Vann Phan/Người Việt
SANTA ANA, California (NV) – Sau khi quân đội Hoa Kỳ đổ bộ vào miền Nam Việt Nam (Tháng Ba, 1965) để cứu nguy cho chính phủ Việt Nam Cộng Hòa, các lực lượng Mỹ phải mở nhiều cuộc hành quân tảo thanh trên quy mô lớn trên bốn vùng chiến thuật để mong đánh bại và tiêu diệt Cộng Quân.
Sở dĩ lực lượng Mỹ phải làm điều này vì lúc bấy giờ chính phủ Việt Nam Cộng Hòa đang bị khủng hoảng vì hậu quả của cuộc đảo chánh lật đổ Tổng Thống Ngô Đình Diệm (hồi năm 1963) và các cuộc “chỉnh lý” cũng như “phản đảo chánh” của các tướng lãnh cùng các cuộc bạo loạn (trong các năm 1964-1966) ở miền Trung, trước những cuộc tấn công dồn dập của quân đội Cộng Sản Bắc Việt và Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam.
Vào đầu năm 1967, diễn ra các cuộc hành quân Cedar Falls và hành quân Junction City tại Bình Dương và Tây Ninh, hai nơi được coi là căn cứ địa quan trọng của Cộng Quân và vẫn được dùng làm bàn đạp tấn công Sài Gòn và vùng phụ cận vì nằm không cách xa mấy thủ đô của miền Nam Việt Nam. Đây được coi là các cuộc hành quân hỗn hợp của quân đội Hoa Kỳ và quân đội Việt Nam Cộng Hòa, mặc dù các lực lượng của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Cuộc hành quân Cedar Falls
Cuộc hành quân Cedar Falls, do hàng chục ngàn binh lính thuộc các lực lượng Sư Đoàn 1 Bộ Binh và Sư Đoàn 25 Bộ Binh Mỹ phối hợp cùng các đơn vị Biệt Động Quân Việt Nam Cộng Hòa thực hiện, nhằm mục đích tiêu diệt một lực lượng Cộng Quân cấp trung đoàn cùng các cơ quan đầu não thuộc Quân Khu IV của Việt Cộng tại vùng Tam Giác Sắt (Iron Triangle) nằm cách Sài Gòn khoảng 12 dặm (tức 20 km). Trọng điểm của cuộc hành quân là làng Bến Súc thuộc quận Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương. Chiến dịch khởi đầu vào ngày 8 Tháng Giêng, 1967, khi các đơn vị hành quân được trực thăng vận vào phía Bắc vùng Tam Giác Sắt.
Bị bất ngờ, Cộng Quân chỉ chống cự một cách yếu ớt, và chỉ trong vài giờ, Bến Súc đã rơi vào vòng kiểm soát của quân Mỹ. Các cuộc đụng độ nặng hơn giữa quân bạn và địch diễn ra trong những ngày kế tiếp, với hàng trăm Cộng Quân bỏ xác tại trận.
Các đơn vị Việt Nam Cộng Hòa tham gia cuộc hành quân đã mở cuộc kiểm tra và thanh lọc tất cả những người đàn ông tại chỗ trong độ tuổi từ 15 đến 45, phát hiện được 28 người là Việt Cộng cùng một mạng lưới địa đạo của Cộng Quân nằm ở phía dưới ngôi làng.
Lực lượng hành quân đã di tản 582 đàn ông, 1,651 phụ nữ, 3,754 trẻ em cùng với 247 con trâu, 225 con bò và 60 tấn gạo đi nơi khác, phần lớn là vào các “Ấp Đời Mới“ vừa được chính quyền quốc gia thiết lập tại địa phương.
Khi tất cả đã được chuyển đi, lực lượng hành quân đã cho nổ 10,000 cân Anh (tức 4.5 tấn) thuốc nổ để phá hủy cả ngôi làng lẫn những đường hầm ở bên dưới. Cuộc hành quân kết thúc vào ngày 26 Tháng Giêng, 1967.
Cuộc hành quân Junction City
Hơn 25,000 binh lính Mỹ thuộc Lữ Đoàn 173 Không Vận, Lữ Đoàn 196 Khinh Binh, Sư Đoàn 1 Bộ Binh, và Sư Đoàn 25 Bộ Binh Mỹ cùng các đơn vị Nhảy Dù Việt Nam Cộng Hòa đã tham gia cuộc hành quân Junction City tại Chiến Khu C ở vùng Lò Gò-Xa Mát thuộc tỉnh Tây Ninh.
Chiến Khu C nằm gần biên giới Cambodia và là nơi được cho là tổng hành dinh của Trung Ướng Cục Miền Nam, chỉ huy các hoạt động của Cộng Quân tại miền Nam Việt Nam.
Vào ngày 22 Tháng Hai, 1967, ngày đầu tiên của chiến dịch, 845 binh sĩ Không Vận và Nhảy Dù đã nhảy xuống mục tiêu chỉ định từ các vận tải cơ C-130.
Trong giai đoạn 1 của cuộc hành quân Junction City (chấm dứt vào ngày 17 Tháng Ba), đã có những cuộc đụng độ nặng giữa quân bạn và địch, với hàng trăm Cộng Quân bị hạ.
Trong giai đoạn 2 của cuộc hành quân (bắt đầu từ ngày 18 Tháng Ba), diễn ra cuộc giao tranh ác liệt vào ngày 19 Tháng Ba tại Ấp Bầu Bàng 2 giữa các lực lượng Mỹ và Trung Đoàn 273 Cộng Sản, cũng với hàng trăm quân địch bị giết trước khi họ bỏ chạy về phía biên giới Cambodia.
Giao tranh đẫm máu lại diễn ra vào ngày 21 Tháng Ba và 1 Tháng Tư tại Ấp Gù giữa các lực lượng Sư Đoàn 1 và Sư Đoàn 25 Bộ Binh Mỹ và các thành phần thuộc Sư Đoàn 9 Cộng Sản Bắc Việt trước khi tàn quân địch rút lui, cũng về hướng biên giới Cambodia.
Giai đoạn 3 của cuộc hành quân Junction City bắt đầu vào ngày 16 Tháng Tư, với những cuộc lục soát của các binh sĩ Sư Đoàn 25 Bộ Binh tại vùng giao tranh. Nhưng không có cuộc đụng độ nào đáng kể với địch quân, trong khi các lực lượng hành quân chỉ phát hiện và phá hủy các kho vũ khí và quân trang, quân dụng của địch mà vẫn không thấy tăm tích của Bộ Chỉ Huy Trung Ương Cục Miền Nam đâu cả, có lẽ họ đã di tản khỏi vùng giao tranh rồi. Cuộc hành quân kết thúc vào ngày 14 Tháng Năm, 1967.
Hiệu quả của các cuộc hành quân Cedar Falls và Junction City
Nhờ sử dụng một lực lượng lớn hơn nhiều so với lực lượng phỏng định của bộ đội chính quy và quân du kích Cộng Sản tại những căn cứ của họ ở Bình Dương và Tây Ninh, các cuộc hành quân truy quét của liên quân Việt-Mỹ đã gặt hái được những thành quả đáng kể.
Theo các con số do phía Hoa Kỳ đưa ra, trong cuộc hành quân Cedar Falls, các lực lượng Cộng Sản Bắc Việt và Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam có 720 người bị giết và 218 người bị bắt, trong khi lực lượng Mỹ chỉ tổn thất 72 người chết và 11 binh sĩ Việt Nam Cộng Hòa tử trận. Còn trong cuộc hành quân Junction City, có tới 2,728 Cộng Quân bị giết cùng 521 võ khí các loại bị tịch thu, và về phía Mỹ thì có 282 binh sĩ tử trận.
Nhưng các thành quả này không giữ vững được bao lâu sau khi các cuộc hành quân nói trên chấm dứt. Chừng nửa năm sau khi lực lượng Mỹ và Việt Nam rút khỏi vùng hành quân, các đơn vị chính quy và du kích Cộng Sản lại mở cuộc tấn công chiếm lại các cơ sở của chính quyền quốc gia tại địa phương và quay về, rồi ra sức xây dựng lại và phục hồi khả năng sau những tổn thất về nhân lực và vật lực mà họ đã hứng chịu trước đây.
Tình hình an ninh tại nhiều nơi trên lãnh thổ Việt Nam Cộng Hòa hồi các thập niên 1950 và 1960, nhất là tại những vùng quê hẻo lánh hay vùng rừng núi, cho dù quân đội Mỹ đã có mặt tại miền Nam Việt Nam rồi, vẫn tùy thuộc vào sự trấn đóng thường xuyên của các lực lượng chính phủ. Trong khi đó Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa không đủ nhân lực để dàn trải ra trên khắp nước và chỉ có thể hiện diện tại các quận lỵ, tỉnh lỵ hoặc các thành phố, thị trấn hay các làng, xã đông đúc dân cư mà thôi.
Phải đợi đến sau cuộc Tổng Công Kích Tết Mậu Thân 1968, khi lệnh Tổng Động Viên được chính phủ ban hành và việc tối tân hóa Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa được xúc tiến nhanh qua kế hoạch Việt Nam Hóa Chiến Tranh thì chính quyền Sài Gòn mới thật sự có khả năng thực thi các kế hoạch Bình Định và Phát Triển nhờ vào khả năng của các lực lượng an ninh diện địa, tức là Địa Phương Quân và Nghĩa Quân, cùng các đoàn Xây Dựng Nông Thôn ở địa phương.
Thành quả có tính cách nhất thời này của các cuộc hành quân Cedar Falls và Junction City cho thấy những khó khăn và phức tạp của cuộc chiến tranh du kích mà Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa và Quân Đội Mỹ phải đương đầu tại miền Nam Việt Nam trong suốt cuộc Chiến Tranh Việt Nam, từ 1960 đến 1975, chứ không phải chỉ riêng trong các thập niên 1950 và 1960.
Sự kiện này cho thấy Hoa Kỳ đã sai lầm khi đánh giá thấp sức mạnh của bộ đội Cộng Sản Bắc Việt và quân du kích tại miền Nam Việt Nam chỉ vì quá tin tưởng vào hỏa lực vượt trội của các lực lượng Đồng Minh. (Vann Phan) [qd]
