Bác Sĩ Ðặng Trần Hào
Các bệnh liên quan tới hệ thống tiêu hóa thường ảnh hưởng tới chức năng của tỳ, vị, rồi tới thận, gan, ruột non, ruột già. Chức năng của thận, tỳ và gan thường liên quan mật thiết với nhau trong sự chuyển hóa và kiện toàn tiêu hóa.
Gan chủ về sơ tiết, có nhiệm vụ làm thăng thanh, giáng trọc của bao tử và tỳ chủ điều hòa. Thận thuộc hành thủy và tỳ thuộc hành thổ. Một khi thận suy yếu sẽ làm tỳ khí suy theo, không vận hóa được thủy cốc. Vì vậy, trên lâm sàng các bệnh liên quan tới tiêu hóa thường do tỳ, vị, gan và thận sinh ra.
Kỳ này chúng ta đi tìm hiểu về đau bao tử mãn tính thường do những nguyên nhân nào sinh ra?
Gan phạm tỳ và bao tử gây đau bao tử mãn tính
Tại Hoa Kỳ, phần lớn chúng ta bị đau bao tử mãn tính vì phải lo nhiều chuyện như, công ăn việc làm đôi khi bị bấp bênh, không bảo đảm, rồi phải lo gia đình, con cái, tiền nhà, xe cộ, và còn phải lo thêm người thân ở Việt Nam, làm tinh thần bị dồn nén mà gây ra gan khí bị uất kết, và không thông. Một khi gan khí bị uất kết ảnh hưởng qua tỳ và bao tử lâu ngày sẽ làm bao tử bị đau trở thành mãn tính. Và có thể gây ra chẩy máu bao tử một khi bao tử sinh ra nhiều a xít mà chúng ta thường gập.
Bệnh nhân sắc diện tương đối khỏe mạnh, sắc mặt đỏ, tròng mắt sắc đỏ đậm hoặc lợt, môi đỏ thẫm hoặc tím. Giọng nói bệnh nhân mạnh khỏe, hơi thở hôi. Bệnh nhân khai cơn đau không nhất định, có lúc đau dữ dội lan ra hai bên giang sườn, đau lan ra sau lưng trên, vùng với tay không tới, no đói đều đau, nhưng phần lớn đau sau khi ăn. Ban ngày mùa Hè đau nhiều hơn ban đêm mùa Ðông. Nắn bụng cảm thấy đau không chịu nổi. Có lúc cơn đau lại lắng dịu như lành bệnh, miệng đắng, thích ăn đồ lạnh, khát nước, hay ợ nóng, nôn nước chua, nước tiểu vàng, táo bón. Rêu lưỡi trắng, hoặc vàng dầy và khô. Mạch hoạt sác, hữu lực và đại.
Pháp trị liệu: Sơ can tiết nhiệt, lý khí hòa vị, giáng nghịch, chỉ thống.
Sài Hồ Sơ Can Gia Giảm
Sài hồ 9 grs
Hương phụ chế 9 grs
Chỉ xác 12 grs
Ðạ Phúc bì 9 grs
Xuyên luyện tử 9 grs
Diên hổ sách 9 grs
Trần bì 6 grs
Mộc hương 6 grs
Bạch thược 15 grs
Mạch nha 9 grs
Kê nội kim 9 grs
Cam thảo 3 grs
-Sài hồ: Xơ gan.
-Hương phụ, chỉ xác, mộc hương, xuyên luyện tử: Tản khí, ôn trung giúp kiện toàn tiêu hóa.
-Bạch thược: Mát gan, giảm đau, bổ huyết, liễm âm, giảm bụng, ngực đau trướng.
-Ðại phúc bì: Giáng khí.
-Mạch nha, kê nội kim: Bổ tỳ và kiện toàn tiêu hóa.
-Cam thảo: Bổ tỳ khí và phối hợp các vị thuốc.
Tỳ khí và bao tử khí suy gây đau bao tử mãn tính
Thường gặp ở người già đau bụng vùng hạ vị, phân còn sống, bụng đầy trướng, biếng ăn, chậm tiêu hóa, chân tay lạnh, thích nóng, đi tiểu nhiều lần, đau nhức, chân yếu bất lực. Mạch trầm, tế và nhược. Rêu lưỡi trắng và dầy.
Phương pháp chữa trị: Ôn bổ tỳ và thận khí.
Phụ Tử Lý Trung Thang
Phụ tử chế 9 grs
Ðảng sâm 12 grs
Bạch truật 12 grs
Cam thảo 6 grs
Can khương 9 grs
Phá cố chỉ 12 grs
Ngô thù du 6 grs
Bạch đậu khấu 6 grs
Ngũ vị tử 6 grs
Gia:
Bạch biển đậu 9gr
Mộc hương 9 grs
Sa nhân 6 grs
Thần khúc 9 grs
Sơn tra 12 grs
-Ðảng sâm, bạch truật, can khương, phá cốt chỉ, ngô thù du, ngũ vị tử: Bổ tỳ khí, kiện toàn tiêu hóa và tán hàn.
-Phụ tử: Bổ thận dương và ôn trung tán hàn.
-Mộc hương, sa nhân, bạch biển đậu, thần khúc, sơn tra: Tản khí, ôn tỳ vị, tiêu thấp, tiêu thực, kiện toàn tiêu hóa, ngưng tiêu chẩy.
-Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
Do thấp hàn gây ra đau bao tử mãn tính
Ðau bụng ỉa chẩy do thấp hàn, thường do viêm gan các loại gây ra.
Có triệu chứng đau đầu, mình, ỉa chẩy, sợ lạnh. Rêu lưỡi trắng, dầy. Mạch phù hoãn.
Phương pháp chữa: Tán hàn, phương hương hóa thấp, ôn trung.
Hoắc Hương Chính Khí Thang
Hoắc hương 3 grs
Phục linh 9 grs
Cát cánh 6 grs
Binh lăng 3 grs
Bạch truật 9 grs
Hậu phát 6 grs
Ðương quy 3 grs
Ðại táo 3 trái
Bán hạ 9 grs
Thanh bì 6 grs
Sinh khương 3 grs
Tử tô tử 3 grs
Cam Thảo 3 grs
-Hoắc hương là vị chính trong thang thuốc, gia tăng chức năng dạ dầy.
-Tử tô tử, đương quy: Giáng khí.
-Phục linh, bán hạ, thanh bì, cam thảo, sinh khương và bạch truật: Tản huyết tích tụ trong dạ dầy và ngưng mửa.
-Hậu phát, binh lăng, cát cánh: Gia tăng chức năng, tản khí, giáng khí tại dạ dầy và đồng thời giảm trướng tại thượng vị.
