Phạm Ðình
Chúng ta đang đề cập hiện tượng xe lên dốc chậm và các nguyên nhân khả dĩ. Nếu nghĩ là do hộp số thì điều đầu tiên người tài xế có thể xem được là tình trạng dầu hộp số. Có thể do các khiếm khuyết nơi dầu hộp số, chẳng hạn như thiếu dầu, hoặc dầu quá dơ.
(Hình minh họa: Raymond Roig/AFP/Getty Images)
Hiện tượng này nhắc nhở chúng ta nên thay dầu theo lịch bảo trì, nếu có thể thay được. Sở dĩ nói thêm chữ “nếu” là vì trong nhiều xe hệ thống hộp số bị bịt kín, nên việc chăm sóc và bảo trì hộp số lọt khỏi tầm tay của người sử dụng xe bình dân. Thực ra tình trạng xe lên dốc yếu còn do nhiều nguyên nhân khác, có thể gom lại một chữ là “do đầu máy hoạt động yếu.”
Nói đầu máy yếu là nói quá bao quát, kể vào chi tiết chúng ta có thể chỉ ra một vài hiện tượng như nghẹt xăng, nghẹt khí, nghẹt ống bô, hoặc đơn giản là vì cách điều khiển xe của chính chúng ta. Dưới đây, xin đề cập một vài nguyên nhân, từ dễ dàng đến khó hơn.
1. Màng lọc khí quá dơ (dirty air filter)
Màng lọc khí, hay bộ lọc khí, là dụng cụ chặn lại các chất dơ trong không khí trước khi tiếp nó vào đầu máy. Chúng ta ai cũng nói rằng xe chạy bằng xăng, chứ ít ai nói rằng xe chạy bằng không khí. Nhưng đúng là không có không khí thì xăng không cháy nổ, và xe không lăn bánh được. Sự hòa trộn giữa không khí và xăng tạo thành một tổng hợp xăng+khí thích hợp cho hiện tượng cháy nổ. Luồng khí hút từ ngoài trời vào, dĩ nhiên còn đủ các thứ rác rến, cần phải được thanh lọc, bằng không thì phòng cháy nổ sẽ bị tổn hại nặng nề. Air Filter là dụng cụ được trao phó làm nhiệm vụ thanh lọc đó. Trải qua ngày tháng, số rác rến bị ngăn không cho vào phòng máy tồn đọng trên màng lọc, làm cho màng lọc bị nghẹt, đưa đến tình trạng không khí cũng bị ngăn lại. Khi đó, mặc dầu xăng đắt mà không khí thì free, nhưng xe không thiếu xăng mà thiếu khí chỉ vì màng lọc khí đã bị nghẹt phần nào, không dẫn đủ khí vào máy. Ðầu máy phải làm việc trong tình trạng thiếu khí, xe chạy sẽ hao xăng và máy yếu thể hiện rõ nét nhất là khi bạn đưa xe lên dốc.
Vậy bạn đã kiểm tra Air Filter chưa? Có thấy nó đen nghịt rác rến không? Như vậy thì làm sao nó hít không khí vào được? Có khác gì cái lỗ mũi của người bị cảm sốt thở không ra được mà hít vào cũng không xong. Việc phải làm là thay cái Air Filter này, rồi bạn sẽ nhận thấy ngay một sự khác biệt lớn trong hoạt động của đầu máy.
Thay Air Filter là một công tác bảo trì dễ dàng, cần phải làm trước khi trục trặc xảy ra, không cần phải là thợ chuyên môn, hoặc người giỏi về máy móc xe hơi mới làm được. Nhưng không thể xác định là bao lâu phải thay một lần, giống như những lời khuyên bảo trì khác như thay nhớt, thay nước coolant, thay dầu hộp số. Lâu hay mau là tùy điều kiện đường sá nơi bạn vẫn thường lăn bánh. Nếu xe thường đi trên xa lộ thênh thang, không khí ít bụi bậm, thì Air Filter có thể thọ được 20,000 hoặc 30,000 dặm. Nếu “con đường xưa em đi” nay vẫn còn gồ ghề đất đá, mặt chưa tráng nhựa thì có thể sau vài tháng chúng ta đã mất đứt một cái Air Filter rồi. Cũng may, kiểm tra Air Filter là việc dễ dàng. Nếu nghi ngờ, bạn có thể mở nắp đầu máy xe và xem lại “em” còn trắng trong hay đã ô nhiễm nhiều rồi. Và nếu cần bạn có thể tự thay lấy – Air Filter là một vật dụng giá rẻ, việc thay Air Filter lại dễ dàng – hoặc mang ra cho thợ chuyên môn làm thì tốn phí chắc cũng không nhiều. Nhưng đừng để đến lúc thấy máy chạy yếu, thậm chí máy không chịu nổ mới mang ra tiệm để khoán trắng, lúc bấy giờ lại là chuyện khác.
2. Ống chân không bị rò
Ống chân không (Vacuum Hose) lẫn trong các đường ống ngoằn ngoèo linh tinh nằm dưới nắp đậy đầu máy (Hood), bao gồm đường dẫn nước coolant, đường dẫn xăng, đường dẫn khí, và đường chân không.
Hoạt động của Piston trong lúc đầu máy nổ phát sinh hiện tượng chân không, tức là hiện tượng không có gì! Nhưng các kỹ sư chế tạo lại tận dụng được cái tình trạng “không có gì” này để tạo ra sức hút, sức ép. Chuyện đấy tạm để dành nói sau, cái điều cần nói đến ở đây là nếu những ống chân không ấy bị lủng, bị châm kim, thì không khí len vào và đầu máy cũng yếu đi, khiến xe không có đủ Power khi bạn cần đến nó.
Muốn phục hưng tình trạng này, thì chỉ việc thay cái ống chân không bị rò rỉ ấy là xong. Bạn biết ống chân không giá bao nhiêu chứ? Khoảng $3 hoặc $4 một đoạn ống, mua vài ống chưa tốn tới $10. Việc thay ống cũng không khó.
Chính vì thế mà một người bạn của chúng tôi kèo nhèo rằng, có lần anh ta phải đến tiệm vì tội xe không có power. Thợ máy xem lại, thay cho ảnh cái ống chân-không, và lấy cả trăm đồng! Quá đắt. Nhưng Phạm Ðình nói với ảnh rằng như vậy vẫn còn là “good deal” bởi vì, vấn đề mà người ta giải quyết cho anh là làm cho cái xe chạy khỏe, chạy với một power xứng đáng, chứ không phải chỉ là thay Vacuum Hose. Cái công phu ở đây nhiều phần là tìm bệnh, chẩn bệnh. Tìm đúng bệnh mới khó, chữa bệnh có lẽ dễ hơn.
Vậy lâu lâu mình có nên kiểm tra Vacuum Hose để tìm xem nó có bị rò rỉ và tự thay lấy được không? Rất nên và rất được, nhưng chuyện này xin để nói trong một dịp khác.
3. Hệ thống tiếp xăng bị nghẹt (fuel system clogged)
Như đã nói, hiện tượng cháy nổ xảy ra được là do có xăng và có không khí. Thiếu không khí không được, mà thiếu xăng cũng không được. Thiếu thành phần nào cũng khiến cho tiến trình cháy nổ không hoàn tất. Phần trên đã nói đến thiếu không khí do Air Filter bị nghẹt. Xăng còn dễ bị nghẹt hơn, bởi vì nó được tiếp vào thông qua ít nhất 3 giai đoạn: Bơm xăng (fuel pump), lọc xăng (fuel filter) và dàn phun xăng (fuel injectors). Giai đoạn nào bị nghẹt cũng có thể gây khó cho xe.
Nếu chẳng may nguyên nhân xe mất power – thể hiện khi lên dốc và oái oăm thay, cả trong trường hợp ngược lại, nghĩa là khi bạn ngừng xe ở đèn đỏ hoặc tạm dừng vì kẹt xe – được tìm ra là do hệ thống tiếp xăng bị nghẹt thì đúng là hơi đau tiền đó. Nguyên nhân phổ thông là do fuel filter (bộ lọc xăng) bị nghẹt. Công việc mà người chủ xe có thể làm được là thay bộ lọc xăng (fuel filter), nếu có kỹ năng về cơ khí và có đồ dùng thích hợp. Là người sử dụng xe bình dân, tốt nhất là tìm một trung tâm sửa chữa tốt với dụng cụ máy móc thích hợp.
Ðể bảo trì, tức là làm trước những việc cần làm để tránh trục trặc xảy ra, chúng ta nên thay Fuel Filter theo sự đề nghị của nhà sản xuất trong sách cẩm nang. Nếu không có cẩm nang hoặc cẩm nang không nói gì, chúng ta có thể thay sau mỗi 30,000 dặm. Trên thị trường hiện nay cũng có những loại dung dịch, với tên gọi “fuel system cleaner”, hoặc “fuel injector cleaner” (nước rửa hệ thống tiếp xăng), nhưng chúng tôi không đề nghị bạn dùng những thứ đó.
4. Catalytic Converter bị nghẹt
Ðây là một thành phần trong hệ thống thoát khí thải, mà chúng ta thường gọi là ống bô. Catalytic Converter có công dụng cải biến những yếu tố độc hại trong khí thải thành những thứ ít độc hại hơn, trước khi chúng được thải vào môi trường. Chúng ta thường nói là “nghẹt bô” làm cho xe bị mất power chính là do nghẹt ở bộ phận này.
5.Cách điều khiển xe
Ngoài ra, cũng nên nhắc đến trường hợp, khi cho xe lên dốc, nhất là đối với những con dốc cao, dốc dài, chúng ta nên đổi số về số 2 hoặc số 3, cho xe mạnh hơn. Thêm nữa, nếu bạn đang để xe ở dạng OD (overdrive) khi đang phóng vi vu trên xa lộ, mà khi gặp dốc vẫn cứ để như vậy thì đương nhiên xe yếu, tắt OD đi, bạn sẽ thấy xe có power hơn.
Trên đây là một số nguyên nhân gây khó khăn khi xe lên dốc nói riêng, và xe bị mất power nói chung, chúng tôi nêu lên ở đây với mục đích nhắc nhở bảo trì – chẳng hạn như việc thay dầu hộp số, thay air filter, fuel filter – là những việc làm giúp ích cho tuổi thọ của chiếc xe. Dĩ nhiên, còn có thể nhiều nguyên nhân khác mà thợ máy với dụng cụ chuyên môn cũng khổ sở mới tìm ra. Nhưng tới lúc đó, chúng ta chẳng còn làm được gì, và công việc sửa chữa cũng không phải là mục tiêu của trang báo này.
[email protected]
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho: Phạm Ðình 9800 Bolsa Ave., #86, Westminster, CA 92683 (địa chỉ mới). Tel: 714 675 8628. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
