Nguyễn Xuân Thu
Phòng nghi tiết có nhiệm vụ sắp xếp các cuộc họp của phó thủ tướng với các đối tác trong nước và quốc tế, phối hợp tổ chức các hội thảo, hội thảo quốc tế tại Việt Nam, ví dụ như hội thảo tổ chức các bộ trưởng Giáo Dục tại các nước Ðông Nam Á (SEAMEO) vào cuối năm 1969 và phối hợp với các nha (vụ), sở trong bộ, các bộ trong chính phủ, cơ quan viện trợ Mỹ và phát triển quốc tế, như tổ chức UNDP, UNICEF, FAO để phát triển giáo dục đến tận các vùng xa xôi, hẻo lánh.
Trong giai đoạn từ 1969 đến 1971, một số trường đại học vùng và các trường đại học cộng đồng chuẩn bị ra đời, trong đó có Viện đại học Bách Khoa Thủ Ðức được mô phỏng theo mô hình các trường đại học “land grant” college của Hoa Kỳ. Ðến đầu năm 1975 thì viện đại học này (university) có 9 trường đại học (schools) và do Giáo Sư Ðỗ Bá Khê làm viện trưởng. Trường đại học Quảng Ðà (nay là trường đại học Ðà Nẵng), hải học viện Nha Trang, trường đại học cộng đồng Tiền Giang, trường đại học cộng đồng Tây Ninh và viện đại học tư thục Hòa Hảo ở An Giang cũng được chuẩn bị để ra đời trong giai đoạn này.
Nhóm chuyên gia thuộc Học Viện Ngôn Ngữ Học Mùa Hè (Summer Institute of Linguistics) với sự tài trợ của USAID/Education đã hoàn tất việc chuyển hóa tiếng nói của 23 dân tộc ít người thành chữ viết theo mẫu tự La Tinh và đã soạn xong bộ sách tập đọc cấp tiểu học cho 23 dân tộc đang sinh sống tại các tỉnh cao nguyên (Tây nguyên). Trong buổi lễ trao huy chương cho các chuyên gia thuộc Nhóm SIL, Bác Sĩ Phó Thủ Tướng Nguyễn Lưu Viên đã đánh giá cao công trình nghiên cứu mang tính lịch sử này. Những công trình của Nhóm SIL này ngày nay vẫn còn được tiếp tục phát triển và sử dụng.
Ðến giữa năm 1971 tôi lên đường đi du học ở Mỹ theo chương trình Học Bổng Lãnh Ðạo (Leadership Scholarship) do Tổ Chức Văn Hóa Á Châu cấp. Anh Phạm Văn Minh23, một đồng nghiệp của tôi thời còn cùng dạy học chung ở Trường Trung học Nguyễn Huệ ở Tuy Hòa, tạm thời thay tôi trong giai đoạn đầu.
Làm việc tại Nha Sưu Tầm và Nghiên Cứu, Bộ Giáo Dục
Giữa năm 1974, sau khi tốt nghiệp bằng tiến sĩ về ngành quản trị giáo dục đại học tại viện đại học Indiana, Hoa Kỳ, tôi trở về nước trình diện Bộ Giáo Dục. Lúc này Bác Sĩ Nguyễn Lưu Viên vẫn còn là phó thủ tướng nhưng không còn phụ trách Bộ Giáo Dục nữa. Ông Ngô Khắc Tĩnh, một dược sĩ thành đạt và là người bà con của Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu bấy giờ là bộ trưởng Bộ Giáo Dục và là người chủ mới của tôi.
Trong thời gian ở Mỹ mới về, tôi không thuộc bất cứ một đơn vị nào trong bộ, hàng ngày tôi đến bộ trình diện, rồi đi uống cà phê ở quán trên các đường Lê Thánh Tôn hay đường Tự Do (nay là đường Ðồng Khởi). Ước mong của tôi là được đi dạy tại viện đại học Sài Gòn, hay viện đại học Bách Khoa Thủ Ðức.
Một buổi chiều tôi đang đứng trước sân Bộ Giáo Dục thì một nhân viên phụ trách quay roneo trao cho tôi một tờ giấy ông vừa mới in xong. Tôi đọc lúc ấy mới biết đó là một Nghị ÐỊNH bổ nhiệm tôi làm giám đốc Nha Sưu Tầm và Nghiên Cứu. Tôi hoàn toàn ngạc nhiên vì bộ chưa bao giờ hỏi ý kiến của tôi. Về sau người ta mới tiết lộ là các vị có thẩm quyền tại Bộ Giáo Dục đã cân nhắc ba vị trí: viện trưởng viện đại học cộng đồng Quảng Ðà, phó viện trưởng đặc trách nghiên cứu tại viện đại học bách khoa Thủ Ðức và giám đốc Nha Sưu Tầm và Nghiên Cứu của Bộ Giáo Dục. Tiến Sĩ T.C. Clark, giám đốc USAID/Education, người có ảnh hưởng rất lớn đối với các quyết định quan trọng của Bộ Giáo Dục và cá nhân Bộ Trưởng Ngô Khắc Tĩnh, đã hỗ trợ tôi trong chức vụ giám đốc Nha Sưu Tầm và Nghiên Cứu, dựa trên các kinh nghiệm từ dạy học, làm việc đắc lực tại Bộ Giáo Dục và Bộ Xây Dựng Nông Thôn trước đây, đến vai trò điều phối tại trung tâm Bình Ðịnh và Phát Triển Trung Ương, và có một số công trình nghiên cứu đã được in và đã xuất bản nhiều bài báo về giáo dục.
Nha Sưu Tầm và Nghiên Cứu, cơ quan đứng đầu trong danh sách các cơ quan tại Bộ Giáo Dục, với gần 50 chuyên viên, có nhiệm vụ tư vấn cho Bộ Giáo Dục và Hội Ðồng Giáo Dục về các chính sách phát triển giáo dục miền Nam. Nha có ba khối: Khối Sưu tầm, Khối Nghiên cứu và Khối Hành chính.
Hai khối Sưu tầm và Nghiên cứu có nhiệm vụ sưu tầm và nghiên cứu nhiều lĩnh vực khác nhau liên quan đến các hoạt động chính của Bộ Giáo Dục, Văn Hóa và Thanh Niên, kể cả cung cấp tư vấn cho các cơ quan của Bộ Giáo Dục về phân tích quản trị, một lĩnh vực rất mới thời bấy giờ. Một số chủ đề phân phối cho các chuyên viên đảm trách như sau:
