Bài và ảnh: Phạm Ðình
Xe mất power, chạy yếu khi tăng ga, khi lên dốc có thể do nhiều nguyên nhân. Dễ nhất để kiểm tra là xem lại dầu hộp số, có đủ dầu không, dầu có dơ quá không… Cũng có thể chỉ là do Air Filter bị nghẹt, như vậy vẫn là may vì thay Air Filter là chuyện dễ dàng. Không đúng vậy thì có thể do ống chân không (vacuum hose) bị hở, như trong trường hợp sau đây:
Trông nhằng nhịt cứ như một mê hồn trận, biết tìm Vacuum chỗ nào?
Vấn đề: Cháu chạy xe Camry 2005, 4 cửa. Xe của cháu gần đây có vẻ chạy yếu, cháu đã thay Air Filter rồi, nhưng vẫn yếu. Cháu có đưa xe ra tiệm và nghe thợ máy bảo rằng bị rò rỉ một chút ở Vacuum. Cháu có hỏi lại là Vacuum là cái gì, có ảnh hưởng gì nhiều không. Thợ máy nói đó là nguyên nhân khiến xe chạy yếu hiện nay, và làm xe chạy hao xăng, chứ không có điều gì trầm trọng lắm.
Hồi nào tới giờ xe cháu chạy rất tốt, rất đỡ hao xăng. Nên cháu không muốn để xe như vậy mà muốn sửa ngay.
Người thợ bảo rằng tốn mất $80, hoặc có thể hơn nếu khám phá thấy có gì trục trặc khác nữa. Nhưng bạn cháu nói rằng cái đó chuyện nhỏ, tội gì mất $80. Tất cả chỉ là mua một cái ống ngoài Auto Zone chừng $10, thay vào mất chừng 20 phút chứ mấy. Bạn cháu còn đề nghị làm giúp, nhưng em cháu nói đừng làm thế, bạn mình không chuyên môn, cứ mang ra thợ làm cho, tốn $80 cũng được. Ở tiệm họ bảo là phải nâng xe lên, rồi làm cái gì như là soi khói, loanh quanh cũng mất cả ngày. Cháu nghĩ rằng như thế làm sao lại chỉ mất có $80, chắc vì vậy mà anh ta còn thòng thêm câu “có thể hơn” chăng? $80 đồng thì cháu lo được, nhưng chỉ sợ rằng hơn như vậy nữa, nên không biết quyết định ra sao, trong khi đó bạn cháu cứ bảo là dễ lắm, nó làm giúp cho cháu được, cháu chỉ cần bỏ tiền mua ống, và sau đó thì mua thùng bia để anh em cùng uống với nhau trong những ngày lễ sắp tới là xong.
Mới đây, đọc báo thấy chú nhắc tới Vacuum bị rò, rất giống tình trạng xe cháu, vậy xin chú cho ý kiến. Vacuum là cái gì? Và sửa chữa có dễ không? Cháu để cho người bạn làm có được không?
Trả lời: Chúng tôi chưa xem xe của bạn, nhưng dựa vào triệu chứng và nhất là dựa vào sự chẩn đoán của 2 người – thợ chuyên môn và người bạn có lòng tốt – đã có cơ hội xem xe, thì chắc là đúng như vậy. Sau đây xin trả lời thắc mắc và những vấn đề liên quan.
1. Vacuum là gì?
Khi mở nắp đậy đầu máy lên, chúng ta nhìn thấy rất nhiều đường ống nhì nhằng đan kết vào nhau. Ða số những ống ấy chẳng có gì bên trong, nên được gọi là ống “chân không.” Tình trạng chân không này phát sinh khi máy nổ, xi lanh được đẩy xuống kéo theo không khí vừa hút từ ngoài trời vào, trộn với xăng, nén lại và làm chúng phát nổ, tạo ra chuyển động của xe. Trong khi piston hút khí vào như vậy, nó tạo ra “khoảng chân không” trong các đường ống.
Nhờ tình trạng chân không này mà đầu máy có sức hút để hút khí trời. Ngoài ra, nó còn cần thiết để thực hiện nhiều nhiệm vụ khác khi xe chạy.
Sơ đồ Vacuum dán ở mặt dưới của Hood.
Trước tiên, để có ý niệm về chân không (vacuum), chúng ta có thể lấy thí dụ về trái bong bóng: Khi bong bóng được bơm đầy hơi (air), nó phình lên, khi hết hơi, nó xẹp xuống. Nếu bây giờ úp trái bóng xẹp hơi vào mặt, che hết cả miệng và mũi, chúng ta sẽ cảm thấy nghẹt thở, là vì trong bong bóng không còn không khí để tiếp vào bộ hô hấp của chúng ta. Tuy không nhìn thấy, nhưng air vẫn là một dạng “vật chất,” chính vì thế khi không có air thì trái bóng xẹp xuống. Trong trái bóng xẹp bây giờ không có air, nhưng cũng không được gọi là có “chân không.” Bởi vì “chân không” phải là một khoảng trống (space) không có air (mà trái bóng xẹp lép thì khoảng trống ở đâu ra?). Những cái máy hút bụi chúng ta quen sử dụng ở nhà được gọi là Vacuum Cleaner chính vì nó sử dụng “chân không” (vacuum) để làm việc, nhờ chân-không mới hút được bụi bặm từ trong thảm nền nhà.
Cũng như vậy, những ống chân không trong đầu máy sau khi bị hút hết air, nó không xẹp xuống, nhưng vẫn phồng để duy trì chân không. Ðó là những ống cao su mỏng, dễ đàn hồi, nhưng rất bền và chắc. Chúng ta đã biết không khí rất là quan trọng với đầu máy, nhưng tình trạng “chân không” cũng quan trọng không kém. Nếu những ống dẫn “chân không” này bị nứt, thủng, tức là để không khí ùa vào làm sức hút yếu đi, xe chạy yếu là vì vậy.
Phải nhận rằng, các ống vacuum thường bị lãng quên, chẳng mấy khi được chủ xe quan tâm, cho đến khi nó bị rò rỉ hoặc có vấn đề ảnh hưởng tới sức làm việc của đầu máy. Thực ra, trong những điều kiện bình thường, chúng ta cũng cần phải quan tâm và kiểm tra để xem ống có dấu hiệu hư hại như nứt, bể do cọ xát hoặc do tiếp xúc với nhiệt, ống bị “sum” khi lấy tay bóp vào, hoặc bị nghẹt bên trong do rác rến hoặc vật lạ… Tất cả những trường hợp ấy đều gây cho máy yếu, đòi hỏi phải sửa chữa hoặc thay mới đường ống.
Nhưng làm sao biết ống nào là chân không trong những đường ống ngoằn ngoèo ở đầu máy? Làm sao để phân biệt chúng với các loại ống khác, như ống dẫn xăng, ống dẫn khí thải…?
Sơ đồ ống Vacuum – gọi là Vacuum Hose Routing Diagram.
Trước tiên, tìm miếng giấy mô tả hệ thống ống chân không – gọi là Vehicle Emissions Control VECI, hoặc là Vacuum Hose Routing Diagram. Ðây là một miếng label màu trắng, thường được dán ở mặt dưới của nắp đậy đầu xe, hoặc ở trước két nước), vẽ một cái sơ đồ cho biết các ống chân không và những bộ phận những ống này nối vào.
Với hướng dẫn của tờ label, bạn có thể dùng tay lần theo đường ống, xem nó chạy đến đâu, và gỡ nó ra để kiểm tra. Nhưng nhớ phải ghi nhận vị trí của đường ống để có thể lắp trở về y như vậy.
Kiểm tra đường ống xem có rạn, nứt, bể sưng phồng… xem bên trong ống có bị bế tắc, dính dầu mỡ, rác rến gì không. Xem đầu ống, chỗ nối với bộ phận máy có bị tòe, hoặc chai cứng không… Nhớ rằng đường ống phải khô, không sát chạm vào những bộ phận dính dầu mỡ hoặc sát chạm vào lốc máy, khi nóng lên có thể làm đường ống bị hư hại, thoái hóa.
Cũng có thể mở cho máy chạy và lắng nghe: Có thể nhận định được khe hở của ống chân không qua tiếng hút gió (hissing sound) do không khí được hút vào qua khe hở. Cẩn thận để tránh các bộ phận còn nóng của đầu máy, lần tay theo các đường ống, đến chỗ hở bạn sẽ thấy bàn tay của mình bị hút vào.
Trong thư bạn có nói về soi khói, có thể người thợ nạp khói vào trong hệ thống và quan sát xem khói bốc ra ở đâu thì đó là chỗ rò.
Tìm được đường ống có vấn đề rồi, thì sửa chữa lại, hoặc thay bằng một ống mới dùng sợi nylon đặc chế để cột vào những vị trí an toàn, nếu cần thiết… Thực ra, công lao tìm tòi như vừa kể mới khó, chứ tiền mua ống đúng là rất rẻ.
Xe hở Vacuum không thể có được power khi cần thiết.
Trên đây là sơ lược về câu hỏi Vacuum là gì, cách kiểm tra và sửa chữa… Vấn đề tiếp theo xin được trình bày dưới đây:
2. Bạn làm hay thợ làm?
Cứ theo cách mô tả ở trên thì công việc không có gì phức tạp, nếu kiên nhẫn, bạn có thể làm được, hoặc nhờ ai đó khéo tay giúp được. Nhưng trên thực tế, Vacuum có thể bị rò tại những chỗ rất éo le, mà khó nhất và những cái Intake Gasket, tức là những “miếng đệm” bị rách trong đầu máy. Nguồn gốc ở những chỗ đó thì tốn kém có thể lên tới vài ba trăm, và phải nhờ tới thợ chuyên môn và máy móc tháo ráp thích hợp.
Trong trường hợp của bạn, nếu thợ nói tốn phí $80 thì chắc họ đã biết công việc chỉ là thay một cái ống Vacuum nào đó ở một vị trí tương đối dễ dàng, mất chừng độ 15 hoặc 20 phút là cùng. Như vậy, tại sao không tìm hiểu với người bạn, để cùng thử làm xem. Mà nếu có phải nhờ tới thợ thì cũng là đáng công. Như trên đã nói, ăn thua là công lao tìm tòi và lắp ráp, chứ không thể chỉ tính tiền theo giá mua đồ “pạc” được.
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque cho: Phạm Ðình 9800 Bolsa Ave # 86, Westminster, CA 92683 (địa chỉ mới) Tel: 714 675 8628. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
