Bất kể bạn sống ở đâu trên trái đất này, bạn cũng phải đối phó với mặt trời. Ở gần đường xích đạo, người ta tìm bóng mát. Hướng về phía các địa cực, ánh sáng mặt trời thật là quý báu. Mặt trời không phải chỉ cung cấp ánh sáng, nó có thể tạo nhiệt trong nhà: được mong muốn trong mùa Ðông, bị tránh né trong mùa Hè.
(Hình minh họa: Joe Raedle/Getty Images)
Nói tóm lại, nếu thiết kế của căn nhà của bạn không lưu ý tới Mặt trời, bạn sẽ khổ sở. Hầu hết các kế hoạch xây dựng được thiết kế sẵn đều không xem tới đường đi của Mặt trời ngang qua địa điểm xây dựng, nhưng nhiều nhà thiết kế thấy Mặt trời không được ưa chuộng trong những căn nhà mới được vẽ kiểu theo ý khách hàng cũng như khi tân trang các kiểu nhà được vẽ sẵn và không lưu ý tới Mặt trời.
Mặt ngoài của một căn nhà thoái hóa nhanh chóng hơn và đòi hỏi sự bảo trì nếu Mặt trời phá hoại bất cứ bề mặt nào, ngoại trừ đá và vữa. Cần sơn nhà thường xuyên hơn nhiều nếu mặt trời đã tiếp xúc lâu dài với phía nhà được sơn. Mặt trời ảnh hưởng tới màu sắc của mọi bề mặt bằng plastic. Gỗ thiên nhiên được để nguyên, dù để làm mái hay ốp chung quanh – đều thoái hóa dưới ánh Mặt trời, thường trở nên giòn đến độ hư hỏng và hầu như luôn luôn bị mất màu. Mái bằng ngói và đá phiến chịu đựng được ảnh hưởng của Mặt trời nhưng rất tốn kém. Nhôm được sơn sẽ bạc màu, và những miếng lợp tẩm nhựa đường trở nên giòn khi những lớp hợp chất bị nước cuốn đi theo thời gian.
Bất cứ bề mặt nào cũng có thể được sơn đi sơn lại, nhưng sự bảo vệ tốt nhất chống lại sự tiếp xúc có hại với Mặt trời ở mặt tường bên ngoài của một căn nhà là một mái nhà nhô ra ở phía trên hoặc bất cứ dụng cụ che nắng nào khác, như một mái hiên, một rèm mắt cáo hoặc ngay cả những cây cối được trồng ở những nơi thích hợp.
Những điều kiện thiên nhiên có thể đưa tới những kiểu nhà nông thôn trên một sườn đồi nhiều gió. Ở đây, thu được sự ấm áp của Mặt trời là điều đặc biệt quan trọng, khi căn nhà chính yếu được sử dụng trong mùa Ðông.
Ðường lối mà chúng ta đối phó để đưa Mặt trời vào nhà hoặc tránh không để căn nhà bị quá nóng có thể có một hậu quả lốn lao đối với sự hấp dẫn của nơi chúng ta sinh sống. Một chiếc cổng lớn có bóng mát tạo nên thế giới riêng ở bất cứ căn nhà nào.
Nhưng quá nhiều ánh sáng ở bất cứ phòng nào khi mặt trời thấp vào buổi sáng hoặc buổi chiều có thể gây trở ngại cho việc xem Ti Vi hoặc ngủ dậy trễ, trừ phi các cửa sổ và cửa ra vào được thiết kế ở các vị trí thích hợp, thông thường hơn, loại mành mành, màn cửa hoặc rèm cửa nào được sử dụng. Ánh sáng truyền từ mái nhà (skylights) có thể được sử dụng nhưng khó khăn và tốn kém hơn, do đó nếu bạn không thể ngủ khi mặt trời lên, hoặc nếu bạn thích xem Ti Vi ban ngày, ánh sáng Mặt trời từ mái nhà có thể không nên đặt ở những nơi đặt giường ngủ và máy truyền hình.
Ánh sáng có thể làm phai màu hàng vải và thảm, nhưng kính che ánh sáng mặt trời có thể trông như những kính mát phản chiếu rẻ tiền trong căn nhà của bạn. Nới rộng các mái hiên mới cho những căn nhà hiện hữu quả thật tốn tiền, nhưng việc thiết kế các mái hiên cho những căn nhà mới hoặc phòng xây thêm hầu như miễn phí.
Các nhà thiết kế nhà mới bị thúc đẩy bởi nhu cầu phải thích ứng với Mặt trời. Chẳng hạn một căn nhà dọc bờ biển có thể nhìn thẳng ra phong cảnh biển về phía Nam. Những cửa sổ lớn của nó phải được che nắng nếu không căn nhà sẽ trở thành một lò lửa vào mùa Hè. Một mái nhà được nới rộng đáng kể cho phép nhìn ra toàn thể phong cảnh trong khi vẫn tránh được Mặt trời.
Khi nói tới đặc tính thiên nhiên của mọi địa điểm, mặt trời là một hằng số phổ quát. Thay vì trang bị thêm các mái hiên hoặc chống lại sự xâm nhập của mặt trời với các vật dụng che nắng ở bên trong, các thiết kế theo ý khách hàng có thể dàn dựng để căn nhà thích hợp với Mặt trời bằng những cách có vẻ không khó khăn cho lắm. (n.n.)
