Bài và ảnh: Phạm Ðình
Xe chạy yếu, thể hiện rõ nét qua việc xe lên dốc khó khăn hoặc mỗi khi tăng gas nhưng xe không dọt được, là do nhiều nguyên nhân. Một nguyên nhân cụ thể là do lọc khí (Air Filter) bị nghẹt. Nhưng nghẹt Air Filter cũng sinh ra nhiều triệu chứng khác khiến bạn lo cuống lên. Trong những trường hợp như liệt kê dưới đây, bạn không nên lo lắng quá, bởi vì nguyên nhân có thể chỉ là do air filter mà thôi. Mà như đã nói nhiều lần, người sử dụng xe bình thường “tay mơ” về cơ khí, cũng có thể tự thay air filter được.
Air filter nằm trong một cái hộp khá lớn, hiển hiện trước mặt khi nắp đậy đầu máy được nhấc lên.
Trước hết, xin nói qua về những triệu chứng nghẹt air filter để cho bạn đỡ lo.
1. Khói đen xịt ra quá nhiều ở ống bô
Hôm nay, trên đường đi làm về, bạn nghe tiếng còi bấm bin bin sau lưng. Xét ra không thấy mình vi phạm gì, nhưng cái xe đằng sau cứ bin bin miết, làm bạn phải ngần ngại táp xe vào lề đường. Người kia cũng xuống xe, tiến lại nói với bạn rằng, “Xe xịt quá nhiều khói đen đằng sau! Lo sửa đi kẻo lãnh ticket đấy!” Hú hồn, tưởng cái gì trầm trọng lắm, hóa ra gặp một ông cảnh sát tốt bụng (?)ngoài giờ đi tuần. Cũng có thể lắm, bởi vì thường chỉ có police mới hay để ý đến những sai phạm để cho ticket, thu thêm tiền cho công quĩ; và cũng chỉ khi ngao du ngoài giờ hành sự họ mới không mang sổ ticket thôi. Nhưng bất kể người đó là ai, thì xịt khói đen cũng là một dấu hiệu trục trặc trong xe, chủ yếu là do hỗn hợp nhiên liệu có quá nhiều xăng và quá ít không khí, tiếng chuyên môn gọi là xe “running rich”. Tình trạng này nếu không điều chỉnh sớm thì chẳng phải chỉ có cái Ticket đe dọa, mà bộ phận đắt tiền khác trong ống bô xe, gọi là Catylic Converter của xe cũng sẽ bị hư hại theo.
Chúng ta có thể nói nguyên nhân chủ yếu là do hệ thống phun xăng, hoặc do Air Filter. Các trục trặc liên quan hệ thống phun xăng thường khá phức tạp, nhưng liên quan Air Filter thì ai cũng check được. Vậy, tại sao không thử xem: Mở cái nắp đậy đầu xe là thấy cái hộp đựng Air Filter, gỡ mấy cái “clip” cài và có thể thêm vài con ốc là lôi nó ra được, thay nó bằng một Air Filter mới cùng loại, có thể bạn sẽ thấy ngay sự khác biệt: Xe không còn phun khói đen mù mịt nữa.
2. Tiếng động đầu máy: Misfire
Ðầu máy nổ dù êm cách mấy cũng có tiếng động, nhưng bình thường thì tiếng máy nghe giòn, đều và êm. Hôm nay, bạn nghe như có vẻ khụt khịt, không đều, tiếng trước đá tiếng sau, tiếng sau chen vào tiếng trước. Hiện tượng này được mô tả là “engine misfire”, do các cây piston trong máy thụt lên thụt xuống không nhịp nhàng, không đúng thời biểu qui định. Một trong những nguyên nhân là “bu gi” (spark plug) đánh lửa không đều. Tại sao? Vì Spark Plug hư? Vì dây nối bị sút? Nhưng cũng có thể vì đầu bu-gi đọng quá nhiều mồ hóng đen do hỗn hợp nhiên liệu quá “rich” (xăng nhiều hơn khí), hay nói cụ thể hơn, Air Filter bị nghẹt!
Vị trí Air Filter trong xe Tacoma.
3. Xe nổ bụp bụp khi nhấn gas: Backfire
Mỗi khi nhấn gas, bạn không thấy xe đi nhanh hơn mà lại thấy đầu máy ngập ngừng, đồng thời nghe những tiếng nổ lớn bụp bụp ở đằng sau, đó là dấu hiệu xe Backfire. Phân tích chi tiết hơn, giới chuyên môn nói rằng: Backfire là tiếng nổ không gây ra trong lòng máy (vì piston đánh không đều) mà từ Intake Manifold (khi tỷ lệ xăng thấp) hoặc từ Exhaust Pipe (khi tỷ lệ xăng cao). Cả hai tình trạng này đều gây ra những tiếng bụp bụp khi nhấn gas, thể hiện qua hiện tượng xe mất power và không thể dọt nhanh.
Ðơn giản hơn, chúng ta chỉ cần nhớ: Nếu bạn nghe nhiều tiếng nổ lớn như súng bắn phát ra ở ống bô, đó là hiện tượng Backfire, gây ra do hỗn hợp nhiên liệu “rich”, tức là xăng nhiều cháy chưa hết, xả vào trong ống bô rồi nổ ở đó. Có thể người đi đằng sau bạn còn chứng kiến những tia lửa bắn ra.
Giải quyết triệu chứng này, một điều dễ dàng cần xem tới đầu tiên là kiểm tra Air Filter, và nếu thấy nó dơ thì thay mới.
Vị trí Air Filter trong xe Corolla.
4. Xe chạy hao xăng
Mức tiêu thụ xăng được gọi là MPG (Miles Per Gallon). Một trường hợp cụ thể: Gần đây, bạn nhận thấy “xe hao xăng quá”, trước kia 2 tuần mới phải đổ một bình mà khoảng một tháng nay, mới có 10 ngày bình xăng đã cạn sạch! Ðiều đó chứng tỏ MPG xuống thấp: Xe của bạn có MPG 30, nghĩa là một gallon xăng chạy được 30 miles, nhưng để ý quan sát bạn thấy rằng gần đây xe chỉ chạy được 25 miles một dặm. Một trong những nơi cần đặt câu hỏi: Air Filter bị dơ nghẹt!
5. Mùi xăng trong khói thải
Khi nổ máy xe, bạn nghe xăng bốc lên rất rõ mùi. Ðể máy nổ, xuống xe quan sát luồng khí thải từ ống bô, bạn lại càng nghe mùi xăng bốc lên nồng nặc hơn nữa. Rồi khi xe lăn bánh thì gần như tất cả những gì mô tả trên đều được phát hiện như Backfire mỗi khi muốn dọt, khói đen phun xối xả, và xe chạy hao xăng. Không thể nói rằng tất cả đó đều là do Air Filter bị nghẹt, nhưng nếu Air Filter bị dơ, hoặc nghẹt, nó sẽ gây ra tất cả những hiện tượng đó.
Thay Air Filter: Công tác dễ bị lãng quên
Thực không ngờ Air Filter dơ nghẹt lại sinh ra lắm chuyện phiền phức như vậy. Nhưng cũng phải nhận rằng, Air Filter là bộ phận rất ít khi được chủ xe lưu ý đúng mức trong công tác bảo trì. Vì thế, để giúp xe không vướng vào những trục trặc trên, chúng ta nên lưu ý thay Air Filter sau mỗi 20,000 hoặc trễ lắm là 30,000 dặm. Nếu dùng xe trong những điều kiện khó khăn, Air Filter còn phải được thay thế thường xuyên hơn. Tuy là việc dễ dàng, nhưng để bảo đảm sự săn sóc đúng mức, chúng ta cần lượt qua một vài điều căn bản trong tiến trình thay Air Filter:
1.Kiếm một Air Filter cùng loại tại các tiệm Auto Parts, thích hợp với hiệu xe, đời xe, số MPG.
2.Mở nắp đậy đầu máy, và tìm vị trí Air Filter: Air Filter được chứa trong một hộp sắt khá to (Air Filter Housing) hình chữ nhật hoặc hình vuông, không nằm giữa trung tâm máy nhưng hiển hiện rõ ràng, chứ không bị che lấp sau các thứ dây nhợ hoặc bộ phận khác. Nhắc nắp đậy đầu máy (Hood) lên là thấy ngay. Tuy nhiên, mỗi kiểu xe lại sắp đặt Air Filter Housing ở một vị trí khác. Chẳng hạn, trong một xe Toyota Tacoma, người ta thấy bộ phận này nằm ở đầu xe, bên phía hành khách. Tức là, nằm bên tay trái người quan sát đứng ở đầu xe. Trong khi đó, cũng xe Toyota nhưng model Corolla, thì Air Filter lại nằm về phía người lái xe, tức là bên tay phải người đứng ở đầu xe.
3.Nẩy mấy cái “clip” chung quanh nắp hộp, và mấy vòng đai (clamp) để tháo rời ống dẫn khí ra khỏi hộp. Nhớ lấy băng keo dán kín miệng ống dẫn (air conduit) lại trong lúc làm việc để bụi bậm bên ngoài không “lợi dụng” lúc chúng ta vô ý lẻn vô bên trong ống, rồi từ đó len vào bên trong máy.
Có thể phải mở thêm mấy con ốc gắn chung quanh nắp hộp trước khi có thể tháo nắp ra để thấy Air Filter nằm bên dưới. Lấy tay nhắc Air Filter ra, và quan sát ngoài ánh sáng sẽ thấy rác rến và bụi bậm bám đầy, chúng ta sẽ hiểu vì sao hệ thống không có đủ khí để vận hành.
4.Thay mới: Dùng vòi hơi của máy bơm thổi rác rến trong hộp chứa Air Filter, rồi đặt Air Filter mới vào, đúng với vị thế như trước kia.
Ðậy nắp, và xoáy các con ốc, clips hoặc clamps trở lại như trước. Công việc đối với người quen tay chỉ mất chừng 10 phút. Không quen tay có thể mất chừng nửa tiếng, và bạn có thể tiết kiệm được khoảng $50. Nhưng điều này mới quan trọng hơn: Là chủ xe, chắc chắn bạn sẽ cẩn thận, không làm mất ốc, ráp ngược, hoặc vô tình làm cho bụi bậm theo ống dẫn hơi đi vào trong lòng máy, dẫn đến nhiều nguy hại về sau. Ai có thể bảo đảm được là rằng những người khác cũng sẽ cẩn thận với cái xe của chúng ta như vậy?
Chỉ với ít động tác đơn giản đó, có thể bạn đã gỡ được một gánh nặng ngàn cân treo trước “lỗ mũi” của cái xe rồi đó.
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho: Phạm Ðình, 9800 Bolsa Ave., # 86, Westminster, CA 92683 (địa chỉ mới) Tel: 714 675 8628. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
