nguyên tử và làm giầu uranium” để chế tạo bom nguyên tử mà lãnh tụ trẻ tuổi Bắc Hàn liên tục đưa ra trong tuần lễ trước và những ngày vừa rồi.
Ông Victor Cha chẳng phải là người duy nhất nói lên điều đó, vì ngay chính các viên chức cao cấp nhất của hành pháp cũng đưa ra những phát biểu tương tự. Trong cuộc tiếp xúc với báo chí hôm Thứ Hai đầu tuần, phát ngôn viên Jay Carney của Tòa Bạch Ốc cho rằng “những hành động gây rối của Bắc Hàn chỉ khiến cho tình hình trở nên khó khăn hơn,” nhưng ông cũng nhắc lại lời bà Ðại Sứ Susan Rice đã nói ở Liên Hiệp Quốc là “quân đội Hoa Kỳ và đồng minh luôn luôn ở thế sẵn sàng để đối phó với mọi tình huống xảy ra.”
Ông Jay Carney không cho biết Hoa Kỳ có đặt binh sĩ đang trú đóng tại Nam Hàn trong tình trạng báo động hay không, nhưng các viên chức của Bộ Quốc Phòng tiết lộ “từ chiều Thứ Hai chiến hạm USS McCain đã được điều động tới vùng biển nằm rất sát biên giới lãnh hải phân chia Nam-Bắc Hàn” để đối phó với tình hình đang ngày một căng thẳng hơn trước, 24 giờ đồng hồ trước đây lại đưa thêm những giàn hỏa tiễn đến Guam. Những quyết định quân sự này đi kèm với lời của Ngoại Trưởng Hoa Kỳ John Kerry: “Tôi thấy cần phải nói cho thật rõ: Hoa Kỳ sẽ (chiến đấu) bảo vệ chính mình và (chiến đấu) bảo vệ cho quốc gia đồng minh của chúng ta là Nam Hàn.”
Như vậy, có phải là Hoa Kỳ và Nam Hàn đang đứng trước bờ vực chiến tranh, hoặc ít nhất đang sửa soạn cho một cuộc chiến có thể xảy ra bất cứ lúc nào hay không?
“Câu trả lời của tôi là không,” theo chuyên gia Ðông Á James Walsh. “Tôi có thể nói như thế này: Bắc Hàn sẽ thảm bại nếu họ mở trận chiến tấn công Hoa Kỳ hay Nam Hàn. Nếu so với những nước khác thì quân đội của họ đúng là hùng hậu, nhưng so với tiềm năng quân sự của Hoa Kỳ và Nam Hàn thì chẳng thấm tháp gì.” Ông James Walsh bảo thêm “chỉ có kẻ điên mới nghĩ đến chuyện thách thức nước Mỹ.”
“Lãnh tụ Kim Jong-un không phải là kẻ điên như nhiều người nghĩ, mà ông ta là một con người nguy hiểm, rất nguy hiểm,” là nhận định của ông Lee Ming-Hyun, một chuyên gia về Bắc Hàn trong buổi nói chuyện do Viện Nghiên Cứu Brooking Institution tổ chức hồi tuần trước. “Ông ta (Kim Jong-un) biết cách lôi kéo sự chú ý của thế giới, bằng những lời đe dọa ông ta lôi cuốn được sự ủng hộ của dân chúng và quân đội Bắc Hàn. Chính vì thế nên tôi e rằng nếu cần ông ta sẵn sàng hành động điên rồ như cha ông ta đã làm, sẽ là pháo kích nhắm vào Nam Hàn hay Nhật Bản chứ không có chuyện bắn hỏa tiễn vào Mỹ.”
Ðiều này phù hợp với nhận xét của một chuyên gia về quốc phòng của Anh Quốc là ông James Hardy khi trả lời nhật báo USA Today, cho hay “dựa vào những gì chúng tôi biết thì Bình Nhưỡng chỉ mới có hỏa tiễn tầm ngắn và tầm trung, chưa có hỏa tiễn tầm xa để bắn tới các căn cứ quân sự của Mỹ ở Guam hay Hawaii.” Ðiều đó cũng có nghĩa là Bình Nhưỡng có khả năng bắn hỏa tiễn sang miền Nam hay Nhật Bản.
Cả 2 nhận định vừa nêu được nhiều chuyên gia khác ủng hộ, nhưng không hẳn đã được ông Richard Bush tán thành. “Tôi xem đây là những lời đe dọa rỗng tuếch,” người từng làm việc tại Tòa Bạch Ốc dưới thời Tổng Thống Bill Clinton nói. “Tôi nghĩ hắn ta chỉ đe dọa để lòe người dân miền Bắc chứ chẳng làm được gì ai, trước đây chính cha anh ta cũng đã từng đưa ra những lời đe dọa tương tự chứ có làm được gì đâu.”
Nhưng chuyện Bắc Hàn cứ đe dọa như vậy cũng khiến mọi người nửa lo âu nửa bực mình chứ, một người trong thành phần cử tọa đặt câu hỏi. “Ðiều đó đúng chứ chẳng sai,” ông Richard Bush trả lời, đưa ra giải pháp là “Washington phải nói chuyện cặn kẽ với Bắc Kinh, đẩy Trung Quốc tới chỗ phải bảo với Bình Nhưỡng là đừng gây thêm rắc rối nữa.” Làm sao đi tới chuyện đó? “Tôi nghĩ rằng chúng ta (Hoa Kỳ) phải vạch rõ cho giới lãnh đạo Bắc Kinh hiểu là những gì đàn em của họ đang làm khiến mọi người bực bội, và đi ngược lại chính chủ trương mà Bắc Kinh đang theo đuổi là muốn ổn định ở bán đảo Triều Tiên, muốn khu vực này trở thành vùng phi nguyên tử.”
Ðiều ông Richard Bush nêu ra cũng là điều một số nhà phân tích chính trị quốc tế cũng đang nghĩ tới. Mới vài ngày trước đây, một viên chức hành pháp nói với báo chí rằng đôi khi ông “đặt câu hỏi về thái độ của Trung Quốc, không biết Bắc Kinh có thật lòng muốn Bắc Hàn chấm dứt ngay thái độ gây hấn với Hoa Kỳ hay không.” Viên chức này nhắc lại chuyện mới xảy ra cách đây chỉ vài tháng: Trung Quốc đồng ý cùng Hoa Kỳ đưa ra những biện pháp chế tài gắt gao nhất đối với Bình Nhưỡng, nhưng “ngay sau đó họ lại tỏ vẻ khá dửng dưng, dường như không muốn thi hành những gì Hội Ðồng Bảo An đã thông qua.”
Ngoài đề nghị đó ra, còn có đề nghị nào khác nữa không? Nghe đâu Hội Ðồng An Ninh Quốc Gia đã bàn thảo chuyện nên hay không nên cử người sang Bình Nhưỡng nói chuyện trực tiếp với Kim Jong-un. Ý kiến này được đưa ra thảo luận từ tuần trước và tức khắc bị bác bỏ, vì các viên chức hoạch định chính sách ngoại giao Hoa Kỳ nghĩ rằng “không nên tạo điều kiện cho Kim Jong-Un đánh bóng tên tuổi,” cũng chẳng nên để cho Kim Jong-Un cơ hội nói với người dân là trước áp lực do chính hắn ta tạo nên, “Hoa Kỳ đã phải nhượng bộ.”
Câu hỏi cuối cùng: giả sử chiến tranh xảy ra thì sao? Tờ The Washington Times có câu trả lời nghe được từ một nhân viên cao cấp của Ủy Ban Quốc Phòng Hạ Viện: lúc đó, chắc chắn Hoa Kỳ có cơ hội bằng vàng để “xóa sổ” chính quyền Kim Jong-un. Viên chức này nói rõ nghe được điều này từ Ngũ Giác Ðài và từ Bộ Tư Lệnh Lực Lượng Hoa Kỳ ở Châu Á Thái Bình Dương.
Nhưng cho đến ngày hôm qua (Thứ Năm, mùng 4 Tháng Tư 2013), chính phủ Hoa Kỳ vẫn tìm cách làm nhẹ vấn đề, cho dù Bắc Hàn nói lãnh tụ Kim Jong-un của họ đã chỉ thị quân đội sử dụng võ khí nguyên tử tấn công nước Mỹ. Bà Victoria Nunland, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao, bảo “tình hình đã căng thẳng lắm rồi, không cần phải làm cho căng thẳng hơn nữa.”
Tức khắc, phát biểu này được một số người xem là “lời cảnh báo cuối cùng” Washington gửi cho Bình Nhưỡng.
