(Tiếp theo và hết)
Khi viết danh tướng Đỗ Cao Trí, ký giả chiến trường Vũ Thanh Thủy, đã chọn một tiểu đề cho phần bà ghi nhận về vị tướng chết yểu này” “Cái Giá Của Danh Vọng,” tôi cho là một tiểu đề sâu sắc, ý nghĩa. Nó không chỉ ứng dụng vào trường hợp của Đại Tướng Đỗ Cao Trí, hay chính người viết mà, còn gây được nhiều suy ngẫm cho độc giả nữa.
Sau những lần nói chuyện với Tướng Trí trên các chuyến trực thăng bay đến hay trở về từ trận địa, họ Vũ từng được nghe chính Tướng Trí kể rằng cuộc đời ông thấy vậy mà cực kỳ thăng trầm. Ông nói ông đã, “từng bị tù sau một cuộc đảo chánh và được thăng quan tiến chức sau một cuộc đảo chánh khác. Ông nói, ông rất ghét chính trị vì chính trị biến con người thành mưu mô không chút tình nghĩa. Ông tâm sự danh vọng và quyền thế làm ông có nhiều kẻ thù và không dám tin ai…” (TYNT&VB, trang 280)
Thoạt tiên, phóng viên chiến trường Vũ Thanh Thủy, rất ngạc nhiên, tại sao Tướng Trí lại đặt niềm tin nơi chị (?) Khi ở thời điểm đó, chị còn quá nhỏ, chỉ đáng tuổi con gái ông, lại mới vào nghề phóng viên…
Lâu dần chị hiểu ra điều mà tướng Trí gọi là “Cái giá của danh vọng và quyền lực” làm ông ít dám tin cậy ai để thố lộ những suy nghĩ thật của mình.
Tôi cho rằng tương quan giữa phóng viên chiến trường Vũ Thanh Thủy và tướng Đỗ Cao Trí, là tương quan định mệnh… Chưa kể, từ kinh nghiệm dạn dầy, chỉ huy ba quân, Tướng Trí sớm nhận ra nhân cách đặc biệt của họ Vũ:
“Nói với tôi, ông gần như độc thoại vì tôi sẵn sàng lắng nghe, bày tỏ lòng thông cảm mà chẳng bao giờ nói lại với ai. Tướng Trí như người thầy biết quá nhiều, và có quá có nhiều chất chứa muốn nói ra. Phần tôi là người học trò chẳng biết gì nhưng hay tò mò chăm chú học hỏi…
“Sau này nhìn lại, tôi nhận ra chính những câu chuyện về kinh nghiệm đời sống của ông đã làm tôi thay đổi hẳn cái nhìn về cuộc đời của chính tôi. Tôi trở thành thận trọng trước danh vọng và quyền lực khi thấy những thứ này đòi con người trả giá quá đắt, làm mất đi sự bình an vui sống. Nhất là làm con người không còn dám hồn nhiên tin vào người khác, là điều tôi không bao giờ muốn đánh mất…” (TYNT&VB, trang 280 & 281)
Mặc dù là nữ phóng viên chiến trường gần như duy nhất của miền Nam, lại luôn giữ thái độ khiêm cung trong hầu hết mọi trường hợp, nhưng cuối năm 1970, Đại Tướng Cao Văn Viên, tổng tham mưu trưởng QL/VNCH đã chọn bốn phóng viên chiến trường từng tham dự chiến trường Căm Bốt, để trao tặng huy chương Anh Dũng Bội Tinh Ngôi Sao Bạc, mà, trong số bốn người đó, có Vũ Thanh Thủy. Chị cũng là phóng viên chiến trường của miền Nam, trẻ nhất và duy nhất nhận được vinh dự này.
Tưởng cũng nên nói thêm, ba nhà báo kia đều làm cho truyền thông ngoại quốc, như ký giả Lê Minh làm cho tạp chí Time-Life; Nick Út làm cho hãng AP; Marie Joannidis của AFP… Lễ gắn huy chương được tổ chức tại vũ đình trường quân đoàn 3, Biên Hòa, do Tướng Trí chủ tọa.
Khi gắn huy chương cho phóng viên chiến trường Vũ Thanh Thủy, Tướng Trí nhắc nhở họ Vũ bằng tiếng Pháp rằng: “Chaque medaille a son revers!”
Vũ Thanh Thủy giải thích vì những cuộc hành quân vào trận địa, thường có thêm nhà Marie Joannidis của AFP, nên tướng Trí phải dùng tiếng Pháp. Và, chị cũng chú thích câu tiếng Pháp ở trên nơi cuối trang sách của chị rằng:
“Huy chương nào cũng có mặt trái, tục ngữ Pháp của triết gia Michel de Montaigne, thế kỷ 16…” (TYNT&VB, trang 282)
Tiếc thay, tình “thầy trò” giữa hai cá nhân cùng có nhân cách sống đáng quý, không được bền lâu hơn, vì trực thăng chở Tướng Trí cùng đoàn tùy tùng thình lình phát nổ khiến Tướng Trí từ trần lúc 10 giờ sáng ngày 23 Tháng Hai, 1971.
Trước tin dữ này, người nữ phóng viên duy nhất miền Nam, được trao tặng huy chương cao quý Anh Dũng Bội Tinh với Ngôi Sao Bạc của QL/VNCH, kể lại như sau:
”… Tháng Hai năm 1971, tôi cùng gia đình đi nghỉ Hè tại trại trà ở Bảo Lộc. Về đến Sài Gòn, tôi đem một bao dứa ngọt hái từ trại gia đình đến nhà Tướng Trí ở đường Phùng Khắc Khoan, nhờ chuyển đến biếu ông tại tư dinh Biên Hòa.
“Tối đó, Tướng Trí gọi điện thoại cám ơn tôi về bao dứa và đề nghị tôi tháp tùng ông ra mặt trận ngày hôm sau. Ông nói tin tức chiến trường có nhiều thay đổi trong thời gian tới mà tôi nên biết. Tôi nhận lời.
“Một giờ sau, trong lúc ủi bộ quân phục để chuẩn bị trở lại mặt trận, tôi chợt nhớ đã lỡ hẹn với bác Trần Việt Sơn, tổng thư ký báo Thần Phong, ngày mai nhận công tác mới tại tòa báo. Tôi gọi lại cho văn phòng Tướng Trí và nhắn là tôi phải dời cái hẹn tháp tùng ông ra mặt trận đến một ngày sau nữa…” (TYNT & VB, trang282)
Hôm sau, khi còn đang ở tòa soạn Thần Phong, mới nhận biên bản điều tra về cái chết của Y Sĩ Đại Úy Hà Thúc Nhơn – – Người từng tố cáo tham nhũng và chiếm giữ Quân Y Viện Nguyễn Huệ, Nha Trang một thời gian… thì, một đồng nghiệp của Vũ Thanh Thủy từ báo Hòa Bình chạy tới, báo cho chị và cả tòa soạn Thần Phong biết: Trung Tướng Đỗ Cao Trí, đã từ trần vì trực thăng của ông, phát nổ trên bầu trời Tây Ninh. Không một ai sống sót!!!
Bán tín bán nghi trước tin khủng khiếp này, họ Vũ chụp máy, gọi ngay gia đình Tướng Trí. Người đầu dây xác nhận:
“Dạ, trung tướng đã tử nạn!”
Tin chính thức cho biết, Trung Tướng Đỗ Cao Trí, hưởng dương 42 tuổi. Ông qua đời vào lúc 10 giờ sáng ngày 23 Tháng Hai, 1971. Thể theo di nguyện của người quá cố, ông được an táng tại nghĩa trang Quân Đội Biên Hòa, cũng với hàng ngàn đồng đội của ông.
”… Ngày đám tang Tướng Trí, tôi mặc quân phục Nhảy Dù đi cùng Đại Tá Nguyễn Thành Chuẩn, chỉ huy trưởng Biệt Động Quân Quân Đoàn III, một trong vài sĩ quan thân cận nhất của Tướng Trí, đến nghĩa trang Quân Đội tiễn đưa Tướng Trí như những chiến hữu tiễn biệt đồng đội của mình đến nơi an nghỉ cuối cùng.
(…)
“Nhìn đoàn người đầy kín nghĩa trang để tiễn đưa Tướng Trí, tôi bồi hồi cảm nhận nỗi tiếc thương sâu xa mà các chiến sĩ và quân lực dành cho ông. Nghe mọi người gọi ông là “cố đại tướng” tôi thấy nghẹn ngào. Chẳng ai muốn được lên lon trong nhang khói, thân phủ cờ vàng và trong nước mắt người thân như thế, dù là lon đại tướng.
“Khi quan tài ông được hạ xuống lòng đất, chúng tôi không sao cầm được nước mắt. Tôi nhìn sang Đại Tá Chuẩn, người lính biệt kích cả đời vào sinh ra tử, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng, mà cũng phải rút khăn tay chùi nước mắt, thương người bạn chí tình đã vị quốc vong thân.
“Sống sao chết vậy. Tướng Trí đã hết lòng vì nước vì binh sĩ, giờ đây thân xác ông được phủ lá cờ tổ quốc ghi ơn và được an táng bên hàng ngàn chiến sĩ thân yêu nơi nghĩa trang quân đội mênh mông này.
“Đất nước mất đi một anh hùng, quân đội cũng như người dân miền Nam mất một vị tướng dũng cảm, tài ba, đầy tình nghĩa với non sông đất nước và đồng đội.
“Riêng tôi từ nay mất đi một người thầy hiếm quý đã chứng minh cho tôi thấy, sự ngay thẳng và tư cách của mỗi con người luôn được tôn trọng, dù ở tuổi tác nào.” (TYNT&VB, trang 284 & 285)
.
Như đã nói, từ đầu bài viết này, với bất cứ một chương nào trong 15 chương (kể cả “Lời kết” hay “Phụ bản” Hồi ký “Tình Yêu, Ngục Tù và Vượt Biển,” tôi cũng đều muốn trích đoạn gửi tới bạn đọc chưa có cuốn sách này – – Nhất là những chương nói về tình yêu của hai con người có chung một định mệnh lớn như Dương Phục/Vũ Thanh Thủy… Hoặc những chương họ nói về những ngày họ phải đối đầu với hải tặc, vắt kiệt trí thông minh, cũng những phép lạ, nhận được từ Thượng đế, để họ có thể tồn tại trong địa ngục “Ko Kra”… Nhưng đây chỉ là một bài điểm sách nhỏ, giới hạn, tôi không thể viết dài hơn.
Chưa kể, tôi cũng tự thấy, không được phép làm giảm bớt những cảm động, xúc động chảy nước mắt của độc giả, khi họ một mình nổi chìm theo vận mệnh ngoại khổ của hai phóng viên chiến trường Dương Phục/Vũ Thanh Thủy, của miền Nam, ghi nhận về những ngày tháng cuối cùng của lịch sử nền Đệ Nhị Cộng Hòa miền Nam.
Hơn thế nữa, với tôi, họ là hai trong số không nhiều lắm, phóng viên chiến trường của chúng ta, buộc những phóng viên ngoại quốc (dù chói lòa tên tuổi) dám coi thường tinh thần trách nhiệm và, lòng yêu nước của người Việt Nam trong lãnh vực truyền thông!
(Calif. Mar. 2017)
Mời độc giả xem phóng sự “Mùa hoa dại hiếm hoi ở Riverside”
