Bác Sĩ Đặng Trần Hào tốt nghiệp bác sĩ y khoa Đông Phương tại Samra University, Los Angeles, năm 1987, và được mời tham dự hội đồng State Board về Châm Cứu và Đông Dược. Mục này giúp cho ai muốn tìm hiểu về Đông Dược và muốn góp ý cho kho tàng Đông Dược phong phú hơn để phục vụ bệnh nhân. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 714-0564 office và (714) 553-6183 cell.
Bác Sĩ Đặng Trần Hào
Khi bị chảy máu thường liên quan tới lạnh và nóng, vì máu di chuyển khi nóng và chậm lại khi lạnh. Thí dụ khi chúng ta dùng miếng bông lạnh để lên sống mũi sẽ làm ngưng chảy máu cam. Chảy máu thường liên quan tới mất quân bình của máu khi di chuyển.
Nguyên tắc chính chữa bệnh về huyết
Để chữa trị thường dùng thuốc ngưng chảy máu có tính chất hàn. Trong trường hợp đang bị chảy máu, không được dùng thuốc có tính chất ôn. Tuy nhiên có một số trường hợp có thể dùng ôn thuốc để chữa trị như:
-Can khương
-Ngải diệp
Gừng nướng có thể dùng để trị bị kiết lỵ lâu ngày làm bài tiết có máu trong phân, và ngải diệp được dùng trong thang Cao Ngải Tứ Vật Thang để chữa trị phái nữ có kinh bị kéo dài.
Cả hai trường hợp đều được định bệnh do máu suy và hàn gây ra, vì vậy thuốc có tính chất hàn không cần thiết dùng. Còn đối với những trường hợp dùng thuốc ôn có thể áp dụng để điều hòa và gia tăng chức năng đề kháng đưa tới ngưng chảy máu.
Khi bị chảy máu trầm trọng tại vùng thượng tiêu như ở mũi, phổi, bao tử, Y Khoa Đông Phương cho là do nghịch khí đưa máu lên theo. Trong những trường hợp này thường dùng thuốc cho đi cầu nhẹ như đại hoàng, sẽ giúp ngừng chảy máu trong bao tử, chảy máu cam và phần lớn các bệnh chảy máu ở thượng tiêu. Sinh đại hoàng thường xuyên được dùng như là vị chính trong thang thuốc.Khi máu không bị đóng cục, thuốc để chữa trị chảy máu không được dùng bởi vì phần lớn thuốc làm thông máu thường gây ra chảy máu. Thí dụ như đương quy không được dùng cho những trường hợp bị chảy máu. Nếu cần lắm ta có thể dùng quy vĩ mà thôi.Trong trường hợp máu suy gây ra chảy máu, thường chọn thang thuốc có liên quan tới máu, gọi là Tứ Vật Thang.
Những vị thuốc sau đây thường dùng:
-Xuyên khung
-Đương quy
-Bạch thược
Tuy nhiên những thang thuốc dùng chỉ để điều hòa huyết, chứ không phải dùng bổ huyết. Còn trường hợp bổ huyết thường dùng những vị thuốc sau:
-Đảng sâm
-Hoàng kỳ
-Phục linh
-Bạch truật
-Đương quy
-Toan táo nhân
-Viễn chí
-Long nhãn
-Mộc hương
-Đại táo
Những vị để gia tăng chức năng của tim, tỳ và bao tử hoạt động bình thường sẽ sinh huyết cho cơ thể hoặc có thể dùng chất sắt, lộc giác giao, a dao…
Liên quan giữa huyết và khí
Dưới sự tuần hoàn của khí và huyết, các danh sư xưa thường nói: Máu là gốc của khí và khí là điều hòa máu; nếu máu không đủ để dưỡng khí, khí sẽ không có gốc để nương tựa; nếu khí không điều khiển được huyết, thì huyết di chuyển bất thường; khí có thể điều hòa được huyết, nhưng huyết không có chỗ trụ… Sự liên quan của khí và huyết cũng như âm và dương trong vũ trụ và con người.
Máu có hình dạng nhưng khí vô hình. Sự điều hòa của máu phụ thuộc vào khí. Khi khí bất thường ảnh hưởng tới huyết. Vì vậy gia tăng huyết và ngăn ngừa đông máu thường đòi hỏi thêm vào thuốc giúp cho gia tăng khí lực và linh hoạt.
Thí dụ, trường hợp chớm bị viêm gan thường thường thấy gan khí không thông, như bụng bị sình trướng, không tiêu hóa, đánh hơi. Chữa trị chính thường dùng là giáng can khí. Khi tới giai đoạn đau, hay đốm đen hiện ở hai bên cạnh lưỡi, dù trong giai đoạn này, để chữa trị máu không được thông vẫn cần thiết giúp cho khí thông để giải quyết ứ huyết. Nguyên do huyết đông vì khí không thông. Cho nên khi khí thông thì huyết cũng thông, khi khí bị trở ngại thì huyết bị ứ đọng.
Nói một cách tổng quát, thuốc để chữa cho khí (bổ khí hay điều hòa khí) đồng thời tăng tốc cho sức mạnh của huyết. Mặc dù thuốc chính cho bổ khí là dương, chúng ta còn phải bổ tỳ giúp kiện toàn tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn để sinh huyết, thuốc thường dùng:
-Đảng sâm
-Hoàng kỳ
-Mộc hương
-Xuyên khung
Dù là điều hòa và chữa về huyết nhưng cần thiết chúng ta phải thêm cả thuốc về khí:
-Hoàng kỳ
-Sâm hoa kỳ
Hoàng kỳ là vị thuốc chính để bổ khí đồng thời giúp bổ máu, giúp cả khí và huyết cũng như âm và dương.
Máu thường dễ bị thiếu và khó tái tạo lại. Tuy nhiên chúng ta có thể bổ huyết trong môt giai đoạn ngắn, hay vào máu. Nếu vào máu chúng ta không cần phải uống thuốc bổ máu. Trong trường hợp mất máu quá nhiều, làm máu tách rời khí, chúng ta không bổ máu mà phải bổ khí bằng nhân sâm để tái tạo khí ngăn ngừa khí huyết xa lìa. Điều quan trọng khi máu thiếu trầm trọng, chúng ta phải giúp bổ khí trước khi bổ huyết. [hp]
