LTS: Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh được biết trong cộng đồng người Việt nhiều năm qua với chuyên khoa về hiếm muộn, vô sinh, và lựa chọn trai gái theo ý muốn. Ông đã từng làm nghiên cứu về bệnh hiếm muộn, và các bệnh ung thư của phụ nữ tại National Cancer Institute trực thuộc National Institutes of Health. Bác Sĩ Minh là Board Certified về Obstertrics, Gynecology và Reproductive Endocrinology Infertility.
Phòng mạch tọa lạc trong khuôn viên bệnh viện Fountain Valley, tại 11180 Warner Ave., Suite 465, Fountain Valley, CA 92708. Số phone liên lạc: (714) 429-5848, trang nhà: www.bacsihongocminh.com
Quý vị độc giả có câu hỏi, ý kiến liên quan đến các chứng bệnh về phụ nữ, hiếm muộn xin thư về [email protected]
BS. Hồ Ngọc Minh
Trên trang nhà tờ báo New York Times, ngày 4 Tháng Sáu năm 2013, có bài báo nhan đề “Diabetes Is the Price Vietnam Pays for Progress.” Trong đó, ký giả Thomas Fuller tường trình là số người bị bệnh tiểu đường tại Việt Nam tăng từ 1% lên 6% từ năm 1991 đến năm 2012.
Hệ quả của bệnh tiểu đường làm con số người bị cưa chân tăng vọt trong những năm vừa qua. Theo tác giả, một trong những lý do đưa đến sự gia tăng của bệnh tiểu đường do hiện trạng đô thị hóa, người dân bỏ nông thôn về thành thị, điều kiện dinh dưỡng thay đổi.
Tương tự, sau gần 4 thập niên, khi người Việt định cư và hội nhập vào xã hội Hoa Kỳ, cũng đối đầu với sự thay đổi về lối sống, ẩm thực, và dinh dưỡng với hệ quả là hội chứng “Mỡ, Đường, Máu”.
Hội chứng “Mỡ, Đường, Máu”
“Metabolic Syndrome” là danh từ y khoa của hội chứng “Mỡ, Đường, Máu”, bao gồm tình trạng tăng hàm lượng mỡ và cholesterol, tăng đường trong máu, cao huyết áp cuối cùng đưa đến nguy cơ bị bệnh tim mạch, đột quỵ cơ tim, tai biến mạch máu não, và bệnh tiểu đường.
Để cho dễ hiểu về hội chứng “Mỡ, Đường, Máu”, hãy tưởng tượng cơ thể chúng ta sau khi ăn, chất dinh dưỡng sẽ được đưa đến 3 thùng chứa chính: thùng đường, thùng mỡ, và thùng chất đạm (protein). Ba thùng nầy có ống liên lạc với nhau: ống chạy vào thùng mỡ to nhất trong khi ống từ thùng mỡ chạy ra lại nhỏ nhất. Ngoài ra, kích thước thùng mỡ có thể co giãn, nở to thì dễ mà co lại thì hơi… khó. Nói như thế, bạn có thể hiểu ngay là, bất cứ những gì chúng ta ăn vào, dư thừa dinh dưỡng, thì năng lượng đều được tính tụ vào thùng mỡ! Đi dễ khó về.
Hãy nói về thùng đường trước. Con người nói chung, và người Á Đông trong đó có người Việt chúng ta, từ ngàn xưa, lấy nông nghiệp làm cơ sở, lấy hạt lúa gạo, lúa mì, ngũ cốc, làm gốc. “Tề thiên đại thánh không mạnh bằng cơm. To bằng đống rơm, không cơm cũng chết!” Những thức ăn có tinh bột và trái cây, đều hàm chứa dưới dạng đa đường (đường đôi, đường kép), khi ăn vào đều được cơ thể phân chia thành đường đơn. Những phân tử đường này được cơ thể sử dụng làm năng lượng, phần còn dư được để dành vào… thùng… mỡ! Ngày xưa, nông dân ta chỉ ăn đa số là gạo cơm, khoai sắn đâu cần biết “mỡ, đường, máu”? Đó là do sự vận động tiêu thụ gần hết những thứ ăn vào, làm gì có dư mà để dành vào… mỡ!
Tại sao lại có bệnh “đái đường”?
Để các tế bào của cơ thể có thể nhập phân tử đường vào tế bào và biến thành năng lượng, cơ thể cần có hormone insulin tiết ra từ tuyến pancreas.
Bệnh tiểu đường loại 1 bắt đầu khi còn trẻ do việc cơ thể thiếu khả năng sản xuất ra insulin.
Tiểu đường loại 2 thường xảy ra trong người lớn tuổi khi tuyến pancreas không còn khả năng cung ứng đủ lượng insulin. Tuy nhiên, tiểu đường loại 2 còn do insulin làm việc thiếu hiệu quả, xảy ra trong những người béo phì.
Trong bài viết về bệnh buồng trứng đa nang, tôi có nói về hiện tượng lờn insulin. Khi bệnh nhân có bệnh tiểu đường, hàm lượng đường trong máu tăng cao vì không vào trong tế bào: cơ thể suy nhược vì thiếu đường và lượng đường dư phải thải ra ngoài nước tiểu. Như thế, tất cả mọi người đều có nguy cơ bị bệnh tiểu đường loại 2, khi tuổi càng cao, càng béo phì thì nguy cơ tiểu đường càng tăng.
Ngoài ra, khi insulin tăng cao vì bị thiếu hiệu ứng, nó có thể gây ra các bệnh khác, kể cả ung thư vì phân tử insulin có cấu trúc tương tự như những hormone làm gây ra ung thư: insulin like growth factor, tumor growth factor. Suy ra, một trong những lý do bệnh ung thư các loại tăng cao ở Mỹ có thể vì dư thừa dinh dưỡng mà ra.
Mỡ trong máu
Hãy nói về thùng mỡ.
Cơ thể có hai loại mỡ: mỡ lỏng cholesterol và mỡ đặc triglyceride. Mỡ đặc triglyceride là mỡ dùng làm chứa năng lượng trong các tế bào mỡ bao quanh cơ thể nhất là vùng bụng. Trong khi đó cholesterol có thể do đồ ăn thịt động vật và do lá gan sản xuất ra dùng để chế biến ra các loại hormone sinh dục nam và nữ và dùng làm nguyên liệu để sửa chữa các vết thương trong trong mạch máu. Thuốc “trị bệnh” cao cholesterol chặng đứng sự sản xuất cholesterol từ lá gan vì thế có thể làm lượng sinh dục nam testosterone xuống thấp đưa đến tình trạng yếu sinh lý.
Cholesterol có hai loại, mỡ xấu LDL: mỡ có tỉ trọng thấp, và mỡ tốt HDL: mỡ có tỉ trọng cao.
LDL làm “gây ra” những chỗ nghẽn trong mạch máu, còn HDL làm phận sư dọn dẹp những vết trám do LDL “gây ra”. Suy cho cùng, mỡ xấu LDL bị mang tiếng oan, nó chỉ làm phận sự là trám và sửa chữa những lổ thủng trong mạch máu. Bệnh nghẽn tim mạch không phải vì cao cholesterol, Không ít người bị bệnh tim mạch nhưng lượng cholesterol hoàn toàn bình thường! Tuy nhiên nên giữ cho tổng số cholesterol được thấp vẫn tốt hơn.
Như đã nói, đường dư sẽ làm tăng mỡ đặc triglyceride, nhưng đường còn làm tăng cholesterol! Trong lượng “mỡ xấu” LDL có loại mỡ VLDL (mỡ có tỉ trọng rất thấp). Loại mỡ nầy tăng vọt sau khi ăn đồ ăn có… tinh bột và đường.
Bài viết kỳ tới, BS. Minh sẽ bàn cách làm sao cho 3 thùng mỡ, đường, chất đạm được cân bằng và tránh bớt hội chứng “Mỡ, Đường, Máu” và sẽ nói thêm về bệnh “Máu” của hội chứng.
Vài câu hỏi cho bạn đọc để suy gẫm trong khi chờ bài kỳ tới:
1. Trong tô phở tái, bánh phở, nước lèo, thịt bò, cái nào làm tăng cholesterol?
2. Hai quả trứng gà luộc so với một lon soda Coca Cola, cái nào bổ dưỡng ít hại cho cơ thể hơn?
