Bản đánh máy do Trúc Giang thực hiện. Bài học được phát trên Hồn Việt Television.
QUỲNH ANH: Ðây là chương trình Anh Ngữ Trong Ðời Sống Hàng Ngày do Bùi Bảo Trúc phụ trách. Bùi Bảo Trúc, Trúc Giang và Quỳnh Anh xin kính chào quí vị.
Chương trình Anh Ngữ Trong Ðời Sống Hàng Ngày đến với quí vị hàng tuần để ôn lại một số điều liên quan đến Anh ngữ mà quí vị gặp trong đời sống. Quí vị có thắc mắc xin liên lạc với Hồn Việt TV nhờ chuyển lại.
TRÚC GIANG: Hôm nay cháu xin chuyển cho chú câu hỏi của một cụ bà theo dõi rất kỹ chương trình Anh ngữ của chú. Cụ hỏi là trong một bài học cách đây không lâu, khi giảng về POSSESSIVE CASE, chú có nói rằng POSSESSIVE CASE tức là sở hữu cách chỉ được dùng với người, hay các sinh vật, tức là những danh từ có đời sống như THE QUEEN’S PALACE là lâu đài của nữ hoàng, hay THE TIGER’S STRIPES là vằn của cọp, chứ không được dùng cho các vật không có đời sống như cái bàn, quyển sách, căn nhà… Chúng ta KHÔNG thể nói THE TABLE’S LEGS hay THE HOUSE’S ROOF mà phải nói là THE LEGS OF THE TABLE, THE COVER OF THE BOOK, THE ROOF OF THE HOUSE… Nhưng tại sao cụ lại nghe nói A WEEK’S VACATION. Nói như vậy có đúng không? Ðó có phải là ngoại lệ không?
BÙI BẢO TRÚC (BBT): Nói A WEEK’S VACATION như cụ nêu trong thư là hoàn toàn đúng. Và cụ nói đó là ngoại lệ thì cũng rất đúng. POSSESSIVE CASE thường chỉ dùng với người hay các sinh vật. Nhưng có những ngoại lệ như cụ nêu trong thư. Văn phạm tiếng Anh cho phép dùng POSSESSIVE CASE với những danh từ đã được nhân cách hóa, đã được cho có đời sống, tức là PERSONIFIED OBJECTS thí dụ như NATURE’S LAWS, luật của thiên nhiên; DUTY’S CALL là tiếng gọi của trách nhiệm. Những trường hợp như hai thí dụ vừa kể thì chúng ta ít nghe thấy nhưng A WEEK’S VACATION thì chúng ta nghe thường hơn.
QUỲNH ANH: Quỳnh Anh còn nghe mấy đứa con nói A DAY’S WORK nữa.
BBT: Ðúng vậy, POSSESSIVE còn được dùng với những danh từ chỉ thời gian (TIME), không gian (SPACE) và trọng lượng (WEIGHT) nữa. Quỳnh Anh nói thử bằng tiếng Anh những chữ này coi: thời gian của một năm, tiền lương của hai tuần.
QUỲNH ANH: Thời gian của một năm là A YEAR’S TIME; tiền lương của hai tuần là A TWO WEEKS’ PAY.
BBT: Trúc Giang nói thử giấc ngủ kéo dài một tiếng và trọng lượng của một cân Anh coi.
TRÚC GIANG: Giấc ngủ một tiếng là AN HOUR’S SLEEP; trọng lượng của một cân Anh là A POUND’S WEIGHT.
QUỲNH ANH: Ban The Beatles có bài A HARD DAY’S NIGHT cũng ở trong trường hợp văn phạm này phải không thưa anh?
BBT: Ðúng như vậy. A HARD DAY’S NIGHT là đêm của một ngày nhọc nhằn.
Chúng ta cũng còn thấy nhưng trường hợp thế này nữa: HE WENT TO THE BARBER’S và WE ARE DINING AT SAM’S. Trong hai câu trên, không cần phải nói rõ BARBER’S SHOP, và cũng không cần phải nói SAM’S HOUSE chúng ta vẫn hiểu đó là tiệm hớt tóc và nhà của Sam. Như vậy, POSSESSIVE CASE cũng được dùng để chỉ một cơ sở thương mại, như tiệm ăn, tiệm hớt tóc, tiệm sửa xe hay nhà của ai đó. Có một điều hai cô chắc đã biết là trong trường hợp các danh từ đã có chữ “S” ở cuối, hay cuối các tiếng này có âm của chữ “S” thì chúng ta không cần phải thêm chữ “S” để tạo thành POSSESSIVE CASE nữa. Thí dụ MISTER JONES’ HOUSE nhà của ông Jones; MOSES’ LAWS luật của Môi Se; FOR CONSCIENCE’ SAKE vì lương tâm hay FOR GOODNESS’ SAKE, FOR JESUS’ SAKE…
TRÚC GIANG: Nhưng cháu cũng thấy người ta viết MISTER JONES’S HOUSE, như thế là sau cái tên có chữ “S” ở cuối, người ta vẫn thêm dấu APOSTROPHE và chữ “S”. Vậy có đúng không?
BBT: Theo các nhà văn phạm thuộc trường phái cổ điển thì viết như thế là sai. Nhưng càng ngày người ta càng thấy những trường hợp như thế xuất hiện nhiều hơn. Khuynh hướng hiện nay là chấp nhận cả hai lối viết đó. Nhưng khi nói, khi đọc lên thì rất khó phân biệt JONES’ và JONES’S. Nói thế nào để người nghe vẫn hiểu đúng ý là được rồi.
QUỲNH ANH: Thưa anh, Quỳnh Anh thỉnh thoảng nhận điện thoại, nghe phía bên kia hỏi muốn nói chuyện với Quỳnh Anh thì Quỳnh Anh phải trả lời thế nào? THIS IS SHE hay THIS IS HER?
BBT: Cô thử đảo ngược thứ tự của ba chữ trong câu trả lời thì thấy ngay cách nói nào đúng. Chúng ta nói THIS IS SHE, đảo ngược lại thành SHE IS THIS. Hay THIS IS HER, đảo ngược lại thành HER IS THIS. Theo cô thì SHE đúng hay HER đúng?
QUỲNH ANH: Quỳnh Anh thấy SHE có vẻ ổn hơn.
BBT: Ðúng vậy. Như thế cô nên trả lời THIS IS SHE mặc dù cũng có nhiều người trả lời THIS IS HER. Có một cách khác để trả lời mà không bị ai bắt bẻ là sai văn phạm hay bày đặt khó khăn quá đáng là nói vào máy: SPEAKING. Chỉ cần vậy là đủ rồi. Không cần phải nói I AM SPEAKING.
TRÚC GIANG: Cháu thấy người Việt ở đây đã chế ra được một lối nói mới thí dụ như ME thấy SHE vất vả quá, ME nói SHE nên kiếm công việc khác mà làm nhưng SHE nói HE không chịu cho SHE làm ban đêm nên SHE vẫn giữ cái job cũ. Chú có nghe kiểu nói chuyện như vậy bao giờ chưa?
BBT: Có, cứ xuống phố Bolsa là nghe thấy kiểu nói chuyện đó ngay. Thì cũng giống như hồi xưa ở Việt Nam chúng ta xưng MOA (MOI), và gọi người kia là TOA (TOI) vậy mà. Hai cô nghe câu chuyện này có sợ không… một ông nói với bạn đồng hành trên một chuyến xe lửa rằng, “Ðêm qua, đang ngủ, moa mắc tiểu quá, moa phải lên đầu toa moa tiểu. Nghe chuyện này tôi chỉ hy vọng toa là cái toa tầu chứ không hải là “TOI” đại danh từ ngôi thứ hai số ít trong tiếng Pháp. Ngày nay, nhiều người dùng ME như thế hệ trước kia ở Việt Nam dùng MOA là để tránh khỏi phải xưng là TÔI nhạt nhẽo, hay ANH hay EM thì lại quá thân mật, chưa phải lúc. Bây giờ thì cứ YOU, ME, HE, SHE cho tiện, lại đỡ bị bắt bẻ lôi thôi, mặc dù ME thì không đúng vì ME là túc từ (OBJECT), không thể là chủ từ (SUBJECT) được.
QUỲNH ANH: Thưa anh, Quỳnh Anh muốn biết nói thế nào đúng thí dụ MY FRIEND AND I bạn tôi và tôi hay I AND MY FRIEND tôi và bạn tôi?
BBT: Khi còn đi học, trong những bài học và sách vở tiếng Anh, chúng tôi được dậy phải luôn luôn đưa ngôi thứ HAI và thứ BA lên trước ngôi thứ nhất, phải luôn luôn tỏ ra khiêm tốn, không nhắc tới mình trước, vì thế, gần như bao giờ cũng phải nói MY FRIEND AND I thay vì I AND MY FRIEND. Ngay cả khi ngôi thứ HAI và thứ BA là những người trẻ hơn, ở cấp dưới hơn cũng thế. MY SON AND I thay vì I AND MY SON. Nhưng ở Mỹ, tôi lại thấy những trường hợp ngược lại. Nhất là ở lối nói của những người Mỹ bình dân, ít học, những người Mỹ ở những vùng đồng quê miền Nam. Có ít nhất hai ca khúc nổi tiếng với những tựa đề rất khác với những điều chúng tôi được dạy trước đây, đó là các bài ME AND MRS JONES và ME AND BOBBY McGEE. Nếu hai cô xem phim DRIVING MISS DAISY, thì hai cô cũng thấy lối ăn nói như vậy trong cuốn phim về một tình bạn giữa một người phụ nữ da trắng và người tài xế da đen ở một thị trấn nhỏ miền Nam nước Mỹ.
Lối nói như vậy có thể không được chấp nhận bởi số đông nhưng càng ngày người ta càng nghe thấy nhiều hơn.
TRÚC GIANG: Cháu muốn chú nói về hai chữ BORED và BORING. Chúng có cùng nghĩa không?
BBT: BORED và BORING có cùng một xuất xứ. Ðó là cả hai đều từ động từ TO BORE, BORED là PAST PARTICIPLE và BORING là PRESENT PARTICIPLE. Cả hai đều được dùng làm tĩnh từ (ADJECTIVE). Nhưng chúng lại rất khác nhau. PAST PARTICIPLE “BORED” của động từ vừa kể ở trên, khi dùng làm tĩnh từ thì nó cho chúng ta biết người ta nghĩ gì về một chuyện nào đó.
PRESENT PARTICIPLE với tiếp vị ngữ ING ở cuối (BORING) được dùng để mô tả người hay vật tạo ra cái tình cảm hay sự suy nghĩ đó.
Ðó cũng là trường hợp của các động từ TO INTEREST cho chúng ta hai tĩnh từ INTERESTED và INTERESTING; động từ TO EXCITE với EXCITED và EXCITING.
QUỲNH ANH: Quỳnh Anh thấy các tĩnh từ được tạo thành từ động từ INTEREST chẳng hạn, rất khác nhau nhưng lại cùng một gốc.
BBT: Ðúng rồi. Ðộng từ TO INTEREST là tạo chú ý, gây quan tâm. Thí dụ khi nói THE WATERS OFF VIETNAM INTEREST MANY NATIONS IN THE AREA nghĩa là vùng biển ở ngoài khơi Việt Nam ngày nay tạo chú ý của nhiều quốc gia trong khu vực. Nhưng INTERESTED và INTERESTING thì lại khác. INTERESTED là quan tâm, chú ý đến. INTERESTING là lý thú. Không ai tự mô tả mình là người rất lý thú bao giờ nên không thể nói I AM AN INTERESTING PERSON . Nói I AM INTERESTED IN BUYING A TOWN HOUSE là tôi muốn mua một cái nhà. Nhưng có thể nói THE BOOK IS VERY INTERESTING quyển sách rất lý thú, hấp dẫn. Quỳnh Anh dùng BORED và BORING trong hai câu coi.
QUỲNH ANH: HE STAYS HOME ALL DAY AND IS BORED WITH NOTHING TO DO nó ở nhà suốt ngày và rất chán vì không có gì để làm.
THE MAN IS BORING: HE TALKS ABOUT HIMSELF ALL THE TIME ông ta là người ăn nói vô duyên, nhạt nhẽo vì ông ta chỉ toàn nói về ông ta.
BBT: Trúc Giang cho nghe hai câu với những tĩnh từ của động từ TO EXCITE coi. TO EXCITE là gây kích thích.
TRÚC GIANG: THE SINGER APPEARED ON STAGE AND PEOPLE WERE VERY EXCITED.
THE NEWS ABOUT IRAQ THIS EVENING WAS EXCITING bản tin về Iraq chiều nay rất lý thú.
BBT: THANK YOU LADIES. THE CLASS TODAY IS SO INTERESTING. THERE WAS NOT ONE BORING MOMENT. WE WERE ALL EXCITED WITH THE GRAMMAR POINTS YOU BROUGHT UP. THANK YOU LADIES. Cạm ơn hai cô. Lớp học hôm nay rất lý thú. Không có lấy một phút nhàm chán. Chúng ta đều thấy rất thú vị với những điểm văn phạm mà hai cô nêu lên.
QUỲNH ANH: Thưa quí vị, chương trình Anh Ngữ Trong Ðời Sống Hàng Ngày đến đây xin tạm chấm dứt. Chương trình sẽ trở lại vào tuần tới cùng với các chương trình khác của Hồn Việt Television.
