Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website nguyentranhoang.com và radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 531-7930.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Khi nhận thấy một người thân của mình đang bị ảnh hưởng các suy luận cảm xúc (emotional reasoning), ta cần kiên nhẫn và tinh tế trong cách tiếp cận.
Những cảm xúc chi phối không chỉ khiến họ nhìn nhận sai lệch về thực tế mà còn có thể đẩy họ vào trạng thái lo âu, căng thẳng, và đôi khi mất niềm tin vào bản thân. Dưới đây là các bước chi tiết để hỗ trợ người thân thoát khỏi suy luận cảm xúc.
1. Lắng nghe và không phán xét
Khi người thân chia sẻ về những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực, ta cần lắng nghe mà không vội vàng đưa ra phán xét. Việc chỉ trích hay bác bỏ cảm xúc của họ ngay lập tức có thể khiến họ cảm thấy bị cô lập và không được thấu hiểu. Hãy để họ thoải mái nói ra những gì họ đang cảm thấy.
Phương pháp: Khi lắng nghe, mình có thể sử dụng các câu hỏi nhẹ nhàng như: “Mình có thể giúp gì không?” hoặc “Có điều gì khiến mình thấy lo lắng hơn cả không?”
2. Giúp họ phân biệt cảm xúc và thực tế
Một trong những cách giúp người thân vượt qua suy luận cảm xúc là giúp họ nhận ra sự khác biệt giữa cảm xúc và thực tế khách quan. Thay vì cho rằng cảm giác lo lắng, buồn bã hay sợ hãi là bằng chứng cho sự thật, mình có thể nhẹ nhàng hỏi họ xem có bằng chứng cụ thể nào khác ngoài cảm xúc không.
Phương pháp: Đặt những câu hỏi giúp họ tự đánh giá lại tình huống: “Có bằng chứng nào khác không, ngoài cảm giác này?” hoặc “Điều gì khiến mình nghĩ cảm giác này là đúng?”
3. Hỗ trợ họ nhận ra tư duy cực đoan
Nhiều khi suy luận cảm xúc dẫn đến tư duy đen trắng, nơi mọi thứ bị nhìn nhận một cách cực đoan, không có sự linh hoạt. Hãy giúp họ nhận ra khi họ đang nhìn nhận vấn đề qua lăng kính này, bằng cách khuyến khích họ suy nghĩ theo cách cân bằng hơn.
Phương pháp: Ta có thể hỏi họ: “Có thể còn cách nào khác để nhìn nhận vấn đề không?” hoặc “Mình có thể nghĩ ra trường hợp nào mà sự việc không hẳn là đen trắng không?”
4. Đặt câu hỏi phản biện
Khi người thân bị mắc kẹt trong suy luận cảm xúc, ta có thể dùng câu hỏi để giúp họ tự phản biện lại suy nghĩ của chính mình. Những câu hỏi này không nhằm mục đích tranh luận, mà giúp họ tìm ra những điểm chưa hợp lý trong suy nghĩ của mình.
Phương pháp: Hãy hỏi những câu như: “Mình nghĩ cảm xúc này có thể chỉ là tạm thời không?” hoặc “Nếu không dựa vào cảm giác này, mình nghĩ sự thật là gì?”
5. Giúp họ kiểm tra thực tế
Thay vì để cảm xúc chi phối, ta có thể khuyến khích người thân kiểm tra thực tế để xem liệu cảm xúc có thật sự phản ảnh đúng sự việc không. Việc này có thể bao gồm việc xem xét những bằng chứng cụ thể, hoặc hỏi ý kiến của người thứ ba về tình huống.
Phương pháp: “Liệu mình có thể kiểm tra thực tế bằng cách hỏi người khác về điều này không?” hoặc “Mình có thể thử nghĩ về một tình huống tương tự trong quá khứ và xem điều gì đã thực sự xảy ra.”
6. Giúp họ tập trung vào khía cạnh tích cực
Suy luận cảm xúc thường khiến người ta chỉ tập trung vào những khía cạnh tiêu cực của một tình huống. Ta có thể giúp người thân thấy được những điều tích cực mà họ có thể đang bỏ qua, từ đó tạo ra cái nhìn toàn diện hơn.
Phương pháp: “Có điều gì trong tình huống này khiến mình cảm thấy hài lòng không?” hoặc “Điều tích cực nào mình có thể rút ra từ trải nghiệm này?”
7. Khuyến khích tự chăm sóc bản thân
Khi người thân bị ảnh hưởng suy luận cảm xúc, việc tự chăm sóc bản thân rất quan trọng. Khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động thư giãn, tập thể dục, hoặc thậm chí tham gia vào những điều họ yêu thích có thể giúp giảm bớt tác động của cảm xúc tiêu cực. [qd]
