LGT: Trong cuộc sống có nhiều chuyện mình muốn nói với ai đó, nhưng lại không thể nói trực tiếp được. Không nói được với nhau thì hãy viết cho nhau. Âu đó cũng là cơ hội để giải tỏa những tâm tư, những nỗi niềm. Mục “Viết Cho Nhau” do phóng viên Ngọc Lan phụ trách.
Thư từ xin gửi về: Người Việt (Viết Cho Nhau), 14771 Moran St., Westminster, CA 92683, hay email: [email protected]
Nguyễn Ngọc Phúc
Sài Gòn không phải là nơi tôi được sinh ra nhưng lại là nơi tôi lớn lên theo dòng đời với gia đình, cha mẹ, anh chị em, hàng xóm, bạn bè, trường học và vợ con. Thế nên, tôi thương yêu Sài Gòn vô cùng. Sài Gòn như một quê hương thu nhỏ lại của tôi.
Năm 1979, sau nhiều lần cố gắng vượt biên không thành cộng thêm với tù tội và mất việc, ngày 18 Tháng Mười, năm 1982, tôi cùng vợ con và gia đình đã rời Saigon sang Mỹ theo diện ODP.
Mang theo cả một quãng thời gian dài 32 năm với Sài Gòn trên vai, tôi đã bỏ biết bao nhiêu thứ trong hành trang ly hương.
Nơi đất lạ quê người, hành trang đã được mở ra.
Mình tưởng có thật là nhiều thứ mang theo nhưng cuối cùng chỉ còn vài bộ quần áo “Made in Vietnam”, đồ dùng, giấy tờ cá nhân không kể một số áo lạnh của tị nạn IRC Mỹ cho ở phi trường Seattle, gọn gàng trong một chiếc xách tay. Nhưng bên cạnh đó, tôi không nhớ mình còn có một bao hành lý to lớn của kỷ niệm, đau thương và nhớ nhung đầy ở trong tim và ký ức.
Túi xách nhỏ được mở và quần áo được lấy ra dùng. Chẳng mấy chốc, chúng mau chóng bị thay thế bằng nhãn hiệu “Made in USA.” Mọi thứ được xếp vào chỗ quên lãng không tên và rồi biến mất trên cõi đời này lúc nào không hay, không một chút thắc mắc luyến tiếc.
Điều lạ là bao hành lý to lớn của kỷ niệm, đau thương và nhớ nhung vẫn còn nguyên trong người. Những mảnh vụn của cuộc đời không biết đã được từ đâu bỏ vào và từ bao giờ, không có tên, thứ tự hay ghi chú. Thời gian dường như đứng lại trong bao hành lý kỷ vật đó.
Nó không cồng kềnh và chẳng được gói ghém cẩn thận. Nó có thể rực rỡ, đẹp đẽ hay xấu xí, lạ lùng, nằm trên khung đen trắng nhạt nhòa hay mang nhiều mầu sắc tươi sáng khác nhau. Nhưng kỳ diệu thay cả một kho tàng nhặt nhạnh khổng lồ lung tung của 32 năm dài như thế trong bao, nhưng sao vẫn thấy nhẹ tênh, bồng bềnh bên trong.
Có một lớp bụi mỏng của thời gian phủ mờ trên đó nhưng vẫn không che dấu nổi những gì bên dưới với gia đình, vợ chồng, con cái, bạn bè, xóm cũ, làng xưa và nhất là của Sài Gòn.
Lục lọi những gì của Sài Gòn nằm trong ngăn kéo đời mình, tôi đã lôi ra được biết bao màu kỷ niệm.
Có những cái nhạt nhòa đến độ chỉ nhìn thấy bóng mờ của thời gian. Chúng ở quá xa để kéo về và đến gần thì mọi vật tự nhiên tan biến đi như mù khơi bay theo mây trời chiều.
Quê xưa làng cũ của tôi không có cảnh nên thơ của buổi trưa hè sau mái liếc dừa, bụi tre, có em bé chăn trâu với tiếng sáo diều trên đê và đôi cò trắng tung bay giữa trời. Quê hương nhỏ bé của tôi chỉ là cái xóm, cái khu có tên bình dân gọi là Bàn Cờ, xóm hẻm quanh co, nhà ngõ chật hẹp, cột điện và giây nhợ giăng rối quay, không cây cối bóng mát bên đường.
Tôi lớn lên với tiếng hàng rong rao bán đều đặn từ sáng sớm bình minh cho tới quá nửa đêm thanh vắng. Chỉ nghe tiếng rao hàng, tôi biết nửa đêm đã về hay chưa hoặc biết đã đến giờ thức dậy.
Tôi vẫn nhìn thấy được tại góc đường Phan Đình Phùng và Bàn Cờ, bên hông tiệm bán thuốc tây, mỗi đêm, có một xe chiên bánh tiêu và dầu cháo quẩy của một chàng trai lùn người Hoa dễ thương đứng chiên, nói tiếng Việt giọng Nam rặt không thua người Bàn Cờ.
Ánh sáng của bếp chảo làm lung linh bóng hình người mua và lập lòe nỗi cô đơn im lặng của nguời bán.
Khi mọi nguời đã lên giường tìm giấc ngủ thì văng vẳng vào lúc nửa đêm đầu xóm, có tiếng rao hàng mệt mỏi mời ăn “nem nướng” của một bà già Huế ốm yếu, chít khăn rằn, quẩy gánh trên vai, lắc lư bước vào xóm, tưởng như đi không nổi qua bóng đêm dài vì gánh hàng quá nặng với nào là bếp nướng, thịt thà, rau cỏ, dĩa chén…
Thỉnh thoảng, đặt gánh trước cửa nhà tôi, bà già than thở “Hôm nay ế quá, cô/cậu ăn dùm dì miếng nem đi.”
Trong bóng đêm, tôi không trông thấy khuôn mặt sầu bi ế ẩm của bà nhưng nghe giọng nói bấy nhiêu đó cũng đủ làm cho chúng tôi thấy không thể nào từ chối lời mời này của bà mặc dù không đói.
Có khi thèm một đĩa bánh cuốn Lạng Sơn, tôi phải mất cả nửa tiếng đồng hồ chờ đợi vài cái bánh cuốn nhân thịt cuốn méo mó xấu xí đưa ra từ một cửa hàng bánh cuốn Lạng Sơn trong xóm Bàn Cờ, cách nhà tôi khoảng 50 mét.
Bỏ một tí bánh cuốn vào cho ngập chén nước mắm, xong xắn ra từng miếng nhỏ, đưa lên miệng, không quên xen lẫn với vài miếng nhân thịt vàng cháy béo ngậy trộn trong nước mắm. Nó vừa mặn, vừa ngọt, vừa đậm đà mà vừa cay. Nhai mà không dám nuốt vội vì sợ mất cái ngon và nước bọt đang từ từ đổ ra ào ạt trong miệng từ chân răng và miệng lưỡi.
Tuy nhiên, trăm lần như một, nửa tiếng đồng hồ sau, tôi luôn luôn bị Tào Tháo rượt, phải nhập viện W.C tức khắc. Nhưng chuyện nhỏ này không bao giờ có thể cấm tôi tránh xa cửa hàng bánh cuốn Lạng Sơn này được.
***
Năm 2003, tôi trở về Sài Gòn lần đầu tiên sau 21 năm xa cách.
Nhìn thành phố quê huơng qua cửa sổ phi cơ khi nghiêng mình đáp xuống, lòng nôn nao, bồn chồn dữ dội vì không biết ở dưới đất kia có còn một chút gì để nhớ để thương không, hay ở xóm Bàn Cờ ngày xưa đó, không biết xe bánh tiêu, gánh nem nướng, hàng bánh cuốn Lạng Sơn bây giờ ra sao.
Một tuần sau, ngày lên phi cơ trở về Mỹ và khi ngồi viết lại những cảm nghĩ này, tôi biết tôi có một nỗi buồn mới, nỗi buồn không thể nào cởi bỏ được, nỗi buồn không bao giờ buông rơi được, nỗi buồn không thể nào tha thứ được vì tôi đã tự mình lấy ra trong ngăn kéo cuộc đời những khung hình kỷ niệm xưa của Sài Gòn, tôi đã làm rơi nó bể tan nát trên các vỉa hè và ngõ ngách của Bàn Cờ khi quay về thăm chốn xưa.
Giở lại trang sách cũ, tôi tưởng sẽ được tô lên một lớp mầu tươi mới trên phố xưa cảnh cũ nhưng buồn ơi! tôi không tìm được đường xưa trở về.
Đây là một lần và là một lần duy nhất, tôi mở ngăn kéo ra để xem gói hành trang xa xứ mà tôi mang theo trong mình. Tôi tự hứa sẽ không bao giờ lấy ra xem thêm những màu kỷ niệm còn lại.
Tôi đã thật sự trả lại Sài Gòn những gì của Sài Gòn.
Dù cũng chỉ là hình như nhưng chắc chắn tôi biết những gì của Saigon còn lại nằm trong hành trang mầu kỷ niệm của tôi mới thật sự là của riêng tôi.
