BẮC KINH (NV) .- Sau khi cảnh cáo Việt Nam, Hoa Kỳ, nay, Trung Quốc cảnh cáo ASEAN, và nhắc các quốc gia Đông Nam Á phải “trung lập”, không can dự vào tranh chấp hiện nay giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Tàu hải cảnh của Trung quốc đâm thẳng vào tàu Cảnh sát biển của Việt Nam ở gần khu vực dàn khoan HD 981. (Hình: Tuổi Trẻ)
Cảnh cáo ASEAN được phát ra sau khi ông Lê Lương Minh, Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam, đang đảm nhiệm vai trò Tổng Thư ký ASEAN, nhiệm kỳ 2013-2017, lên tiếng chỉ trích Trung Quốc vi phạm Tuyên bố Ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC). Ông Minh yêu cầu Trung Quốc rút giàn khoan 981 khỏi khu vực quần đảo Hoàng Sa. Đồng thời nhấn mạnh, hiện nay, đó là nhiệm vụ hàng đầu của ASEAN .
Tờ The Wall Street Journal nhận định, nhiều năm qua, đây là lần đầu tiên, một đại diện của ASEAN phát biểu cứng rắn như thế. Trước đó, trong một tuyên bố chung, công bố hồi tuần trước, ASEAN chỉ bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về cuộc đối đầu giữa Việt Nam và Trung Quốc trong vụ giàn khoan 981. ASEAN không chỉ trích trực tiếp Trung Quốc.
Sau tuyên bố của ông Minh, ông Hồng Lỗi, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, lập tức đáp trả. Theo đó, tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc và Việt Nam không phải là vấn đề giữa Trung Quốc và ASEAN. Rằng việc ông Minh ủng hộ tuyên bố chủ quyền của một bên trong cuộc tranh chấp là sai lầm bởi đó không phải là quan điểm của ASEAN.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhắc nhở các quốc gia ASEAN đừng làm phương hại đến mối quan hệ song phương với Trung Quốc.
Trò chuyện với tờ The Wall Street Journal, ông Marty Natalegawa, Ngoại trưởng Indonesia, nói rằng, ông ta chia sẻ quan điểm của ông Minh vì “tình thế hiện rất nguy hiểm”, đồng thời kêu gọi các quốc gia thành viên ASEAN “suy nghĩ lại về vấn đề biển Đông”. Tuy nhiên, ông Natalegawa không cho biết ông có ủng hộ lời kêu gọi của ông Minh về việc Trung Quốc rút khỏi khu vực đang tranh chấp hay không.
Cũng trong ngày hôm qua, ông Benigno Aquino, Tổng thống Philippines, tố cáo Trung Quốc vi phạm DOC khi tiến hành xây dựng qui mô ở đảo Gạc Ma (theo cách gọi của Việt Nam, Philippines gọi là bãi Mabini) ở quần đảo Trường Sa. Một số nguồn tin nghi ngờ Bắc kinh muốn biến bãi đá ngầm này thành một phi trường quân sự và căn cứ nổi trên biển, sát với Phi Luật Tân.
Tuy DOC không có yếu tố ràng buộc về pháp lý nhưng Tổng thống Philippines yêu cầu các bên có tranh chấp, tránh không xây dựng các công trình trong khu vực có tranh chấp cho tới khi nào mâu thuẫn được giải quyết. Ông Aquino kêu gọi các bên nên nhanh chóng xác lập một Bộ Quy tắc Ứng xử trên biển Đông (COC), với các ràng buộc pháp lý nhằm ngăn chặn các hoạt động có thể gây ra xung đột.
Giống như cách đã làm với Việt Nam, Trung Quốc tuyên bố đảo Gạc Ma là một phần của lãnh thổ Trung Quốc. (G.Đ)
