Bài vọng cổ 6 câu ‘Sương Khói Quê Nghèo’

Ở thời điểm 1960-1961 nếu có bài ca vọng cổ mới nào xuất hiện, thì căn bản vẫn là 6 câu và nói lối. Do vậy mà người viết bài ca thời ấy đã theo quy luật bất thành văn kia để đứa con tinh thần của mình được giới đờn ca tài tử chiếu cố, bà con mộ điệu ủng hộ thì soạn phẩm kế tiếp sẽ hy vọng hãng dĩa chấp nhận.

Cũng cần biết thêm ở thời điểm những năm đầu thập niên 1960 này, bài ca phải có cốt truyện hay, lạ, có ý nghĩa thì khi đến hãng dĩa hát chào hàng sẽ hy vọng nhiều hơn.

Thời này soạn giả phải tự nghĩ ra câu chuyện, hay dựa vào một sự việc nào đó trong lịch sử, hoặc câu chuyện nhân gian rồi viết bài ca mang đi chào hàng, chớ không có chuyện đặt hàng rồi mới viết.

Khoảng 4, 5 năm sau (1965) lúc bài ca tân cổ giao duyên ra đời thì mới có vấn đề “đặt hàng,” tức hãng dĩa trao cho bản nhạc nổi tiếng nào đó (đã mua bản quyền khai thác rồi) thì căn cứ vào tình tiết nội dung lời hát của bản nhạc để viết thêm phần vọng cổ vào, biến thành bài tân cổ giao duyên.

Dưới đây là bài vọng cổ thuần túy “Sương Khói Quê Nghèo” của soạn giả Viễn Châu, được giấy phép xuất bản năm 1961 do danh ca Thanh Nhàn ca thu thanh dĩa hát Việt Hải.

Nói lối:

Quê hương tôi ở miền nước mặn,
Tháng ngày quen mưa nắng giữa đồng xanh,
Bao năm qua vui sống yên lành,
Bỗng đổ nát tan tành vì chiến họa.

Ca Vọng Cổ:

1-Nhà nội tôi lấy lá làm phên, lấy tre bện cửa, phải oằn oại trong khói lửa mấy năm dài, tôi nhớ một mùa Thu lá rụng mái hiên ngoài, giữa gian nhà cũ kỹ có tiếng thạch sùng chắc lưỡi thâu canh. Nằm bên cạnh bà nội tôi, lắng nghe tiếng súng nổ vang, tôi thì mới lên tám tuổi đầu, còn nội tôi thì mái tóc xanh đã lần hồi điểm trắng.

2-Cha tôi một người trai hiền hậu đã thác đi sau trận đánh quân thù, nội tôi khi hay tin con đã đáp nợ sơn hà, hai tay già bỗng dưng run rẩy đôi mắt hiền từ giọt lệ trào dâng. Người mới ôm chặt lấy tôi và khe khẽ nói rằng, cháu ôi cha cháu từ đây không còn về với nội, nỡ để cho tre già đành chịu khóc măng.

3-Đêm ấy khi trăng non vừa khuất bóng, tàu chuối xanh ướt đẫm giọt sương khuya, trên chiếc thuyền tản cư tôi ngồi co ro sau lái, mắt nhìn lên ngôi nhà cũ kỹ lòng bồi hồi mến tiếc nơi cắt rún chôn nhau, nội tôi an ủi tôi rằng, nội già rồi có chết cũng không sao, cháu còn trẻ ráng làm nên sự nghiệp. Con thuyền từ từ tách bến tiếng mái chèo khuấy nước nhặt khoan, trong ánh dương lam tôi còn nhìn thấy nội tôi đang run run trong làn áo mỏng lệ sầu rơi trên đôi má khô gầy.

Thơ:

Mười lăm năm đăng đẳng,
Đầu xanh vướng nợ nần,
Mười lăm năm bấy nhiêu lần,
Xuân qua mấy độ phong trần mấy nơi.

Ca Vọng Cổ:

4-Năm tháng trôi đi giữa kinh kỳ hoa lệ tôi đã thành ra một kẻ giang hồ, tôi đã mượn mấy vần thơ để gợi sự mong chờ, tôi đã phổ vào trong tiếng nhạc những cung đàn khóc gió than mây có biết đâu trong khi ấy quê nội tôi vẫn rền than dưới gót giày của quân xâm lược và hãi hùng trong súng trận kinh hoàng.

5-Mười năm qua khi thanh bình đã trở lại tôi quay gót về đây để thăm viếng quê nghèo, gió thổi rung rinh trên mặt nước ao bèo, nhà nội tôi còn đâu nữa chỉ thấy trước thềm cỏ mọc rêu phong. Một nắm đất vàng quạnh quẽ đìu hiu nằm dưới tàn cây cổ thọ, đó là nơi yên nghỉ của nội tôi sau những năm vất vả cơ hàn.

6-Hò… hơ trách ai gây cảnh đao binh để cho quê nội tan tành xác xơ… tiếng ai hò văng vẳng như nỗi cảm hoài người thất thổ ly gia, mười năm qua mấy cuộc biển dâu, cảnh tang tóc khiến quê nghèo thêm xơ xác, tôi lắng đếm từng chiếc lá rơi lạnh lùng trên mặt nước như những hồn oan của mấy vạn dân lành. Hỡi ôi những chiến sĩ vô danh, những tâm hồn yêu nước, đã ngã gục giữa sa trường để bảo tồn mảnh đất quê hương. (Ngành Mai)

Đờn ca tài tử sinh hoạt vào Thứ Sáu hằng tuần

Đờn ca tài tử hải ngoại sẽ sinh hoạt vào mỗi Thứ Sáu hằng tuần, lúc 6 giờ chiều tại phòng sinh hoạt nhật báo Người Việt, 14771 Moran St., Westminster, CA 92683.

Ban tổ chức xin thông báo với tất cả giai nhân tài tử từng tham gia sinh hoạt thời gian qua, cũng như người tài tử ở các tiểu bang Hoa Kỳ về Nam California đến tham dự. Đồng thời cũng mời bà con mộ điệu. Vào cửa miễn phí.

Theo truyền thống tài tử thì những ai có đờn cổ nhạc bất cứ loại gì thì cứ mang đến để cùng hòa điệu tiếng tơ. Và những người biết ca cổ nhạc dù ít, ban tổ chức cũng mời lên ca chứ không phân biệt gì cả.

Mọi chi tiết xin liên lạc ban tổ chức: Ngành Mai (714) 360-6711, nhạc sĩ Quang Khải (619) 807-3790.

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút phía góc phải bên dưới của khung video.