Kỳ 19
Nam Dao
Sư bác chùa Thiên Pháp xưa là võ tướng triều Trần, qui y sau lần đi đánh Chế Ma-Na đất Chiêm. Nghe nói là sư phạm sát giới đến độ đêm nào cũng nằm mơ thấy máu me và ma quỉ về đòi mạng. Nhưng bỏ dao xuống là thành Phật. Và quả thế, Sư nay hiền hòa, động chân động tay thì chỉ dạy võ trong sân chùa cho bọn thanh thiếu niên quanh vùng đến xin học. Và sư chỉ dạy đánh gậy, nhất định tránh những khí giới làm bằng chất kim. Trong số đệ tử, Viễn giỏi võ nhất. Bọn đồng học bảo là vì Viễn to con hơn cả. Sư giảng, không phải thế, chính tại nghiệp Viễn nặng nhất. Viễn thản nhiên nhìn mọi người.
Tết nhất, Trãi lại về Nhị Khê. Quãng xế chiều, trời bắt đầu tối dần. Ðầu dốc, Trãi chậm bước lại, tay nải trĩu một bên vai. Từ cao nhìn xuống những cánh đồng chiêm hắt hiu khói nước bốc từ những gốc rạ cắm vào mặt ruộng. Một cánh cò bay ngang, trắng muốt, thoắt biến sau ngọn đồi chơ vơ chắn sau, thoắt lại hiện ra ở dòng sông phía trước cóng lạnh thu mình nằm im đón những cơn gió bấc. Về lễ Gia Tiên, chiều mồng một Trãi ra dọn dẹp ngôi mộ tổ nằm trên lưng đồi, đầu hướng về phía núi Tản, phía sau là một rặng bồ đề thân cây nào cây ấy sần sù đèo cả trăm năm trong những thớ gỗ đồng tâm xoay vòng đến chóng mặt. Viễn giúp Trãi phạt tranh, nhổ cỏ, vẫn lầm lì như thường lệ. Nhìn cánh tay Viễn săn chắc, bắp thịt cuộn lên thành những gút thừng, Trãi bỗng nhận ra sự yếu đuối của thể xác là một bất công của đấng cao xanh. Chữ với nghĩa, giờ tích sự gì? Ðang miên man nghĩ, Trãi bỗng nghe:
– Bác đã gặp Trần Nguyên Hãn chưa?
Ngạc nhiên, Trãi lắc đầu.
– Hãn đến đây mấy ngày trước. Em chỉ chỗ bác ở Ðông Quan, nhưng có dặn phải cẩn thận, giặc nó rình mò.
– Hãn đi lâu chưa?
– Ðược ba ngày rồi.
– Chắc Hãn về Côn Sơn. Ngày Tết ngày nhất mà.
– Không! Hãn về đó thì bị bọn phiên lại địa phương bắt ngay. Chúng đều biết Hãn theo Trùng Quang đế!
Thở dài, Trãi khẽ gật đầu. Lẳng lặng châm một bó hương, Trãi châm đợi cho lửa bắt cháy phừng lên. Chàng chắp tay vẩy cho lửa tắt. Mùi hương bốc lên bay thoang thoảng trong gió nhẹ. Ðồ cúng đã sắp ra. Ðơn giản có một buồng chuối, ba nắm cơm, trầu têm và ít cau đã bổ nhỏ. Trãi khấn thầm, mắt nhìn vào quãng không, trí tuệ nắm bắt khoảng cách giữa mình và bộ xương của vị cố tổ dưới lòng đất. Chàng rùng mình. Ðo bằng thời gian, khoảng cách đó xa, xa lắm. Nhưng đo bằng hạt giống di truyền, nó lại gần, gần đến đáng sợ. Vì sự hiện hữu không chỉ là phút này, giờ này, tháng này hay năm này. Nó có trước từ một duyên khởi mù tăm. Và sẽ tiếp tục đi vào tương lai xa tít tắp.
Khấn vái xong, Trãi kéo chiếc áo kép co ro ngồi xệp xuống. Viễn khum tay che gió rồi bật hồng để hóa vàng. Những mảnh giấy vuông vắn mạ ánh vàng bốc lửa, cong queo quặn mình lại biến ra tro than. Viễn nhìn trời, thình lình trầm giọng:
– Hoàng Phúc về Nhị Khê đã ba lần. Nó đi dò gì không biết, nhưng lấy thước ra đo đạc khu mộ này, rồi cặm cụi ghi chép. Một đêm, nó ở lại đây. Vào quãng giờ Hợi, nó lập đàn cúng kiếng, xõa tóc vái sao trên trời, miệng lại bí ba bí bô như đọc thần chú.
– Hoàng Phúc là một tên dị đoan mê tín pháp thuật. Nó lập đàn thờ đủ thứ thần, Trãi cười nhạt – thần sông thần gió…
Viễn lắc đầu, cắt ngang:
– Nhưng từ hai tháng nay, khe nước dưới chân đồi không hiểu sao lại cạn dần. Nền nhà lắm khi nghe lục bà lục bục như đang vữa ra thành mảng. Rồi đêm đêm có tiếng lao xao mà không thấy người.
– Chú nghe tận tai?
– Vâng. Cả ba con vợ em cũng đều nghe thấy.
– Thế còn đám trẻ con?
– Chúng nó thì không. Không thấy chúng nó nói gì.
Im lặng một lúc, Viễn quay nhìn Trãi, giọng trầm tĩnh:
– Em định từ từ để vợ con em về bên ngoại, rồi em đi.
– Chú đi đâu?
– Em theo bác Hãn.
Viễn tần ngần:
– Ði thì em có thể nhờ người làng đây trông nom mộ phần các cụ.
Nhìn bó hương cháy dở, Viễn tiếp:
– Bên nhà vợ em họ nhận giúp rồi. Với lại giỗ tết thắp cho nén hương thì cũng chẳng có gì!
Trãi vỗ vai Viễn:
– Người sống lo việc sống là quan trọng. Cúng kiếng chỉ là cách làm cho người sống hiểu rằng quá khứ còn đó. Ðôi khi con người phải chủ động dứt lìa quá khứ. Nhưng quá khứ thì lại chẳng bao giờ thực sự tách bạch khỏi đời sống con người. Chú bất tất lo lắng chuyện này…
Vừa dứt lời, bó hương bỗng bắt lửa phừng phực cháy. Viễn nói như reo:
– Các cụ vui mà cười đấy!
Trãi không tin, nhưng lạ là lúc đó trời không một chút gió. Ðêm hôm đó, Trãi lắng tai nhưng không có tiếng người lao xao. Cũng không có tiếng đất cục cựa vỡ mình ra từng mảnh. Chỉ có tiếng mèo cái gọi đực. Thao thức cho đến khi gà gáy sáng, Trãi trở dậy rồi lên đường về lại Ðông Quan.
